Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिका

|  |
| --- |
| **एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिका** |
|  |
| **लेखक** | As of 2008, 4,411 named contributors |
| **भाषा** | English |
| **देश** | United Kingdom (1768–1900) United States (1901–present) |
| **प्रकाशन संस्था** | Encyclopædia Britannica, Inc. |

**एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिका** (इंग्लिश : *Encyclopædia Britannica* लॅटिन "ब्रिटिश ज्ञानकोश") हा एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका, इन्कॉ. कंपनीतर्फे प्रकाशित केला जाणारा इंग्लिश भाषेतील सामान्य ज्ञानाचा प्रसिद्ध ज्ञानकोश आहे. सुमारे १०० पूर्णवेळ संपादकांमार्फत आणि ४,४००हून अधिक योगदात्यांमार्फत हा ज्ञानकोश लिहिला आणि सतत अद्ययावत केला जातो. इंग्रजी ज्ञानकोशांपैकी सर्वाधिक विद्वत्तापूर्ण अशी त्याची ख्याती आहे.

अजूनही प्रकाशित होणाऱ्या इंग्रजी ज्ञानकोशांपैकी "ब्रिटानिका" सर्वांत जुना आहे. इ.स. १७६८ ते १७७१ या काळात स्कॉटलंडमधील एडिंबर्ग इथे तीन खंडांमध्ये सर्वप्रथम तो प्रकाशित झाला. दुसऱ्या आवृत्तीत खंडांची संख्या १० झाली; चौथ्या आवृत्तीपर्यंत (१८०१-१८०९) तो २० खंडांचा झाला होता. वाढत्या ख्यातीसोबत या ज्ञानकोशाला प्रसिद्ध विद्वानांचे योगदान मिळविता आले. नववी आवृत्ती (१८७५-१८८९) आणि अकरावी आवृत्ती (१९११) हे ज्ञानकोश विद्वत्ता आणि साहित्यिक शैलीबाबत मैलाचे दगड मानले जातात.१९३३ मध्ये "ब्रिटानिका"ने "सततच्या पुनरावलोकना"चा निर्णय घेतला. मार्च २०१२ मध्ये एन्साय्क्लोपीडिया ब्रिटानिका, इन्कॉ.ने जाहीर केले की, यापुढे ते छापील आवृत्त्या प्रसिद्ध न करता ऑनलाईन स्वरूपावर लक्ष केंद्रित करणार आहेत. बत्तीस खंडांमध्ये प्रसिद्ध झालेली २०१०ची आवृत्ती ब्रिटिश ज्ञानकोशाची अखेरची छापील आवृत्ती ठरली.

एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका ज्ञानकोशाच्या इ.स. १८९९ सालातील आवृत्तीचे पहिले पान

## संदर्भ व नोंदी

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिका  संबंधित संचिका आहेत
* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)
# मानववंशशास्त्र

मानवशास्त्र ही एक अभ्यासशाखा आहे. उत्ख्नननात सापडणा-या अस्थी किंवा अवशेषांचा अभ्यास करून मानव वंश कसा कसा विकसित होत गेला याचा अभ्यास ज्या शास्त्रात केला जातो याला "मानवशास्त्र" म्हणतात.

मानवाच्या उत्क्रांतीचा अभ्यास केला जातो. मानवाचे पूर्वज, त्याची स्वभाववैशिष्टय़े, मानवी वागणूक, मानवी समुदायातील भिन्नता व वेगळेपण, मानवी उत्क्रांतीचा समाजबांधणी व संस्कृतीवर परिणाम यांसारख्या विषयांचा अभ्यास मानववंशशास्त्रात केला जातो. हा अभ्यास करतांना मानवाचा उगम, भौतिक वैशिष्टय़े, रीती, भाषा , परंपरा, वस्तुसंचय तसेच सामाजिक, सांस्कृतिक व धार्मिक श्रद्धा व पद्धती आदी विषयांचा समावेश होतो. समाजशास्त्र, विकास, अर्थशास्त्र, गुन्हेविषयक मानसशास्त्र व कायदेव्यवस्था, स्त्री-पुरुष समानता या सर्वात मानववंशशास्त्राचा अभ्यास महत्त्वपूर्ण ठरतो

## सामाजिक- सांस्कृतिक मानववंशशास्त्र

मानवाच्या वागणुकीचा, त्यांच्या जीवन जगण्याच्या पद्धतीचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये समूहाच्या मैत्रीसंबंधांचा, बांधीलकीचा, जमातीचा, समुदायाच्या एकत्रित येण्याच्या वा समाज म्हणून एकत्र होण्याचा अभ्यास केला जातो.

## जीवशास्त्रीय मानववंशशास्त्र

शरीरातील बदल व शारीरिक गुणधर्म यांचे निरीक्षण व मोजमाप करून अभ्यास केला जातो. यावरून जीवशास्त्रीय उत्क्रांतीवरच्या टप्प्याचा अभ्यास केला जातो.

## पुरातत्त्वीय मानववंशशास्त्र

शिलालेख, त्या काळातील भांडी, हाडे आदीवरून त्या काळातील संस्कृतीचा अभ्यास यात केला जातो.

## भाषिक मानववंशशास्त्र

भाषेच्या उगमाचा व विकासाचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये लेखी व बोलीभाषांचा समावेश होतो.

## उपयोजित मानववंशशास्त्र

यामध्ये मानववंशशास्त्रीय अभ्यासातून पुढे आलेल्या माहितीचा उपयोग सामाजिक प्रश्न सोडविण्यासाठी केला जातो.

## संदर्भ
# जैव अभियांत्रिकी

ingeniería biológica; 生物工程; biomérnöki tudomány; bioingeniaritza; enginyeria biològica; Bioengineering; биоинженерия; bithinnealtóireacht; مهندسی زیستی; Биоинженерство; biologisk ingeniørvidenskab; biyomühendislik; حیاتی ہندسیات; 生物工程; Biokejuruteraan; bioinžinierstvo; bioengineering; הנדסת ביוטכנולוגיה; Bioinženjering; 生物工学; Biologiala injeniorarto; బయోలాజికల్ ఇంజనీరింగ్; 생물공학; биоинженерия; bioinĝenierio; биоинженерство; Био инженерчлэл; bioingegneria; জৈব প্রকৌশল; génie biologique; біоінженерія; bioengineering; biotekniikka; bioinżynieria; Biyoinhenyeriya; ბიოინჟინერია; जैव अभियांत्रिकी; teknik biologis; kỹ thuật sinh học; UmNgcikisho weMpilo; Bioinženierija; biologiese ingenieurswese; Биоинжењеринг; bioinženirstvo; Biyoinhenyeriya; engenharia biológica; engenharia biológica; วิศวกรรมชีวการแพทย์; biologisk ingeniørvitskap; biologisk ingeniørvitenskap; Biomühəndislik; bioinginerie; Կենսաճարտարագիտություն; حياتياتي انجنيئرنگ; 生物工程学; bioenxeñaría; هندسة حيوية; bioinzegnaria; bioinženýrství; জীববিজ্ঞান, চিকিৎসাবিজ্ঞান, ভৌত বিজ্ঞান ও প্রকৌশলশাস্ত্রের সমন্বয়ে সৃষ্ট জ্ঞানের ব্যবহারিক আন্তঃক্ষেত্রীয় শাখা; egyetemi szak, mérnöki szakterület; application of biology and engineering to create useful products; Teilbereich der Verfahrenstechnik; aplicações engenharia em sistemas biológicos; գիտության և տեխնոլոգիայի ուղղություն; 生物学和工程学的应用; yararlı ürünler yaratmak için biyoloji ve mühendisliğin uygulanması; penerapan biologi dan rekayasa (teknik) untuk menciptakan produk yang berguna; застосування біологічних принципів та інженерних інструментів для виробництва корисних продуктів; panerap biologi miwah rekayasa anggén ngaryaning piranti sané mawiguna.; application of biology and engineering to create useful products; aplicarea biologiei și ingineriei pentru a crea produse utile; aplicación da bioloxía e a enxeñaría; تطبيق مبادئ علم الأحياء والأدوات الهندسية لتصنيع منتجات قابلة للاستخدام; toepassing van biologie en ingenieurswese om nuttige produkte te skep; ענף הנדסי שמשתמש בדברים מן החי ליצירת מוצרים; ingegneria biologica; জীব-প্রকৌশল; জীববৈজ্ঞানিক প্রকৌশল; জীবকৌশল; bioingénierie; ingeniaritza biologiko; जैवशास्त्र अभियांत्रिकी; kĩ thuật sinh học; inginerie biologică; バイオエンジニアリング; バイオロジカル・エンジニアリング; bioengenharia; Bioengineering; Biological engineering; биолошко инженерство; bioengineering; bioingeniería; ingenieria biologica; bioingenieria; BME; biological engineering; Biological Engineering; enxeñaría biolóxica; الهندسة الحيوية; biologické inženýrství; bioteknologi

**जैव अभियांत्रिकी**| application of biology and engineering to create useful products |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| प्रकार | * branch of engineering
* academic major
* शैक्षणिक ज्ञानशाखा
* विशेषता
* прецизна наука
 |
| उपवर्ग | * अभियांत्रिकी
* जैवतंत्रज्ञान
 |
| असे म्हणतात कि यासारखेच आहे | Biological technology |
| चा एक भाग | * process engineering
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q580689  एलसीसीएन ओळखण: sh85014134 एनकेसी ओळखण: ph118897  U.S. National Archives Identifier: 10639103 J9U ID: 987007282566605171 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |
# आनुवांशिक जनुकशास्त्र

**आनुवांशिक जनुकशास्त्र** हे जनुकशास्त्राची पुढची श्रेणी आहे. मानवात, तसेच बहुतेक सजीवांच्या पेशींच्या केंद्रातील डीएनएवरील माहिती ए, टी, जी आणि सी या रासायनिक स्वरूपांत असते. या रासायनिक स्वरूपांत बदल होतो पण डीएनएची श्रृंखला तशीच असते, या रासायनिक स्वरूपातील बदलांचा अभ्यास आनुवांशिक जनुकशास्त्रात (एपिजेनेटिक्स) केला जातो. भारतातील नामवंत शास्त्रज्ञ संजीव गलांडे यांनी या विषयात संशोधन केले आहे.

‎
# पक्षीशास्त्र

**पक्षीशास्त्र** ही जीवशास्त्राची एक शाखा आहे.
भारतामध्ये डॉ. सलीम अली हे या मधील अध्यगुरू म्हणून संबोधले जातात, त्याचप्रमाणे श्री. मारुती चित्तमपल्ली यांची अनेक पुस्तके या बाबत विवेचन करतात.
नव्या पिढीत सचिन मेन हे नाव प्रचलित आहे त्यांचे पक्षिजगत हे पुस्तक प्रकाशित आहे.
# विकृतिविज्ञान

Pathologist| व्यवसाय |
| --- |
| Names | * Physician
* Surgeon
 |
| व्यवसाय प्रकार |
Specialty |
| कार्य क्षेत्र |
Medicine, Surgery |
| Description |
| Education required | * Doctor of Medicine (M.D.)
* Doctor of Osteopathic medicine (D.O.)
* Doctor of Veterinary Medicine (D.V.M)
* Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery (M.B.B.S./M.B.Ch.B.)
 |
| Fields of employment |
Hospitals, Clinics |

विकृत विज्ञान (पॅथॉलॉजी) म्हणजे रोग किंवा दुखापतीची कारणे आणि परिणाम यांचा अभ्यास करणे होय. *विकृत विज्ञान* हा शब्द जीवशास्त्र संशोधन क्षेत्र आणि वैद्यकीय पद्धतींच्या विस्तृत श्रेणीचा समावेश करून सर्वसाधारणपणे रोगाच्या अभ्यासाचा संदर्भ देतो. तथापि, आधुनिक वैद्यकीय उपचारांच्या संदर्भात वापरला जातो तेव्हा, हा शब्द सहसा "सामान्य विकृत विज्ञाना" च्या समकालीन वैद्यकीय क्षेत्रात मोडणाऱ्या प्रक्रिया आणि चाचण्यांचा संदर्भ देण्यासाठी संकुचित पद्धतीने वापरला जातो, हे क्षेत्र ज्यामध्ये अनेक भिन्न परंतु आंतर-विचारांचा समावेश आहे. -संबंधित वैशिष्ट्यपूर्ण वैद्यकीय विभाग जे मुख्यतः ऊतक, पेशी आणि शरीरातील द्रव नमुन्यांच्या विश्लेषणाद्वारे. प्रायोगिकदृष्ट्या रोगाचे निदान करतात. "विकृत विज्ञान" याचा असा देखील अर्थ घेऊ शकतो कि विशिष्ट रोगांच्या अंदाज किंवा वास्तविक प्रगती ( जसे एका विधानानुसार " कर्करोगाच्या अनेक प्रकारांमध्ये विविध विकृती असतात", अशा परिस्थितीत शब्दाची अधिक योग्य निवड " विकृती शरीर क्रियाशास्त्र (पॅथोफिजियोलॉजी) " असेल), आणि अ‍ॅफिक्स *पॅथी* कधीकधी शारीरिक आजार ( कार्डिओमायोपॅथी प्रमाणे) आणि मानसिक स्थिती (जसे की सायकोपॅथी ) या दोन्ही बाबतीत रोगाची स्थिती दर्शवण्यासाठी वापरली जाते. पॅथॉलॉजीचा सराव करणाऱ्या डॉक्टरला *पॅथॉलॉजिस्ट* म्हणतात.

सामान्य चौकशी आणि संशोधनाचे क्षेत्र म्हणून, पॅथॉलॉजी रोगाच्या घटकांना संबोधित करते: कारण, विकासाची यंत्रणा ( पॅथोजेनेसिस ), पेशींचे संरचनात्मक बदल (मॉर्फोलॉजिक बदल), आणि बदलांचे परिणाम (क्लिनिकल प्रकटीकरण). सामान्य वैद्यकीय व्यवहारात, सामान्य पॅथॉलॉजी बहुतेक ज्ञात नैदानिक विकृतींचे विश्लेषण करण्याशी संबंधित असते जे संसर्गजन्य आणि गैर-संसर्गजन्य रोग दोन्हीसाठी चिन्हक किंवा पूर्वसूचक असतात आणि दोन प्रमुख वैशिष्ट्यांपैकी एक, शारीरिक पॅथॉलॉजी आणि क्लिनिकल पॅथॉलॉजीच्या तज्ञांद्वारे आयोजित केले जाते. स्पेशॅलिटीमध्ये पुढील विभाग समाविष्ट असलेल्या नमुना प्रकारांच्या आधारावर अस्तित्वात आहेत (तुलना, उदाहरणार्थ, सायटोपॅथॉलॉजी, हेमॅटोपॅथॉलॉजी आणि हिस्टोपॅथॉलॉजी ), अवयव ( मूत्रपिंडाच्या पॅथॉलॉजीप्रमाणे ), आणि शारीरिक प्रणाली ( तोंडी पॅथॉलॉजी ), तसेच आधारावर परीक्षेचा फोकस ( फोरेन्सिक पॅथॉलॉजी प्रमाणे).

विकृतिविज्ञान हे आधुनिक वैद्यकीय निदान पद्धती आणि वैद्यकीय संशोधनातील महत्त्वाचे क्षेत्र आहे.
# अवकाश

अवकाश, अंतरिक्ष किंवा अंतराळ म्हणजे १. विश्वाच्या जडणघडणीतील एक मूलभूत घटक. अशा मितींचा संच की ज्यात सर्व दृश्य वस्तू आहेत, त्यांना विशिष्ट आकार आहे आणि त्या हलू शकतात.

२. विश्वातील कुठल्याही वस्तूच्या वातावरणाबाहेरील जवळजवळ रिकामी पोकळी. यालाच दुसऱ्या शब्दात पृथ्वी सभोवतालच्या वातावरणाची अथांग पोकळी असेही म्हणतात.

३.अंतरिक्षला इंग्लिशमध्ये स्पेस म्हणतात. पृथ्वीच्या बाहेरील जागेस अंतराळ, अंतरिक्ष किंवा अवकाश म्हणतात.

४.अवकाशात आपल्या सूर्यमालेसारख्या अनेक सूर्यमाला व अनेक तारकासमूह आहेत. अवकाशातील ग्रह त्यांच्या नैसर्गिक उपग्रहांसोबत सूर्याभोवती किंवा अन्य मोठ्या ताऱ्याभोवती प्रदक्षिणा पूर्ण करत असतात.

## पुस्तके

* अंतरिक्षाच्या अंतरंगात (लीना दामले)
* वेध अंतराळाचा (लीना दामले)
# ऑक्सिमम

**लुआ(Lua) त्रुटी: expandTemplate: template "Translations:Template:Wikidata Infobox/i18n/msg-taxon-depicted/mr" does not exist.ऑक्सिमम** सुगंधी वार्षिक आणि बारमाही औषधी वनस्पतींचा एक प्रकार आहे( Lamiaceae), हे सर्व 6 वस्ती असलेल्या खंडांच्या उष्णकटिबंधीय आणि उबदार समशीतोष्ण प्रदेशांचे मूळ आहे, आफ्रिकेतील प्रजातींची संख्या जास्त आहे
# जव

*जवस याच्याशी गल्लत करू नका.*
जव, यव, सातू किंवा बार्ली ही एक धान्य आहे. या वनस्पतीचे शास्त्रीय नाव Hordeum vulgare असे आहे. याचे कूळ -पोएसी (poaceae) आहे . याचे इंग्रजी नाव बार्ली असे आहे . जव म्हणजे ओट नाही आणि जवसही नाही.

जव ही भारतात प्राचीन काळीही माहित असलेली आणि देशात आजही उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती तथा एक भरड धान्य आहे. भारतातापेक्षा परदेशांतच या पिकाची लागवड जास्त प्रमाणात होते. तेथे जनावरांचे खाद्य म्हणून वापरात आहे.

जवाचे रोप ७० ते ९० सेंटिमीटर उंचीचे असून पुष्कळ अंशी गव्हाच्या रोपासारखे असते. याची पाने गव्हाच्या पानापेक्षा खरखरीत असतात. पर्णपत्राची लांबी १५ ते ३० सेंटिमीटर असते. रोपाला तुरे (मंजिऱ्या) येतात. तुऱ्यांचा देठ चपटा असतो आणि त्या देठावर रांगेने कळ्या लागाव्यात तशा जवाच्या साळी लागतात. एका देठावर दोन्ही बाजूंना १० ते १५ साळी असतात. साळीमधे जवाचे दाणे असतात. जवापासून माल्ट बनवतात. सातूची खीर आणि लापशीही करतात.

आजारी लोकांना विशेषतः मधुमेही रोग्यांना पथ्यकर म्हणून या धान्याचा उपयोग होतो.

## हे सुद्धा पहा

* सातूचे पीठ
# आन्देस

|  |
| --- |
|   **आन्देसCordillera de los Andes**  |
|

|  |
| --- |
|  |
| आन्देसची हिमाच्छादित शिखरे |

 |
| देश |  व्हेनेझुएला  कोलंबिया  पेरू  बोलिव्हिया  इक्वेडोर  चिली  आर्जेन्टिना |
| सर्वोच्च शिखर | अ‍ॅकोनकाग्वा ६,९६२ मी (२२,८४१ फूट) |
| लांबी | ७,२४० किमी (४,५०० मैल) |
| रूंदी | ५०० किमी (३१० मैल) |
|

|  |
| --- |
|  |
| दक्षिण अमेरिकेच्या नकाशावर आन्देस |

 |

**आन्देस** (प्रचलित इंग्लिश उच्चारः अँडीझ, स्पॅनिश: *Cordillera de los Andes*, क्वेचुआ: *आन्तिस कुना*) ही पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील सर्वात लांब पर्वतरांग आहे. मात्र, समुद्राखालील पर्वतरांगा विचारात घेतल्या तर सुमारे ६५,००० किमी लांबीची मध्य-अटलांटिक ही अटलांटिक महासागराखालील पर्वतरांग ही पृथ्वीवरील सर्वात लांब पर्वतरांग आहे. सुमारे ७००० किलोमीटर लांबीची व सुमारे २०० किलोमीटर ते ७०० किलोमीटर रूंद असलेली अ‍ॅन्डीज ही पर्वतरांग दक्षिणोत्तर दिशेने दक्षिण अमेरिकेच्या पश्चिम समुद्रकिनाऱ्याला समांतर धावते. व्हेनेझुएला, कोलंबिया, पेरू, बोलिव्हिया, इक्वेडोर चिली व आर्जेन्टिना ह्या सात देशांमध्ये अ‍ॅन्डीज पर्वत रांगेचा काहीना काही हिस्सा येतो.

आन्देस पर्वतरांगेची सरासरी उंची ४,००० मी (१३,००० फूट) इतकी असून ती आशिया खंडाच्या बाहेरील सर्वात उंच पर्वतरांग आहे. तिच्यावरील आल्तिप्लानो नावाचे पठार तिबेटच्या पठाराखालोखाल जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे उंच पठार आहे. अ‍ॅकोनकाग्वा हे ६,९६२ मी (२२,८४१ फूट) इतक्या उंचीवरील शिखर आन्देसमधील सर्वात उंच स्थान आहे. ला पाझ, क्वितो, बोगोता, अरेकिपा, सुक्रे, मेदेयीन ही लॅटिन अमेरिकेतील महत्त्वाची शहरे आन्देसमध्येच वसलेली आहेत.

## संदर्भ व नोंदी

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 आन्देस |

* आन्देसचे भूविज्ञान Archived 2005-09-22 at the वेबॅक मशीन.
* हवामान व प्राणी Archived 2007-12-14 at the वेबॅक मशीन.
* आन्देसचे प्रदेश व हवामान
# व्हर्जिल

| व्हर्जिल Publius Vergilius Maro |
| --- |
|  |
| जन्म |
१५ ऑक्टोबर, इ.स.पू. ७० रोमन प्रजासत्ताक |
| मृत्यू |
२१ सप्टेंबर, इ.स.पू. १९ रोमन साम्राज्य |
| पेशा |
कवी |

**व्हर्जिल** (लॅटिन: Publius Vergilius Maro; १५ ऑक्टोबर, इ.स.पू. ७० — २१ सप्टेंबर, इ.स.पू. १९) हा प्राचीन रोममधील ऑगस्टसच्या काळातील एक कवी होता. *एक्लोगूस*, *गेओर्गिक्स* व एनेइड हे लॅटिन साहित्यामधील तीन महत्त्वाचे कवितासंग्रह लिहिणारा व्हर्जिल रोममधील सर्वोत्कृष्ट कवींपैकी एक मानला जातो. व्हर्जिल, ओव्हिड व होरेस हे तत्कालीन लॅटिन साहित्याचे तीन मार्गदर्शक स्तंभ म्हणून ओळखले जात असत.

दांते अलिघियेरी ह्या मध्ययुगीन इटालियन कवीच्या साहित्यामध्ये व्हर्जिलचा मोठ्या प्रमाणावर प्रभाव आढळतो. तसेच मार्कस ॲनेयस लुकानस, शेक्सपियर, जॉन मिल्टन, जॉन कीट्स, थोरो, होर्हे लुइस बोर्गेस व सीमस हीनी इत्यादी साहित्यिकांनी देखील व्हर्जिलच्या कवितांमधून प्रेरणा घेतल्याचे जाणवले.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर व्हर्जिल  संबंधित संचिका आहेत
* व्हर्जिलचे साहित्य
* व्हर्जिलचे व्यक्तिचित्र Archived 2012-10-01 at the वेबॅक मशीन.
# फ्रेंच भाषा

| फ्रेंच |
| --- |
|
Français |
| स्थानिक वापर |
जगातील २९ देश व १३ प्रदेश |
| प्रदेश |
युरोप, उत्तर अमेरिका, आफ्रिका, ओशनिया |
| लोकसंख्या |
२० कोटी आणि जगभरात अंदाजे ५०० दशलक्ष फ्रँकोफोन्सद्वारे (2000) |
| क्रम |
१४ |
| लिपी |
लॅटिन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर | विस्तार
२९ देश
* बेल्जियम
* बेनिन
* बर्किना फासो
* बुरुंडी
* कामेरून
* कॅनडा
* मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक
* चाड
* कोमोरोस
* काँगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक
* कोत द'ईवोआर
* जिबूती
* इक्वेटोरीयल गिनी
* फ्रान्स
* गॅबन
* गिनी
* हैती
* लेबेनॉन
* लक्झेंबर्ग
* मादागास्कर
* माली
* मोनॅको
* नायजर
* काँगोचे प्रजासत्ताक
* रवांडा
* सेनेगाल
* सेशेल्स
* स्वित्झर्लंड
* टोगो
* व्हानुआतू

विस्तार
फ्रेंच भाषिक प्रदेश
* व्हाले दाओस्ता
* क्लिपर्टन
* फ्रान्सचे दक्षिणी व अंटार्क्टिक भूभाग
* फ्रेंच पॉलिनेशिया
* गर्न्सी
* जर्सी
* मायोत
* न्यू कॅलिडोनिया
* पुडुचेरी
* सेंट बार्थेलेमी
* सेंट मार्टिन
* सेंट पियेर व मिकेलो
* वालिस व फुतुना
 |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | fr |
| ISO ६३९-२ | fra |
| ISO ६३९-३ | fra |
| फ्रेंच भाषा बोलली जाणारे प्रदेश.गडद निळा-फ्रेंच भाषिक, निळा-अधिकृत, फिकट निळा-सांस्कृतीक, हिरवा-अल्पसंख्यांक |

**फ्रेंच** (*Français*) ही जगातील एक प्रमुख भाषा आहे. जगातील ५४ देशातील सुमारे ३० कोटी लोक (प्रथम व द्वितीय-प्रभुत्व) फ्रेंच बोलू शकतात. प्राचिन लॅटिन भाषेपासून फ्रेंचची निर्मिती झाली असून. २९ देशांची ती अधिकृत राजभाषा आहे व इंग्लिश भाषा नंतर सर्वात जास्त शिकली जाणारी परदेशी भाषा आहे. ही भाषा इंग्लिश प्रमाणे रोमन बाराखडी वापरून लिहिली जाते.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची फ्रेंच आवृत्ती

विक्शनरी

फ्रेंच हे विक्शनरीवर शोधा.
# श्वसन

श्वास आत घेणे आणि बाहेर टाकणे या प्रक्रियेस **श्वसन** (इंग्लिश: *Respiration*, *रेस्पिरेशन*) असे म्हणतात. श्वसनाचे दोन प्रकार आहेत :

* फुप्फुसांतील श्वसन
* पेशीय श्वसन

श्वसन ही सलग चालणारी प्रक्रिया आहे.
श्वसनामध्ये बाहेरील हवा आत घेतली जाते, व आतील बाहेर टाकली जाते.
# साल्व्हिया ऑफिशिनालिस

सेज, गार्डन सेज वा कॉमन सेज (शास्त्रीय नाव : Salvia officinalis) ही एक स्वयंपाकघरात वापरावयाची परदेशी औषधी वनस्पती आहे. मूळची भूमध्य समुद्राच्या आसपासच्या प्रदेशातली ही वनस्पती आता जगात अन्य देशांतही उगवली जाते. इंग्लिश तसेच इटालियन खाद्यपदार्थांमध्ये हिचा विपुल वापर होतो. सेजच्या पानांना विशिष्ट वास असतो, तसेच काहीशी तीक्ष्ण, तिखट चवही असते.

सेजच्या अनेक उपजाती असल्या तरी परंपरागत सेज वनस्पती जेमतेम दोन फूट उंचीची आणि तेवढीच पसरट असते. फुले लालसर फिकी जांभळी (लव्हेंडर रंगाची) असतात. पाने राखट हिरवी, अडीच इंच लांब आणि एखाद इंच रुद असतात. पाने वरच्या बाजूने किंचित खरखरीत आणि खालच्या बाजूने पांढरट असतात. सेजच्या कृत्रिम रीतीने पैदा केलेल्या अनेक आधुनिक जातींमध्ये या वनस्पतीची फुले पांढरी, गुलाबी किंवा जांभळी असू शकतात.

सेज आणि इतर परदेशी औषधी वनस्पतींसंबंधी ही जुनी कविता प्रसिद्ध आहे. :-

Are you going to Scarborough Fair?
Parsley, sage, rosemary, and thyme;
Remember me to the one who lives there,
For once she was a true love of mine.
वगैरे.
## औषधी उपयोग

* सेजच्या पानांचा चहा पिण्याने सर्दी, घसादुखीव कसकस ही लक्षणे कमी होतात.
* या चहाच्या गुळण्या करण्याने घसा लाल होणे, गिळताना त्रास होणे, घशात चिकटलेला असणे वगैरे आजार दूर होतात. सर्दी-खोकल्यामुळे डोके जड होऊन दुखते त्यावर सेजची पाने वाटून तयार केलेला लेप लावण्याचा उपयोग होतो.
* सेजच्या पानाचा धूर धुपासारखा वापरता येतो. त्यामुळे हवा शुद्ध, सुगंधित होते.
# रेयूनियों

|  |
| --- |
| **रेयूनियों** Réunion  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| रेयूनियोंचे स्थानरेयूनियोंचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | सेंट डेनिस  |
| **अधिकृत भाषा** | फ्रेंच |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | २,५१२ किमी२ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | ८,०२,००० |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | ३१९/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | ४६.६८ कोटी अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | युरो |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | RE |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +262 |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**रेयूनियों** (फ्रेंच: Réunion) हा हिंदी महासागरातील एका छोट्या बेटावर वसलेला फ्रान्सचा प्रांत आहे. रेयूनियों आफ्रिका खंडाच्या पूर्वेला तर मॉरिशसच्या नैऋत्य दिशेला आहे. रेयूनियोंच्या ८,०२,००० लोकसंख्येपैकी २१% लोक भारतीय वंशाचे आहेत. विशेषतः तामिळ, गुजराती व बिहारी समाजाचे लोक येथे मोठ्या संख्येने राहतात.
# कोबॉल

संगणकाकडून कोणतेही काम करून घेण्यासाठी, प्रथम सूचनांची एक यादी प्रोग्रॅमिङ् लॅंग्वेजचा उपयोग करून तयार केली जाते. ह्या यादीला 'प्रोग्रॅम' म्हणले जाते. संगणक ह्या यादीनुसार ठराविक क्रमाने, ठराविक क्रिया करून इच्छित काम पार पाडतो. कोबॉल लॅंग्वेज मुख्यत: बिझनेसमधील आकडेमोडीसाठी वापरली जाते. १९५९-६० मध्ये अमेरिकेतील कॉम्प्युटरच्या क्षेत्रातील लोकांच्या एका समूहाने या भाषेचा शोध लावला. या भाषेत लिहिलेले प्रोग्राम एखाद्या रिपोर्टसारखे असतात. म्हणजे यात वाक्य, परिच्छेद इ.चा समावेश होतो. प्रोग्राम कॉलममध्ये लिहिला जातो. या भाषेतील प्रोग्राम एकच काम पुन्हा पुन्हा करतो, उदा. ऑफिसमधील लोकांच्या दर महा पगाराची आकडेमोड करणे इत्यादी.
# व्हिक्टोरिया राणी

|  |
| --- |
| व्हिक्टोरिया Victoria |
|  |
|

---

युनायटेड किंग्डमची राणी |
| **कार्यकाळ** २० जून १८३७ – २२ जानेवारी १९०१ |
| पंतप्रधान | विस्तार
List
* विल्यम लॅम्ब
* रॉबर्ट पील
* जॉन रसेल
* एडवर्ड स्मिथ-स्टॅन्ली
* जॉर्ज हॅमिल्टन-गॉर्डन
* हेन्री जॉन टेंपल
* बेंजामिन डिझरायेली
* विल्यम इवार्ट ग्लॅडस्टोन
* रॉबर्ट गॅस्कोन-सेसिल
* प्रिमरोझ
 |
| मागील | विल्यम चौथा |
| पुढील | एडवर्ड सातवा |
|

---

भारताची सम्राज्ञी |
| **कार्यकाळ** १ मे १८७६ – २२ जानेवारी १९०१ |
| पुढील | एडवर्ड सातवा |
|

---

 |
| जन्म | २४ मे १८१९ लंडन |
| मृत्यू | २२ जानेवारी १९०१ (वयः ८१) आईल ऑफ वाइट |
| पती | साक्से-कोबर्ग व गोथाचा राजपुत्र आल्बर्ट |
| अपत्ये | ९ |
| सही |  |

**व्हिक्टोरिया** (अलेक्झांड्रिना व्हिक्टोरिया; २४ मे १८१९ - २२ जानेवारी १९०१) ही युनायटेड किंग्डमची राज्यकर्ती व ब्रिटिश भारताची पहिली सम्राज्ञी होती. ती इ.स. १८३७ साली ग्रेट ब्रिटन व आयर्लंडची राणी म्हणून गादीवर आली.. ६३ वर्षे व ७ महिने सत्तेवर असलेली व्हिक्टोरिया ही आजवर युनायटेड किंग्डमची सर्वांत प्रदीर्घ काळ राज्य करणारी राज्यकर्ती आहे. तिचा कार्यकाळ *व्हिक्टोरियन पर्व* ह्या नावाने ओळखला जातो जो युनायटेड किंग्डममध्ये राजकीय, औद्योगिक, सांस्कृतिक व लष्करी प्रगतीचा काळ मानला जातो.
इ.स. १८५७ च्या उठावानंतर ईस्ट इंडिया कंपनी नष्ट होऊन तिच्या नावाने भारताचा कारभार सुरू झाला. त्यावेळी तिने काढलेला जाहिरनामा राणीचा जाहिरनामा म्हणून प्रसिद्ध आहे. *हिंदुस्थानची सम्राज्ञी* असा पुढे तिने किताब ही धारण केला.

व्हिक्टोरिया राजा तिसरा जॉर्ज ह्याची नात होती.

## बाह्य दुवे

* व्हिक्टोरियाचे लिखाण
* व्हिक्टोरियाचा मृत्यू Archived 2011-07-18 at the वेबॅक मशीन.
* व्हिक्टोरियाचे स्मारक

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 व्हिक्टोरिया |
# क्वीन्सलंड

|  |
| --- |
| **क्वीन्सलंड**   Queensland |
| ऑस्ट्रेलियाचे राज्य |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ध्वज | चिन्ह |

---

 |
|  क्वीन्सलंडचे ऑस्ट्रेलिया देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  ऑस्ट्रेलिया |
| **राजधानी** | ब्रिस्बेन |
| **क्षेत्रफळ** | १८,५२,६४२ चौ. किमी (७,१५,३०९ चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | ५०,२७,८८९ |
| **घनता** | २.९ /चौ. किमी (७.५ /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | AU-QLD |
| **प्रमाणवेळ** | यूटीसी+१०:०० |
| **संकेतस्थळ** | qld.gov.au |

**क्वीन्सलंड** हे ऑस्ट्रेलिया देशातील एक राज्य आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या ईशान्य भागातील क्वीन्सलंडच्या पश्चिमेस नॉर्दर्न टेरिटोरी, आग्नेयेस साउथ ऑस्ट्रेलिया, दक्षिणेस न्यू साउथ वेल्स ही राज्ये तर पूर्वेस प्रशांत महासागराचा कॉरल समुद्र आहेत. उत्तरेस टोरेस सामुद्रधुनी क्वीन्सलंडच्या केप यॉर्क द्वीपकल्पाला न्यू गिनी ह्या बेटापासून अलग करते. क्वीन्सलंड क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने ऑस्ट्रेलियातील दुसरे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने तिसरे सर्वांत मोठे राज्य आहे. ब्रिस्बेन ही क्वीन्सलंडची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. गोल्ड कोस्ट हे देखील क्वीन्सलंडमधील एक मोठे शहर आहे.

१८व्या शतकादरम्यान वसवल्या गेलेल्या क्वीन्सलंडचे नाव व्हिक्टोरिया राणीवरून देण्यात आले आहे. १ जानेवारी १९०१ रोजी क्वीन्सलंडला राज्याचा दर्जा मिळाला.

## गॅलरी

* राज्य संसद भवन.
* ब्रिस्बेन क्रिकेट ग्राउंड.
* कूकटाउन.
* टाउन्सव्हिल.

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 क्वीन्सलंड |

* अधिकृत संकेतस्थळ
# अल्जीयर्स

|  |
| --- |
| **अल्जीयर्सالجزائر** |
| **अल्जीरिया देशाची राजधानी** |
|   |
|

|  |
| --- |
| चिन्ह |

 |
|
अल्जीयर्सअल्जीयर्सचे अल्जीरियामधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **अल्जीरिया** |
| राज्य |  अल्जीयर्स  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. ९४४  |
| क्षेत्रफळ |  २७३ चौ. किमी (१०५ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ३ फूट (०.९१ मी)  |
| लोकसंख्या  (२०११) |
|   - शहर |  ३४,१५,८११  |
|   - घनता |  ९,४०० /चौ. किमी (२४,००० /चौ. मैल)  |
|   - महानगर |  ५० लाख |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी+०१:००  |

**अल्जीयर्स** (फ्रेंच: Alger; अरबी:  الجزائر) हे अल्जीरियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. उत्तर आफ्रिका भागातील सर्वात मोठ्या शहरांपैकी एक असलेले अल्जीयर्स अल्जीरियाच्या उत्तर भागात भूमध्य समुद्र किनाऱ्यावर वसले असून २०११ साली येथील लोकसंख्या सुमारे ३४ लाख होती.

इ.स. ९४४ मध्ये स्थापन झालेले अल्जीयर्स मध्य युग काळादरम्यान ओस्मानी साम्राज्याच्या तर १८३० ते १९६२ सालांदरम्यान फ्रान्सच्या ताब्यात होते.

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 अल्जीयर्स |

* साचा:Wikitravel