Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# लॅटिन अमेरिका

| लॅटिन अमेरिका América Latina |
| --- |
| लॅटिन अमेरिका |
| क्षेत्रफळ |
२,१०,६९,५०१ वर्ग किमी |
| लोकसंख्या |
५६.९ कोटी |
| प्रमुख भाषा |
स्पॅनिश, पोर्तुगीज |
| स्वतंत्र देश |
२१ |
| संस्थाने व प्रांत |
१० |
| मोठी शहरे |
मेक्सिको सिटी साओ पाउलो बुएनोस आइरेस रियो दि जानेरो बोगोता लिमा सांतियागो |

**लॅटिन अमेरिका** हा अमेरिकेचा सांस्कृतिक प्रदेश आहे जिथे रोमान्स भाषा प्रामुख्याने बोलल्या जातात, प्रामुख्याने स्पॅनिश आणि पोर्तुगीज. लॅटिन अमेरिका हा भूगोलानुसार नव्हे तर सांस्कृतिक ओळखीनुसार परिभाषित केला जातो आणि म्हणूनच त्यात उत्तर आणि दक्षिण अमेरिकेतील देशांचा समावेश आहे. अमेरिकेच्या दक्षिणेकडील बहुतेक देशांचा समावेश असतो: मेक्सिको आणि मध्य अमेरिका, दक्षिण अमेरिका आणि कॅरिबियन देश. सामान्यतः, त्यासाठी हिस्पॅनिक अमेरिका आणि ब्राझीलचा संदर्भ दिला जातो.

लॅटिन अमेरिका ही संज्ञा प्रथम १८५६ मध्ये पॅरिसमध्ये झालेल्या एका परिषदेत सादर करण्यात आली, जिचे शीर्षक होते, *अमेरिकेचा पुढाकार: प्रजासत्ताकांच्या संघीय काँग्रेससाठी कल्पना*. चिलीचे राजकारणी फ्रान्सिस्को बिल्बाओ यांनी सामायिक सांस्कृतिक आणि भाषिक वारसा असलेल्या देशांना एकत्र करण्यासाठी ही संज्ञा वापरली. १८६० च्या दशकात नेपोलियन तिसरा, ज्याच्या सरकारने दुसऱ्या मेक्सिकन साम्राज्यात फ्रान्सच्या हस्तक्षेपाचे समर्थन करण्याचा प्रयत्न केला, त्याच्या राजवटीत तिला अधिक महत्त्व प्राप्त झाले.

## संदर्भ
# स्प्रिंगफील्ड (इलिनॉय)

|  |
| --- |
| **स्प्रिंगफिल्डइलिनॉय** |
| **अमेरिकामधील शहर** |
|   |
|

|  |
| --- |
| ध्वज |

 |
|
स्प्रिंगफिल्डस्प्रिंगफिल्डचे इलिनॉयमधील स्थान
 |
|
स्प्रिंगफिल्डस्प्रिंगफिल्डचे अमेरिकामधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **अमेरिका** |
| राज्य |  इलिनॉय  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १८२१  |
| क्षेत्रफळ |  १५६ चौ. किमी (६० चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ९४५ फूट (२८८ मी)  |
| लोकसंख्या  (२०१०) |
|   - शहर |  १,१७,४००  |
|   - घनता |  ७९७ /चौ. किमी (२,०६० /चौ. मैल)  |
|   - महानगर |  २,०८,१८२ |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी - ६:००  |
| www.springfield.il.us |

**स्प्रिंगफिल्ड** ही अमेरिका देशाच्या इलिनॉय राज्याची राजधानी आहे. हे शहर इलिनॉयच्या मध्य भागात वसले असून ते शिकागोच्या २०० मैल नैऋत्येस स्थित आहे.

अमेरिकेचा १६वा अध्यक्ष अब्राहम लिंकन राष्टाध्यक्ष बनण्यापूर्वी इ.स. १८४४ ते इ.स. १८६१ दरम्यान स्प्रिंगफील्ड येथेच वास्तव्यास होता. त्याचे येथील घर व थडगे आज अमेरिकेमधील राष्ट्रीय ऐतिहासिक खुणा म्हणून ओळखल्या जातात.

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ Archived 2004-11-21 at the वेबॅक मशीन.

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 स्प्रिंगफिल्ड |
# डॉमिनिकन प्रजासत्ताक

*डॉमिनिका याच्याशी गल्लत करू नका.*

|  |
| --- |
| **डॉमिनिकन प्रजासत्ताक** República Dominicana Dominican Republic  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| डॉमिनिकन प्रजासत्ताकचे स्थानडॉमिनिकन प्रजासत्ताकचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | सांतो दॉमिंगो  |
| **अधिकृत भाषा** | स्पॅनिश |
|  - राष्ट्रप्रमुख | लुइस अबिनाडर |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | २७ फेब्रुवारी १८४४  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | ४८,४४२ किमी२ (१३०वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | ०.७ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | ९५,२३,२०९ (८२वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | १९२/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | ४५.५९७ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | डॉमिनिकन पेसो |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | DO |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +1809, +1829, +1849 |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**डॉमिनिकन प्रजासत्ताक** हा कॅरिबियनमधील एक देश आहे. डॉमिनिकन प्रजासत्ताक हिस्पॅनियोला बेटाच्या पूर्व भागात वसला आहे. ह्या बेटाचा पश्चिम भाग हैती देशाने व्यापला आहे.

## इतिहास

### नावाची व्युत्पत्ती

### प्रागैतिहासिक कालखंड

## भूगोल

### चतुःसीमा

### राजकीय विभाग

### मोठी शहरे

## समाजव्यवस्था

### वस्तीविभागणी

### धर्म

### शिक्षण

### संस्कृती

## राजकारण

## अर्थतंत्र
# एप्रिल १

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **एप्रिल २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  |  |  | १ | २ |
| ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ |
| १७ | १८ | १९ | २० | २१ | २२ | २३ |
| २४ | २५ | २६ | २७ | २८ | २९ | ३० |

एप्रिल १ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **९१ वा** किंवा लीप वर्षात **९२ वा** दिवस असतो.

एप्रिल महिन्यात भारतात (बहुधा) कडक उन्हाळा असतो. त्या काळात चैत्र-वैशाख हे हिंदू महिने असतात.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### सहावे शतक

* ५२७ - बायझेन्टाईन सम्राट जस्टिन पहिला याने स्वतःचा भाचा जस्टीनियन पहिला यास आपला वारसदार घोषित केले.

### सतरावे शतक

* १६६९ - उत्तर भारतातील देवालये तोडण्यासाठी मुघल सम्राट औरंगजेबने विशेष फौज तैनात केली.

### एकोणिसावे शतक

* १८२६ - इंटर्नल कंबस्चन इंजिनासाठी सॅम्युएल मोरी याला पेटंट.
* १८६९ - भारतात नवा घटस्फोटाचा कायदा लागू.
* १८८७ - मुंबई अग्निशमन दलाची स्थापना झाली.

### विसावे शतक

* १९१२ - भारताची राजधानी कलकत्ता येथून दिल्लीला हलवणार अशी अधिकृत सूचना जारी.
* १९२२ - भारतात आयकर लागू झाला.
* १९२८ - पुणे वेधशाळेच्या कामकाजास प्रारंभ झाला. यापूर्वी हवामानखात्याचे कामकाज सिमला येथून चालत असे. त्यामुळे पुण्यातील या वेधशाळेला ’सिमला ऑफिस’ असे म्ह्टले जाते.
* १९३३ - भारतीय वायुसेनेच्या पहिल्या विमानाचे कराची येथे उड्डाण.
* १९३५ - भारतीय रिझर्व बँकेची स्थापना.
* १९३६ - ओरिसा राज्याची स्थापना झाली.
* १९५४ - भारतातल्या फ्रेंच वसाहती भारताच्या नियंत्रणाखाली आल्या.
* १९५५ - गीतरामायणातील पहिले गाणे पुणे आकाशवाणीवरून प्रसारित झाले. या दिवशी रामनवमी होती.
* १९५७ - भारतात दशमान पद्धतीची नाणी-नोटा प्रमाणित (१ रुपया =१०० नवे पैसे). त्यानुसार पोस्टाची तिकीटेही जारी.
* १९६९ - भारताचे पहिले अणुउर्जा केंद्र तारापूर येथे सुरू झाले.
* १९७३ - कॉर्बेट नॅशनल पार्कमध्ये प्रोजेक्ट टायगरची सुरुवात झाली.
* १९९० - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना भारतरत्‍न पुरस्कार जाहीर झाला.
* १९९७ - हेल-बॉप धूमकेतू सूर्याच्या सगळ्यात जवळ.

### एकविसावे शतक

* २००४ - गूगलने जीमेल ही ई-पत्र प्रणाली सुरू केली.

## जन्म

* १२२० - गो-सागा, जपानी सम्राट.
* १६२१ - गुरू तेगबहादूर – शिखांचे नववे गुरू,
* १८८९ - केशव बळीराम हेडगेवार, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे संस्थापक व पहिले सरसंघचालक.
* १९०७ - शिवकुमार स्वामी, भारतीय धार्मिक नेते व समाजसेवक
* १९१२ - शिवरामबुवा दिवेकर (हिन्दगंधर्व) - भारतीय शास्त्रीय गायक
* १९३६ - तरुण गोगोई – आसामचे मुख्यमंत्री
* १९३७ - मोहम्मद हमीद अन्सारी - भारताचे १३वे उपराष्ट्रपति
* १९४१ - अजित वाडेकर, भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक,

## मृत्यू

* १०८५ - शेन्झॉॅंग, चीनी सम्राट.
* १९८४ - पं नारायणराव व्यास, ग्वाल्हेर घराण्याचे शास्त्रीय गायक
* १९८९ - एस. एम. जोशी, कामगार नेते व संयूक्त महाराष्ट्र चळवळीचे अध्वर्यू
* १९९९ - श्रीराम भिकाजी वेलणकर, भारतीय टपालखात्याच्या ’पिन कोड’ प्रणालीचे जनक
* २००० - संजीवनी मराठे, कवयित्री
* २००३ - प्रकाश घांग्रेकर, गायक व नट
* २००६ - राजा मंगळवेढेकर, बालसाहित्यकार
* २०१२ - एन.के.पी. साळवे, भारतीय राजकारणी

## प्रतिवार्षिक पालन

* एप्रिल फूल्स दिन
* उत्कल दिवस, ओरिसा

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर एप्रिल १ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

---

मार्च ३० - मार्च ३१ - **एप्रिल १** - एप्रिल २ - एप्रिल ३ - (एप्रिल महिना)
# खेळ

खेळ
खेळ ही एक शारीरिक व मानसिक कला आहे. खेळल्यामुळे शारीरिक विकास साधतो तसेच मानसिकताही प्रबळ बनते. दररोज किमान अर्धा ते एक तास कोणतातरी खेळ खेळला पाहिजे. खेळामुळे चपळता वाढते त्याचप्रमाणे आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा विकासही घडतो. खेळाचे वेगवेगळे प्रकार आहेत. वेगवेगळे खेळ वेगवेगळ्या पद्धतींनी खेळले जातात. खेळांमध्ये बैठे खेळ व मैदानी खेळ असे दोन प्रकार आहेत. आज जगभरात विविध स्तरांवर विविध खेळ खेळले जातात. खेळ हा माणसासाठी महत्त्वाचा असून त्यामुळे मानसिक स्वास्थ्य लाभते.

## इतिहास

प्राचीन काळी राजे, राजवाडे यांच्या काळात मनोरंजनासाठी विविध खेळांचे आयोजन केले जात असे. रेड्याच्या शर्यती, बैलांच्या झुंजी, त्या सोबत कुस्त्या , तलवारबाजी, दांडपट्टा, तिरंदाजी ... असे अनेक खेळ खेळले जात होते .

## खेळाडूवृत्ती

## व्यावसायिकीकरण

## राजकारण

## शारीरिक कला

## तत्रज्ञान

## प्रक्षणीय खेळ

## अधिक माहिती

खेळल्यामुळे शारीरिक विकास साधतो व मानसिकता प्रबळ बनते. खेळ ही एक शारीरिक कला आहे. दररोज किमान अर्धा ते एक तास खेळ खेळला पाहिजे.
शालेय मुलांसाठी अभ्यासाबरोबर खेळ ही महत्त्वाचा आहे म्हणून खेळाचा समावेश शालेय अभ्यासात केला जातो.तसेच मुलांमध्ये गोडी निर्माण होईल असे त्याचे स्वरूप ठेवले जाते. खेळ आरोग्यासाठी चांगले आहे .खेळ हा जीवनातील महत्त्वाचा घटक बनलेला आहे. आंतरराष्ट्रीय खेळ व स्पर्धा या साठी स्वतंत्रपणे नियमांची आखणी केलेली असते. स्पर्धेचे ठिकाण, खेळाडूंची संख्या, खेळांचे वेगवेगळे प्रकार त्यासाठी आवश्यक असलेले व्यवस्थापन, पंच , उत्तम प्रकारची क्रिडांगणे या सर्व गोष्टींचे नियोजन आवश्यक असते. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर घेतल्या जाणा-या स्पर्धांचे नियम बदलत असतात. १९८२ मध्ये अथेन्स या ठिकाणी भरलेल्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेमध्ये काही बदल व नियम सुचविले गेले होते. यावेळी आयोजक व पंचांनी या बदललेल्या नियमांचे पालन केले.

## हे सुद्धा पहा

* महाराष्ट्रातील खेळ
# इ.स. १८६०

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १८ वे शतक -  **१९ वे शतक** - २० वे शतक |
| **दशके:** |  १८४० चे - १८५० चे -  **१८६० चे** - १८७० चे - १८८० चे |
| **वर्षे**: |  १८५७ - १८५८ - १८५९ -  **१८६०** - १८६१ - १८६२ - १८६३ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* एप्रिल १४ - पोनी एक्सप्रेसचा पहिला घोडेस्वार साक्रामेंटो, कॅलिफोर्निया येथे पोचला.
* मे ३ - चार्ल्स पंधरावा स्वीडनच्या राजेपदी.
* ऑगस्ट ३ - न्यू झीलंडमध्ये दुसरे माओरी युद्ध सुरू झाले.

## जन्म

* मार्च ११ - थॉमस हॅस्टिंग्स, वास्तुशास्त्रज्ञ, न्युयॉर्क पब्लिक लायब्ररीचा वास्तुशास्त्री.
* जून २० - जॅक वॉराल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू, फुटबॉल खेळाडू व प्रशिक्षक.
* ऑगस्ट १० - पंडित विष्णू नारायण भातखंडे, भारतीय संगीतकार, संगीततज्ञ.
* सप्टेंबर १३ - जॉन पर्शिंग, अमेरिकन सेनापती.

## मृत्यू

* डिसेंबर १९ - लॉर्ड डलहौसी, भारताचा गव्हर्नर जनरल.
# रोम

|  |
| --- |
| **रोमRoma** |
| **इटली देशाची राजधानी** |
|   |
|

|  |
| --- |
| ध्वज |

 |
|
रोमरोमचे इटलीमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **इटली** |
| प्रांत |  लात्सियो  |
| क्षेत्रफळ |  १,२८५ चौ. किमी (४९६ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ६६ फूट (२० मी)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  २७,४३,७९६ (डिसेंबर २००९)  |
| प्रमाणवेळ |  मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ  |
|  |

**रोम** (इटालियन: Roma) ही इटली देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. रोम शहरात अंदाजे २७ लाख तर महानगर परिसरात ३७ लाख लोकवस्ती आहे.

इटलीच्या मध्य-पश्चिम भागात लात्सियो प्रांतामध्ये तिबेर व ऍनियेन नद्यांच्या संगमावर वसलेल्या रोम शहराला अतिप्राचीन इतिहास आहे. इ.स. पूर्व ८व्या शतकापासूनच्या लिखित इतिहासात रोमचा उल्लेख आहे. एका नोंदीनुसार रोमची स्थापना एप्रिल २१, इ.स.पूर्व ७५३ रोजी करण्यात आली होती. ऐतिहासिक रोमन साम्राज्याची राजधानी रोम येथेच होती.

दुसऱ्या शतकापासून पोपचे वास्तव्य रोम शहरामध्ये राहिले आहे. १९२९ साली स्थापन झालेला व्हॅटिकन सिटी हा जगातील सर्वांत लहान देश पूर्णपणे रोम शहराच्या अंतर्गत आहे.

रोम हे इटलीमधील सर्वांत लोकप्रिय, युरोपीय संघामधील ३ रे तर जगातील ११वे लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे. युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थानांपैकी रोम हे एक आहे.

## वाहतूक

### रस्ते आणि महामार्ग

### विमानवाहतूक

लिओनार्डो दा विंची फ्युमिचिनो विमानतळ रोममधील प्रमुख विमानतळ आहे. येथून जगातील बव्हंश मोठ्या शहरांना तसेच युरोप आणि आसपासच्या प्रदेशातील शहरांना विमानसेवा उपलब्ध आहे. याशिवाय रोम च्यांपिनो हा छोटा विमानतळही शहराला विमानसेवा पुरवतो.

### रेल्वे

रोमा टर्मिनी हे रोमचे मुख्य रेल्वे स्थानक आहे.

## जुळी आणि मित्र शहरे

९ एप्रिल, १९५६ पासून रोमने फक्त पॅरिसला जुळ्या शहराचा दर्जा दिला आहे.

* पॅरिस, फ्रांस, १९५६

*Solo Parigi è degna di Roma; solo Roma è degna di Parigi.* साचा:In lang
*Seule Paris est digne de Rome; seule Rome est digne de Paris.* साचा:In lang
"फक्त पॅरिस रोमच्या लायकीचे आहे आणि फक्त रोम पॅरिसच्या लायकीचे आहे."
रोमची इतर मित्र शहरे:

* बोलिव्हिया अचाकाची, बोलिव्हिया
* अल्जीरिया अल्जियर्स, अल्जिरिया
* चीन बीजिंग, चीन
* सर्बिया बेलग्रेड, सर्बिया
* ब्राझील ब्रासिलिया, ब्राझिल
* आर्जेन्टिना बुएनोस आइरेस, आर्जेन्टिना
* इजिप्त कैरो, इजिप्त
* अमेरिका सिनसिनाटी, अमेरिका
* युक्रेन क्यीव, युक्रेन
* सीरिया कोबानी, सिरिया
* पोलंड क्राकूफ, पोलंड
* स्पेन माद्रिद, स्पेन
* पाकिस्तान मुलतान, पाकिस्तान
* भारत न्यू दिल्ली, भारत
* अमेरिका न्यू यॉर्क शहर, अमेरिका
* बल्गेरिया प्लोवदिव, बल्गेरिया
* दक्षिण कोरिया सोल, दक्षिण कोरिया
* ऑस्ट्रेलिया सिडनी, ऑस्ट्रेलिया
* आल्बेनिया तिराना, आल्बेनिया
* इराण तेहरान, इराण
* जपान तोक्यो, जपान
* बेल्जियम टाँगेरेन, बेल्जियम
* ट्युनिसिया ट्युनिस, ट्युनिसिया
* अमेरिका वॉशिंग्टन डी.सी., अमेरिका

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

* रोमचे अधिकृत संकेतस्थळ (इटालियन)
* APT पर्यटन माहिती (इंग्रजी)
* रोममधील संग्रहालये (इटालियन)
* व्हॅटिकन संग्रहालये (इंग्रजी)
* विकिव्हॉयेज वरील रोम पर्यटन गाईड (इंग्रजी)

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 रोम |

## हे सुद्धा पहा

* रोमन साम्राज्य
* व्हॅटिकन सिटी
# माँटेरे काउंटी (कॅलिफोर्निया)

बिग सर येथील समुद्रकिनारा
हा लेख अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील माँटेरे काउंटी याबद्दल आहे.  या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, माँटेरे (निःसंदिग्धीकरण).माँटेरे काउंटी** ही अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील ५८ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र सलिनास येथे आहे.

२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४,३९,०३५ इतकी होती.

माँटेरेर काउंटीची रचना १८५०मध्ये झाली. ही काउंटी सलिनास महानगरक्षेत्राचा भाग आहे. माँटेरे काउंटीला न्यू स्पेनचा व्हाइसरॉय आणि माँतेरेचा जागीरदार गास्पार दे झुन्यिगा (माँतेरेचा पाचवा काँदे) याचे नाव दिलेले आहे.

## हे सुद्धा पहा

* अमेरिकेच्या काउंट्यांची यादी

## संदर्भ आणि नोंदी
# लाँग बीच (कॅलिफोर्निया)

**लाँग बीच** हे अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर लॉस एंजेलसपासून २० मैल अंतरावर आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४,६२,२५७ होती. त्यानिशी हे शहर कॅलिफोर्नियातील सातव्या तर अमेरिकेतील ३६व्या क्रमांकाचे शहर होते.
# संवाद

संवाद म्हणजे आदान - प्रदान, देवाण - घेवाण, संप्रेषण, संज्ञापन इत्यादी. थोडक्यात संवाद म्हणजे आपल्या मतांचा केलेला आदान - प्रदान किंवा देवाण - घेवाण होय.

"एका व्यक्तीद्वारे इतर व्यक्तीकडे अथवा व्यक्ती समूहा कडे चिन्हाद्वारे माहितीचे प्रेषण किंवा प्रक्षेपण होय."

"संदेशा द्वारे चालणारी आंतरक्रिया म्हणजे संवाद".

संवाद ही संस्कृतीशी संबधित प्रक्रिया आहे. याचाच अर्थ ज्या व्यक्तीला संवाद साधायचा आहे. तिची आणि ज्या व्यक्तीशी संवाद साधायचा आहे या दोघांचीही संस्कृतिक पार्श्वभूमी एकच असल्यास संवाद अधिक प्रभावी होतो.

ज्यावेळी विविध प्रसार माध्यमांचा वापर करून संवाद केला जातो व तो संदेश खूप लोकापर्यंत पोहोचविला जातो त्यास जनसंज्ञापन म्हणतात.मानवी जीवनामध्ये संवादाला खूप महत्त्वाचे स्थान आहे.
संवादाला मानवी जीवनामध्ये फार महत्त्वाचे स्यान आहे. संवामुळे विचारांची देवाण घेवाण होते.

संवाद हा परस्परांमध्ये होणे खूपच गरजेचा असतो. कारण कोणताही मनुष्य हा एकमेकांशी संवाद साधल्याशिवाय राहूच शकत नाही.

# =संवादाचे प्रकार

```
१) आत्म संवाद - प्रत्येक व्यक्ती दर क्षणाला स्वतःशी एक संवाद साधत असते, म्हणजे प्रत्येक क्षणी त्या-त्या प्रसंगानुसार आपल्या मनात विचार येत असतात. आणि तो आपल्या  विवेक बुद्धीच्या जोरावर त्या-त्या प्रसंगाचे मूल्यमापन करीत असतो, आणि त्या नुसार तो निर्णय घेत असतो. स्वतालाच प्रश्न विचारणे, स्वत उत्तर देणे म्हणजे स्वतःलाच संप्रेषकाची भूमिका आणि श्रोत्याची भूमिका दोन्ही असते. या आत्मसंवादाच्या प्रक्रियेत एक आणि केवळ एकच व्यक्ती सामील होते.
२)द्विव्यक्तीय संवाद - दोन व्यक्तींमधील संवाद यात सहसा तिसरा व्यक्ती सामील नसतो. हा संवाद व्यक्तिगत,थेट आणि निकटता निर्माण करणारा असतो. ज्यात शब्द,हातवारे ए.चा वाव असतो.या संवादामुळे व्यक्तीचे मन वळवणे,तसेच एखाद्यावर प्रभाव निर्माण करणे शक्य होते.या संवादामध्ये मौखिक आणि अमौखिक संवाद शक्य असतो. तसेच तात्काळ प्रतिसादही मिळतो.
३) समूह संवाद - जेव्हा दोन पेक्षा अधिक व्यक्तींचा समूह तयार होतो, यात समूहाच्या आवश्यकतेनुसार कमी किंवा जास्त संख्या ठरत असते. सदर संवाद हा नियंत्रित वातावरणात पार पडते.द्वीव्य्क्तीय संवादाच्या वैशिष्ट्यांचे कमी प्रमाणात असलेले अस्तित्त्व हे समूह संवादाच्या ठळक वैशिष्ट्य असते.
४) जनसंवाद - समूह संवादाचे रूप म्हणजे जनसंवाद. यामध्ये संप्रेषक आणि श्रोता यांचा थेट संवाद प्रस्थापित न होता तो एखाद्या जनसंवाद माध्यमाद्वारे प्रस्थापित होतो. हा थेट संवाद नसल्यामुळे संप्रेषक आणि श्रोता एकमेकांना ओळख्त नाहीत, त्यामुळे संवाद म्हणावा तसा प्रभाव श्रोत्यांवर होत नाही आणि  श्रोत्यांची प्रतिक्रिया देखील संप्रेषकाकडे उशिरा पोह्चते.
```

## संदर्भ
# इ.स. १९८२

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १९ वे शतक -  **२० वे शतक** - २१ वे शतक |
| **दशके:** |  १९६० चे - १९७० चे -  **१९८० चे** - १९९० चे - २००० चे |
| **वर्षे**: |  १९७९ - १९८० - १९८१ -  **१९८२** - १९८३ - १९८४ - १९८५ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी १३ - वॉशिंग्टन डी.सी.च्या विमानतळावरून निघाल्यावर एर फ्लोरिडा फ्लाइट ९० हे बोईंग ७३७ जातीचे विमान कोसळले. रस्त्यावरील ४ सह ७८ ठार.
* फेब्रुवारी १५ - खनिजतेल काढणारे जहाज ओशन रेंजर समुद्री वादळात न्यूफाउंडलंडच्या किनाऱ्याजवळ बुडाले. ८४ ठार.
* मार्च २९ - एन.टी. रामाराव यांनी तेलुगू देसम पक्षाची स्थापना केली.
* मे २ - फॉकलंड युद्ध - युनायटेड किंग्डमच्या एच.एस.एस. कॉॅंकरर या पाणबुडीने आर्जेन्टिनाची युद्धनौका ए.आर.ए. जनरल बेल्ग्रानो बुडवली.
* मे २५ - फॉकलंड युद्ध - आर्जेन्टिनाने युनायटेड किंग्डमची युद्धनौका एच.एम.एस. कोव्हेन्ट्री बुडवली.
* जून ६ - इस्रायेलने लेबेनॉनवर आक्रमण केले.
* जुलै ११ - फुटबॉल विश्वकपच्या अंतिम सामन्यात इटलीने पश्चिम जर्मनीला ३-१ असे पराभूत केले.
* जुलै १८ - प्लान दि सांचेझची कत्तल - ग्वाटेमालात २६८ खेड्यातील लोकांची हत्या.
* जुलै २० - आयरिश मुक्ती सेनेने लंडनमध्ये बॉम्बस्फोट घडवून आणले. ८ सैनिक ठार, ४७ जखमी.

## जन्म

* मार्च ११ - हसन रझा, क्रिकेट खेळाडू, वयाच्या १४ व्या वर्षी कसोटीपटू झाला.
* जुलै १२ - नाबार्ड या संथेची स्थापना झाली
* जून २१ - विल्यम, इंग्लिश राजकुमार.
* जुलै १८ - प्रियांका चोप्रा, भारतीय अभिनेत्री.
* जुलै ३१ - ब्लेसिंग माहविरे, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* जानेवारी ३ - अब्राहम डेव्हिड, भारतीय अभिनेता.
* मार्च ६ - आयन रँड, रशियन-अमेरिकन लेखक.
* मे ८ - अनिल उर्फ कवि अनिल, मराठी कवी.
* ऑगस्ट २९ - इंग्रीड बर्गमन, स्वीडीश अभिनेत्री.
* नोव्हेंबर १५ - विनोबा भावे

## प्रतिवार्षिक पालन
# रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका)

| रिपब्लिकन पक्ष |
| --- |
| Republican Party |
| जी.ओ.पी. (ग्रँड ओल्ड पार्टी) |
| नेता |
राइन्स प्रायबस |
| सभागृह नेता |
पॉल रायन |
| सेनेट नेता |
मिच मॅककॉनेल |
| स्थापना |
२० मार्च १८५४ |
| मुख्यालय |
वॉशिंग्टन, डी.सी. |
| सदस्य संख्या |
३.०७ कोटी |
| राजकीय तत्त्वे |
पुराणमतवाद |
| रंग |   लाल |
| सेनेट सदस्य | ५४ / १०० |
| सभागृह सदस्य | २४५ / ४३५ |
| राज्यांचे राज्यपाल | ३१ / ५० |
|  |
| www.gop.com |

**रिपब्लिकन पक्ष** हा अमेरिकेतील दोन महत्त्वाच्या राजकीय पक्षांपैकी एक पक्ष आहे (दुसरा महत्त्वाचा पक्ष: डेमोक्रॅटिक पक्ष). हा पक्ष ग्रँड ओल्ड पार्टी किंवा जी.ओ.पी. ह्या नावाने देखील ओळखला जातो. अमेरिकेचे मावळते राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू बुश हे रिपब्लिकन पक्षाचे सदस्य आहेत. आपल्या आर्थिक व सामाजिक भूमिकांमुळे रिपब्लिकन पक्ष अमेरिकन राजकारणात उजवीकडे झुकणारा पक्ष मानला जातो.

## आजवरचे रिपब्लिकन राष्ट्राध्यक्ष

| नाव | चित्र | राज्य | कार्यकाळ |
| --- | --- | --- | --- |
| अब्राहम लिंकन |  | इलिनॉय | मार्च 4, 1861 – एप्रिल 15, 1865 |
| युलिसिस एस. ग्रँट |  | ओहायो | मार्च 4, 1869 – मार्च 4, 1877 |
| रदरफोर्ड बी. हेस |  | ओहायो | मार्च 4, 1877 – मार्च 4, 1881 |
| जेम्स गारफील्ड |  | ओहायो | मार्च 4, 1881 – सप्टेंबर 19, 1881 |
| चेस्टर ए. आर्थर |  | न्यू यॉर्क | सप्टेंबर 19, 1881 – मार्च 4, 1885 |
| बेंजामिन हॅरिसन |  | इंडियाना | मार्च 4, 1889 – मार्च 4, 1893 |
| विल्यम मॅककिन्ली |  | ओहायो | मार्च 4, 1897 – सप्टेंबर 14, 1901 |
| थियोडोर रूझवेल्ट |  | न्यू यॉर्क | सप्टेंबर 14, 1901 – मार्च 4, 1909 |
| विल्यम हॉवार्ड टाफ्ट |  | ओहायो | मार्च 4, 1909 – मार्च 4, 1913 |
| वॉरेन हार्डिंग |  | ओहायो | मार्च 4, 1921 – ऑगस्ट 2, 1923 |
| कॅल्विन कूलिज |  | मॅसेच्युसेट्स | ऑगस्ट 2, 1923 – मार्च 4, 1929 |
| हर्बर्ट हूवर |  | आयोवा | मार्च 4, 1929 – मार्च 4, 1933 |
| ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर |  | टेक्सास | जानेवारी 20, 1953 – जानेवारी 20, 1961 |
| रिचर्ड निक्सन |  | कॅलिफोर्निया | जानेवारी 20, 1969 – ऑगस्ट 9,1974 |
| जेराल्ड फोर्ड |  | मिशिगन | ऑगस्ट 9,1974 – जानेवारी 20, 1977 |
| रॉनल्ड रेगन |  | कॅलिफोर्निया | जानेवारी 20, 1981 – जानेवारी 20, 1989 |
| जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुश |  | टेक्सास | जानेवारी 20, 1989 – जानेवारी 20, 1993 |
| जॉर्ज डब्ल्यू. बुश |  | टेक्सास | जानेवारी 20, 2001 – जानेवारी 20, 2009 |
# जेम्स फ्रांक

|  |
| --- |
| **जेम्स फ्रांक** |
|  जेम्स फ्रांक |
| **पूर्ण नाव** | जेम्स फ्रांक |
| **कार्यक्षेत्र** | भौतिकशास्त्र |
| **पुरस्कार** |  भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक |

**जेम्स फ्रांक** हे शास्त्रज्ञ आहेत.

## जीवन

## संशोधन

## पुरस्कार

## बाह्यदुवे

* नोबेल प्रतिष्ठानाच्या संकेतस्थळावरील जेम्स फ्रांक यांचे संक्षिप्त चरित्र (इंग्रजी मजकूर)