Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# सप्टेंबर १३

साचा:सप्टेंबर२०२६

सप्टेंबर १३ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **२५६ वा** किंवा लीप वर्षात **२५७ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### दुसरे शतक

* १२२ - हेड्रियनच्या भिंतीचे बांधकाम सुरू.

### एकोणिसावे शतक

* १८१४ - १८१२ चेयुद्ध - ब्रिटिश सैन्याला बाल्टिमोर, मेरीलँड जिंकण्यात अपयश. येथून अमेरिकन सैन्याची सरशी होत गेली.
* १८४७ - मेक्सिकन-अमेरिकन युद्ध - जनरल विनफील्ड स्कॉटने मेक्सिको सिटी जिंकले.
* १८९९ - अमेरिकेतील सर्वप्रथम जीवघेण्या अपघातात हेन्री ब्लिस मृत्युमुखी.

### विसावे शतक

* १९०० - पुलांग लुपाची लढाई.
* १९२३ - मिगेल प्रिमो दि रिव्हेरा स्पेनच्या सर्वेसर्वापदी.
* १९२९ - लाहोर कटातील आरोपी जतींद्रनाथ दास यांनी तुरुंगातील जुलुमाचा निषेध म्हणून केलेल्या उपोषणात त्यांचा त्रेसष्टाव्या दिवशी मृत्यू.
* १९४३ - च्यांग कै-शेक तैवानच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९७१ - न्यू यॉर्कच्या ऍटिका तुरुंगात कैद्यांची दंगल थोपवण्यासाठी पोलीस व नॅशनल गार्डला पाचारण. कारवाईत ४२ ठार.
* १९९९ - मॉस्कोमध्ये दहशतवाद्यांचे बॉम्बस्फोट. ११९ ठार.

### एकविसावे शतक

* २००३ - ज्येष्ठ गायक पं. दिनकर कैकिणी यांना तानसेन पुरस्कार, तर मेंडोलिन वादक यू. श्रीनिवास यांना राष्ट्रीय कुमार गंधर्व पुरस्कार जाहीर.
* २००६ - माँत्रियालच्या डॉसन कॉलेजमध्ये किमवीर गिलने एक विद्यार्थ्याला मारले, १९ जखमी केले व नंतर आत्महत्या केली.

## जन्म

* १०८७ - जॉन दुसरा कॉम्नेनस, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १८५१ - वॉल्टर रीड, अमेरिकन सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ.
* १८५७ - मिल्टन हर्शी, अमेरिकन उद्योगपती.
* १८६० - जॉन पर्शिंग, अमेरिकन सेनापती.
* १८६४ - रॉबर्ट कटेल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८७६ - पर्सी ट्वेंटीमन-जोन्स, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १८८२ - रमोन ग्राउ, क्युबाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९०२ - आर्थर मिचेल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - रॉबिन स्मिथ, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६७ - मायकेल जॉन्सन, अमेरिकन धावपटू.
* १९६८ - चंडिका हथुरासिंघे, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - शेन वॉर्न, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - गोरान इव्हानिसेविच, क्रोएशियाचा टेनिस खेळाडू.
* १९७६ - क्रेग मॅकमिलन, न्यू झीलँडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - वीरेन रास्किन्हा, भारतीय हॉकी खेळाडू.

## मृत्यू

* ८१ - टायटस, रोमन सम्राट.
* १४३८ - दुआर्ते, पोर्तुगालचा राजा.
* १५९८ - फिलिप दुसरा, स्पेनचा राजा.
* १९२८ - श्रीधर पाठक, हिंदी कवी.
* १९७१ - केशवराव दाते, रंगभूमीवरील अभिनेते.

## प्रतिवार्षिक पालन

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर सप्टेंबर १३ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

सप्टेंबर ११ - सप्टेंबर १२ - **सप्टेंबर १३** - सप्टेंबर १४ - सप्टेंबर १५ - सप्टेंबर महिना
# बीटल्स

| बीटल्स |
| --- |
|  बीटल्स |
| संगीत साधना |
| गायन प्रकार | रॉक, पॉप |
| संगीत कारकीर्द |
| कारकिर्दीचा काळ | इ.स. १९६० - इ.स. १९७० |

**बीटल्स** (इंग्रजी: *The Beatles*, *द बीटल्स* ;) हा इ.स. १९६०-७० च्या दशकांमध्ये कार्यरत असलेला इंग्लिश रॉक संगीतचमू होता. हा पॉप संगीताच्या इतिहासातील व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी व नावाजला गेलेला चमू इ.स. १९६० साली इंग्लंडातील लिव्हरपूल येथे स्थापन झाला. इ.स. १९६२पासून या चमूत जॉन लेनन (रिदम गिटार, गायन), पॉल मॅकार्टनी (बास गिटार, गायन), जॉर्ज हॅरिसन (लीड गिटार, गायन) आणि रिंगो स्टार (ड्रम, गायन) हे कलाकार होते. स्किफल व इ.स. १९५० सालच्या रॉक अँड रोल संगीतप्रकारांपासून सुरुवात करून या चमूने पुढे पॉप बॅलाड ते सायकिडिलिक रॉक असे अनेक संगीतप्रकार अभिनव पद्धतीने हाताळले. सुरुवातीला त्यांच्या अफाट लोकप्रियतेला 'बीटलमॅनिया' या नावाने खूळ समजले जात होते. हे लोकमत पुढे त्यांची गीतलेखनकला सफाईदार व शिष्टसंमत झाल्यावर बदलले. इ.स. १९६०सालच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक चळवळींतल्या तत्त्वप्रणालीचे ते प्रतीक बनले.

सुरुवातीला लेनन, मॅकार्टनी, हॅरिसन, स्टुअर्ट सटक्लिफ (बास) आणि पीट बेस्ट (ड्रम) या पाच बीटल्सांनी लिव्हरपूल आणि हांबुर्ग येथील क्लबांतून आपला जम बसवला. इ.स. १९६१ साली सटक्लिफाने चमू सोडला आणि बेस्टाच्या बदली रिंगो स्टार चमूत सामील झाला. एका संगीतविषयक दुकानाचा मालक, ब्रायन एपष्टाइन याने बीटल्सांचा व्यवस्थापक म्हणून काम करायची तयारी दाखवल्यावर या संगीतचमूला व्यावसायिक स्पर्श लाभला. तसेच निर्माता जॉर्ज मार्टिन याच्या मदतीने 'लव्ह मी डू' या ध्वनिफितीच्या निर्मितीनंतर बीटल्सांना इ.स. १९६२ साली व्यावसायिक स्तरावर चांगले यश मिळाले. इ.स. १९७० साली हा चमू फुटेपर्यंत, देशोदेशी कार्यक्रम करणे आणि इंग्लंडात असताना आपल्या स्टुडिओत नवीन ध्वनिफितींचे ध्वनिमुद्रण करणे हा त्यांचा नित्यक्रम होता. यानंतर पाचही बीटल्स स्वतंत्रपणे संगीतक्षेत्रात कार्य करू लागले. इ.स. १९८० साली लेननाचा त्याच्या न्यू यॉर्क शहरातल्या घराबाहेर खून झाला, तर इ.स. २००१ साली हॅरिसनाचे कर्करोगाने निधन झाले. मॅकार्टनी आणि स्टार अजूनही सक्रीय आहेत.

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 बीटल्स |

* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)
# स्टॉकहोम

|  |
| --- |
| **स्टॉकहोमStockholm** |
| **स्वीडन देशाची राजधानी** |
|   |
|
स्टॉकहोमस्टॉकहोमचे स्वीडनमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **स्वीडन** |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १२५२  |
| क्षेत्रफळ |  १८८ चौ. किमी (७३ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ६३ फूट (१९ मी)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ४,२९,४१७  |
|   - घनता |  ४,४११ /चौ. किमी (११,४२० /चौ. मैल)  |
|  |

**स्टॉकहोम** स्वीडनची राजधानी व प्रमुख शहर आहे. या शहराची वस्ती ७,८८,२६९ (जून २००७चा अंदाज) आहे तर उपनगरे धरून हा आकडा १९,३२,७६३ इतका आहे.

स्टॉकहोम तेराव्या शतकापासून स्वीडनचे राजकीय व आर्थिक केंद्र आहे. स्टॉकहोम १९१२ मधील उन्हाळी ऑलिंपिक खेळांचे यजमान शहर होते.
# इ.स. १८७३

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १८ वे शतक -  **१९ वे शतक** - २० वे शतक |
| **दशके:** |  १८५० चे - १८६० चे -  **१८७० चे** - १८८० चे - १८९० चे |
| **वर्षे**: |  १८७० - १८७१ - १८७२ -  **१८७३** - १८७४ - १८७५ - १८७६ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* मार्च १ - ई. रेमिंग्टन अँड सन्सनी पहिले टंकलेखन यंत्र विकण्यास सुरुवात केली.
* जुलै ९ - मुंबई शेअर बाजार एका वडाच्या झाडाखाली सुरू झाला.
* जुलै १८ - ऑस्कार दुसरा नॉर्वेच्या राजेपदी.

## जन्म

* ऑक्टोबर २ - पेल्हाम वॉर्नर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* जून २९ - मायकेल मधुसूदन दत्त, बंगाली कवी.
# राज्यपाल

**राज्यपाल** किंवा **गव्हर्नर** (governor) हा एखाद्या देशाच्या विभागाचा (राज्य, प्रांत, इत्यादी) विभागप्रमुख आहे. भारत देशामध्ये सर्व राज्यांचे राज्यप्रमुख राज्यपाल असतात. उदा. महाराष्ट्राचे राज्यपाल. भारतीय राज्यपाल हे एक संवैधानिक पद असून त्याला संवैधानिक महत्त्व आहे. राज्याचा संकटकालीन निधी हा राज्यापालाच्या हाती असते. राज्याचा दैनंदिन कारभार सांभाळण्याची जबाबदारी मुख्यमंत्र्यावर असते.

जगात इतर अनेक देशांमध्ये राज्यपाल हे पद अस्तित्वात असून प्रत्येक देशाच्या घटनेप्रमाणे राज्यपालाला विविध अधिकार असतात. अमेरिका देशाच्या सर्व राज्यांचे सरकारप्रमुख राज्यपाल असतात.राज्यपाल हा घटकराज्याचा
नामधारी प्रमुख असतो.

#### भारतातील नियुक्ती

राज्यपालाची नियुक्ती राष्ट्रपती द्वारे(कलम १५५)व राष्ट्रपतीच्या इच्छेनुसार होते व शपथ (कलम १५९) उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश किंवा ते अनुपस्तथित असल्यास उपलब्ध ज्येष्ठतम न्यायाधीश देतात. राष्ट्रपतीचा प्रतिनिधी म्हणून राज्यपाल संबंधित घटकराज्याचे काम पाहतो.

#### भारतीय राज्यपालपदासाठीची पात्रता

राज्यपालाच्या नेमणुकीसाठी पुढील पात्रता (कलम १५७) आवश्यक असते -

1. ती व्यक्ती भारताचा नागरिक असावी.
2. त्याने वयाची ३५ वर्षे पूर्ण केलेली असावीत.
3. **शर्तीकलम (१५८**) : ती व्यक्ती राज्यातील किंवा केंद्रातील कायदेमंडळाच्या कोणत्याही सभागृहाचे सभासद असता कामा नये समजा ती व्यक्ती कायदेमंडळाच्या कोणत्यातरी सभागृहाची सभासद असेल तर तिने राज्यपाल पद ग्रहण केल्यानंतर तिला त्या सभासदत्वाचा राजीनामा द्यावा लागतो. शासनातील इतर कोणतेही फायद्याचे पद त्याला स्वीकारता येणार नाही.

#### भारतातील कार्यकाल

सर्वसाधारणपणे राज्यपालाचा कार्यकाल ५ वर्षाचा असतो. मुदतीपूर्वी तो राजीनामा देऊ शकतो. पाच वर्षांची मुदत संपल्यावर त्याची त्याच पदावर पुन्हा नियुक्ती राष्ट्रपती करू शकतो. राष्ट्रपतीची मर्जी असेपर्यंत तो त्या पदावर राहु शकतो.

मृत्यूने ते पद रिक्त होऊ शकते

राष्ट्रपती त्यांना पदावरून दूर करू शकतात.

## हे सुद्धा पहा

* भारतामधील राज्यांचे राज्यपाल
# दुसऱ्या महायुद्धाचे परिणाम

दुसऱ्या महायुद्धमुळे झालेले बदल खालीलप्रमाणे मुद्देसूद मांडलेले आहेत.

## युरोपकेंद्रित राजकारणाचा शेवट

एकोणिसाव्या आणि विसाव्या शतकापर्यंतचा काळ हा युरोपकेंद्रित कालखंड मानला जातो.दुसऱ्या महायुद्धदरम्यान जर्मनी,फ्रान्स आणि इटली ही यूरोपमधील महत्त्वाची राष्ट्रे पराभूत झाली होती.युनायटेड किंग्डम उद्ध्वस्त झाले होते.दुसरीकडे,अमेरिका आणि सोव्हिएत रशिया या बड्या सत्ता म्हणून उदयास आल्या.युरोपीय सत्तांचे महत्त्व कमी झाल्यामुळे आता जग हे युरोप केंद्रित राहिले नाही. अमेरिका आणि सो्हिएत रशिया यांचे महत्त्व वाढल्यामुळे युरोपीय राष्ट्रांचे(देशांचे) महत्त्व कमी झाले.

## युरोपची विभागणी

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान सोव्हिएत रशियाच्या सैन्याने पूर्व युरोपचा प्रदेश व्याप्त केला होता.पश्चिम युरोपवर अमेेरिका,फ्रान्स व युनायटेड किंग्डम या पाश्चात्य राष्ट्रांनी ताबा मिळवला होता.जर्मनीच्या पराभवानंतर दोन्ही बाजूंना आपापल्या प्रदेशावर ताबा कायम ठेवायचा होता.म्हणूनच युद्ध संपले तेव्हा युरोपचे पूर्व आणि पश्चिम असे विभाजन झाले.

## विचारप्रणालीचे कार्य

रशियातील १९१७ च्या बोलशेविक क्रांतीने आंतरराषट्रीय संबंधात विचार प्रणाली हा एक नवीन घटक आणला होता.या क्रांतीनंतर सोव्हिएत रशियाची साम्यवादी राष्ट्र म्हणून निर्मिती झाली.सोव्हिएत रशियाच्या अधिपत्याखाली असलेल्या पूर्व युरोपीय राष्ट्रांनी साम्यवादी विचारप्रणाली मान्य केली तर अमेरिकेच्या प्रभावाखाली असलेल्या पश्चिम युरोपीय राष्ट्रांनी भांडवशाही व्यवस्था मान्य केली. आता युरोपच्या विभागणीला या विचार प्रणालीचे नवीन अंग प्राप्त झाले होते.

## संयुक्त राष्ट्रांची स्थापना

१९४५ मध्ये संयुक्त राष्ट्राची स्थापना ही एक महत्त्वाची घटना होती.शांतता व स्थैर्य राखण्यासाठी या आंतरराष्ट्रीय संघटनेची स्थापना केली गेली होती. आता राष्ट्रसंघाच्या जागी संयुक्त राष्ट्र हे काम करणार होते.

## आशियाचा उदय

या काळातील आणखी एक महत्त्वाचा प्रवाह म्हणजे आशिया व आफ्रिकेतील वसाहतवाद विरोधी किंवा स्वातंत्र्याच्या लढ्यात यांचे यश.त्यातूनच पुढे आशिया व आफ्रिकेतील देश स्वतंत्र होऊ लागले.