Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# षांतोंग

|  |
| --- |
| **षांतोंग**   山东省 |
| चीनचा प्रांत |
|

---

 |
|  षांतोंगचे चीन देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  चीन |
| **राजधानी** | चीनान |
| **क्षेत्रफळ** | १,५६,७०० चौ. किमी (६०,५०० चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | ९,४०,००,००० (इ.स. २००८) |
| **घनता** | ६०० /चौ. किमी (१,६०० /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | CN-SD |
| **संकेतस्थळ** |  |

**षांतोंग** (देवनागरी लेखनभेद: **शांतोंग**, **षांदोंग**, **शांदोंग**, **षांतुंग**; सोपी चिनी लिपी: 山东; पारंपरिक चिनी लिपी: 山東; पिन्यिन: Shāndōng) हा चीन देशाच्या पूर्व किनाऱ्यावरील प्रांत आहे. चीनान येथे षांतोंगाची राजधानी आहे. पीत नदीच्या अंतिम टप्प्यापाशी वसलेला या प्रांताचा चिनी संस्कृतीच्या ऐतिहासिक जडणघडणीत महत्त्वाचा वाटा आहे. चिनी संस्कृतीवर प्रभाव पाडणाऱ्या ताओ, चिनी बौद्ध, कन्फ्युशियन मतांच्या तत्त्वप्रणाली येथे घडल्या, विस्तारल्या. ताओ मतानुयायांसाठी तीर्थक्षेत्रासमान असणारा थाय षान हा पर्वत याच प्रदेशात पसरला आहे. कन्फ्यूशियसाचे जन्मगाव मानले जाणारे छूफू हे शहरदेखील षांतोंगातच आहे.

## राजकीय विभाग

षांतोंग प्रांत एकूण १६ उप-प्रांतीय शहरांमध्ये विभागला गेला आहे.

| *षांतोंगचे राजकीय विभाग'* |
| --- |
|
**जीनानछिंगदाओझिबोझाओच्वांगदोंगयिंगयांतायवैफांगजीनिंगतैआनवैहैरिझौलिन्यीदेचौल्याओचेंगबिनचौहेझे** |

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर षांतोंग  संबंधित संचिका आहेत
* षांतोंग शासनाचे अधिकृत संकेतस्थळ (चिनी मजकूर)

* [विकिट्रॅव्हल (इंग्लिश आवृत्ती) - षांतोंग पर्यटनाविषयी माहिती (इंग्लिश मजकूर)
# चार्ल्सटन (साउथ कॅरोलिना)

चार्ल्सटनच्या मध्यवर्ती भागातील समुद्रकिनारा
चार्ल्सटनमधील काही ऐतिहासिक इमारती व घरे
कॅलहून मॅन्शन
फोर्ट सम्टर आणि रेव्हेनेल पूल
**चार्ल्सटन** अमेरिकेच्या साउथ कॅरोलिना राज्यातील मोठे शहर आहे. राज्यातील सगळ्यात जुनी युरोपियन वसाहत असलेले हे शहर चार्लस्टन काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र असून २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,२०,०८३ होती. तर महानगराची लोकसंख्या अंदाजे ७.१२,२२० होती.

हे शहर इ.स. १६७०मध्ये पहिल्यांदा *चार्ल्स टाउन* या नावाने वसवले गेले. इंग्लंडचा त्यावेळचा राजा चार्ल्स दुसऱ्याचे हे नाव त्यावेळी दिले गेले होते. १७८३मध्ये हे नाव बदलून चार्ल्सटन केले गेले. इ.स. १६९०मध्ये हे शहर अमेरिकेतील पाचव्या क्रमांकाचे मोठे शहर होते. १८४० च्या जनगणनेपर्यंत हे शहर अमेरिकेतील मोठ्या दहा शहरांपैकी एक होते.

चार्ल्सटन ॲशली नदी आणि कूपर नदीच्या संगमातून तयार झालेल्या खाडीजवळ वसलेले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
# इ.स. १९५५

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १९ वे शतक -  **२० वे शतक** - २१ वे शतक |
| **दशके:** |  १९३० चे - १९४० चे -  **१९५० चे** - १९६० चे - १९७० चे |
| **वर्षे**: |  १९५२ - १९५३ - १९५४ -  **१९५५** - १९५६ - १९५७ - १९५८ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी ८ - पाकिस्तानच्या सिंध प्रांताने जहागीरदारी पद्धत बंद केली व १०,००,००० एकर जमीन कुळांमध्ये वाटुन टाकली.
* फेब्रुवारी २३ - एडगर फौ फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी.
* मार्च २ - कंबोडियाच्या राजा नोरोदोम सिहानुकने पदत्याग केला. त्याचे वडील नोरोदोम सुरामारित राजेपदी.
* एप्रिल २४ - बांडुंगची सभा समाप्त. २९ देशांच्या या सभेत पंचशील तत्त्वांचा पुरस्कार केला गेला.
* मे ५ - पश्चिम जर्मनीला सार्वभौमत्त्व.
* मे ९ - पश्चिम जर्मनीला नाटोमध्ये प्रवेश.
* मे २५ - जगातील उंचीनुसार तिसरे शिखर कांचनगंगा जॉर्ज बँड आणि जो ब्राऊन यांनी प्रथमच सर केले.
* जुलै ११ - अमेरिकेने आपल्या चलनावर *इन गॉड वी ट्रस्ट* (देवावर आमचा विश्वास आहे) असे मुद्रित करण्याचे ठरवले.
* जुलै २० - चीनने तैवानच्या क्वेमॉय व मात्सु बेटांवर तोफा डागल्या.
* जुलै २७ - दोस्त राष्ट्रांनी ऑस्ट्रियातून आपले सैनिक काढून घेतले.

## जन्म

* फेब्रुवारी २४ - स्टीव जॉब्स, ॲपल कम्प्युटर्सचा संस्थापक.
* मार्च ११ - निना हेगन, पूर्व जर्मनीची अभिनेत्री.
* मे ३ - डेव्हिड हूक्स, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* मे १० - मार्क चॅपमन, जॉन लेननचा मारेकरी.
* मे १८ - चौ युन फॅट, हॉंग कॉंगचा अभिनेता.
* जून २१ - मिशेल प्लाटिनी, फ्रेंच फुटबॉल खेळाडू.
* जुलै १९ - रॉजर बिन्नी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* जुलै २७- ॲलन बॉर्डर, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट १ - अरुणलाल, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट ४ - बिली बॉब थॉर्न्टन, अमेरिकन अभिनेता.
* सप्टेंबर ७ - अझहर खान, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* डिसेंबर १३ - मनोहर पर्रीकर, गोव्याचे मुख्यमंत्री.

### अज्ञात जन्मदिनांक

* रंजना देशमुख, मराठी चित्रपट अभिनेत्री.

## मृत्यू

* एप्रिल १८ - अल्बर्ट आइनस्टाइन, अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* मे ११ - गिल्बर्ट जेसप, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
# इ.स. ३०५

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ३ रे शतक -  **४ थे शतक** - ५ वे शतक |
| **दशके:** |  २८० चे - २९० चे -  **३०० चे** - ३१० चे - ३२० चे |
| **वर्षे**: |  ३०२ - ३०३ - ३०४ -  **३०५** - ३०६ - ३०७ - ३०८ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

* मेसोपोटेमियामधील डेसान नदीला पूर येउन एडेसा शहर उध्वस्त झाले.

## जन्म

* सेंट दमासस

## मृत्यू

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# बंदर स्री बगवान

|  |
| --- |
| **बंदर स्री बगवानBandar Seri Begawan** |
| **ब्रुनेई देशाची राजधानी** |
|   |
|
बंदर स्री बगवानबंदर स्री बगवानचे ब्रुनेईमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **ब्रुनेई** |
| क्षेत्रफळ |  १००.३६ चौ. किमी (३८.७५ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या  (२०१०) |
|   - शहर |  १,४०,०००  |
|   - घनता |  १,३९५ /चौ. किमी (३,६१० /चौ. मैल)  |
|   - महानगर |  ३५,००,००० |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी+०८:००  |
| municipal-bsb.gov.bn |

**बंदर सेरी बेगवान** (मराठी लेखनभेद: **बंदर श्री भगवान** ; जावी: بندر سري بڬاوان ; रोमन: *Bandar Seri Begawan*) ही ब्रुनेई ह्या देशाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. हे शहर ब्रुनेईच्या उत्तर भागात दक्षिण चीन समुद्राजवळ वसले आहे.

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ Archived 2016-11-03 at the वेबॅक मशीन.
* विकिव्हॉयेज वरील बंदर स्री बगवान पर्यटन गाईड (इंग्रजी)

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 बंदर स्री बगवान |
# इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य

**इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य**, अर्थात **इलेक्ट्रॉनिक कॉमर्स** किंवा **इ-कॉमर्स**, (इंग्लिश: *electronic commerce*, *e-commerce* ;) म्हणजे इंटरनेटाद्वारे उत्पादन आणि सेवांची करता येणारी खरेदी आणि विक्री होय. इंटरनेटाच्या वाढत्या व्यापामुले आणि त्याचा लोकप्रियतेमुळे इंटरनेटावरील व्यापाराला कमालीची चालना मिळालेली आहे. इलेक्ट्रॉनिक निधी स्थानांतर, पुरवठा व्यवस्थापन करणे, इंटरनेट-आधारित विपणन, ऑनलाइन ट्रान्झॅक्शन प्रक्रिया, इलेक्ट्रॉनिक डेटा आंतरबदल, वस्तुसूची व्यवस्थापन प्रणाली आणि स्वयंचलित डेटा संग्रहण या नव्या इंटरनेट-आधारित सुविधांचा इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्याच्या प्रसारात महत्त्वाचा वाटा आहे.

इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्याच्या वापराचा मोठा हिस्सा फक्त आभासी किंवा संकेतस्थळावर उपलब्ध असणाऱ्या अशा गोष्टींसाठी वापरला जातो. उदाहरणार्थ एखादा लेख किंवा एखादी महत्त्वाची माहिती जी फक्त इ-पेमेंट केल्यावरच पाहता येते. बऱ्याच वेळेला इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्याबरोबर वस्तू किंवा माल ह्यांची वाहतुकीद्वारे पोचही जोडली गेलेली असते. ऑनलाईन किरकोळ विक्रेत्यांना इ-टेलर म्हणतात आणि किरकोल विक्रीला इ-टेल म्हणतात. जवळपास सगळेच मोठे किरकोळ व्यापारी आज इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्याद्वारे आंतरजालाशी जोडले गेले आहेत.

एका व्यापाऱ्याने दुसऱ्या व्यापाऱ्याबरोबर केलेल्या इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्याला *बिझनेस-टू-बिसनेस इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य* (बी-टू-बी इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य) म्हणतात. बी-टू-बी इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य कधी कधी सर्वांसाठी खुले असते, तर कधी विशिष्ट व्यापाऱ्यापर्यंत सीमित असते. एका व्यापाऱ्याने आपल्या ग्राहकाबरोबर केलेल्या बी-टू-बी इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्याला *बिझनेस-टू-कंझ्युमर इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य* (बी-टू-सी इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य) म्हणतात. अ‍ॅमेझॉन.कॉम सारख्या कंपन्या अशा प्रकारचे बी-टू-सी इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य करतात. ऑनलाईन खरेदीच्या वेळेस ग्राहक विक्रेत्याच्या संगणकाशी इंटरनेटाद्वारे थेट संपर्कात असतो. त्यात अन्य घटकांची मध्यस्थी नसते. खरेदी आणि विक्री या प्रक्रिया पूर्णपणे इंटरनेटावरच पार पडतात.

इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्य केवळ खरेदी आणि विक्रीशी संबंधित नसून त्याचा वापर माहितीची देवाणघेवाण करण्यातही होतो. बऱ्याचदा आर्थिक माहितीची देवाणघेवाण इलेक्ट्रॉनिक वाणिज्याद्वारे होत असते.
# एप्रिल ९

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **एप्रिल २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  |  |  | १ | २ |
| ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ |
| १७ | १८ | १९ | २० | २१ | २२ | २३ |
| २४ | २५ | २६ | २७ | २८ | २९ | ३० |

एप्रिल ९ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **९९ वा** किंवा लीप वर्षात **१०० वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### एकोणिसावे शतक

* १८६७ - अलास्का खरेदी - एका मताने मंजूरी मिळवून अमेरिकेने रशियाशी करार करून अलास्का विकत घेतले.

### विसावे शतक

* १९४० - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीचे डेन्मार्क आणि नॉर्वे वर आक्रमण
* १९५३ - वॉर्नर बंधूंचा पहिला त्रिमितीय (3 D) चित्रपट, हाऊस ऑफ वॅक्स, प्रदर्शित झाला.
* १९६७ - बोइंग-७६७ विमानाचे पहिले उड्डाण.

### एकविसावे शतक

* २००३ - सद्दाम हुसेन पदच्युत.
* २००५ - प्रिन्स चार्ल्सचा कॅमिला पार्कर-बोल्सशी विवाह संपन्न.

## जन्म

* १३३६ - तैमूरलंग, मोंगोल सरदार.
* १७७० - थॉमस योहान सीबेक, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १७७३ - एटियें ऐन्यॉं, फ्रेंच लेखक.
* १८०६ - इझाम्बार्ड किंग्डम ब्रुनेल, ब्रिटिश अभियंता.
* १८२१ - चार्ल्स बॉदेलेर, फ्रेंच कवी.
* १८२८ - गणेश वासुदेव जोशी उर्फ सार्वजनिक काका, मराठी समाजसुधारक.
* १८३५ - लिओपोल्ड दुसरा, बेल्जियमचा राजा.
* १८६५ - एरिक लुडेन्डॉर्फ, जर्मन सेनापती.
* १८६७ - ख्रिस वॉटसन, ऑस्ट्रेलियाचा तिसरा पंतप्रधान.
* १८७२ - लेऑन ब्लुम, फ्रांसचा पंतप्रधान.
* १८८७ - विष्णू गंगाधर तथा दादासाहेब केतकर, पुणे विद्यार्थी गृहाचे एक संस्थापक.
* १९२५ - लिंडा गुडमन, अमेरिकन ज्योतिषी व लेखिका.
* १९३० - एफ. आल्बर्ट कॉटन, अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९४८ - जया बच्चन, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री.

## मृत्यू

* १६२६ - सर फ्रॅंन्सिस बेकन, इंग्लिश तत्त्ववेत्ता व मुत्सद्दी.
* १६९५ - पंडितकवी वामनपंडित.
* १९९४ - चंद्र राजेश्वर राव, स्वातंत्र्यसैनिक, तेलंगणाच्या लढ्याचे प्रवर्तक तसेच भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे सरचिटणीस.
* १९९८ - डॉ. विष्णू भिकाजी तथा वि.भि. कोलते, महानुभाव पंथाचे अभ्यासक, विचारवंत व तत्त्वज्ञ, नागपूर विद्यापीठाचे कुलगुरू.
* २००१ - बेहराम कॉंट्रॅक्टर ऊर्फ बिझी बी, पत्रकार आणि स्तंभलेखक.
* २००१ - शंकरराव खरात, दलित साहित्यिक तसेच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठाचे कुलगुरू.
* २००९ - शक्ती सामंत, हिंदी व बंगाली चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता.

## प्रतिवार्षिक पालन

* जलसंधारण दिन

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर एप्रिल ९ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

एप्रिल ७ - एप्रिल ८ - एप्रिल ९ - एप्रिल १० - एप्रिल ११ - (एप्रिल महिना)
# जावा

हा लेख जावा नावाचे इंडोनेशियातील बेट याबद्दल आहे.  या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, जावा (निःसंदिग्धीकरण)‎.

| जावा |
| --- |
|  |
| जावा बेटाचे स्थान |
आग्नेय आशिया |
| क्षेत्रफळ |
१,३२,१८७ वर्ग किमी |
| लोकसंख्या |
१३.६ कोटी |
| देश |  इंडोनेशिया |

**जावा** (इंडोनेशियन: *Jawa*) हे इंडोनेशिया देशाचे एक बेट आहे. जावा हे आकाराने जगातील १३व्या क्रमांकाचे व जगातील सर्वाधिक व सर्वात घनदाट लोकसंख्येचे बेट आहे. इंडोनेशियाची राजधानी जाकार्ता ह्याच बेटावर वसलेली आहे व देशाच्या लोकसंख्येच्या ६० तक्के लोक जावा बेटावर राहतात. ऐतिहासिक काळात बलशाली हिंदू राज्ये नांदलेल्या आणि वसाहतयुगात महत्त्वाची डच वसाहत असलेले जावा आधुनिक इंडोनेशियाच्या अर्थकारणात व राजकारणात महत्त्वाचे स्थान राखून आहे.

मेरबाबु पर्वत ज्वालामुखी
पूर्वी ह्या बेटाचे नाव *यव द्वीप* होत आणि याचे संदर्भ भारताच्या बऱ्याच ग्रंथात आढळतात. येथे जवळजवळ २००० वर्ष हिंदू सभ्यत्येचे प्रभुत्व होते. आजही इथे भरपूर ठिकाणी हिंदू लोकवस्ती आढळते. खासकरून पूर्व जावा मध्ये मजापहित साम्राज्यचे वंशज टेंगर लोग रहतात जे आजही हिंदू आहेत.

सुमेरू पर्वत आणि ब्रोमो पर्वत पूर्व जावा मध्ये

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 जावा |
# क्रायस्लर इमारत

| क्रायस्लर बिल्डिंग |
| --- |
|  |
|

| विश्वविक्रमी उंची |
| --- |
|
२७ मे, १९३० पासून ३० एप्रिल, १९३१ पर्यंत जगातील सर्वाधिक उंचीची इमारत  |
| आधीची |
वॉल स्ट्रीट ४० |
| नंतरची |
एम्पायर स्टेट बिल्डींग |

 |
| सर्वसाधारण माहिती |
| ठिकाण |
४०५ लेक्झींग्टन अव्हेन्यू, मॅनहटन, न्यू यॉर्क, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने |
| बांधकाम सुरुवात |
१९२८ |
| पूर्ण |
१९३० |
| ऊंची |
| छत |
९२५ फूट (२८२ मी) |
| वरचा मजला |
८९९ फूट (२७४ मी) |
| तांत्रिक माहिती |
| एकूण मजले |
७७ |
| प्रकाशमार्ग |
३२ |
| मालकी |
अबुधाबी इन्व्हेस्टमेंट कौन्सिल (९०%) टिश्मन स्पेयर (१०%) |
| संदर्भ |
|  |

## संदर्भ आणि नोंदी
# हान्स बेथ

|  |
| --- |
| **हान्स बेथ** |
|  हान्स बेथ |
| **पूर्ण नाव** | हान्स बेथ |
| **कार्यक्षेत्र** | भौतिकशास्त्र |
| **पुरस्कार** |  भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक |

**हान्स बेथ** हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन

## संशोधन

## पुरस्कार

## बाह्यदुवे

* नोबेल प्रतिष्ठानाच्या संकेतस्थळावरील हान्स बेथ यांचे संक्षिप्त चरित्र (इंग्रजी मजकूर)
# स्वालबार्ड

युरोपच्या नकाशावर स्वालबार्ड
स्वालबार्डचा नकाशा
**स्वालबार्ड** हा आर्क्टिक महासागरातील व नॉर्वेच्या अधिपत्याखालील एक द्वीपसमूह आहे. स्वालबार्डचे क्षेत्रफळ ६१,००२ वर्ग किमी असून लोकसंख्या केवळ २,११६ इतकी आहे.

लाँगयरब्येन हे स्वालबार्डमधील सर्वात मोठे शहर आहे.

## चित्रे

* लॉन्गइयरब्येनच्या उत्तरेस, अ‍ॅडव्हेंटफजॉर्ड येथील अ‍ॅडव्हेंटटोपेन आणि हिओर्थफजेलेट पर्वत
* लॉन्गइयरबायनच्या ईशान्य सीमेवर ध्रुवीय अस्वलाचा इशारा देणारा फलक
* स्वालबार्डमधील विद्यापीठ केंद्र (UNIS)
# लोह युग

मानवी संस्कृतीच्या विकासातील एक कालखंड .पाषाण युगानंतर ताम्रयुग आणि कांस्य युग सुरू झाले.पुरातत्त्वशास्त्रानुसार **लोह युग** हा पृथ्वीवरील असा ऐतिहासिक काळ होता, की जेव्हा लोखंड वा पोलाद ह्या धातूंपासुन औजारे व आयुधे बनवली जात होती. आर्य लोकांना लोहाचा उपयोग माहिती होता. मात्र लोहयुग केंव्हा सुरू झाले, हे निश्चितच सांगता येत नाही.कारण पुराण वस्तू संशोधनावरून असे ध्यानात येते की भिन्न भिन्न देशातील मानवांना लोहाचा उपयोग एकाच वेळी माहित झाला नव्हता.
भारतामध्ये सापडलेल्या पुरातत्त्व स्थळांवरून आजच्या उत्तर प्रदेश भागात इ.स. पूर्व १८०० ते इ.स. पूर्व १२०० ह्या दरम्यान लोह युग अस्तित्वात होते. उपनिषदांमध्येदेखील धातुशास्त्राचा उल्लेख केला गेला आहे.

## व्यावहारिक महत्त्व

श्री.एन.आर.बनर्जी यांच्या मते आर्य लोकांना भारतात येण्यापूर्वीच लोखंडाचा उपयोग माहित होता आणि त्यांच्याकडूनच आर्यांना लोहविद्या प्राप्त झाली असे श्री. अ.ज. करंदीकर यांनी प्रतिपादले आहे.

## सांस्कृतिक महत्त्व

```
लोहारांना वेदात कर्मार ही संज्ञा दिली आहे. मुंड लोकात लोहाचा वापर मोठ्या प्रमाणात होत असल्यामुळे मुंड म्हणजे लोह असा अर्थ प्रचलित झाला असावा.या संस्कृतीच्या लोकांचा वंश कोणता याबद्दल निश्चितपणे सांगता येत नाही. मात्र त्‍यांच्या काळ्या-तांबड्या खापरांची बनावट उत्कृष्ट असून त्यांचे आकारही वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत.त्यावरील नक्षीकाम सुंदर असून,त्यात स्वस्तिक हे प्रतीक अनेक जागी आढळते.या संस्कृतीचे वैशिष्ट्य हे की या संस्कृतीचे लोक मृतांना दगडी कुंडात अथवा मातीच्या शव पेटिकेत पुरून त्यावर मोठ्या मोठ्या दगडांची वर्तुळे अथवा दगडी सोटे उभारीत. अशा तऱ्हेची काही दफने आढळली आहेत..
```

## हे सुद्धा पहा

* पुरातत्त्वशास्त्र

## संदर्भ
# सत्य युग

हिंदू धर्मातील कालगणनेनुसार काळ (वेळ, समय) हा चार भागांत अथवा युगांत विभागलेला आहे. त्यातील पहिला भाग म्हणजे **कृतयुग** किंवा **सत्य युग**. सत्ययुगाची सुरुवात कार्तिक शुद्ध नवमीला झाली अशी पुराणात नोंद आहे.

## युगाची कल्पना

वैश्विक संदर्भात काळ हा चक्राकार मानला गेलेला आहे. या चक्राकार काळाबद्दल दोन कल्पना मांडण्यात आल्या आहेत. त्यापैकी एक म्हणजे महायुग कल्पना व दुसरी मन्वंतर कल्पना. महायुग कल्पनेत एका चक्राचा काळ हा ४३,२०,००० मानवी वर्षे इतका आहे. दुसऱ्या कल्पनेत चौदा मन्वंतरे येतात. प्रत्येक दोन मन्वंतरांमध्ये मोठे मध्यंतर असते. प्रत्येक मन्वंतराच्या शेवटी विश्वाची पुनर्निर्मिती होते आणि त्यावर एक मनू (आदिपुरुष) अधिराज्य करतो. सध्या आपण चौदांपैकी सातव्या मन्वंतरात आहोत. प्रत्येक मन्वंतरात ७१ महायुगे येतात. प्रत्येक महायुग हे चार युगात (कालखंडात) विभागले जाते. सध्याची ही चार युगे म्हणजे कृत, त्रेता, द्वापर आणि कली. या युगांत अनुक्रमे ४८००, ३६००, २४०० आणि १२०० वर्षे येतात. मानवी वर्षात त्यांची संख्या काढताना त्यांना प्रत्येकी ३६० ने गुणावे लागते. यापैकी आपण सध्या चौथ्या म्हणजे कलियुगात आहोत आणि या युगाचा प्रारंभ भाद्रपद वद्य त्रयोदशी, प्रमादी नाम संवत्सर, मंगळवार दिनांक १६ जुलै इ.स.पू. -३१०१ मध्ये झाला.

## वर्णन

कृतयुग किंवा **सत्य युग** हे युग स्वर्गासारखे होते. त्यात सर्व पक्षी-प्राणी, झाडे, फुले ,निसर्गरम्य होती. देव आणि प्रत्यक्ष श्रीविष्णूनारायण-श्रीलक्ष्मी ह्या युगात राहत होते.

## जैन धर्म

**जैन कालचक्र**
ब्रह्माण्ड (जैन धर्म) मध्ये वर्णन केले आहे .अनंत वेळीचे चक्र दोन भागात विभाजित आहे.

* उत्सर्पणि (प्रगतिशील चक्र).

* अवसर्पणी (प्रतिगामी चक्र)

### जैन कालचक्र

हे सहा आरांचे चक्र आहे.

सुखम-सुखम (खूप चांगले)

सुखम (चांगले )

सुखम-दुखम (चांगले वाईट)

दुखम-सुखम (वाईट चांगले ) - २४ तीर्थंकरांचे युग

दुखम (वाईट) - आजचे युग

दुखम-दुखम (खूप वाईट)

## हे सुद्धा पहा

सात्त्विक आहार

श्रीलक्ष्मीनारायण

कल्की आवतार

## संदर्भ आणि नोंदी
# सेलीनी

|  |
| --- |
| **प्राचीन ग्रीक दैवते** |
| ग्रीक आद्य दैवते |
| टायटन दैवते |
| ऑलिंपियन दैवते |
| **टायटन दैवते** |
| **बारा टायटन्स** |
| ओसिअॅनस व टेथिस |
| हायपेरिऑन व थीया |
| सीअस व फीबी |
| क्रोनस व ऱ्हिया |
| निमोसाइन, थेमिस |
| क्रिअस, आयपेटस |
| **क्रोनसची मुले** |
| झ्यूस, हिअरा, पोसायडन, डिमिटर, |
| हेस्तिया, हेडीस, कायरॉन |
| **ओसीनसची मुले** |
| ओसीनीड (समुद्री अप्सरा) |
| पोटॅमोइ (नदी दैवते) |
| **हायपेरिऑनची मुले** |
| हेलिऑस, सेलीनी, इऑस |

ग्रीक पुराणानुसार **सेलीनी** (प्राचीन ग्रीक: Σελήνη सेलेने) ही चंद्राची देवता आहे. हायपेरिऑन व थीया या टायटन दैवतांपासून तिचा जन्म झाला. तिला हेलिऑस (सूर्य) व इऑस (पहाट) ही भावंडे आहेत.

रोमन शवपेटीवरील सेलीनीची कोरलेली मूर्ती
# पौष

**पौष** हा एक भारतीय पंचांगानुसार वर्षातील दहावा महिना आहे. हा महिना ३० दिवसांचा असतो.

प़ौष महिना हा ग्रेगोरियन कॅलेंडरच्या डिसेंबर आणि जानेवारी महिन्यांत येतो. पौष महिन्यात येणारी मकर संक्रांत ही १४ जानेवारी या तारखेच्या आसापास असते.

|  |
| --- |
| हिंदू पंचांगानुसार बारा महिने |
| ←   **पौष महिना**   → |
| शुद्ध पक्ष | प्रतिपदा - द्वितीया - तृतीया - चतुर्थी - पंचमी - षष्ठी - सप्तमी - अष्टमी - नवमी - दशमी - एकादशी - द्वादशी - त्रयोदशी - चतुर्दशी - पौर्णिमा |
| कृष्ण पक्ष | प्रतिपदा - द्वितीया - तृतीया - चतुर्थी - पंचमी - षष्ठी - सप्तमी - अष्टमी - नवमी - दशमी - एकादशी - द्वादशी - त्रयोदशी - चतुर्दशी - अमावास्या |
# ग्रेगोरीयन दिनदर्शिका

**ग्रेगोरीय दिनदर्शिका** ही जगातील सध्या सगळ्यात जास्त प्रचलित असलेली दिनदर्शिका आहे. ही कालमापनपद्धती अलोयसियस लिलियस याने प्रस्तावित केली. तेरावा पोप ग्रेगोरीने पोपचा फतवा काढून २४ फेब्रुवारी १५८२ रोजी तिला अधिकृत मान्यता दिली. ही कालगणनापद्धती मुळात ज्युलियन दिनदर्शिकेवर आधारित आहे. पण दोघांमध्ये ११ दिवसांचा फरक आहे. ज्युलियन कॅलेंडरमधील ४ ऑक्टोबर १५८२ च्या पुढच्या दिवशी ग्रेगोरियन कॅलेंडरची १५ ऑक्टोबर १५८२ ही तारीख आली.

एक अधिवेशन म्हणून आणि व्यावहारिक कारणांसाठी, ग्रेगोरियन कॅलेंडर जगभरातील कॅलेंडर वर्ष ठरवण्यासाठी स्वीकारले जाते, जे राष्ट्रांमध्ये संबंध सुलभ करते. हे एकत्रीकरण ऐतिहासिकदृष्ट्या उर्वरित जगात त्याचे मानके निर्यात केले या वस्तुस्थितीवर आधारित आहे.

## इतिहास

जगात वेगवेगळ्या भूप्रदेशांमधे कालौघात वेगवेगळ्या दिनदर्शिका वापरण्यात आल्या आहेत. त्यांपैकी ग्रेगरीय दिनदर्शिकेने आंतरराष्ट्रीय कारभारांकरताच नव्हे तर वेगवेगळ्या राष्ट्रांच्या अंतर्गत कारभारांकरताही गेली चारशे वर्षे जगात अधिकाधिक मान्यता मिळवली आहे. निदान गेली शंभर वर्षे सगळे आंतरराष्ट्रीय कारभार ग्रेगरीय दिनदर्शिका वापरून चालत आहेत.

प्रसिद्ध रोमन सम्राट ज्युलियस सीझरने इ.स.पू. ४५ मधे आपल्या नावाने *ज्युलियन दिनदर्शिका* सुरू केली. त्यापूर्वी रोममधे प्रचलित असलेल्या दिनदर्शिकेप्रमाणेच ती दिनदर्शिका पृथ्वीच्या सूर्यभ्रमणावर अधिष्ठित होती, पण तिच्यातली कालमापनपद्धत सीझरच्या सल्लागारांनी बऱ्यापैकी सुधारलेली होती. पुढे ५७० वर्षांनी डायोनिसीअस एग्झिगस नावाच्या (सध्या रोमेनिया ह्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या प्रदेशातल्या) एका वजनदार मठवासीने त्यावेळच्या समजूतीनुसार येशू ख्रिस्ताचा जन्म ५२५ वर्षांपूर्वी झाला होता असे धरून तेव्हाचा जू.स. ५७० लोकांनी इ.स. ५२५ मानावा असे सुचवले. ती सूचना हळूहळू युरोपीय लोकांनी स्वीकारली. इ.स. १५८२ पर्यंत ज्युलियन दिनदर्शिकेमागे असलेली कालमापनपद्धतच वापरण्यात येत असे, पण तिच्यात बरेच दोष उरले होते.

तेव्हा इ.स. १५८० मधे रोममधल्या क्रिस्ती धर्मगुरू पोप तेराव्या ग्रेगरींनी विद्वानांचे एक मंडळ स्थापून त्या मंडळावर कालमापनपद्धत निर्दोष करण्याची जबाबदारी सोपवली. त्या मंडळाच्या शिफारसींनुसार इ.स. १५८२ मध्ये सध्याची ग्रेगरीय दिनदर्शिका वापरायला रोममध्ये, हळूहळू युरोप खंडात आणि मग सगळ्या जगात सुरुवात झाली. ग्रेगरीय दिनदर्शिकेनुसारचे एक वर्ष पृथ्वीच्या सूर्यभ्रमणानुसार अचूकपणे असावे त्यापेक्षा सरासरी २६.३ सेकंद अधिक लांबच आहे! म्हणजे ग्रेगरीय दिनदर्शिकेनुसार शतायुषी मानली जाणारी व्यक्ती आपल्या शंभराव्या वर्षी पृथ्वीच्या सूर्यभ्रमणानुसार वास्तविक १०० वर्षे आणि ४३.८३३३३ मिनिटे जगलेली असेल!

पण ४०० वर्षांपूर्वी पोप ग्रेगरींनी नियुक्त केलेले खगोलशास्त्रज्ञ सौरवर्षाचे कालमान केवळ सरासरी २६.३ सेकंदाच्या अगदी किरकोळ फरकाने चुकावेत ह्या गोष्टीत दिसणारे त्यांचे खोल ज्ञान फार कौतुकाचे निःसंशय आहे.

## महिने

ग्रेगरी दिनदर्शिकेमध्ये एकूण १२ महिने पुढीलप्रमाणे आहेत.

१. जानेवारी
२. फेब्रुवारी
३. मार्च
४. एप्रिल
५. मे
६. जून
७. जुलै
८. ऑगस्ट
९. सप्टेंबर
१०. ऑक्टोबर
११. नोव्हेंबर
१२. डिसेंबर

## संदर्भ
# डायना (मिथकशास्त्र)

हा लेख रोमन देवता "डायना" याबद्दल आहे.  या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, डायना (निःसंदिग्धीकरण).वेल्सची राजकुमारी यासाठी पाहा, डायना (राजकुमारी).
लूव्र संग्रहालयातील डायनाचा पुतळा
रोमन मिथकशास्त्रानुसार **डायना** ही कुमारिका देवता अपोलोची जुळी बहीण असून ती शिकार,चंद्र तसेच कौमार्यतेची देवता मानली जाते.

| **बारा ऑलिंपियन दैवते**१ |
| --- |
| **ग्रीक दैवते** | झ्यूस | हिअरा | पोसायडन | डीमिटर | हेस्तिया | ऍफ्रडाइटी | अपोलो | ऍरीस | आर्टेमिस | अथेना | हिफॅस्टस | हर्मीस |
| **रोमन दैवते** | ज्युपिटर | जुनो |  नेपच्यून | सेरेस | व्हेस्टा | व्हीनस | मार्स | डायाना | मिनर्व्हा | व्हल्कन | मर्क्युरी |

१ : समान स्तंभातील दैवते दोन्ही मिथकशास्त्रांमध्ये एकसारखीच आहेत.
# हंगेरियन भाषा

| हंगेरियन |
| --- |
|
Magyar |
| स्थानिक वापर |  हंगेरी व खालील देशांचे भाग
 रोमेनिया
 सर्बिया
 स्लोव्हाकिया
 स्लोव्हेनिया
 युक्रेन
 क्रोएशिया
 ऑस्ट्रिया
 इस्रायल
 अमेरिका |
| प्रदेश |
मध्य युरोप |
| लोकसंख्या |
१.५ कोटी |
| क्रम |
५७ |
| भाषाकुळ |
उरली भाषा
* **हंगेरियन**
 |
| लिपी |
लॅटिन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  हंगेरी  युरोपियन संघ |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | hu |
| ISO ६३९-२ | hun |
| ISO ६३९-३ | hun |
|  |

**हंगेरियन** ही हंगेरी देशाची राष्ट्रभाषा व युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची हंगेरियन आवृत्ती

 विकिमीडिया कॉमन्सवर हंगेरियन भाषा  संबंधित संचिका आहेत
# मोझांबिक

|  |
| --- |
| **मोझांबिक** República de Moçambique Republic of Mozambique मोझांबिकचे प्रजासत्ताक |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| मोझांबिकचे स्थानमोझांबिकचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | मापुतो  |
| **अधिकृत भाषा** | पोर्तुगीज |
|  - राष्ट्रप्रमुख | डॅनियल चापो |
|  - पंतप्रधान | मरिया बेनविंदा लेव्ही |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | २५ जून १९७५  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | ८,०१,५९० किमी२ (३५वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | २.२ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | २,१३,९७,००० (५२वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | २५/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | १८.६ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | मेटिकल |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | MZ |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +258 |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**मोझांबिक** हा आग्नेय आफ्रिकेतील एक देश आहे. मोझांबिकचा शोध वास्को दा गामाने १४९८ साली लावला व १५०५ मध्ये पोर्तुगीजांनी तेथे आपली वसाहत स्थापन केली.

१९७५ साली पोर्तुगालपासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर १९७७ ते १९९२ दरम्यान मोझांबिकमध्ये अंतर्गत युद्ध चालू होते. ह्या युद्धात सुमारे ९ लाख लोक मृत्यूमुखी पडले.

मोझांबिक जगातील सर्वात गरीब व अविकसित देशांपैकी एक आहे. सरासरी आयुष्य, बालमृत्यूचे प्रमाण इत्यादी बाबींमध्ये मोझांबिक हा जगातील सर्वात मागासलेला देश आहे.

## खेळ

* ऑलिंपिक खेळात मोझांबिक
* मोझांबिक फुटबॉल संघ
# इस्रायलचा इतिहास

**इस्रायलचा इतिहास** यात आधुनिक इस्रायलचे राज्य व इस्रायलमधिल ज्यूंचा इतिहास हा एकत्रितपणे समाविष्ट करावा लागेल. आधुनिक इस्रायलचे क्षेत्र लहान आहे जवळपास वेल्स इतके किंवा कोस्टा रिकाच्या सुमारे अर्धे. इस्रायल ही हिब्रू भाषेची जननी आहे व ती भाषा इस्रायलमध्ये बोलल्या जाते.

अनेक राज्याच्या आधिपत्याखाली आल्याने जरी त्यात वेगवेगळे बदल होत आले, तरी जूने इस्रायल क्षेत्र हे ज्यू-रोमन युद्धापर्यंत ज्यूंच्या अमलाखाली होते. त्यानंतर बहुतेक प्रदेशात ज्यू हे अल्पसंख्यांक झालेत. विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत, येथे ख्रिश्चन लोकसंख्या उत्तरोत्तर वाढत गेली.

## संदर्भ
# ज्यूवाद

*ज्यू धर्म याच्याशी गल्लत करू नका.*
थेओडोर हर्झ्ल हा ज्यूवादाचा जनक मानला जातो.
**ज्यूवाद** (हिब्रू: צִיּוֹנוּת; Zionism) ही एक राष्ट्रीय व राजकीय चळवळ आहे. ज्यू लोकांची व ज्यू धर्मीयांची ही चळवळ पश्चिम आशियातील जुदेआ भागात ज्यू राष्ट्राचे स्थापन व बळकटीकरणासाठी चालवली जाते.

ज्यूवादाची सुरुवात १९व्या शतकाच्या अखेरीस झाली ज्यामध्ये जगातील सर्व ज्यू व्यक्तींसाठी स्वतंत्र राष्ट्राची संकल्पना मांडली गेली. १९४८ सालापर्यंत ह्या चळवळीचे ध्येय स्वतंत्र इस्रायल राष्ट्राची निर्मिती करणे हे होते. इस्रायलच्या स्थापनेनंतर ज्यूवाद प्रामुख्याने जगातील ज्यूविरोधाचा सामना करण्यासाठी वापरत आहे.

## बाह्य दुवे

* ज्यूवादावरील माहितीचे प्रमुख विदागार

 विकिमीडिया कॉमन्सवर ज्यूवाद  संबंधित संचिका आहेत