Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# प्रमाणवेळ

जगाच्या नकाशावर प्रमाणवेळा
**प्रमाणवेळ** ही जगातील वेगवेगळ्या स्थानांमध्ये पाळली जाणारी घड्याळाची एक वेळ आहे. बऱ्याचदा प्रमाणवेळेला "स्थानिक वेळ" असेही संबोधले जाते. प्रमाणवेळ ही यूटीसीपासून स्थानिक वेळफरकामध्ये लिहीली जाते, उदाहरणार्थ भारतीय प्रमाणवेळ= यूटीसी+०५.३०, अमेरिकेची पूर्व प्रमाणवेळ= यूटीसी - ५:०० तर जपानची प्रमाणवेळ= यूटीसी + ९:००.

जगातील काही देशांमध्ये स्थानिक वेळेसोबत उन्हाळी प्रमाणवेळ (डेलाईट सेव्हिंग टाईम) वापरण्याची पद्धत प्रचलित आहे. ह्यानुसार उन्हाळी ऋतूमध्ये जास्त वेळ टिकणाऱ्या सूर्यप्रकाशाचा फायदा घेण्यासाठी सर्व स्थानिक घड्याळे १ तास पुढे ढकलली जातात.

## हे सुद्धा पहा

* आंतरराष्ट्रीय कालविभाग
# आंतरराष्ट्रीय एकक प्रणाली

**आंतरराष्ट्रीय एकक प्रणाली** (फ्रेंच : *Système international d'unités*) ही आंतरराष्ट्रीय पातळीवरची आधुनिक मेट्रिक मापन पद्धती आहे ती मीटर-किलोग्रॅम-सेकंद (एमकेएस) पद्धतीवर आधारित असून १९६० पासून अस्तित्वात आली असली तरी कायम उत्क्रांत होत जाणारी मापनपद्धती अशी एसआयची ओळख आहे.

या प्रणालीत सात मूळ एककांपासून सुरू होणाऱ्या मोजमापाच्या एककांची एक सुसंगत प्रणाली समाविष्ट आहे, जी सेकंद (प्रतीक: से, काळाचे एकक), मीटर (मी, लांबी), किलोग्रॅम (किलोग्राम, वस्तुमान), अँपिअर (A, विद्युत धारा), केल्विन (K, थर्मोडायनामिक तापमान), मोल (मोल, पदार्थाचे प्रमाण) आणि कँडेला (Cd, प्रकाशमान तीव्रता) आहेत. ही प्रणाली अमर्यादित संख्येने अतिरिक्त प्रमाणात सुसंगत एकके सामावून घेऊ शकते. या एककाकांना सुसंगत व्युत्पन्न एकके म्हणतात, जी नेहमीच मूळ एककाकांच्या घाटांचे गुणाकार म्हणून दर्शविली जाऊ शकतात. बावीस सुसंगत व्युत्पन्न एककांना विशेष नावे आणि चिन्हे देण्यात आली आहेत.
# इस्लेन्स्का भाषा

| आईसलॅंडिक |
| --- |
|
íslenska |
| स्थानिक वापर |  आइसलँड  डेन्मार्क |
| लोकसंख्या |
३.२ लाख |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
* जर्मेनिक
	+ उत्तर जर्मेनिक
		- **आईसलॅंडिक**
 |
| लिपी |
लॅटिन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  आइसलँड |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | is |
| ISO ६३९-२ | ice |
| ISO ६३९-३ | isl |

**आईसलॅंडिक** ही प्रामुख्याने आइसलॅंड ह्या देशात वापरली जाणारी एक उत्तर जर्मॅनिक भाषा आहे.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची इस्लेन्स्का आवृत्ती

 विकिमीडिया कॉमन्सवर इस्लेन्स्का भाषा  संबंधित संचिका आहेत
# जर्मन भाषा

| जर्मन |
| --- |
|
डॉइच |
| स्थानिक वापर |
जर्मनी, ऑस्ट्रिया, स्वित्झर्लंड व इतर |
| प्रदेश |
युरोप, काही प्रमाणात- नामिबिया |
| लोकसंख्या |
९.५-११.८ कोटी (प्रथमभाषा) २ कोटी (द्वितीयभाषा) |
| क्रम |
१० |
| बोलीभाषा |
होखडॉइच, फ्रांकनडॉइच, श्वाबनडॉइच, बेर्नीयनडॉइच |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
 इंडो-जर्मेनिक
    पश्चिम विभाग
    **जर्मन **जर्मन**
 |
| लिपी |
रोमन लिपी |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |
जर्मनी, ऑस्ट्रिया, स्वित्झर्लंड, लक्झेंबर्ग, लिस्टनस्टाइन व इतर |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | de |
| ISO ६३९-२ | ger/deu |
| ISO ६३९-३ | deu |
|  जर्मन भाषिक प्रदेश |

**जर्मन भाषा** (जर्मन: Deutsch; उच्चार: *डॉइच*) ही पश्चिम जर्मेनिक भाषाकुळातील भाषा असून ती जर्मनीची प्रमुख भाषा आहे.
जगभरात ९.५ - १२ कोटी लोक 'प्रथम भाषा' म्हणून व २ कोटी लोक 'द्वितीय भाषा' म्हणून जर्मनचा वापर करतात. भाषिक लोकसंख्येनुसार जर्मन भाषेचा जगभरातील भाषांमध्ये १०वा क्रमांक आहे. जर्मनला अधिकृत राजभाषेचा दर्जा ऑस्ट्रिया, बेल्जियम, डेन्मार्क, युरोपियन युनियन, जर्मनी, इटली, लाइश्टेनस्टाइन, लक्झेंबर्ग, स्वित्झर्लंड व नामिबिया या देशात/संस्थात आहे.

## बाह्य दुवे

* गटे इन्स्टिट्यूट - जर्मन सरकारने जर्मन भाषा व संस्कृती विकासासाठी स्थापलेली संस्था (इंग्लिश मजकूर)
# नॉर्वेजियन भाषा

| नॉर्वेजियन |
| --- |
|
norsk |
| स्थानिक वापर |
नॉर्वे, स्वीडन, डेन्मार्क, आइसलॅंड |
| प्रदेश |
उत्तर युरोप |
| लोकसंख्या |
५० लाख |
| क्रम |
१११ |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
* जर्मेनिक
	+ उत्तर जर्मेनिक
		- **नॉर्वेजियन**
 |
| लिपी |
ळॅटिन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  नॉर्वे |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | no, nb, nn |
| ISO ६३९-२ | nor |
| ISO ६३९-३ | nor (विदागारातील आवृत्ती वेबॅक मशिनवर) |

**नॉर्वेजियन** ही स्कॅंडिनेव्हियामधील नॉर्वे देशाची राष्ट्रभाषा आहे. जर्मेनिक भाषासमूहामधील ही भाषा उत्तर युरोपामधील स्वीडिश व डॅनिश भाषांसोबत पुष्कळशी मिळतीजुळती आहे. नॉर्वेजियन दोन वेगवेगळ्या स्वरूपांमध्ये लिहिली जाते. बूक्मोल (Bokmål, पुस्तकी बोली) व नायनोर्स्क (Nynorsk, नवी नॉर्वेजियन) ह्या दोन्ही अधिकृत नॉर्वेजियन भाषा आहेत. २००५ सालच्या एका चाचणीनुसार येथील ८६.३% लोक बूक्मोल, ७.५% लोक नायनोर्स्क तर ५.५% लोक दोन्ही भाषा वापरतात.

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची बूक्मोल आवृत्ती

विकिपीडिया
विकिपीडियाची नायनोर्स्क आवृत्ती
# डॅनिश भाषा

| डॅनिश |
| --- |
|
dansk |
| स्थानिक वापर |
डेन्मार्क, ग्रीनलॅंड, फेरो द्वीपसमूह, श्लेस्विग-होलस्टाइन (जर्मनी) |
| प्रदेश |
उत्तर युरोप |
| लोकसंख्या |
सुमारे ६० लाख |
| क्रम |
१०२ |
| लिपी |
लॅटिन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  डेन्मार्क  फेरो द्वीपसमूह  युरोपियन संघ |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | da |
| ISO ६३९-२ | dan |
| ISO ६३९-३ | dan |

**डॅनिश** ही डेन्मार्क देशाची राष्ट्रभाषा आहे. तसेच युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषांपैकी डॅनिश ही एक भाषा आहे.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची डॅनिश आवृत्ती
# स्वीडिश भाषा

| स्वीडिश |
| --- |
|
svenska |
| स्थानिक वापर |  स्वीडन  फिनलंड |
| प्रदेश |
उत्तर युरोप |
| लोकसंख्या |
१ कोटी |
| क्रम |
७८ |
| लिपी |
लॅटिन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  स्वीडन  फिनलंड  युरोपियन संघ |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | sv |
| ISO ६३९-२ | swe |

**स्वीडिश** ही स्कँडिनेव्हियन भाषा स्वीडन व फिनलंड ह्या देशांची राष्ट्रभाषा आहे. ही भाषा नॉर्वेजियन भाषेसोबत बऱ्याच प्रमाणावर तर डॅनिश भाषेसोबत काही अंशी मिळतीजुळती आहे.

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची स्वीडिश भाषा आवृत्ती

 विकिमीडिया कॉमन्सवर स्वीडिश भाषा  संबंधित संचिका आहेत
# डच भाषा

**डच** ही नेदरलँड्समध्ये बोलली जाणारी प्रमुख भाषा आहे.

डच भाषा ही पश्चिम जरमॅनिक भाषा असून २ कोटी लोक ती बोलतात. ती प्रामुख्याने नेदर्लॅंड्स, बेल्जिअम, सुरिनाम, अरुबा, डच ॲटिलस्‌ मधे बोलली जाते.
ही भाषा व्याकरणाच्या दॄष्टीने जर्मन भाषेला जवळची आहे. लिहिलेली भाषा ही जर्मनच्या अधिक जवळची वाटते परंतु, उच्चार हे भिन्न आहेत.
# रेखांश

|  |
| --- |
|  |
| पृथ्वीचा नकाशा |
| रेखांश (λ) |
| ह्या आकृतीत रेखांशांच्या रेषा वक्र आणि उभ्या भासत असल्या तरी प्रत्यक्षात त्या अर्धवर्तुळे आहेत. |
| अक्षांश (φ) |
| ह्या आकृतीत अक्षांशांच्या रेषा सरळ आणि आडव्या भासत असल्या तरी प्रत्यक्षात त्या वर्तुळाकार आहेत. समान अक्षांशांच्या सर्व स्थानांना जोडणार्‍या काल्पनिक वर्तुळास अक्षवृत्त असे म्हणतात. |
| विषुववृत्ताचे अक्षांश 0° असून ते पृथ्वीच्या गोलाला दक्षिण आणि उत्तर गोलार्धात विभागते. |  |

पृथ्वीवरील एखाद्या स्थानाचे पूर्व-पश्चिम अंशात्मक अंतर **रेखांश** या प्रमाणाने मोजले जाते.
छायाचित्र घेतांना जिओटॅगिंग (अक्षांश - रेखांश) घेणे बंधनकारक आहे
रेखावृत्त म्हणजे पृथ्वीच्या उत्तर व दक्षिण धृवांमधुन जाणारे वर्तुळ होय.

अक्षांशासाठी जसे विषुववृत्त हे प्रमाणवृत्त धरले जाते तसे रेखांशासाठी इंग्लंडमधील ग्रीनवीच या शहरातून जाणारे रेखावृत्त प्रमाण धरले जाते. या रेखावृत्ताला **मुख्य रेखावृत्त** म्हणले जाते. या गृहीतानुसार एखाद्या स्थानाचे रेखांश म्हणजे त्या स्थानातून जाणाऱ्या पृथ्वीच्या व्यासाने 'मुख्य रेखावृत्ताशी' केलेला कोन होय. अर्थात मुख्य रेखावृत्ताचे रेखांश शुन्य (००) आहे. रेखांशाचे मुल्य ०० ते +१८०० पुर्व व ०० ते -१८००पश्चिम असू शकते.

भौगोलिकदृष्ट्या +१८०० पूर्व व -१८००पश्चिम रेखांश हे एकच रेखावृत्त आहे ज्यास 'आंतरराष्ट्रीय वार रेषा' म्हणले जाते.

रेखांश lambda, λ या ग्रीक अक्षराने दर्शवले जातात.

एखाद्या ठिकाणचे गुणक (अक्षांश, रेखांश) माहित असल्यास त्या ठिकाणाचे पृथ्वीच्या गोलावरचे स्थान पुर्णपणे निश्चित करता येते. उ.दा. पुणे शहराचे गुणक (१८° ३१' २२.४५" उत्तर, ७३° ५२' ३२.६९" पुर्व) आहेत .

## रेखांश आणि वेळ

* अक्षांश
* अक्षवृत्त
* रेखावृत्त
# खगोलीय विषुववृत्त

खगोलीय विषुववृत्त क्रांतिप्रतलाशी २३.४° कोन करते.
पृथ्वीचे विषुववृत्तीय प्रतल सर्व बाजूंनी वाढविल्यास ते पृथ्वीकेंद्रित काल्पनिक खगोलास ज्या वर्तुळात छेदते त्याला **खगोलीय विषुववृत्त** (Celestial equator: सेलेस्टिअल इक्वेटर) म्हणतात. पृथ्वीचा परिभ्रामण अक्ष कललेला असल्याने खगोलीय विषुववृत्त परिभ्रमण कक्षेच्या प्रतलाशी (क्रांतिप्रतल) २३.४° कोन करते.

पृथ्वीच्या विषुववृत्तावरील मनुष्य खगोलीय विषुववृत्ताची खस्वस्तिकामधून जाणारे अर्धवर्तुळ अशी कल्पना करू शकतो. जसजसा निरीक्षक उत्तरेकडे सरकत जातो, तसतसे खगोलीय विषुववृत्त विरुद्ध दिशेच्या क्षितिजाकडे सरकत जाते.

सध्या खगोलीय विषुववृत्त पुढील तारकासमूहांमधून जाते:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * मीन
* तिमिंगल
* वृषभ
* यमुना
* मृग
 | * शृंगाश्व
* लघुलुब्धक
* वासुकी
* षडंश
* सिंह
 | * कन्या
* भुजंग
* भुजंगधारी
* गरूड
* कुंभ
 |

## पारिभाषिक शब्दसूची
# विश्व

महास्फोट व सतत प्रसरण पावणारे विश्व
"काल-अवकाशातील सर्व कण, ऊर्जा आणि पदार्थ यांची गोळाबेरीज" अशी **विश्वाची** व्याख्या करता येते. आपण पाहू शकत असलेले (दृश्य) विश्व हे संपूर्ण विश्वाचा एक अत्यंत छोटा भाग आहे असे अनेक खगोलशास्त्रज्ञ मानतात.

विश्वाचा पसारा अनंत असून त्याची उत्पत्ती एका महास्फ़ोटातून (Big bang) झाली असे मानले जाते. विश्व हे सतत प्रसरण पावत आहे. (Expanding universe). नव्वदच्या दशकातील निरीक्षणांवरून असे दिसून आले आहे की विश्वप्रसरणाचासुद्धा वेग वाढता आहे.
# अक्ष

*अक्स (चित्रपट) याच्याशी गल्लत करू नका.*
१. एखादी त्रिमितीय वस्तू फिरताना ज्या काल्पनिक रेषेच्या भोवती फिरते त्या रेषेला **अक्ष** असे म्हणतात.

२. सपाट पृष्ठभागावर किंवा त्रिमिती(वा बहुमिती) क्षेत्रात असलेल्या एखाद्याचे बिंदूचे स्थान दाखवण्यासाठी ज्या दोन किंवा अधिक रेषांपासूनच्या अंतरांची मदत घेतली जाते त्या रेषांना अक्ष म्हणतात. सपाट पृष्ठभागावर काढलेल्या दोन अक्षांना, इतर नावे नसतील तर, क्ष-य, आणि त्रिमिती क्षेत्रातल्या तीन अक्षांना क्ष-य-ज्ञ अशी नावे देण्याचा प्रघात आहे.
# जून १५

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **जून २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  |  | १ | २ | ३ |
| ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० |
| ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
| १८ | १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ |
| २५ | २६ | २७ | २८ | २९ | ३० |  |

जून १५ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **१६६ वा** किंवा लीप वर्षात **१६७ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### दहावे शतक

* ९२३ - सॉइसॉंची लढाई - फ्रांसचा राजा रॉबर्ट पहिला मारला गेला.

### बारावे शतक

* ११८४ - फिमराइटची लढाई - नॉर्वेचा राजा मॅग्नुस पाचवा मारला गेला.

### तेरावे शतक

* १२१५ - इंग्लंडच्या राजा जॉनने मॅग्ना कार्टा मान्य केले मारला गेला.

### चौदावे शतक

* १३८९ - कोसोवोची लढाई - ऑट्टोमन सैन्याने सर्बिया व बॉस्नियाच्या सैन्याला हरवले.

### सोळावे शतक

* १५२० - पोप लिओ दहाव्याने एक्सर्जे डॉमने हा पोपचा फतवा काढून मार्टिन ल्युथरला वाळीत टाकण्याची धमकी दिली.

### सतरावे शतक

* १६६७ - डॉ.ज्याँ-बॅप्टिस्ट डेनिसने पहिल्यांदा मानवाला दुसऱ्याचे रक्त दिले.

### अठरावे शतक

* १७५२ - बेंजामिन फ्रॅंकलिनने आकाशातील वीज ही वीज असल्याचे सिद्ध केले.
* १७७५ - अमेरिकन क्रांती - जॉर्ज वॉशिंग्टनची खंडीय सेनेच्या नेतेपदी नेमणूक.

### एकोणिसावे शतक

* १८०४ - अमेरिकेच्या संविधानातील बारावा बदल स्वीकृत.
* १८०८ - जोसेफ बोनापार्ट स्पेनच्या राजेपदी.
* १८३६ - आर्कान्सा अमेरिकेची २५वे राज्य झाले.
* १८४६ - ऑरेगोनचा तह - ४९० उत्तर अक्षांश अमेरिका व कॅनडामधील सीमा ठरवण्यात आली.
* १८५९ - ऑरेगोनच्या तहाबद्दलच्या गैरसमजूतीमुळे अमेरिका व कॅनडाच्या नागरिकांत युद्ध.
* १८८८ - विल्हेल्म दुसरा जर्मनीच्या कैसरपदी.

### विसावे शतक

* १९०४ - न्यू यॉर्कमध्ये एस.एस. जनरल स्लोकम या बोटीला आग लागून १,००० मृत्युमुखी.
* १९११ - आय.बी.एम.च्या पूर्वज कंपनी टॅब्युलेटिंग कम्प्युटिंग रेकोर्डिंग कंपनीची स्थापना.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - सैपानची लढाई सुरू.
* १९५४ - युएफाची स्थापना.
* १९९२ - अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवले की अमेरिकेला हव्या असलेल्या संशयितांना इतर देशांतून पळवून आणणे कायदेशीर आहे.

### एकविसावे शतक

* २००२ - नियर अर्थ ऍस्टेरॉइड २००२ एम.एन. पृथ्वीपासून फक्त १,२०,००० कि.मी. (७५,००० मैल) दूरून गेला.

## जन्म

* १८९८ - डॉ. ग. श्री. खरे, शिक्षणतज्ज्ञ आणि गीतेचे अभ्यासक.
* १९२९ - सुरैय्या, हिंदी चित्रपटातील अभिनेत्री आणि गायिका.
* १९३३ - सरोजिनी वैद्य, मराठी लेखिका, समीक्षिका.
* १९३८ - अण्णा हजारे, मराठी समाजसेवक.

## मृत्यू

* १९३१ - अच्युत बळवंत कोल्हटकर, संदेशकार.
* १९७१ - वेंडेल मेरेडिथ स्टॅनले, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन जीवरसायनशास्त्रज्ञ.

## प्रतिवार्षिक पालन

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर जून १५ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

जून १३ - जून १४ - **जून १५** - जून १६ - जून १७ (जून महिना)
# केल्विन

केल्विन हे तापमान मोजण्याचे एकक आहे. केल्विन हे रसायनशास्त्रदृष्ट्या व थर्मोडायनामिकदृष्ट्या गणितात वापरले जाणारे तापमानाचे एकक आहे. व्यवहारात सेल्सियस अथवा फॅरनहाइट असलेले एकक शास्त्रज्ञ व अभियंते वापरणे पसंत करतात. मात्र गणिते सोडवताना केल्विनच वापरणे सोईस्कर असते. केल्विन व सेल्सियस यांच्यात होणारी वाढ वा घट एकास एक अशी असते.

तापमानात १ अंश सेल्सियसची वाढ = तापमानात १ केल्विनची वाढ
परंतु ० केल्विन = –२७३ अंश सेल्सियस
म्हणजेच ० अंश सेल्सियस = २७३ केल्विन

अश्या प्रकारे अंश सेल्सियचे केल्विनमध्ये रूपांतर करण्यासाठी खालील सूत्राचा वापर करतात.
**केल्विन = अंश सेल्सियस + २७३**
# टाइम डोमेन

फूरियर ट्रान्सफॉर्म लाल रंगात दर्शविलेल्या टाइम डोमेनमधील फंक्शनला, फ्रीक्वेंसी डोमेनमधील फंक्शन, निळ्यामध्ये दर्शविते. फ्रिक्वेन्सी स्पेक्ट्रममध्ये पसरलेल्या घटक फ्रिक्वेन्सी, फ्रिक्वेन्सी डोमेनमध्ये शिखर म्हणून दर्शविले जातात.
**टाइम डोमेन** म्हणजे वेळेच्या संदर्भात गणितीय कार्ये, भौतिक सिग्नल किंवा आर्थिक किंवा पर्यावरणीय डेटाची वेळ मालिका यांचे विश्लेषण. टाइम डोमेनमध्ये, सिग्नल किंवा फंक्शनचे मूल्य सर्व वास्तविक संख्यांसाठी, सतत वेळेच्या बाबतीत किंवा वेगळ्या वेळेच्या बाबतीत वेगवेगळ्या वेगळ्या झटपटांसाठी ओळखले जाते. ऑसिलोस्कोप हे एक साधन आहे जे सामान्यतः टाइम डोमेनमध्ये वास्तविक-जगातील सिग्नल्सची कल्पना करण्यासाठी वापरले जाते. टाइम-डोमेन आलेख दर्शवितो की सिग्नल वेळेनुसार कसा बदलतो, तर फ्रिक्वेन्सी-डोमेन आलेख दर्शवितो की फ्रिक्वेन्सीच्या श्रेणीमध्ये प्रत्येक दिलेल्या वारंवारता बँडमध्ये किती सिग्नल आहे.

जरी भौतिकशास्त्रातील वेळेचा अगदी तंतोतंत संदर्भ असला तरी, *टाइम डोमेन* हा शब्द अधूनमधून अनौपचारिकरीत्या अवकाशातील स्थानाचा संदर्भ घेतो जेव्हा अवकाशीय फ्रिक्वेन्सीशी व्यवहार करतो, अधिक अचूक शब्द *स्थानिक डोमेनला* पर्याय म्हणून.
# न्यूटन (एकक)

हे बल मोजण्याचे एक एकक आहे.हे, एक किलोग्राम वस्तूमान असलेल्या पदार्थास १ मीटर प्रती सेकंद**२** इतकी गती देण्यास सक्षम असणारे बल आहे.आयझॅक न्यूटन यांचा मान ठेवण्यास या एककास त्यांचे नाव देण्यात आले आहे.

* १ किलोन्यूटन=१००० न्यूटन

पृथ्वीवर १ किलोन्यूटन सूमारे १०१.९७१६२ किलोग्राम भाराइतके असते. परंतु प्रत्यक्ष वापरात याला ढोबळमानाने १०० इतकेच गणले जाते.
# भूशास्त्र

**भूशास्त्र** (इंग्लिश: Geology - from the Greek γῆ, gê, "पृथ्वी" and λόγος, logos, "अभ्यास" )
हे भूगर्भाच्यासंदर्भात अभ्यासाचे शास्त्र आहे. भूगर्भातील विविध स्तरांचा अभ्यास भूशास्त्रात केला जातो. याचा मुख्यत्वे खनिजांचा शोध, खनिजतेलाचे उत्खनन, पाणी नियोजन यांत केला जातो.
# कॅथलिक धर्म

**कॅथलिक धर्म** हा ख्रिश्चन धर्मातील सर्वात मोठा पंथ वा संप्रदाय आहे. याला कॅथोलिक किंवा रोमन कॅथोलिक असेही म्हणतात. या पंथाचे सर्वोच्च पीठ इटलीमधील रोम शहरामधील व्हॅटिकन सिटी या देशात आहे. पोप हे या पंथाचे सर्वोच्च धर्मगुरू असतात.

कॅथलिक पंथ हा मुख्यत्वे इटली, स्पेन, पोर्तुगाल, ब्राझिल व लॅटिन अमेरिकेतील बहुतांश देशात आहे. ब्राझिल हा सर्वाधिक कॅथोलिक पंथाचे अनुयायी असलेला देश आहे. भारतातील ख्रिश्चन हे मुख्यत्वे कॅथोलिक आहे.
# युरेशिया

जगाच्या नकाशावर युरेशिया
**युरेशिया** हा पृथ्वीवरील एक मोठा प्रदेश आहे. काही संकेतांनुसार युरेशिया हा एक खंड मानला जातो. युरेशियामध्ये युरोप व आशिया ह्या दोन खंडांचा समावेश होतो.

युरेशियाने पृथ्वीवरील ५,३९,९०,००० वर्ग किमी एवढा भूभाग व्यापला आहे. युरेशियामध्ये ४.८ अब्ज लोक (जगाच्या लोकसंख्येच्या ७१%) राहतात.
# उपहासात्मक माहितीपट

**उपहासपट** ( *मॉक* आणि *डॉक्युमेंटरीचा* एक पोर्टमँटो ) हा एक प्रकारचा चित्रपट किंवा दूरचित्रवाणी कार्यक्रम आहे जो काल्पनिक घटनांचे वर्णन करतो, पण एक माहितीपट म्हणून सादर केला जातो जो स्वतःच चित्रपट निर्मितीच्या चुकीच्या-डॉक्युमेंटरी शैलीचा उपसंच आहे.

काल्पनिक सेटिंग वापरून वर्तमान घटना आणि समस्यांचे विश्लेषण करण्यासाठी किंवा त्यावर टिप्पणी करण्यासाठी किंवा माहितीपट स्वरूपाची विडंबना करण्यासाठी या निर्मितीचा वापर केला जातो. उपहासपट हे सहसा विनोदी असतात, तर स्यूडो-डॉक्युमेंटरी हे त्यांचे नाट्यमय समतोल असतात. मात्र, स्यूडो-डॉक्युमेंटरीला डॉक्युड्रामा, एक काल्पनिक शैली ज्यामध्ये वास्तविक घटनांचे चित्रण करण्यासाठी डॉक्युमेंटरी घटकांसह नाट्यमय तंत्रे एकत्र केली जातात, यात गोंधळ होऊ नये. तसेच यापैकी कोणीही डॉक्युफिक्शनमध्ये गोंधळून जाऊ नये, एक शैली ज्यामध्ये माहितीपट काल्पनिक घटकांनी दूषित असतात.

१९६० च्या दशकात उगम झालेला "मॉक्युमेंटरी" हा शब्द १९९० च्या दशकाच्या मध्यात लोकप्रिय झाला जेव्हा *दिस इज स्पाइनल टॅप* दिग्दर्शक रॉब रेनर यांनी त्या चित्रपटाचे वर्णन करण्यासाठी संदर्शनांमध्ये त्याचा वापर केला.

## प्रारंभिक उदाहरणे

लुईस बुन्युएलचा १९३३ मधील *लँड विदाऊट ब्रेड*, ओरसन वेल्सचा १९३८ *मधील द वॉर ऑफ द वर्ल्ड्सचे* रेडिओ प्रक्षेपण, विविध एप्रिल फूल्स डे बातम्यांचे वृत्तांत आणि १९६० आणि १९७० च्या दशकातील *व्हेरिट* -शैलीतील चित्रपट आणि दूरचित्रवाणीसह प्रारंभी काम, शैलीचा अग्रदूत म्हणून काम केले. मॉक-डॉक्युमेंटरीच्या सुरुवातीच्या उदाहरणांमध्ये पीटर वॅटकिन्सच्या विविध चित्रपटांचा सामावेश होतो, जसे की *द वॉर गेम* (1965), *प्रिव्हिलेज* (1967), आणि डिस्टोपिक *पनिशमेंट पार्क* (1971).

## "द ऑफिस"ने घडविलेली क्रांती

द ऑफिस या अमेरिकी उपहासपटाने अक्षरशः धुमाकूळ घातले. जागतिक पातळीवर हा उपहासपट गाजला आणि जगभरातून द ऑफिस चे प्रशंसक(इंग्रजी: फॅन्स) निर्मित होऊ लागलेत. यानंतर क्रांती घडली, आणि वेगवेगळ्या प्रयत्नांद्वारे उपहासपटांना प्रतिसाद देखील मिळू लागला. आजही या मालिकेतील काही मोजके व्हिडिओ मीम्सच्या स्वरूपात व्हायरल असून ते वापरले जातात.
# मॅड मॅक्स

**मॅड मॅक्स** हा १९७९मध्ये प्रदर्शित झालेला इंग्लिश भाषेतील ऑस्ट्रेलियन चित्रपट आहे. यात चित्रपट मेल गिब्सन, जोअॅन सॅम्युएल, ह्यू कीझ-बर्न, स्टीव बिस्ली, टिम बर्न्स आणि रॉजर वॉर्ड यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.

या चित्रपटाच्या निर्मितीला अंदाजे ४ लाख ऑस्ट्रेलियन डॉलरमध्ये खर्च आला तर त्याने १० कोटी अमेरिकन डॉलर मिळविले. या चित्रपटाचे मॅड मॅक्स २ (१९८१), बियॉन्ड थंडरडोम (१९८५) आणि फ्युरी रोड (२०१५) हे भाग निर्माण केले गेले.
# आर्द्रता

**आर्द्रतेचा मानवी जीवनावर काय परिणाम होतो**

```
             हवेत सामावलेल्या बाष्पाच्या प्रमाणाला आर्द्रता म्हणतात. हे हवेतील बाष्प तापमानावर अवलंबून असते व बाष्प पुरवठा करणाऱ्या जलाशयाच्या स्थान, विस्तारावर वायुभावर अवलंबून असते.या आर्द्रतवर वृष्टी व पाऊस अवलंबून असतात. आर्द्रता नसलेली हवा कोरडी असते. जास्त आर्द्रतेची हवा दमट असते.आर्द्रता म्हणजे हवेतील पाण्याची वाफांची एकाग्रता.पाण्याची वाफ, पाण्याची वायूमय अवस्था मानवी डोळ्यास सामान्यत: अदृश्य असते.आर्द्रता, पर्जन्यवृष्टी, दव किंवा धुक्याच्या अस्तित्वाची शक्यता दर्शवते.संतृप्ति प्राप्त करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या पाण्याच्या वाफांची मात्रा तापमान वाढतेवेळी वाढते.हवेच्या पुडक्यामध्ये असलेल्या पाण्याच्या वाफेचे प्रमाण लक्षणीय बदलू शकते.आर्द्रतेचे तीन प्राथमिक मापन व्यापकपणे वापरले जातात:परिपूर्ण, सापेक्ष आणि विशिष्ट.परिपूर्ण आर्द्रता हवेतील पाण्याचे प्रमाण वर्णन करते आणि प्रति घनमीटर किंवा प्रति किलोग्राम ग्रॅममध्ये दर्शविली जाते.टक्केवारीच्या रूपात व्यक्त केलेली सापेक्ष आर्द्रता, समान तापमानासह जास्तीत जास्त आर्द्रतेच्या तुलनेत निरपेक्ष आर्द्रतेची सध्याची स्थिती दर्शवते.विशिष्ट आर्द्रता म्हणजे एकूण आर्द्र हवेच्या पुडक्याचे वस्तुमान पाण्याचे वाफेचे वस्तुमान यांचे गुणोत्तर.पृष्ठभागाच्या जीवनासाठी आर्द्रता महत्त्वाची भूमिका निभावते.
```

```
**आर्द्रतेचे प्रकार**
             १.सापेक्ष आर्द्रता
             २.निरपेक्ष आर्द्रता
             ३.विशिष्ट आर्द्रता
```

```
**हवामान:-**आर्द्रता स्वतःच हवामानातील परिवर्तनशील आहे,परंतु ते इतर हवामानातील चलनांवर देखील विजय मिळवते.वाऱ्यामुळे आणि पावसामुळे आर्द्रतेवर परिणाम होतो.पृथ्वीवरील सर्वात आर्द्र शहरे सामान्यत: किनारपट्टीच्या प्रदेशांजवळ भूमध्यरेषेजवळ असतात.दक्षिण आणि दक्षिणपूर्व आशियातील शहरे सर्वात आर्द्र आहेत.क्वालालंपूर, मनिला, जकार्ता आणि सिंगापूरमध्ये वर्षभर खूपच आर्द्रता असते कारण ते जल संस्था आणि विषुववृत्तीय आणि बहुतेकदा ढगाळ वातावरणाशी जवळीक असल्यामुळे.कोलकाता, चेन्नई आणि कोचीन आणि पाकिस्तानमधील लाहोरसारख्या कोमट सौनाची भावना मिळून काही ठिकाणी पावसाळ्याच्या हंगामात आर्द्रता जाणवते.आर्द्रता उर्जेच्या अर्थसंकल्पवर परिणाम करते आणि त्याद्वारे तपमानावर दोन प्रमुख मार्गांवर प्रभाव पडतो.पहिला,वातावरणातील पाण्याच्या वाफात "अव्यक्त" ऊर्जा असते.श्वासोच्छवासाच्या किंवा बाष्पीभवन दरम्यान, ही सुप्त उष्णता पृष्ठभागाच्या द्रवातून काढून टाकली जाते, पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर थंड होते.हे पृष्ठभागावरील सर्वात मोठा अकिरणोत्सर्गी शीतकरण प्रभाव आहे.हे पृष्ठभागावरील सरासरी निव्वळ किरणोत्सर्गी तापमानवाढीच्या अंदाजे 70% नुकसान भरपाई देते.
```
# २०१० आशियाई खेळ

| १६वी आशियाई क्रीडा स्पर्धा |
| --- |
|  |
| यजमान शहर |
क्वांगचौ, चीन |
| ध्येय | *Thrilling Games, Harmonious Asia* |
| भाग घेणारे संघ |
४५ |
| खेळाडू |
९,७०४ |
| खेळांचे प्रकार |
४२ खेळांचे ४७६ प्रकार |
| उद्घाटन समारंभ |
११ नोव्हेंबर |
| सांगता समारंभ |
२७ नोव्हेंबर |
| उद्घाटक |
राष्ट्राध्यक्ष वन च्यापाओ |
| प्रमुख स्थान |
क्वांगतोंग ऑलिंपिक स्टेडियम |

**२०१० आशियाई खेळ** ही आशियाई खेळ स्पर्धेची १६वी आवृत्ती चीन देशातील क्वांगचौ ह्या शहरात ११ ते २७ नोव्हेंबर इ.स. २०१० दरम्यान भरवण्यात आली. चीन मध्ये ह्यापूर्वी इ.स. १९९० साली बीजिंग शहरात आशियाई खेळांचे आयोजन करण्यात आले होते.

इ.स. २०१० च्या आशियाई स्पर्धेंमध्ये विक्रमी ४२ विविध खेळांचे आयोजन केले गेले.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर २०१० आशियाई खेळ  संबंधित संचिका आहेत
* अधिकृत संकेतस्थळ Archived 2014-06-02 at the वेबॅक मशीन.
# विकास बहल

Vikas Bahl; বিকাশ বহল; Vikas Bahl; Vikas Bahl; Vikas Bahl; Vikas Bahl; विकास बहल; Vikas Bahl; ବିକାଶ ବହଲ; Vikas Bahl; ویکاس باهل; Vikas Bahl; ヴィカース・バール; विकास बहल; وکاس بہل; Vikas Bahl; Vikas Bahl; Vikas Bahl; Vikas Bahl; فيكاس باهل; Vikas Bahl; विकास बहल; विकास बहल; వికాస్ బహి; ਵਿਕਾਸ ਬਹਿਲ; Vikas Bahl; فيكاس باهل; Викас Бехл; விகாஸ் பால்; produttore cinematografico, sceneggiatore e regista indiano; ভারতীয় চলচ্চিত্র পরিচালক; producteur indien de cinéma; direktur dan produser film India; Indiaas filmregisseur; Indian Filmmaker; భారతీయ చిత్ర దర్శకుడు మరియు చిత్ర నిర్మాత; ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ; stiúrthóir agus léiritheoir scannán Indiach; کارگردان هندی; Indian Filmmaker; cyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd a sgriptiwr ffilm a aned yn Lajpat Nagar yn 1971

**विकास बहल**| Indian Filmmaker |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | इ.स. १९७१ Lajpat Nagar |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * Ramjas College
* नरसी मोनजी व्यवस्थापन संस्था
 |
| व्यवसाय | * चलचित्रदिग्दर्शक
* चित्रपट निर्माता
* पटकथाकार
 |
| पुरस्कार | * फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार (इ.स. २०१५)
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q15964676  आय.एम.डी.बी. दुवा: nm2134474 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**विकास बहल** हे एक भारतीय चित्रपट निर्माता आहे जे त्यांच्या *चिल्लर पार्टी* (२०११), *क्वीन* (२०१३), *सुपर ३०* (२०१९) आणि *शैतान* (२०२४) या चित्रपटांच्या दिग्दर्शनासाठी प्रसिद्ध आहे.

## संदर्भ
# लिओनार्ड निमॉय

| लिओनार्ड निमॉय |
| --- |
|  मे, २०११मध्ये फीनिक्स येथील कॉमिकॉन परिषदेत निमॉय |
| पूर्ण नाव | लिओनार्ड सायमन निमॉय |
| जन्म | २६ मार्च, १९३१ (1931-03-26) बॉस्टन, मॅसेच्युसेट्स, अमेरिका |
| मृत्यू | २७ फेब्रुवारी, २०१५ (वय ८३) बेल एर, कॅलिफोर्निया, अमेरिका |
| कारकीर्द काळ | १९५१-२०१३ |
| पत्नी नाव | सँड्रा झोबर (१९५४-१९८७, घ), सुझन बे (१९८९-२०१५) |
| अपत्ये | ॲडम निमॉय, जुली निमॉय |
| संकेतस्थळ | www.LeonardNimoyPhotography.com |

**लिओनार्ड सायमन निमॉय** (२६ मार्च, इ.स. १९३१:बॉस्टन, मॅसेच्युसेट्स, अमेरिका - २७ फेब्रुवारी, इ.स. २०१५:बेल एर, कॅलिफोर्निया, अमेरिका) हा अमेरिकन अभिनेता, चित्रपट दिग्दर्शक, कवी, गायक आणि छायाचित्रकार होता. निमॉयने स्टार ट्रेक या दूरचित्रवाणीमालिकेत स्पॉकची भूमिका केली होती.

निमॉयने आय ॲम नॉट स्पॉक (१९७५) आणि आय ॲम स्पॉक (१९९५) ही दोन आत्मचरित्रात्मक पुस्तके लिहिली.
# इ.स. १४४३

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १४ वे शतक -  **१५ वे शतक** - १६ वे शतक |
| **दशके:** |  १४२० चे - १४३० चे -  **१४४० चे** - १४५० चे - १४६० चे |
| **वर्षे**: |  १४४० - १४४१ - १४४२ -  **१४४३** - १४४४ - १४४५ - १४४६ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

## जन्म

* डिसेंबर ५ - पोप ज्युलियस दुसरा.

## मृत्यू

* ऑगस्ट १६ - आशिकागा योशिकात्सु, जपानी शोगन.
# ऑकलंड

|  |
| --- |
| **ऑकलंडAukland** |
| **न्यू झीलंडमधील शहर** |
|   |
|
ऑकलंडऑकलंडचे न्यू झीलंडमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **न्यूझीलंड** |
| बेट |  उत्तर बेट  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १३५०  |
| क्षेत्रफळ |  १,०८६ चौ. किमी (४१९ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  १३,३३,०००  |
|   - घनता |  १,२२८ /चौ. किमी (३,१८० /चौ. मैल)  |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी + १२:००  |
|  |

**ऑकलंड** हे न्यू झीलंड देशातील सर्वात मोठे शहर आहे. उत्तर बेटावरील उतरेकडील भागात वसलेल्या ह्या महानगरात न्यू झीलंड मधील ३१% लोक राहतात.