Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# बेलारूस

|  |
| --- |
| **बेलारूस** Рэспубліка Беларусь बेलारूसचे प्रजासत्ताक |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| राष्ट्रगीत: Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь (*आम्ही बेलारूसी*) |
| बेलारूसचे स्थानबेलारूसचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | मिन्‍स्‍क  |
| **अधिकृत भाषा** | बेलारूशियन, रशियन |
| **सरकार** | अध्यक्षीय प्रजासत्ताक |
|  - राष्ट्रप्रमुख | अलेक्झांडर लुकाशेन्को |
|  - पंतप्रधान | अलेक्सांदर तुर्चिन (नाममात्र सत्ता) |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | (सोव्हिएत संघापासून) जुलै २७, १९९० (घोषित) ऑगस्ट २५, १९९१ (स्थापना)  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | २,०७,५९५ किमी२ (८५वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | ० |
| लोकसंख्या |
|  - २००९ | ९६,४८,५३३ (८६वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | ४५.८/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | १३०.७८० अब्ज अमेरिकन डॉलर (६४वा क्रमांक) |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न | १३,८६४ अमेरिकन डॉलर  |
| **मानवी विकास निर्देशांक**  . | ▲ ०.७३२ (उच्च) (६१ वा) (२०१०) |
| **राष्ट्रीय चलन** | बेलारूशियन रुबल |
| **आंतरराष्ट्रीय कालविभाग** | पूर्व युरोपीय प्रमाणवेळ (EET) (यूटीसी +२/+३) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | BY |
| **आंतरजाल प्रत्यय** | .by |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +३७५ |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**बेलारूसचे प्रजासत्ताक** (बेलारूशियन: *Рэспубліка Беларусь*; रशियन: Республика Беларусь) हा पूर्व युरोपामधील एक भूपरिवेष्टित देश आहे. बेलारूसच्या पूर्वेला रशिया, दक्षिणेला युक्रेन, पश्चिमेला पोलंड, उत्तरेला लात्व्हिया तर वायव्येला लिथुएनिया हे देश आहेत. मिन्स्क ही बेलारूसची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.

सोव्हिएत संघाच्या मूळ घटक गणराज्यांपैकी एक असलेल्या बेलारूसची १/३ लोकसंख्या व अर्धी आर्थिक व्यवस्था दुसऱ्या महायुद्धात नष्ट झाली होती. २५ ऑगस्ट १९९१ रोजी बेलारूसने स्वातंत्र्याची घोषणा केली. सध्या येथे अध्यक्षीय लोकशाही असून शेती व उत्पादन हे दोन प्रमुख उद्योग आहेत. बेलारूसचा मानवी विकास निर्देशांक स्वतंत्र राज्यांच्या राष्ट्रसंघाच्या सदस्य देशांमध्ये प्रथम स्थानावर आहे.
# गुजराती भाषा

| गुजराती |
| --- |
|
ગુજરાતી |
| स्थानिक वापर |
भारत |
| प्रदेश |
गुजरात |
| लोकसंख्या |
६.६ कोटी |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
* इंडो-इराणी
	+ हिंद-आर्य
		- पश्चिम शाखा
			* **गुजराती**
 |
| लिपी |
गुजराती वर्णमाला |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |
ad
 भारत
* गुजरात
* दमण आणि दीव
* दादरा आणि नगर-हवेली
 |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | gu |
| ISO ६३९-२ | guj |
| ISO ६३९-३ | guj |
|  |

**गुजराती** (मराठीत गुजराती), ही भारत देशाच्या गुजरात राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. ही भाषा जुन्या गुजरातीपासून विकसित झाली असून जगात २१व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत सुमारे ६.६ कोटी लोक गुजरातीभाषक आहेत.

गुजरातप्रमाणेच मुंबईमध्ये गुजराती भाषा मोठ्या प्रमाणावर बोलली जाते. भारताबाहेर पूर्व आफ्रिका, अमेरिका व इंग्लंडमध्ये बरेच गुजरातीभाषक आढळतात. भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार गुजराती ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

# इतिहास

ईस्ट इंडिया कंपनीच्या काळापर्यंत गुजराती भाषा ही देवनागरी लिपीत लिहिली जात असे. पुढे ती सध्या वापरली जाते त्या महाजन नावाच्या लिपीत लिहिली जाऊ लागली.
(संदर्भ : )
गुजराती संस्कृत भाषेतून विकसित झालेली आधुनिक इंडो- आर्यन भाषा आहे . सामान्यतः तीन ऐतिहासिक कालखंडात टप्प्याटप्प्याने इंडो -आर्यन भाषांचे वर्गीकरण केलेले आहे:

(१) प्राचीन इंडो -आर्यन भाषा ( वैदिक आणि शास्त्रीय संस्कृत )

(२) मध्ययुगीन इंडो आर्यन भाषा ( प्राकृत आणि तिचे अपभ्रंश )

(३) अर्वाचीन इंडो आर्यन भाषा ( आधुनिक भारतीय भाषा जसे मराठी , हिंदी ,इत्यादी)

या प्रवाहातून, कालखंडातून गुजराती भाषेचा विकास झाला.

## जुनी गुजराती ( इ. स. ११००-१५००)

हिला "गुजराती भाखा" किंवा "गुर्जर अपभ्रंश" म्हणतात. आधुनिक गुजराती आणि राजस्थानी भाषेचे पूर्वज आणि ह्या भाषा गुर्जर लोक (ज्या लोकांनी वेळोवेळी पंजाब, राजस्थान, मध्य भारत आणि गुजरातच्या विविध भागात वास्तव्य केले आणि शासन केले.) बोलत असत. १२व्या शतकात गुजराती साहित्यिक भाषा म्हणून वापरली गेली आहे . पण त्या वेळी त्या भाषेचे तीन उपभेद होते. १३व्या शतकात गुजराती भाषेचे प्रमाणित स्वरूप विकसित होण्यास सुरुवात झाली. त्यापूर्वीची भाषा जुनी गुजराती म्हणून ओळखली जाते. काही विद्वान या जुन्या भाषेचे वर्णन जुनी पाश्चात्य राजस्थानी भाषा असे करतात. त्या वेळची गुजराती आणि राजस्थानी कदाचित भिन्न नसावी.

नरसी मेहता (१४१४-१४८०) यांना आधुनिक गुजराती कवितांचे जनक असे म्हणतात .

## बोलीभाषा व पोटभेद

गुजराती भाषेवर मराठी, हिंदी व फारशी भाषांचा चांगलाच प्रभाव जाणवतो. सौराष्ट्रात, कच्छमध्ये, आणि उत्तरेकडील मेहसाणा, बनासकांठा आदी विभागांत बोलली जाणारी गुजराती अहमदाबाद-बडोदा येथील गुजरातीपेक्षा काहीशी वेगळी असते. कच्छी बोली तर सिंधीला जवळची आहे.

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची गुजराती आवृत्ती

 विकिमीडिया कॉमन्सवर गुजराती  संबंधित संचिका आहेत
# थॉमस अल्वा एडिसन

थॉमस अल्वा एडिसन
*A Day with Thomas Edison* (1922)
**थॉमस अल्व्हा एडिसन** (११ फेब्रुवारी, इ.स. १८४७ – १८ ऑक्टोबर, इ.स. १९३१) याने विजेचा दिव्याच़ा शोधलावला. तसेच त्याचे ग्रामोफोन इत्यादींसारखे अनेक शोध सुप्रसिद्ध आहेत.जेव्हा आपण दिवा लावण्याकरिता बटण दाबतो किंवा सिनेमा बघतो, रेडिओ ऐकतो, फोनवर बोलतो, ते केवळ एडिसनने लावलेल्या शोधांमुळेच . फेब्रुवारी ११ इ.स. १८४७ रोजी अमेरिकेतील ओहायो राज्यामधील मिलान या गावी एडिसनचा जन्म झ़ाला. ते फक्त ३ महिने शाळेत गेला. कारण वर्गातील मास्तरांनी हा अतिशय "ढ" आणि निर्बुद्ध विद्यार्थी काहीही शिकू शकणार नाही असा शिक्का एडिसनवर मारला. त्यामुळे एडिसनला शाळा सोडावी लागली. एडिसन घरी बसले. त्याचा उपद्व्यापामुळे घरातील माणसे चिडत. म्हणून त्याने आपल्या घराचा पोटमाळ्यावर आपली छोटीशी प्रयोगशाळा थाटली. या प्रयोगशाळेसाठी लागणारी रसायने विकत घेण्यासाठी थॉमस यांनी वर्तमानपत्र विकण्याच़े काम केले. १८६२ मध्ये एडिसनने एक छोटासा मुलगा रेल्वे रुळावर खेळत असताना पाहिला. तेवढ्यात एक सामान भरलेला ट्रक भरधाव वेगाने रेल्वे फाटकातून आत येताना दिसला. क्षणात एडिसन धावला व त्या मुलाला उच़लून त्याने त्याच़े प्राण वाच़वले. हा पोरगा स्टेशनमास्तर मॅकेंझ़ी यांच़ा होता. एडिसनच़े उपकार स्मरून कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी मॅकेंझ़ीने त्याला आगगाडीचा तारायंत्राच़े शिक्षण देऊन रेल्वे स्टेशनवर टेलिग्राफ ऑपरेटरच़े काम दिले. दिवसभर नाना प्रयोगात मग्न असल्यामुळे एडिसनला रात्री झ़ोप येई, म्हणून त्याने तारयंत्रालाच़ घड्याळ बसवले. ते घड्याळच बरोबर तासातासांनी संदेश पाठवी. पुढे एडिसन
१८६९ मध्ये टेलिग्राफ इंजिनिअर झाला. त्याने लावलेल्या शोधांची नोंद करणेही कठीण आहे. या जगविख्यात शास्त्रज्ञाने विजेच़ा बल्ब, फिल्म, फोनोग्राफ, ग्रॅहॅमचा फोनमधील सुधारणा वगैरे अनेक शोध लावून जगावर उपकाराचे डोंगर उभारले. त्याचा मित्र महान तत्त्ववेत्ता कार्ल मार्क्स यांनी थॉमस एडिसन चा तीव्र विरोध केला. वादामुळे डीसी किंवा एसी करंट चांगले आहे की नाही. त्याने एसी करंटने दोन कुत्र्यांना इलेक्ट्रोसिव्ह देखील केले त्याचा मुद्दा सिद्ध करण्यासाठी.

## एकाधिकार

* इलेक्ट्रिसिटीवर च़ालणाऱ्या मतनोंदणी मशीनसाठी अमेरिकन एकाधिकार (पेटंट) ९०,६४६
* विद्युत दिव्यासाठी अमेरिकन एकाधिकार (पेटंट) २,२३,८९८ (४ नोव्हेंबर, इ.स. १८७९ला मागणी केली व २७ जानेवारी, इ.स. १८८० रोजी एकाधिकार मिळाला.)

## थाॅमस अल्वा एडिसनवरील मराठी पुस्तके

* एडिसन चरित्र (ह.अ. भावे)
* एडिसनची आगळी कहाणी (बाल कादंबरी, लेखक - सुधाकर भालेराव)
* थॉमस अल्वा एडिसन (चरित्र, लेखक - अनिल गोडबोले)
* थॉमस आल्वा एडिसन (मदन पाटील)

## बाह्य दुवे

* थॉमस अल्व्हा एडिसन **इन अवर टाईम** कार्यक्रमात *बीबीसी रेडिओ ४* वरील चर्चा. **(प्रत्यक्षात ऐका)(इंग्रजी भाषा)*
# स्वाक्षरी

डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांची स्वाक्षरी
मोहनदास करमचंद गांधी यांची स्वाक्षरी
**स्वाक्षरी** किंवा **सही** (इंग्रजी: Signature) एखाद्या व्यक्तीच्या स्वतःच्या हाताने लिहिलेले (आणि कधीकधी विशिष्ट शैलीमध्ये) नाव किंवा आडनाव (किंवा इतर काही) संदर्भित करते. स्वाक्षरी ही एखाद्या कागदपत्रांवर किंवा घोषणांवर केली जाते जी दर्शविते की ही कागदपत्रे किंवा घोषणा 'योग्य व्यक्ती'द्वारे प्रसारित केली गेली आहे. जर एखाद्या रचनेवर एखाद्या व्यक्तीची स्वाक्षरी असेल तर ती रचना कोणी तयार केली हे माहिती होते. कोणतीही व्यक्ती जगातील कोणत्याही ज्ञात भाषेच्या लिपीमध्ये स्वाक्षरी करू शकते. स्वाक्षरी ही त्या व्यक्तीची वेगळी ओळख असते.
# भरतकाम

भरतकाम
**भरतकाम** हे कापड किंवा इतर पृष्ठभागावर सुई दोऱ्याने नक्षीकाम करण्याची क्रिया होय. भरतकामात चमकी, आरसे, शोभेच्या नळ्या, मणी, चमकते खडे इ.चा सुद्धा वापर होतो.

भरतकामाला कानडी भाषेमधे कसुती असे म्हणतात. हा कानडी शब्द, कई (हात) व सूत (धागा) या दोन शब्दांपासून बनलेला आहे. भरतकाम केलेल्या नक्षीला भारतामधे कशिदा असे देखील म्हणले जाते. सोन्याच्या तारा वापरूनदेखील भरतकाम करतात, त्यास ज़रदोज़ी असे म्हणले जाते. हल्ली ज़रदोज़ीसाठी नकली जर देखील वापरात आणली जाते.

भरतकाम करण्यासाठी निरनिराळे टाके वापरले जातात. त्यातील काही टाक्यांची नावे पुढीलप्रमाणे:
हेरिंगबोन टाका, बटनहोल टाका, फ्रेंच नॉट, फेदर स्टिच, गाठीचा टाका, गहू टाका, काश्मिरी टाका, कांथावर्क, कर्नाटकी कशिदा.

## इतिहास

शिवणकाम, पॅच वर्क करण्यासाठी वापरली जाणारी प्रक्रिया, आणि कपड्यांना मजबुतीकरण करण्याच्या प्रक्रियेमुळे शिवणकामाच्या तंत्रज्ञानाचा विकास वाढला आणि शिवणकामांच्या सजावटीच्या शक्यतांनी भरतकामाची कला निर्माण झाली.

भरतकाम कला जगभरात आढळून येते आणि अनेक उदाहरणे दिसून आलेली आहेत.

प्राचीन ग्रीक पौराणिक कथेने विणण्याबरोबरच भरतकामाची कला पार पाडण्याचे श्रेय अथेना देवीला दिले आहे.

### ऐतिहासिक अनुप्रयोग आणि तंत्रे

वेळ, स्थान आणि उपलब्ध सामग्री यावर आधारित, भरतकाम काही तज्ञांचे कार्यक्षेत्र किंवा व्यापक, लोकप्रिय तंत्र असू शकते. या लवचिकतेमुळे सांसारिक विविध कार्य केले.

मध्ययुगीन इंग्लंडमधील व्यावसायिक कार्यशाळा आणि संघटनात वापरल्या जाणाऱ्या तंत्राच्या बाबतीत, विस्तृतपणे भरतकाम केलेले कपडे, घरगुती वस्तू, धार्मिक वस्तू आणि प्रतिष्ठेचे चिन्ह म्हणून पाहिले जात असे. अठराव्या शतकात इंग्लंड आणि तेथील वसाहतींमध्ये, श्रीमंत कुटूंबाच्या मुलींनी उत्कृष्ट रेशीम वापरणारे सॅम्पलर तयार केले. भरतकामामध्ये मुलीचे कौशल्य, मार्ग, दर्जा व सामाजिक स्थिती दिसून येते.

### इस्लामी जग

भरतकाम हे मध्ययुगीन इस्लामिक जगातील एक महत्त्वाची कला होती. दमास्कस, कैरो आणि इस्तंबूलसारख्या शहरांमध्ये रुमाल, गणवेश, झेंडे, सुलेखन, शूज, कापड, अंगरखा, घोड्यांच्या पायघड्या, चप्पल, म्यान, पाउच आणि चामड्याच्या बेल्टवरही भरतकाम दिसून येते. भरतकाम कॉटेज उद्योग, काहींनी ८०० पेक्षा जास्त लोकांना रोजगार मिळवून, या वस्तूंचा पुरवठा केला.

### ऑटोमेशन

मशीन भरतकामाचा विकास आणि त्याचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन औद्योगिक क्रांतीच्या टप्प्यात आले. पहिली भरतकामाची मशीन म्हणजे हात-भरतकाम मशीन, १८३२ मध्ये जोसुहे हेल्मन यांनी फ्रान्समध्ये शोध लावला.

21 व्या शतकाच्या सुरुवातीस चीनच्या ध्वनी पडद्यावर साखळी शिलाईमध्ये व्यावसायिक मशीन भरतकाम.
## टाके

एक टाका म्हणजे भरतकामाची सुई फायबरच्या मागील बाजूस पुढच्या बाजूला आणि मागील बाजूस या द्वारे उत्पादित केलेल्या समोरच्या बाजूला धागाने केलेल्या कामाला देखील शिवणे म्हणतात.फिशहोल टाका, बटनहोल टाका, उलट टीप, साखळी टाका, इ. टाके घातले जातात.

## चित्रदालन

* सिंधी भरतकाम जी.ए.जे.जे
* सिंधी भरतकाम जी.ए.जे.जे २
* चीनी रेशीम, चौथा शतक इ.स.पू.
* गॅलन भरतकाम
* तुर्की भरतकाम
* क्रोएशियन भरतकाम
* कोरियन भरतकामाचे
* भरतकम-फुले-अल्फारो
* टेफिलिनबॅग जोसेफशेरमन

## बाह्य दुवे

* वस्त्रे Archived 2013-09-16 at the वेबॅक मशीन. - मराठीमाती
* चला शिकू या कसुती - हितगुज दिवाळी अंक
# बोधिधर्म

**बोधिधर्म** हे एक भारतीय बौद्ध भिक्खू होते, ज्यांनी चीनमध्ये कुंफूचा प्रसार केला. ते इसवी सन ५व्या ते ६व्या शतकात होऊन गेले. झेन (चान) बौद्ध संप्रदायाचे ते जनक होते आणि त्यांना 'दुसरे बुद्ध' असेही संबोधले जाते. त्यांना कुंगफूचे जनक म्हणले जाते.

त्यांचे नेत्र निळ्या रंगाचे असून त्यांचा वशीकरणाच्या विद्येचा उत्तम अभ्यास होता.
गुरूंच्या आदेशानुसार ते चीनमध्ये गेले. त्यांच्याच नेतृत्वातून चीनमध्ये शाओलिन कंग फू या युद्धप्रकाराचा उदय झाला. औषधशास्त्राचेही त्यांना अतिशय सखोल ज्ञान होते. त्यांनी आपल्या विद्येचा मोठया प्रमाणात प्रसार केला. जपान, चीन व कोरिया मधील बौद्ध अनुयायी त्यांना बुद्धांनंतरचा दर्जा देतात.

## संदर्भ आणि नोंदी
# संत्रे

संत्र्याची फळे
संत्रे
**संत्रे** (शास्त्रीय नाव:सिट्रस सिनेन्सिस) हे नारिंगी रंगाचे, आंबट-गोड लिंबू वर्गातील एक फळ आहे.

## घटक

रसदार संत्र्यात अनेक पोषक घटक असतात. संत्रे रुचकर आणि पौष्टिक आहे. त्यात अ, ब आणि क जीवनसत्त्वे तसेच कॅल्शियम असते. शिवाय सोडियम, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम, तांबे, सल्फर आणि क्लोरीन असते. संत्र्यावरच्या आवरणात अधिक कॅल्शियम असते. संत्र्यात ९७ टक्के पाणी, ११ टक्के साखर आणि कार्बोहायड्रेड व प्रथिने असतात. या सर्व खनिजांमुळे संत्रे शरीरातल्या रक्ताला क्षारमय बनवते.
# नवा तैवान डॉलर

नवीन तैवानी डॉलर| $ किंवा NT$ |
| --- |
| ISO 4217 |
| Code |
TWD (numeric: 901) |
| Subunit | ०.०१ |
| चलनाचे विभाजन |
| Subunit |  |
|  १/१०० सेंट |
{{{subunit\_name\_1}}} |
| Banknotes |
१००,२००,५००,१०००,२००० |
| Coins |
१,५,१०,२०,५० डॉलर |
| भौगोलिक माहिती |
| User(s) |  तैवान |

**नवीन तैवानी डॉलर** हे चीनच्या प्रजासत्ताकाचे (तैवान) अधिकृत चलन आहे.

|  सध्याचा नवा तैवान डॉलरचा विनिमय दर |
| --- |
| गूगल फायनान्स वर: | ऑस्ट्रेलियन डॉलर कॅनेडियन डॉलर स्विस फ्रँक युरो ब्रिटिश पाउंड हाँग काँग डॉलर जपानी येन अमेरिकन डॉलर भारतीय रुपया |
| याहू फायनान्स वर: | ऑस्ट्रेलियन डॉलर कॅनेडियन डॉलर स्विस फ्रँक युरो ब्रिटिश पाउंड हाँग काँग डॉलर जपानी येन अमेरिकन डॉलर भारतीय रुपया |
| ओझफॉरेक्स वर: | ऑस्ट्रेलियन डॉलर कॅनेडियन डॉलर स्विस फ्रँक युरो ब्रिटिश पाउंड हाँग काँग डॉलर जपानी येन अमेरिकन डॉलर भारतीय रुपया |
| एक्सई.कॉम वर: | ऑस्ट्रेलियन डॉलर कॅनेडियन डॉलर स्विस फ्रँक युरो ब्रिटिश पाउंड हाँग काँग डॉलर जपानी येन अमेरिकन डॉलर भारतीय रुपया |
| ओआंडा.कॉम वर: | ऑस्ट्रेलियन डॉलर कॅनेडियन डॉलर स्विस फ्रँक युरो ब्रिटिश पाउंड हाँग काँग डॉलर जपानी येन अमेरिकन डॉलर भारतीय रुपया |
# तर्कशास्त्र

**तर्कशास्त्र** म्हणजे प्रमाण अनुमानांचे शास्त्र होय. अनुमान ही विचारांची एक पद्धती आहे. ह्या विचारपद्धतीत चिकित्सापूर्वक निष्कर्षाप्रत येणे अभिप्रेत असते. अनुमानांचे प्रकार, त्यांचे स्वरूप, कोणती अनुमाने प्रमाण ठरतात, प्रमाण ठरण्यासाठी कोणत्या अटींची पूर्तता व्हावी लागते इत्यादी प्रश्नांचा विचार तर्कशास्त्रात होत असतो.

## संज्ञा आणि व्युत्पत्ती

तर्कशास्त्र ही मराठी संज्ञा म्हणजे तर्क आणि शास्त्र ह्या दोन शब्दांनी साधलेला सामासिक शब्द आहे. ह्यांपैकी तर्क ही संज्ञा मराठीत अटकळ बांधणे किंवा लक्षणदर्शनावरून झालेलें एखाद्या पदार्थाचें, गोष्टीचें ज्ञान, कल्पना ह्या अर्थांनी रूढ आहे.

## तर्कशास्त्राचे लक्षण/ व्याख्या

>
> अनुमानाची व युक्तिवादाची युक्तता ज्यावर आधारित असते अशा तत्त्वांचा शोध घेऊन त्यांचे व्यवस्थापन करणारे व त्यामुळे अनुमितीचे व युक्तिवादाचे प्रामाण्य ठरविण्यास उपयोगी पडणारे शास्त्र ते तर्कशास्त्र होय
>
>
>

## संदर्भसूची

## संदर्भसूची

* दाते, य. रा.; कर्वे, चिं. ग. (eds.). *तर्क*. *महाराष्ट्र-शब्दकोश : डिजिटल डिक्शनरीज ऑफ साऊथ एशिया*. शिकागो विद्यापीठ. १५ ऑगस्ट २०२३ रोजी पाहिले.

* दीक्षित, श्रीनिवास हरी. *तर्कशास्त्र*. अजब पुस्तकालय, कोल्हापूर.

* रेगे, मे. पुं. *तर्कशास्त्र*. *मराठी विश्वकोश*. १५ ऑगस्ट २०२३ रोजी पाहिले.

* हेमाडे, श्रीनिवास. *तर्कशास्त्र : विचारांच्या नियमांचे शास्त्र*. *लोकसत्ता*. १५ ऑगस्ट २०२३ रोजी पाहिले.
# थेरवाद

अशोकस्तंभ
**थेरवाद** किंवा **स्थविरवाद** पंथ हा बौद्ध धर्मातील सर्वांत जुना पंथ आहे. थेरवादामध्ये पारंपरिक बौद्ध धर्माची शिकवण अधिक काटेकोरपणे पाळली जाते. थेरवाद ह्या शब्दाचा अर्थ "प्राचीन शिकवण" असाच आहे.

भगवान बुद्धाने स्थापन केलेल्या बौद्ध भिक्षुसंघात सर्व प्रकारचे लोक होते वादविवाद, शास्त्रार्थ खंडन मंडन, स्वतंत्र बुद्धीने तर्क किंवा विचार करणे आणि त्या विचारात जे तत्त्व गवसले असेल ते सभेत निःसंकोच सांगणे अशा प्रकारचे बौद्धिक स्वातंत्र्य मठात आणि विहारात राहणाऱ्या प्रत्येक भिक्षूला मिळत असे. या विचारस्वातंत्र्यामुळेच वैशाली येथे भरलेल्या बौद्ध भिक्षूंच्या दुसऱ्या धर्मपरिषदेत मतभेदांचे तीव्रत्व वाढून बौद्ध भिक्षूत पूर्वेकडील (वैशाली व पाटलीपुत्र येथे राहणारे) व पश्चिमेकडील (कौशांबी व अवन्तीकडील) असे दोन गट पडले. यापैकी पश्चिमेकडच्या गटाने निर्माण केलेल्या पंथाला हीनयान म्हणतात व पूर्वेकडील पंथाला थेरवाद म्हणतात. या पंथात बुद्धाला महात्मा समजतात पण देव मानत नाहीत. हा पंथ त्रिपिटक ग्रंथाप्रमाणे आचरण करतो.

## विस्तार

थेरवाद बौद्ध संप्रदायाचा विस्तार (लाल रंगात)
श्रीलंका तसेच आग्नेय आशियामधील म्यानमार, कंबोडिया, लाओस व थायलंड ह्या देशांमधील बहुसंख्य प्रजा थेरवादी बौद्ध धर्मीय आहे.

## थेरवादी देश

थेरवादी लोक बहुसंख्य असलेल्या देशांची यादी

| रॅंक | देश | लोकसंख्या | बौद्ध % | एकूण बौद्ध | धर्माचे महत्त्व |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ०१ १ | Thailand  थायलंड
 | ०१ ६,६७,२०,१५३ | ०२ ९४.६ % | ०१ ६,३१,१७,२६५ | ०३ ९७% |
| ०२ २ | Myanmar  म्यानमार
 | ०२ ६,०२,८०,००० | ०३ ८९% | ०२ ५,३६,४९,२०० | ०४ ९६% |
| ०३ ३ | Sri Lanka  श्रीलंका
 | ०३ २,०२,७७,५९७ | ०४ ७०.२% | ०३ १,४२,२२,८४४ | ०१ १००% |
| ०४ ४ | Cambodia  कंबोडिया
 | ०४ १,४७,०१,७१७ | ०१ ९६.९% | ०४ १,४१,७२,४५५ | ०५ ९५% |
| ०५ ५ | Laos  लाओस
 | ०५ ६४,७७,२११ | ०५ ६७% - ९०% | ०५ ४३,३९,७३१ - ५८,३०,५०३ | ०२ ९८% |

थेरवादी भन्ते गन
## हे सुद्धा पहा

* महायान
* वज्रयान
* नवयान
* झेन

## संदर्भ आणि नोंदी
# नुसैरी

**नुसैरी** (Alawites/ Nusayri) हा एक शिया मुस्लिम समुदाय असून तो सीरिया आणि इतर आखाती देशांमध्ये आढळतो. ‘अलावी’ नावानेही हा समुदाय ओळखला जातो. सीरियाचे राष्ट्राध्यक्ष बशर अल असद हे नुसैरी समुदायाशी संलग्न आहेत. या समुदायानुसार अली देवाचा अवतार म्हणून भूतलावर अवतरले.

इस्ना अशरी समुदायाप्रमाणे ते आचारविचारांचे पालन करतात. मात्र त्यांच्यांत काही मतभिन्नता आहेत.

## हे सुद्धा पहा

* इस्लाम धर्माचे संप्रदाय
# गेओर्ग विल्हेल्म फ्रीडरीश हेगल

| जॉर्ज विल्हेम फ्रेडरिच हेगल |
| --- |
|  |
| जन्म |
२७ ऑगस्ट, १७७० (1770-08-27) श्टुटगार्ट, ब्युर्टेंबर्ग |
| मृत्यू |
१४ नोव्हेंबर, १८३१ बर्लिन, प्रशिया |
| राष्ट्रीयत्व |
जर्मन |
| ख्याती |
तत्त्ववेत्ता |
| **स्वाक्षरी** |

**जॉर्ज विल्हेम फ्रेडरिच हेगल** (जर्मन: Georg Wilhelm Friedrich Hegel; २७ ऑगस्ट १७७० - १४ नोव्हेंबर १८३१) हा एक जर्मन तत्त्वज्ञ होता. जर्मन आदर्शवादाचे तत्त्वज्ञान प्रस्थापित करण्यात त्याचे मोठे योगदान होते.त्याच्या 'एन्सायक्लोपीडीया ऑफ फिलॉसॉफिकल सायन्सेस ' या तत्त्वज्ञानपर ग्रंथात त्याची व्याख्याने व लेख यांचे संकलन केलेले आहे. 'रिझन इन हिस्टरी' हे त्याचे पुस्तक प्रसिद्ध आहे.

## बाह्य दुवे

* व्यक्तिचित्र

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 गेओर्ग विल्हेल्म फ्रीडरीश हेगल |
# प्रजासत्ताक

**प्रजासत्ताक** अथवा **गणराज्य** (इंग्लिश: Republic) हे अशा प्रकारचे सरकार आहे ज्यामध्ये देश हा जनतेचा सार्वजनिक मामला मानला जातो. कोणा एका व्यक्ती किंवा गटाचा देशावर हक्क नसतो. प्रजासत्ताकामधील राष्ट्रप्रमुख, विविध पदाधिकारी व प्रशासक सार्वत्रिक निवडणुकीद्वारे नेमले जातात. थोडक्यात ज्या देशाचा राष्ट्रप्रमुख एखादा राजा, सम्राट, सुलतान नाही तो देश प्रजासत्ताक स्वरूपाचा आहे.

प्रजासत्ताक हा शब्द प्रामुख्याने सार्वभौम देशांसाठी वापरला जात असला तरीही अनेक देशांचे उपविभाग देखील प्रजासत्ताक असू शकतात. उदा: भूतपूर्व सोव्हिएत संघामधील युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य.

## प्रकार

* सांसदीय प्रजासत्ताकः भारत, दक्षिण आफ्रिका, जर्मनी इत्यादी देश जेथे राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुख हे वेगळे आहेत.
* संघीय प्रजासत्ताकः आर्जेन्टिना, रशिया, अमेरिका इत्यादी देश जेथे विविध प्रांत अथवा राज्यांची वेगळी सरकारे आहेत.
* इस्लामिक प्रजासत्ताकः पाकिस्तान, अफगाणिस्तान, इराण व मॉरिटानिया हे देश इस्लामिक प्रजासत्ताके आहेत जेथे शारिया कायद्याने राज्यकारभार चालतो.
* साम्यवादी प्रजासत्ताकः चीन, व्हियेतनाम इत्यादी देश जेथे लोकशाही आहे परंतु निवडणुका होत नाहीत.

 विकिमीडिया कॉमन्सवर प्रजासत्ताक  संबंधित संचिका आहेत
# साफो

साफो
साफ्फो (ग्रीकःΣαπφώ)(ख्रिस्तपूर्व ७०० वर्षे) ही ग्रीक कवयित्री होती. ती ग्रीस मध्ये लेसवोस (ग्रीक उच्चार) (इंग्रजी Lesbos) नावाच्या बेटावर राहत असे. ग्रीक इतिहासकार स्ट्राबो ने ही साफोचा उल्लेख केला आहे.
ती समलैंगिक होती असे म्हणतात. साफोचे स्वातंत्र्य ग्रीक समाजाने मान्य केले नाही. तिची लैंगिकता किंवा त्यावरची काव्य मांडणी ही तिच्यावर झालेल्या अन्यायातून आली असावी. तिचे प्रेम हे स्त्री व पुरुष दोघांवरही होते असे काव्यात दिसते. पण या काव्यात शारीर वर्णने नाहीत. किंवा तसे पुरावे सापडलेले नाहीत त्यामुळे काही इतिहासकार तिला लेस्बियन मानत नाहीत.

## जीवन

साफो चांगल्या घराण्यात जन्माला आली होती. साफोच्या आईचे नाव व तिच्या मुलीचे नाव एकच क्लेई होते. साफो उच्च घराण्यातली असल्याने तिला अनेक प्रकारचे स्वातंत्र्य होते. साफोला तीन भाऊ होते. तिचे फॉन नावाच्या व्यक्तीवर प्रेम होते. 'तो' मिळाला नाही म्हणून तिने आत्महत्या केली असाही एक प्रवाद आहे. पण प्राचीन ग्रीस मध्ये फॉन हा प्रेमाचा देवही मानला जातो. त्यामुळे ती शक्यताही पूर्णपणे मान्य होत नाही.
तिला काहीकाळ लेस्बोसवरून सिसिलीला हद्दपार करण्यात आले होते.
शेवटी तिने या सर्वाला कंटाळून आत्महत्या केली असाही प्रवाद आहे.

## लेखन

काळाच्या ओघात साफोचे काव्य नष्ट झाले आहे. परंतु तिचे काही काव्य खंडीत स्वरूपात सापडते आहे.

## हे सुद्धा पहा

* ग्रीस
* झ्युस
* लेस्व्होस बेट
* प्राचीन ग्रीस
* ग्रीक साहित्य
* समलैंगिकता
# सहस्रक

१००० वर्षांच्या कालखंडाला **सहस्रक** असे म्हणतात.

## मागील

### इ.स.पू.

इसवी सन पूर्व मधील सहस्रके:

* इ.स.पू.चे १० वे सहस्रक (इ.स.पू १०००० ते इ.स.पू ९००१)
* इ.स.पू.चे ९ वे सहस्रक (इ.स.पू ९००० ते इ.स.पू ८००१)
* इ.स.पू.चे ८ वे सहस्रक (इ.स.पू ८००० ते इ.स.पू ७००१)
* इ.स.पू.चे ७ वे सहस्रक (इ.स.पू ७००० ते इ.स.पू ६००१)
* इ.स.पू.चे ६ वे सहस्रक (इ.स.पू ६००० ते इ.स.पू ५००१)
* इ.स.पू.चे ५ वे सहस्रक (इ.स.पू ५००० ते इ.स.पू ४००१)
* इ.स.पू.चे ४ थे सहस्रक (इ.स.पू ४००० ते इ.स.पू ३००१)
* इ.स.पू.चे ३ रे सहस्रक (इ.स.पू ३००० ते इ.स.पू २००१)
* इ.स.पू.चे २ रे सहस्रक (इ.स.पू २००० ते इ.स.पू १००१)
* इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक (इ.स.पू १००० ते इ.स.पू १)

### इ.स.

इसवी सन मधील सहस्रके:

* इ.स.चे १ ले सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी १ ते ३१ डिसेंबर १०००)
* इ.स.चे २ रे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी १००१ ते ३१ डिसेंबर २०००)

## सद्यकालीन

* इ.स.चे ३ रे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी २००१ ते ३१ डिसेंबर ३०००)

## भविष्य

* इ.स.चे ४ थे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी ३००१ ते ३१ डिसेंबर ४०००)
* इ.स.चे ५ वे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी ४००१ ते ३१ डिसेंबर ५०००)
* इ.स.चे ६ वे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी ५००१ ते ३१ डिसेंबर ६०००)
* इ.स.चे ७ वे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी ६००१ ते ३१ डिसेंबर ७०००)
* इ.स.चे ८ वे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी ७००१ ते ३१ डिसेंबर ८०००)
* इ.स.चे ९ वे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी ८००१ ते ३१ डिसेंबर ९०००)
* इ.स.चे १० वे सहस्रक (इ.स. १ जानेवारी ९००१ ते ३१ डिसेंबर १००००)
# रबौल

**रबौल** पापुआ न्यू गिनीतील ईस्ट न्यू ब्रिटन प्रांतातील गाव आहे. इ.स. १९९४पर्यंत हे गाव प्रांताची राजधानी होते. त्यावर्षी जवळील रबौल काल्डेरा या ज्वालामुखीचा स्फोट होउन उडालेल्या राखेने गाव जवळजवळ नष्ट झाले होते. ही हजारो टन राख हजारो मीटर आकाशात उडाली व पावसासह रबौल व आसपासच्या प्रदेशात पडली. या राखेच्या वजनाने रबौलमधील जवळजवळ सगळ्या इमारती कोसळल्या. यानंतर राजधानी कोकोपो येथे हलवण्यात आली.

रबौल काल्डेरा अजूनही जागृत आहे व त्यामुळे रबौलवरचे संकट कायम आहे.
# हेइनमन (प्रकाशक)

हेइनमन| अधिकृत संकेतस्थळ | www.heinemann.com |

| उत्तराधिकारी =
| देश = संयुक्त राज्य
| मुख्यालय = साचा:साधे लिस्ट
| वितरण =
| मुख्य लोक =
| प्रकाशने =
| विषय =
| शैली =
| imprints =
| महसूल =
| numemployees =
| nasdaq =
| url = साचा:साधेलेख
}}

हेइनमन हे व्यावसायिक संसाधनांचे प्रकाशक आणि १९७८ मध्ये पोर्ट्समाउथ, न्यू हॅम्पशायरमध्ये स्थापन केलेल्या शैक्षणिक सेवांचे प्रदाता आहे, हे हेनमन यूकेची अमेरिकेतील सहाय्यक आहेत. १९८३ मध्ये हेइनमनने पहिले शैक्शणिक व्यवसायिक पुस्तक प्रकाशित केले. त्यापासून नंतर अभ्यासक्रम संसाधने, मूल्यांकन प्रणाली, पातळीवर साक्षरता हस्तक्षेप, आणि व्यावसायिक विकास सेवा वाढविण्यात आली आहे. आज यूके एज्युकेशन इंप्रिंट ही पीटरसनच्या मालकीची आहे. यूके ट्रेड पब्लिशन ही रँडम हाऊसच्या मालकीची आहे. द यूएस एज्युकेशन इंप्रिंट ही हाफटन मिफ्लिन हॅराकोर्टच्या मालकीची आहे.