Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# कन्फ्युशियनवाद

जिआंगयिन, वूशी, जिआंगसू येथील कन्फ्यूशियसचे मंदिर
 डॅटॉन्ग, शांक्सीच्या *वेनमिओचे* गेट्स
**कन्फ्युशियनवाद**, ज्याला **रुइझम** किंवा **रु क्लासिकिझम** म्हणूनही ओळखले जाते, ही प्राचीन चीनमध्ये निर्माण झालेली विचारधारा आणि वर्तनाची एक प्रणाली आहे. परंपरा, तत्त्वज्ञान, धर्म, मानवतावादी किंवा तर्कवादी धर्म, शासनाचा एक मार्ग किंवा फक्त जीवनपद्धती असे विविध वर्णन कन्फ्युशियनवादाचे केले जाते. कन्फ्यूशियनवाद हा चिनी तत्त्वज्ञ कन्फ्यूशियस (इ.स.पू. ५५१-४७९) यांच्या शिकवणीतून पुढे "हंड्रेड स्कूल ऑफ थॉट" म्हणून विकसित झाला. बौद्ध धर्म, ताओ धर्म आणि कन्फ्यूशियनवाद हे चीनमधील तीन सर्वात प्रमुख धर्म किंवा विचारप्रवाह आहेत. तथापि चीन सरकार कन्फ्यूशियनवादाला विचारधारा मानते, धर्म मानत नाही.‌

तांग राजवंश (६१८-९०७) दरम्यान कन्फ्यूशियन पुनरुज्जीवन सुरू झाले. तांगच्या उत्तरार्धात, बौद्ध धर्म आणि ताओवादाच्या प्रतिसादात कन्फ्यूशिअनवाद विकसित झाला आणि "नव-कन्फ्यूशियझम" म्हणून त्याची पुनर्रचना करण्यात आली.

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

* Stanford Encyclopedia of Philosophy Entry: Confucius
* Interfaith Online: Confucianism
* Confucian Documents at the Internet Sacred Texts Archive.
* Oriental Philosophy, "Topic:Confucianism"
# मोक्कन

मोक्कनच्या प्रतिकृती
मोक्कन (木簡) या जपानी पुरातत्त्व स्थळांवर सापडलेल्या लाकडी पट्ट्या आहेत. या लाकडी पट्ट्या बहुतेक ७ व्या शतकाच्या मध्यापासून ते ८ व्या शतकाच्या मध्यापर्यंतच्या आहेत. परंतु काही नजीकच्या आधुनिक काळातील देखील आहेत. त्या संपूर्ण जपानमधील विविध ठिकाणच्या साइट्समध्ये आढळल्या आहेत. परंतु मुख्यतः नारा आणि फुजिवाराच्या जुन्या राजधानीच्या आसपास सापडल्या. त्या अनौपचारिक कारणांसाठी वापरल्या जात होत्या. उदा शिपिंग टॅग, स्मरणपत्र आणि साधे संदेश, आणि अशा प्रकारे कागदावर प्रसारित केलेल्या अधिकृत नोंदींना पूरक होत्या.

## शोध

पहिले मोक्कन १९२८ मध्ये मि प्रांतामध्ये सापडले होते. परंतु १९६० पासून, विशेषतः १९८० आणि १९९० च्या दशकात बांधकाम कार्यादरम्यान मोठ्या प्रमाणात याचे साठे सापडले आहेत. ऑगस्ट १९८८ मध्ये, नारा येथील एका डिपार्टमेंटल स्टोअरसाठी उत्खनन करताना ८व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या सुमारे ५०,००० पट्ट्या सापडल्या. नारा दरबारातील मंत्री, प्रिन्स नागाया यांचे निवासस्थान असलेले ठिकाण आणि पट्ट्यांनी इतिहासकारांची त्या काळातील समज सुधारली आहे. आत्तापर्यंत १,५०,०००हून अधिक पुनर्प्राप्त केले गेले आहेत.

## भाषा

काही मोक्कन शास्त्रीय चीनी भाषेत लिहिलेले आहेत. परंतु अनेक जुन्या जपानी भाषेत लिहिलेले आहेत. हे दाखवून देतात की ७ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात साक्षरता व्यापक होती. पुरातन जपानी लोकांचे मुख्य भाग बनवणाऱ्या औपचारिक कविता आणि धार्मिक विधींपेक्षा ग्रंथ सामान्यत: लहान आणि अधिक बोलचाल करणारे होते.

## हे सुद्धा पहा

* बांबू आणि लाकडी स्लिप्स

## संदर्भ

### कामे उद्धृत केली

* *अ हिस्टरी ऑफ द जॅपनीज लॅंग्वेज*, २०१०.
* *मोक्कन: वूडन डॉक्युमेंटस् फ्रॉम द नरा पिरियड*, १९९०.

## बाह्य दुवे

* वुडन टॅब्लेट डेटाबेस, नारा नॅशनल रिसर्च इन्स्टिट्यूट फॉर कल्चरल प्रॉपर्टीज
* मोक्कन, जपानी अभ्यास विभाग, केयू लुवेन
# हियन कालावधी

हियन कालावधीची लहान प्रतिकृती
**हियन कालावधी** (平安 時代 हेयान जिदाई) ह सन ७९४ ते ११८५ च्या दरम्यानचा हा काळ आहे. हा जपानी पारंपारिक इतिहासाचा शेवटचा विभाग मानला जातो. या कालावधीचे नाव हियन-क्यो, किंवा आधुनिक क्योतोच्या नावावरून ठेवले गेले. जपानी इतिहासातील हा काळ आहे जेव्हा जपानी संस्कृतीत बौद्ध, ताओ धर्म आणि अन्य चिनी प्रभाव त्यांच्या उच्चतम स्तरावर होता. हियन कालावधी जपानी शाही दरबाराचा शिखर देखील मानला जातो आणि तो त्याच्या कलेसाठी, विशेषतः कविता आणि साहित्य यासाठी प्रसिद्ध होता. जपानच्या इम्पीरियल हाऊसच्या हातात जरी सत्ता दिसत असली तरी खरी सत्ता फुजीवारा वंशाच्या ताब्यात होती. फुजीवारा वंश शाही घराण्याचे व्याही होते. बऱ्याच सम्राटांची आई फुजीवाडा कुटुंबातील होती. हियान (平安) शब्दाचा अर्थ जपानी भाषेत “शांती” असा आहे.

## इतिहास

हियन कालावधी नर काळाच्या आधीचा होता. याची सुरुवात सन ७९४ पासून झाली. याच काळात जपानची राजधानी जपानच्या ५०व्या सम्राट कन्मु याने हियान-क्यो (सध्याची क्योतो) येते हलवली. कन्मुने प्रथम राजधानी नागाओका-कि येथे हलविण्याचा प्रयत्न केला, परंतु या शहरावर आलेल्या अनेक आपत्तींमुळे सम्राटाला राजधानी दुसऱ्या ठिकाणी हलवायला लागली. ९ व्या शतकाच्या शेवटच्या वर्षांत चीनमध्ये एक बंडखोरी झाली, ज्यामुळे राजकीय परिस्थिती अस्थिर बनली होती. यामुळे तांग चीनमधील जपानी मोहिम निलंबित केले गेली. तसेच चीनी निर्यातीचा ओघ थांबला, यामुळे कोकोफु बन्का ( 国 風 文化 ) या जपानी संस्कृतीचा विस्तार झाला. म्हणून, जपानच्या संस्कृतीत हियन कालावधी हा उच्च बिंदू मानला जातो आणि नंतरच्या पिढ्यांनी नेहमीच या गोष्टीचे कौतुक केले आहे. याच काळात समुराई वर्गाचा उदय झाला. नंतर समुराई वर्गाने सत्ता काबीज केली आणि जपानमध्ये सामंत कालावधी सुरू झाला.

मुख्य म्हणजे, सार्वभौमत्व सम्राटाकडे होते परंतु प्रत्यक्षात फुजीवाडा खानदानाने सत्ता हातात घेतली होती. तथापि, प्रांतामधील त्यांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी, फुजिवारा आणि इतर मोठ्या कुटुंबांना रक्षक, पोलीस आणि सैनिक याची गरज होती. यामुळे लढाऊ वर्गाला संपूर्ण हियन कालावधीत सतत राजकीय वरदहस्त मिळाला. इ.स. ९३९ च्या सुरुवातीच्या काळात, तैरानो मासाकोडोने पूर्वेकडील हिताची प्रांतात उठाव निर्माण करून केंद्र सरकारच्या अधिकारास आव्हान दिले. जवळजवळ याच वेळी, फुजिवारानो सुमीटोमोने पश्चिमेस बंड केले. तरीही, जपानी सरकारची उचलबांगडी होण्यास बरीच शतके लागली. आणि ते होण्यासाठी शोगुनच्या खासगी सैन्याचा कालावधी कारणीभूत ठरला.

होगन बंडामुळे कोर्टावर योद्धा वर्गाचा प्रभाव होण्यास सुरुवात झाली. यावेळी तायरानो किओमोरीने आपल्या नातवाला सिंहासनावर बसवून त्याच्या अधिकाराद्वारे जपानवर राज्य करून फुजीवाराच्या कुटुंबाचे पुनरुज्जीवन केले. त्यांचे कुळ, तायरा, लयाला जाण्यासाठी जेनपी युद्ध कारणीभूत ठरले. याचे युद्धाने कामाकुरा शोगुनेटची सुरुवात केली. कामकुराचा काळ ११८५ मध्ये सुरू झाला जेव्हा मिनामोटोनो यॉरिटोमोने सम्राटांकडून सत्ता हस्तगत केली आणि कामकुरामध्ये शोगुनेटची स्थापना केली.

## संदर्भ

## ग्रंथसूची

* Seal, F. W. Heian Period Court and Clan Archived 2019-12-28 at the वेबॅक मशीन.
# मान्योशू

Nukata no Ōkimi, a replica from vol.1
**मान्योशू**, जपानी कवितांचा एक प्राचीन संग्रह. मान्योशूचे एकूण वीस खंड असून ते उभे करण्यात ओतोमोनो याकामोची (७१८-७८५) ह्या कवीच्या पुढाकाराचा आणि परिश्रमांचा भाग मोठा आहे. सु. ४,५०० कवितांचा अंतर्भाव असलेल्या ह्या महासंकलनातील अखेरच्या कवितेचा रचनाकाळ इ. स. ७५९ असा आहे. साधारणपणे इ. स.च्या पाचव्या शतकापासून आठव्या शतकापर्यंतची म्हणजे सु. ३०० वर्षांच्या कालावधीतील, वेचक कविता मान्योशूत समाविष्ट करण्यात आल्याचे दिसते. जपानी भावकवितेच्या ‘तांका’ ह्या प्रकारातील रचना ह्या संकलनात आधिक्याने आहेत. तसेच ह्या संकलनातील बऱ्याचशा रचना इ. स.च्या सातव्या शतकापासूनच्या आहेत. काकीनोमोतोनो हितोमारो (सु. ६८०-७००), यामाबेनो आकाहितो (मृ. ७३६ ?), यामानोनो ओकुरा (६६०-७३३), ओतोमोनो ताबीतो (६६५-७३१) आणि ओतोमोनो याकामोची (७१८-८५) हे ह्या संकलनातले काही प्रमुख कवी होत. नुकादानो ओकीमी, साकानो इरात्सुमे आणि कासानो इरात्सुमे ह्यांसारख्या काही कवयित्रींच्या कविताही ह्या संकलनात आहेत. काही कवितांचे कर्तृत्त्व अज्ञात आहे.

काळानुरूप आणि कवींनुरूप काव्यशैलीत होणारी काही परिवर्तने विचारात घेऊनही सरल, उत्कट आणि जिंवत अभिव्यक्ती तसेच एक प्रकारचा निर्व्याजपणा हे ह्या संकलनांतील कवितांचे एक सर्वसाधारण वैशिष्ट्य होय, असे म्हणता येईल. मान्योशूचा इंग्रजी अनुवाद १९४० मध्ये प्रसिद्ध झाला (दुसरी आवृ. १९६५).

## संदभ
# नाम

मराठी भाषेतील व्याकरणात एखाद्या प्राण्याच्या,वस्तूच्या किंवा काल्पनिक गोष्टीच्या नावाला **नाम** असे म्हणतात. हा एक शब्द आहे जो विशिष्ट वस्तू किंवा वस्तूंच्या संचाचे नाव म्हणून कार्य करतो, जसे की सजीव प्राणी, ठिकाणे, क्रिया, गुण, अस्तित्वाची स्थिती किंवा कल्पना. नाम असे शब्द आहेत जे लेख आणि गुणविशेषण विशेषणांसह उद्भवू शकतात आणि संज्ञा वाक्यांशाचे प्रमुख म्हणून कार्य करू शकतात.

## नामाचे प्रकार

1. सामान्य नाम
2. विशेष नाम
3. भाववाचक नाम
4. समुहवाचक‌ नाम

### सामान्य नाम

एकाच जातीच्या पदार्थातील समान गुणधर्मामुळे त्या वस्तूला मिळालेले नाव म्हणजे सामान्य नाम होय. उदा० मुले, मुली, शाळा, इत्यादी.

### विशेष नाम

जे नाम एकाच जातीच्या विशिष्ट व्यक्तीचा, प्राण्याचा किंवा वस्तूचा बोध करते त्या नावाला विशेष नाम असे म्हणतात. उदा० रामदास, गंगा, यमुना, हिमाचल, इत्यादी.

### ‌‌ भाववाचक नाम

ज्या नामामुळे एखाद्या प्राण्यामधील किंवा पदार्थामधील गुणांचा, भावनांचा अथवा धर्माचा बोध होते त्या नामाला भाववाचक नाम असे म्हणतात. उदा० आनंद, दुःख, इत्यादी.

### समुहवाचक नाम

ज्या नामामुळे एखाद्या समूहाचा किंवा एकापेक्षा जास्त वस्तूचा बोध होतो त्या नामाला समूहवाचक नाम असे म्हणतात. उदा घोळका, घोस, थवा, इत्यादी.

## हे सुद्धा पहा

* शब्दांच्या जाती
* मराठी व्याकरण विषयक लेख
# विशेषण

नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला विशेषण असे म्हणतात. तर ज्याच्याबद्दल माहिती सांगितली जात आहे त्यास विशेष्य म्हणतात.
उदा.
चांगली मुलगी, काळा कुत्रा, पाच टोप्या वगैरे. यांत
चांगली, काळा, पाच ही विशेषणे आणि मुलगी, कुत्रा, टोप्या ही विशेष्ये आहेत.

विशेषणांचे प्रमुख प्रकार पुढील प्रमाणे आहेत:

* गुणवाचक विशेषण

```
विशेषण
```

* सार्वनामिक विशेषण

## गुणवाचक विशेषण

नामाचा कोणत्याही प्रकारचा गुण किंवा विशेष माहिती दाखविणाऱ्या विशेषणाला “गुणवाचक विशेषण” असे म्हणतात.
उदा०
हिरवे रान,शुभ्र ससा,निळे आकाश, पीवळा अंबा, लाल मीरची

## संख्यावाचक विशेषण

ज्या विशेषणांच्या योगाने नामाची संख्या दाखविली जाते त्यास संख्यावाचक विशेषण असे म्हणतात.
संख्यावाचक विशेषणांचे पाच प्रकार आहेत.

* गणनावाचक संख्या विशेषण,
* क्रमवाचक संख्या विशेषण,
* आवृत्तीवाचक संख्या विशेषण,
* पृथ्वकत्ववाचक संख्या विशेषण
* अनिश्चित संख्या विशेषण

### गणना वाचक संख्या विशेषण

ज्या विशेषणाचा उपयोग वस्तूची गणती किंवा गणना करण्यासाठी होतो त्या विशेषणाला गणनावाचक विशेषण असे म्हणतात.
उदा०.
दहा मुले, तेरा भाषा, एक तास, पन्नास रुपये यांत दहा, तेरा, एक, आणि पन्नास ही गणनावाचक विशेषणे आहेत.
गणनावाचक संख्या विशेषणाचे तीन प्रकार पडतात :
१. पूर्णांक वाचक – पाच, सहा, अठरा, बारा.
२. अपूर्णांक वाचक – पावशेर, अर्धा, सव्वा, दीड.
३. साकल्य वाचक – पाचही मैत्रिणी, दोन भाऊ.

### क्रमवाचक संख्या विशेषण

वाक्यामधील जे विशेषण वस्तूचा क्रम दर्शविते त्या विशेषणाला क्रमवाचक विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
पहिले दुकान, सातवा बंगला, पाचवे वर्ष
ह्यातील पहिले, सातवा, पाचवे ही क्रमवाचक संख्या विशेषणे आहेत.

### आवृत्तिवाचक संख्या विशेषण

वाक्यामधील जे विशेषण संख्येची किती वेळा आवृत्ती झाली ते दर्शविते त्यास आवृत्तिवाचक विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
तिप्पट मुले, दुप्पट रस्ता, दुहेरी रंग

### पृथ्वकत्ववाचक संख्या विशेषण

जी विशेषणे पृथ्वकत्व म्हणजे वेगळा बोध करून देतात त्यांना पृथ्वकत्ववाचक संख्या विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
मुलींनी पाच-पाचचा गट करा, प्रत्येकाने चार-चार प्रश्न सोडवा.

### अनिश्चित संख्या विशेषण

ज्या विशेषणाद्वारे नामांची निश्चित संख्या किंवा प्रमाण व्यक्त होत नाही अशा विशेषणाला अनिश्चित संख्या विशेषण असे म्हणतात.
उदा.
काही मुले, थोडी जागा, भरपूर पाणी

## सार्वनामिक विशेषण

सर्वनामांपासून बनलेल्या विशेषणांना सार्वनामिक विशेषण असे म्हणतात.
उदा. हे झाड, ती मुलगी, तो पक्षी

मी, तू, तो, हा, जो, कोण, काय ही सर्वनामे अश्यावेळी नेहमीच मूळ स्वरूपात न येता सर्वनामास विभक्तीची प्रत्यय लागून त्यांच्या रूपात पुढीलप्रमाणे बदल होतो.
मी – माझा, माझी,
तू – तुझा, तो-त्याचा,
आम्ही – आमचा, तुम्ही-तुमचा, ती-तिचा,
हा – असा, असला, इतका, एवढा, अमका,
तो – तसा, तसला, तितका, तेवढा, तमका,
जो – जसा, जसला, जितका, जेवढा,
कोण – कोणता, केवढा.

## हे सुद्धा पहा

* शब्दांच्या जाती
* मराठी व्याकरण विषयक लेख
# जपानचे शाही सैन्य

**जपानचे शाही सैन्य** (जपानी:大日本帝國陸軍; *दै-निप्पॉन तैकोकु रिकुगुन*; बृहद् जपानच्या साम्राज्याचे सैन्य) तथा **इंपेरियल जॅपनीझ आर्मी** हे जपानच्या साम्राज्याचे १८६८ ते १९४५ दरम्यानचे अधिकृत सैन्यबल होते.

याची मुखत्यारी शाही जपानी सैन्याच्या जनरल स्टाफ ऑफिस आणि युद्ध मंत्रालयाकडे होती. या दोन्ही संस्था नावापुरत्या जपानच्या सम्राटाला आधीन होत्या.

## हे सुद्धा पहा

* जपानचे शाही आरमार
# अरबी अंक

अरबी संख्या आणि त्यांचे उच्चार

मराठी - अरबी संख्या| संख्या | मराठी अक्षरी | अरबी प्रणाली | हिंदू-अरबी संख्या प्रणाली | अरेबिक मध्ये | उच्चार |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ० | शून्य | ٠ | 0 | صفر |  |
| १ | एक | ١ | 1 | واحد | वाहिद |
| २ | दोन | ٢ | 2 | اثنين | इतनेन |
| ३ | तीन | ٣ | 3 | ثلاثة | तलाता |
| ४ | चार | ٤ | 4 | أربعة | अरबा |
| ५ | पाच | ٥ | 5 | خمسة | खमसा |
| ६ | सहा | ٦ | 6 | ستة | सित्ता |
| ७ | सात | ٧ | 7 | سبعة | सबा |
| ८ | आठ | ٨ | 8 | ثمانية | तमानिया |
| ९ | नऊ | ٩ | 9 | تسع | तिस्सा |
| १० | दहा | ١٠ | 10 | عشرة | अशरा |
| २० | वीस | ٢٠ | 20 | عشرين | अशरीन |
| ३० | तीस | ٣٠ | 30 | ثلاثين | तलातीन |
| ४० | चाळीस | ٤٠ | 40 | أربعين | अरबाइन |
| ५० | पन्नास | ٥٠ | 50 | خمسون | खमसिंन |
| ६० | साठ | ٦٠ | 60 | ستين | सिताइन |
| ७० | सत्तर | ٧٠ | 70 | سبعون | सबाऊन |
| ८० | ऐंशी | ٨٠ | 80 | ثمانون | तमानवुन |
| ९० | नव्वद | ٩٠ | 90 | تسعين | तिस्साइन |
| १०० | शंभर | ١٠٠ | 100 | مائة |  |
| ५०० | पाचशे | ٥٠٠ | 500 | خمسمائة |  |
| १,००० | एक हजार | ١٠٠٠ | 1000 | ألف |  |
| १०,००० | दहा हजार | ١٠٠٠٠ | 10000 |  |  |
| १,००,००० | एक लाख | ١٠٠٠٠٠ | 100000 |  |  |
| १०,००,००० | दहा लाख | ١٠٠٠٠٠٠ | 1000000 |  |  |
| १,००,००,००० | एक कोटी | ١٠٠٠٠٠٠٠ | 10000000 |  |  |
| १०,००,००,००० | दहा कोटी | ١٠٠٠٠٠٠٠٠ | 100000000 |  |  |
| १,००,००,००,००० | एक अब्ज | ١٠٠٠٠٠٠٠٠٠ | 1000000000 |  |  |

## हे सुद्धा पहा

* अरबी भाषा
* संख्या
* अंक
# ग्रीक वर्णमाला

ग्रीक वर्णाक्षरे
**ग्रीक वर्णमाला** एकूण २४ अक्षरांची बनलेली आहे. ग्रीक भाषा लिहिण्याकरिता ह्या वर्णमालेचा वापर इ.स. पूर्व ९ व्या शतकापासून केला जात आहे.

|  |
| --- |
|  |
| ग्रीक वर्णमाला |
| **Αα** | आल्फा | **Νν** | न्यू |
| **Ββ** | बीटा | **Ξξ** | झी |
| **Γγ** | गामा | **Οο** | ओमिक्रॉन |
| **Δδ** | डेल्टा | **Ππ** | पाय |
| **Εε** | इप्सिलॉन | **Ρρ** | रो |
| **Ζζ** | झीटा | **Σσ** | सिग्मा |
| **Ηη** | ईटा | **Ττ** | टाउ |
| **Θθ** | थीटा | **Υυ** | उप्सिलॉन |
| **Ιι** | आयोटा | **Φφ** | फाय |
| **Κκ** | कापा | **Χχ** | काय |
| **Λλ** | लँब्डा | **Ψψ** | साय |
| **Μμ** | म्यू | **Ωω** | ओमेगा |
| इतर अक्षरे |
|  | स्टिग्मा |  | सांपी (डिसिग्मा) |
|  | कोपा |  |
| अप्रचलित अक्षरे |
|  | वाउ (डिगामा) |  | सान |
|  | हेटा |  | शो |

## संदर्भ

* U0370.pdf
* डायगॅमा
* स्टिग्मा
* हीटा
* सान
* कोपा
* संपी
* शो
# चिनी भाषा

| चिनी |
| --- |
|
汉语, 漢語, Hànyǔ |
| चिनी - जुन्या लिपीमध्ये (वर), नव्या चिनी लिपीमध्ये (मध्ये) |
| प्रदेश |
आग्नेय आशिया |
| लोकसंख्या |
१२० कोटी |
| भाषाकुळ |
चिनी-तिबेटी
* चिनी
	+ **चिनी**
 |
| लिपी |
चिनी लिपी |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  चीन  तैवान  सिंगापूर  हाँग काँग  मकाओ |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-३ | yue |

**चिनी** (जुनी चिनी लिपी: 汉语; नवी चिनी लिपी: 漢語; फीनयीन: Hànyǔ) हा चिनी-तिबेटी भाषासमूहामधील एक प्रमुख उपसमूह आहे. चिनी भाषा प्रामुख्याने हान चिनी वंशाचे लोक वापरतात. चीन तसेच आग्नेय आशियामधील अनेक देशांमध्ये चिनी भाषा वापरल्या जातात. आजच्या घडीला जगातील १३० कोटी (जगाच्या लोकसंख्येच्या १६ टक्के) लोकांची पहिली भाषा चिनी भाषासमूहामधील एक आहे.

## वर्गीकरण

चिनी भाषासमूहामधील विविध भाषांचे वर्गीकरण खालील ७ गटांमध्ये प्रकारे केले जाते.

* मॅंडेरिन - ८० कोटी भाषिक
* मिन चिनी - ७.५ कोटी भाषिक
* वू चिनी - ७.४ कोटी भाषिक
* यू चिनी (कॅंटोनीज भाषा) - ६.८ कोटी भाषिक
* गान चिनी
* ष्यांग चिनी
* हाक्का चिनी

## लिपी

चिनी लिपीमध्ये इतर भाषांप्रमाणे मुळाक्षरे नसून त्याऐवजी चित्रलिपीचा वापर केला जातो.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी
# सप्पोरो

|  |
| --- |
| **सप्पोरो札幌市** |
| **जपानमधील शहर** |
|

|  |
| --- |
| ध्वज |

 |
|
सप्पोरोसप्पोरोचे जपानमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **जपान** |
| बेट |  होक्काइदो  |
| प्रांत |  होक्काइदो  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १८६८  |
| क्षेत्रफळ |  १,१२१ चौ. किमी (४३३ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  १९,१५,५४६  |
|   - घनता |  १,६९९ /चौ. किमी (४,४०० /चौ. मैल)  |
| सप्पोरो संकेतस्थळ |

**सप्पोरो** (जपानी: *札幌市*;  उच्चार ) हे जपान देशाच्या उत्तर भागातील होक्काइदो ह्या बेटावरील सर्वात मोठे शहर व होक्काइदो प्रांताची राजधानी आहे. १९७२ सालच्या हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा सप्पोरो शहरामध्ये आयोजित करण्यात आल्या होत्या.

## विद्यापीठे

* Hokkaido University Archived 2014-04-02 at the वेबॅक मशीन., 北海道大学
* Hokkaido University of Education Archived 2014-01-25 at the वेबॅक मशीन., 北海道教育大学
* Sapporo City University, 札幌市立大学
* Sapporo Medical University, 札幌医科大学

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 सप्पोरो |

* अधिकृत संकेतस्थळ
* विकिव्हॉयेज वरील सप्पोरो पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# सुमो

दोन सुमो खेळाडूंची लढत
हा लेख जपानी खेळ सुमो याबद्दल आहे.  या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, सुमो (निःसंदिग्धीकरण).सुमो** (जपानी: *相撲*) हा जपान देशामध्ये खेळला जाणारा एक पारंपरिक खेळ आहे. कुस्तीचा एक प्रकार असणाऱ्या सुमो खेळामध्ये दोन खेळाडू एकमेकांना रिंगणाच्या बाहेर ढकलण्याचा किंवा खाली पाडण्याचा प्रयत्न करतात.

ऐतिहासिक काळापासून खेळल्या जात असलेल्या सुमो खेळाला शिंतो धर्मामध्ये महत्त्व आहे. जपानचा राष्ट्रीय खेळ मानला जाणाऱ्या सुमोमध्ये आजही शिंतो धर्मामधील अनेक जुन्या व पारंपारिक पद्धती वापरात आहेत व व्यावसायिक सुमो पैलवानांना त्या पाळणे बंधनकारक आहे.

Duration: 22 seconds.0:22मंकाजो 萬華城 व गोतेन्यू 剛天佑 दरम्यान झालेल्या लढतीचा संक्षिप्त व्हिडियो

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 सुमो |

व्यावसायिक सुमो कुस्ती Archived 2020-03-17 at the वेबॅक मशीन. स्पर्धा व सोहळ्यांची अधोरेखित करणारी बाब म्हणजे महिलांवरील बहिष्कार! स्पर्धा किंवा दोह्योच्या (सुमो कुस्तीचा आखाडा) सर्कलला स्पर्श करण्यासही महिलांना बंदी आहे.

### इतिहास

सुमो कुस्तीचा इतिहास जपानइतकाच प्राचीन आहे. आठव्या शतकापूर्वीपासून सुमो कुस्ती अस्तित्वात होती. यापूर्वी हा खेळ ‘सुमाई’ या नावाने ओळखला जात होता. सुमोचा इतिहास खोदून काढायचा असेल तर सुमारे १५०० वर्षे मागे जावे लागेल. यायोई कालखंडापासून (इसवीसनपूर्व ३००) पारंपरिक पद्धतीने हा खेळ खेळला जातो. जगातील सर्वांत प्राचीन समजल्या जाणाऱ्या या खेळाला इडो कालखंडात (1603 आणि 1868) व्यावसायिक स्वरूप आले.

* अधिकृत संकेतस्थळ
* सुमो मंच
* Banzuke.com
* सुमो प्रश्नोत्तरे Archived 2014-12-23 at the वेबॅक मशीन.
# ओरिगामी

ओरिगामी करकोचा
**ओरिगामी** ही एक पारंपरिक कला आहे. ओरि म्हणजे घड्या घालणे आणि गामी म्हणजे कागद. ओरिगामी या कलेचा उगम चीन मध्ये झाला व या कलेचा विस्तार व कलेची जोपासना जपानमध्ये झाली.

## कलेची पार्श्वभूमी

ओरिगामी ही कला १९४० सालानंतर सर्वत्र पसरू लागली. ओरिगामी या कलेमध्ये पातळ चौकोनी कागद घेऊन तो कुठेहू न कापता त्याच्या घड्या घातल्या जातात व त्यापासून पक्षी, प्राणी, मासे, फुले असे आकार तयार केले जातात. अशा एकूण शंभर आकृत्या पारंपारिक पद्धतीत बनवल्या जातात. रंगबिरंगी कागदापासून केलेली कलाकृती हे ओरीगामिचे वैशिष्ट्य आहे. स्वतःच्या कौशल्याने नवीन आकृत्या घडवण्याचा शोध घेतला जातो.

ओरिझुरु (折鶴), किंवा पेपर क्रेन , ही एक रचना आहे जी सर्व जपानी ओरिगामीमध्ये सर्वात क्लासिक मानली जाते . जपानी संस्कृतीत, असे मानले जाते की त्याचे पंख आत्म्यांना स्वर्गात घेऊन जातात, आणि ते जपानी लाल-मुकुट असलेल्या क्रेनचे प्रतिनिधित्व करते , ज्याला जपानी संस्कृतीत "ऑनरेबल लॉर्ड क्रेन" असे संबोधले जाते. . हे सहसा औपचारिक आवरण किंवा रेस्टॉरंट टेबल सजावट म्हणून वापरले जाते. एक हजार ओरिझुरु एकत्र जोडलेले असतात त्याला सेनबाझुरु म्हणतात(千羽鶴), म्हणजे "हजार क्रेन" आणि असे म्हणले जाते की जर कोणी हजार क्रेन दुमडले तर त्यांना एक इच्छा दिली जाते.

एक हजार ओरिगामी क्रेन मूळतः दुस -या महायुद्धादरम्यान हिरोशिमावर झालेल्या अणुबॉम्बच्या किरणोत्सर्गामुळे दोन वर्षांची असताना सदाको सासाकी या जपानी मुलीच्या कथेतून लोकप्रिय झाली होती . सासाकीला लवकरच ल्युकेमिया झाला आणि वयाच्या 12 व्या वर्षी हॉस्पिटलमध्ये बराच वेळ घालवल्यानंतर, सेनबाझुरु दंतकथेपासून प्रेरित होऊन एक हजार बनवण्याच्या ध्येयाने ओरिगामी क्रेन बनवण्यास सुरुवात केली. सदको आणि हजार पेपर क्रेन या पुस्तकात सांगितल्याप्रमाणे कथेच्या काल्पनिक आवृत्तीत, ती दुमडणे फारच कमकुवत होण्यापूर्वी ती फक्त 644 दुमडली आणि 25 ऑक्टोबर 1955 रोजी तिचा मृत्यू झाला. तिच्या स्मृतीचा आदर करण्यासाठी, तिच्या वर्गमित्रांनी तिच्यासाठी उर्वरित 356 क्रेन फोल्ड करण्यास सहमती दर्शविली. तिच्या कुटुंबीयांनी आणि वर्गमित्रांनी सांगितलेल्या कथेच्या आवृत्तीमध्ये, हिरोशिमा पीस मेमोरियल म्युझियममध्ये असे म्हणले आहे की तिने 1,000 क्रेन पूर्ण केल्या आणि तिची इच्छा पूर्ण होऊ शकली नाही तेव्हा ती पुढे चालू ठेवली. हिरोशिमा पीस मेमोरियल पार्कमध्ये क्रेन धरून ठेवलेला सदकोचा पुतळा आहे आणि दरवर्षी ओबोनच्या दिवशी लोक त्यांच्या पूर्वजांच्या दिवंगत आत्म्यांच्या स्मरणार्थ पुतळ्यावर क्रेन सोडतात.

सदाको सासाकीचा पुतळा
## साहित्य

ओरिगामीसाठी पंधरा बाय तेवीस सेंटीमीटरचा कागद घेतला जातो. ओरिगामीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कागदाला ओशो असे म्हणतात.

## संदर्भ

सृष्टीविज्ञान गाथा, राजहंस प्रकाशन, लेखक- डॉ. श्रीराम गीत