Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक

१० आणि १३ अंकांच्या आयएसबीएन च्या वेगवेगळ्या भागांनी पुस्तकाबद्दल वेगवेगळी माहिती मिळते.
**आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक** (इंग्रजी: *International Standard Book Number - इंटरनॅशनल स्टॅंडर्ड बुक नंबर*) ज्याला **आयएसबीएन** म्हणूनही ओळखतात, हा एखादे पुस्तक ओळखण्यासाठी त्याला दिला जाणारा एक अद्वितीय, व्यावसायिक, अंकीय क्रमांक आहे. या क्रमांकाद्वारे जगातल्या जवळपास कोणत्याही पुस्तकाचा शोध घेतला जाऊ शकतो व त्याबद्दल माहिती मिळवली जाऊ शकते. सुरुवातीला ही पद्धत फक्त अमेरिका, युरोप आणि जपानमध्ये प्रचलित होती. पण आता ती संपूर्ण जगात पसरली आहे. आयएसबीएन क्रमांकामध्ये आधी १० अंक असायचे, पण २००७ नंतर त्यात १३ अंक असतात.

## इतिहास

ब्रिटनचे एक प्रसिद्ध प्रकाशक डब्ल्यू. एच. स्मिथ यांनी डब्लिन, आयर्लंडच्या ट्रिनिटी कॉलेजचे सेवानिवृत्त प्राध्यापक गॉर्डन फोस्टर यांच्याकडून त्यांच्या पुस्तकांना एक क्रमांक द्यायची पद्धत बनवून घेतली. त्यांनी ९ अंकांची प्रणाली बनवली, जिचे नाव "स्टॅंडर्ड बुक नंबरिंग" (एसबीएन म्हणजे प्रमाणित पुस्तक क्रमांक) असे ठेवण्यात आले. १९७० मध्ये आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संघटनेने (ISO) या प्रणालीवर अाधारित नवीन १० अंकीय प्रणालीची घोषणा घोषणापत्र संख्या ISO २१०८ मध्ये केली. त्यालाच आता आयएसबीएन म्हणतात. २००७ मध्ये १० अंकीय प्रणाली बंद करून १३ अंकीय प्रणाली सुरू करण्यात आली. पण अजूनही काही ठिकाणी १० अंकीय आयएसबीएन दिसतात.

## संदर्भ
# इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस

इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस|  |
| प्रकार |
सिनेमा, मालिकांसंबंधित ऑनलाईन माहिती कोशागार |
| मालक |
ॲमेझॉन.कॉम |
| दुवा |
imdb.com |
| अ‍ॅलेक्सा मानांकन |
५१ (एप्रिल २०१३) |

**इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस** अथवा **आय.एम.डी.बी.** (इंग्लिश: Internet Movie Database (IMDb)) हा एक चित्रपट, दूरचित्रवाणी मालिका व व्हिडिओ गेम्सबद्दल ऑनलाईन माहितीसंग्रह आहे. ह्या कोशागारामध्ये अभिनेते, निर्माते इत्यादी चित्रपट व मालिकांशी संबंधित सर्व व्यक्तींची विस्तृत माहिती असते. उदा. शोले चित्रपट; तसेच अभिनेत्री माधुरी दीक्षित
# ऑक्टोबर २६

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **ऑक्टोबर २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  | १ | २ | ३ | ४ |
| ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
| १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ |
| १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ | २५ |
| २६ | २७ | २८ | २९ | ३० | ३१ |

ऑक्टोबर २६ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **२९८ वा** किंवा लीप वर्षात **२९९ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### अठरावे शतक

### एकोणिसावे शतक

### विसावे शतक

* १९३६ - हूव्हर धरण मधील पहीला जलविद्युत जनित्र कार्यरत झाला
* १९४७ - जम्मू आणि काश्मीरचे राजा हरी सिंग यांनी आपल्या राज्याची भारतीय गणराज्यात विलनीकरणास् मान्यता दिली
* २००१ - अमेरिकेने पॅट्रीयट ॲक्ट पारित केला

### एकविसावे शतक

* २००० - कोट दि'आयव्होरमध्ये उठाव होउन सरकार गडगडले.

## जन्म

* १४९१ - झेंग्डे, चीनी सम्राट
* १८०२ - मिगेल, पोर्तुगालचा राजा
* १८६९ - वॉशिंग्टन लुइस परेरा दि सूसा, ब्राझिलचा राष्ट्राध्यक्ष
* १८७३ - थॉरवाल्ड स्टॉनिंग, डेन्मार्कचा पंतप्रधान
* १८९० - गणेश शंकर विद्यार्थी, भारतीय पत्रकार व भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
* १८९० - हॅरी ली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू
* १९१६ - फ्रांस्वा मित्तरॉॅं, फ्रांसचा राष्ट्राध्यक्ष
* १९१९ - मोहम्मद रझा पहलवी, इराणचा शहा
* १९४७ - हिलरी क्लिंटन, अमेरिकन राजकारणी
* १९५० - तिरुमलै श्रीनिवासन, भारतीय क्रिकेट खेळाडू
* १९५९ - एड मोरालेस, बोलिव्हियाचा राष्ट्राध्यक्ष
* १९६५ - केन रदरफोर्ड, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू
* १९७० - रवीना टंडन, भारतीय अभिनेत्री
* १९७१ - रॉनी इरानी, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू
* १९७८ - फैसल होसेन, बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू
* १९८५ - असिन तोट्टुंकल, दक्षिण भारतीय अभिनेत्री
* १९९१ - अमाला पॉल, दक्षिण भारतीय अभिनेत्री

## मृत्यू

* ८९९ - वेसेक्सचा आल्फ्रेड, वेसेक्सचा राजा.
* १२३५ - अँड्रु दुसरा, हंगेरीचा राजा.
* १९०९ - हिरोबुमी इतो, जपानचा पंतप्रधान.
* १९७९ - पार्क चुंग-ही, दक्षिण कोरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २०२३ - बाबा महाराज सातारकर, कीर्तनकार

## प्रतिवार्षिक पालन

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर ऑक्टोबर २६ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

---

ऑक्टोबर २४ - ऑक्टोबर २५ - **ऑक्टोबर २६** - ऑक्टोबर २७ - ऑक्टोबर २८ - ऑक्टोबर महिना

---
# ओहायो

|  |
| --- |
| ओहायो Ohio |
|  अमेरिका देशाचे राज्य |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |
| टोपणनाव: *द बकाय स्टेट (The Buckeye State)* |
| ब्रीदवाक्य: *With God, all things are possible* |
| अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांत दर्शविणारा नकाशा अमेरिकेच्या नकाशावर चे स्थान |

 |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश |
| **राजधानी** | कोलंबस |
| **मोठे शहर** | कोलंबस |
| सर्वात मोठे महानगर | क्लीव्हलंड महानगर, सिनसिनाटी महानगर |
| **क्षेत्रफळ** | अमेरिकेत ३४वा क्रमांक |
|  - एकूण | १,१६,०९६ किमी²  |
|   - रुंदी | ३५५ किमी  |
|   - लांबी | ३५५ किमी  |
|  - % पाणी | ८.७ |
| **लोकसंख्या** | अमेरिकेत ७वा क्रमांक |
|  - एकूण | १,१५,३६,५०४ (२०१० सालच्या गणनेनुसार) |
|  - लोकसंख्या घनता | ९८.९/किमी² (अमेरिकेत ९वा क्रमांक) |
| **संयुक्त संस्थानांमध्ये प्रवेश** | १ मार्च १८०३ (१७वा क्रमांक) |
| **संक्षेप** |   US-OH |
| **संकेतस्थळ** | www.ohio.gov |

**ओहायो** (इंग्लिश: Ohio) हे अमेरिकेच्या मध्य भागातील एक राज्य आहे. ओहायो हे क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील ३४वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने सातव्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

ओहायोच्या उत्तरेला ईरी सरोवर व मिशिगन, पश्चिमेला इंडियाना, दक्षिणेला केंटकी, आग्नेयेला वेस्ट व्हर्जिनिया तर पूर्वेला पेनसिल्व्हेनिया ही राज्ये आहेत. कोलंबस ही ओहायोची राजधानी असून सिनसिनाटी व क्लीव्हलंड ही दोन मोठी महानगरे आहेत.

अमेरिकेच्या मध्य-पश्चिम भागातील औद्योगिक पट्ट्याचा ओहायो हा एक महत्त्वाचा भाग आहे. मिशिगन मधील वाहन उद्योगासाठी सुटे भाग उत्पादन करणारे अनेक कारखाने ओहायोमध्ये आहेत.

## प्रमुख शहरे व लोकसंख्या

* कोलंबस: 787,033
* क्लीव्हलंड: 396,815
* सिनसिनाटी: 296,943
* टॉलिडो: 287,208
* ॲक्रन 199,110
* डेटन: 141,527

## गॅलरी

* स्वागत फलक.
* ओहायोमधील प्रमुख महामार्ग
* ओहायो राज्य संसद भवन
* ओहायोचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे.

## बाह्य दुवे

* अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
* पर्यटन Archived 2013-06-17 at the वेबॅक मशीन.

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 ओहायो |
# इ.स. १९३० मधील चित्रपट

१९३० च्या दशकात प्रदर्शित झालेले चित्रपट येथे दिलेले आहेत.

### हिंदी चित्रपट

| वर्ष | शीर्षक | दिग्दर्शक | कलाकार | Genre | Notes |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| १९३० | राम रहीम | ई. बिलिमोरिया |  |  |  |
| १९३० | वीरना वेर | मोती बी. गिडवानी | गोहर |  |  |
| १९३१ | आलम आरा | आर्देशर इराणी | मास्टर विठ्ठल |  | पहिला हिंदी बोलपट |
| १९३१ | घर की लक्ष्मी |  |  |  |  |
| १९३२ | अयोध्या |  |  |  |  |
| १९३३ | लाले यमन |  |  |  |  |
| १९३४ | बंबई की मोहिनी |  |  |  |  |
| १९३४ | चार दरवेश |  |  |  |  |
| १९३४ | दादू की लडकी |  |  |  |  |
| १९३४ | मिस १९३३ |  |  |  |  |
| १९३४ | नयी दुनिया |  |  |  |  |
| १९३५ | आदमी और पडोसी |  |  |  |  |
| १९३५ | औरत |  |  |  |  |
| १९३५ | एक ही रास्ता |  |  |  |  |
| १९३५ | हंटरवाली |  |  |  |  |
| १९३५ | सैरंध्री |  |  |  |  |
| १९३५ | वतन |  |  |  |  |
| १९३६ | अछूत कन्या | फ़्रॅन्त्स ऑस्टेन | अशोक कुमार, देविका राणी |  | दलितांवरील चित्रपट निर्माता हिमांशु राय |
| १९३६ | देवदास | पी.सी. बरुआ |  |  | शरत चंद्र चट्टोपाध्याययांच्या नाटकावर आधारित |
| १९३६ | ममता |  |  |  |  |
| १९३६ | मिस्टर अँड मिसेस बॉम्बे |  |  |  |  |
| १९३६ | जीवन नैया | फ़्रॅन्त्स ऑस्टेन | अशोक कुमार, देविका राणी |  |  |
| १९३७ | दुनिया न माने | व्ही. शांताराम | शांता आपटे, केशवराव दाते | सामजिक चित्रपट | प्रभात फिल्म कंपनी |
| १९३७ | किसान कन्या | मोती बी. गिडवानी | पद्मादेवी, जिल्लो |  | भारतातला पहिला रंगीत चित्रपट. |
| १९३७ | नौजवान |  |  |  |  |
| १९३७ | परख |  |  |  |  |
| १९३७ | द प्रेसिडेंट | नितिन बोस | कुंदन लाल सैगल |  |  |
| १९३७ | जमीन का चांद |  |  |  |  |
| १९३८ | अधिकार |  |  |  |  |
| १९३८ | भाभी |  |  |  |  |
| १९३९ | लेदरफेस |  |  |  |  |
| १९३९ | प्रेम सागर |  |  |  |  |
| १९३९ | पुकार |  | चंद्रा मोहन, नसीम बानो, सोहराब मोदी |  |  |
# जागतिक समन्वित वेळ

**जागतिक समन्वित वेळ** (इंग्लिश: Coordinated Universal Time) किंवा **यूटीसी** हे आंतरराष्ट्रीय परमाण्विक वेळेवर आधारलेले वेळ मोजण्याचे एक प्रमाण आहे. ह्या प्रमाणाद्वारे सध्या जगातील सर्व स्थानांवरील प्रमाणवेळ ठरवली जाते. पूर्वी याच कामासाठी ग्रीनविच सरासरी वेळ (GMT) वापरली जाई.. ग्रीनविच सरासरी वेळ ही लंडनमधील ग्रीनिच ह्या स्थळाची स्थानिक वेळ आहे. ही यूटीसीशी मिळतीजुळती आहे. जगातील सर्व आंतरराष्ट्रीय कालविभाग आता यूटीसीच्या संदर्भात मोजले जातात.

## जीएम् टीऐवजी यूटीसी का आले?

लंडनमधील बिग बेन हे घड्याळ अत्यंत अचूक चालते. जवळच असलेल्या ग्रीनविच या वेधशाळेत सूर्य, तारे आदींच्या निरीक्षणातून पृथ्वीवरील घड्याळ्याची अचूक वेळ काढली जाई, आणि तिच्याप्रमाणे वेधशाळेतील क्रोनॉमीटर्स आणि अन्य घड्याळे जुळवून ठेवली जात. बिग बेन घड्याळ तीच वेळ दाखवते आहे की नाही याची दिवसातून अनेकदा तपासणी होत असे. ही सर्व घड्याळे यांत्रिक मशिनरीवर चालत. मशिनरीत काही बिघाड झाला तर पुढेमागे अचूक वेळ ठरविण्यास अडथळा होऊ शकला असता. त्यामुळे अचूक वेळ ठरविण्यास यंत्रांशिवाय दुसरे काही वापरणे गरजेचे होते.

पुढे असे लक्षात आले की, ’क्वार्ट्‌झ’ नावाच्या स्फटिकातली स्पंदने अत्यंत नियमित असतात. हा दगड नैसर्गिकरीत्या उत्पन्न झाला असल्याने लाखो वर्षांत त्याच्या स्पंदन वारंवरितेत सूक्ष्मातिसूक्ष्म बदलही होण्याची शक्यता नाही. या ’क्वार्ट्‌झ’च्या गुणाचा उपयोग करून हवी तितकी अचूक घड्याळे बनवली गेली. अशा अचूक घड्याळ्याने दाखविलेल्या अचूक वेळेला परमाण्विक वेळ म्हणतात. जी.एम्‌टीशी ही वेळ जुळवली की ती जागतिक वेळ होते. आणि पृथ्वीच्या भ्रमणकाळाबरोबर तिचा समन्वय साधला की ती **जागतिक समन्वित वेळ** होते. जागतिक वेळेत दर सहा महिन्यांनी एखाद्या सेकंदाची दुरुस्ती करून ती पृथ्वीच्या भ्रमणकाळाशी समन्वित केली जाते.

उदा. भारतीय प्रमाण वेळ यूटीसीच्या संदर्भात +५:३० आहे. याचा अर्थ जेव्हा भारतात दुपारचे ५:३० वाजतात, तेव्हा ग्रीनिचला दुपारचे बारा वाजलेले असतात.

## बाह्य दुवे

* यूटीसीची व्याख्या
* पृथ्वीची फिरण्याची गती
# भौगोलिक गुणक पद्धती

पृथ्वीच्या नकाशावर अक्षांश व रेखांश
**भू-गोलावरील स्थाननिर्देशक पद्धती** ही एखादे ठिकाण पृथ्वीवर नेमके कोठे आहे ते सांगण्यासाठी वापरण्यात येते.

## अक्षांश - रेखांश

अक्षांश (Lattitude) हा आकडा पृथ्वीवरील एखाद्या स्थळाचे विषुववृत्तापासूनचे अंशांतर सांगतो. हे अंशांतले अंतर सांगण्यासाठी विषुववृत्ताचा अक्षांश ० अंश (°), उत्तर ध्रुवाचा अक्षांश ९०° उत्तर , तर दक्षिण ध्रुवाचा अक्षांश ९०° दक्षिण (S) मानला गेला आहे. ह्याचा अर्थ असा की, पृथ्वीवरील सर्व स्थळे ९०° उत्तर व ९०° दक्षिण ह्या अक्षांशांच्या दरम्यान आहेत. अंशांचे विभाजन मिनिटे व सेकंदांमध्ये करण्यात येते. १ अंश = ६० मिनिट; १ मिनिट = ६० सेकंद. अंशाचा आकड्यावर ० ही खूण, मिनिटाच्या आकड्यावर ' ही, तर सेकंद दाखवणाऱ्या आकड्यावर " असे चिन्ह असते.

रेखांश (Longitude) हा आकडा स्थळाचे पृथ्वीवरील शून्य रेखावृत्तापासून पूर्व-पश्चिम अंशांतर सागतो. लंडन शहराजवळील ग्रीनविच ह्या ठिकाणावरून उत्तर-दक्षिण ध्रुवबिंदूंना जोडणाऱ्या आणि पृथ्वीच्या गोलावरून काढलेल्या अर्धवर्तुळाकार काल्पनिक रेषेला ०° रेखावृत्त म्हणतात. त्यामुळे ग्रीनविचचे रेखांश शून्य अंश. त्याच्या पूर्वेकडील स्थळे ०० ते १८०° पूर्व तर पश्चिमेकडील स्थळे ०० ते १८०° पश्चिम रेखांशांवर आहेत, असे मानले गेले आहे. १८०० पूर्व आणि १८०० पश्चिम ही वेगळी रेखावृत्ते नसून ती एकच रेषा आहे.

अक्षांश व रेखांश वापरून पृथ्वीवरील कोणत्याही ठिकाणाचे अचूक स्थान निश्चित करता येते, परंतु त्या ठिकाणाची समुद्रसपाटीपासूनची उंची वा खोली ठरवता येत नाही.

## उदाहरणे

* मुंबई: अक्षांश=१८° ५७′ ५३″ उ, रेखांश=७२° ४९′ ३३″ पू (﻿ / ﻿)
* लंडन: अक्षांश=५१° ३०′ २८″ उ, रेखांश=००° ०७′ ४१″ प (﻿ / ﻿)
* वेलिंग्टन: अक्षांश=४१° १७′ २०″ द, रेखांश=१७४° ४६′ ३८″ पू (﻿ / ﻿)
* क्विटो: अक्षांश=००° १५′ ००″ उ, रेखांश=७८° ३५′ ००″ प (﻿ / ﻿)
# लॅटिन भाषा

**लॅटिन भाषा** (*लिंग्वा लातिना*) ही एक इटालिक भाषा आहे. हीचा उगम लॅटियम व प्राचीन रोममध्ये झाला. रोमन साम्राज्याबरोबर ही भाषा युरोप व मध्यपूर्वेत वापरात आली.

इटालियन, फ्रेंच, कातालान, रोमेनियन, स्पॅनिश व पोर्तुगीझ सारख्या रोमान्स भाषा लॅटिनपासून आल्या आहेत. इंग्लिशसह युरोपमधील इतर अनेक भाषांवर लॅटिनचा मोठा प्रभाव आहे. या भाषांच्या शब्दभांडारात बहुतांश शब्दांना लॅटिन मूळ असते. सतराव्या शतकापर्यंत लॅटिनला आंतरराष्ट्रीय ज्ञानभाषेचा दर्जा होता.

## दैनंदिन वापरातील काही लॅटिन वाक्प्रचार

तणावग्रस्त माणुसकी जर्मनीची कविता
युतीने: एका माणुसकी लेकींना बोलत आहे
1. Ad hoc (ॲड हाॅक) = एका विवक्षित कामासाठी बनलेले किंवा केलेले.
2. ad nauseam (ॲड नाॅसियम) = कंटाळा येईपर्यंत
3. inter alia = इतर गोष्टींसह
4. bona fide (बोना फाईड) = अस्सल
5. circa = साधारणपणे त्या काळात
6. de facto = खरे तर
7. erratum = त्रुटी, चूक
8. et cetera; etc = वगैरे वगैरे
9. ex gratia = केवळ दयेपोटी
10. habeas corpus = अटक केलेल्या माणसाला कोर्टासमोर हजर करण्याची आज्ञा.
11. in situ = मूळ ठिकाणी
12. parI pasu (पारी पासू ) = समान किंमतीचे, समान पायावर आधारित
13. per = प्रत्येक
14. per annum; p.a = दरसाल
15. per capita = माणशी
16. Per mensem = दरमहा
17. persona non grata = नको असलेला माणूस
18. post-mortem (पोस्ट माॅर्टेम) = मृत्यूचे कारण शोधण्यासाठी केलेले शवविच्छेदन
19. pro rata = प्रमाणबद्ध, समान प्रमाणात
20. Quid-pro-co (क्विड-प्रो-को) = कुठल्यातरी कामाकरिता काहीतरी मिळणे. देवाण घेवाण
21. sine die = (सिने डाय) अनिश्चित काळासाठी
22. sine qua non = आवश्यक परिस्थिती
23. status quo = (स्टेटस को) जसेच्या तसे
24. verbatim =(व्हर्बेटम) शब्दशः
25. versus = (व्हर्सस) = (अमुक) विरुद्ध (तमुक)
26. vice versa = (व्हाईसं व्हर्सा) आणि उलट
# देश

**देश** हे राजकीय विभागणी केलेले जगातील भौगोलिक प्रदेश आहेत. अनेक देश हे सार्वभौम भूभाग आहेत तर काही देश इतर देशांचे भाग आहेत. अनेक देशांना गुंतागुंतीचे अस्तित्त्व आहे तर जगातील काही देश अमान्य स्थितीत आहेत.

## वैशिष्ट्यपूर्ण देश

* भारत हा क्षेत्रफळाच्या दृषीने जगातील सातव्या क्रमांकाचा देश आहे.
* भारत हा लोकसंख्येच्या दृष्टीने जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा देश आहे.

## हे सुद्धा पहा

* जगातील देशांची यादी
* जगातील देशांची यादी (क्षेत्रफळानुसार)
* जगातील देशांची यादी (लोकसंख्येनुसार)
* जगातील देशांची यादी (लोकसंख्या घनतेनुसार)
* जगातील देशांची यादी (मानवी विकास निर्देशांकानुसार)
* जगातील अमान्य व अंशतः मान्य देशांची यादी
# डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका)

| डेमोक्रॅटिक पक्ष |
| --- |
| Democratic Party |
|  |
| नेता |
डेबी वॉसरमन शुल्झ |
| अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष |
बराक ओबामा |
| अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष |
जोसेफ बायडेन |
| सेनेट नेता |
हॅरी रीड |
| सभागृह नेता |
नॅन्सी पेलोसी |
| स्थापना |
१८२८ |
| मुख्यालय |
वॉशिंग्टन, डी.सी. |
| सदस्य संख्या |
४.३१ कोटी |
| राजकीय तत्त्वे |
उदारमतवाद |
| रंग |   निळा |
| सेनेट सदस्य | ४७ / १०० |
| सभागृह सदस्य | १९४ / ४३५ |
| राज्यांचे राज्यपाल | १६ / ५० |
| www.democrats.org |

**डेमोक्रॅटिक पक्ष** हा अमेरिकेतील दोन महत्त्वाच्या राजकीय पक्षांपैकी एक पक्ष आहे (दुसरा महत्त्वाचा पक्ष: रिपब्लिकन पक्ष). अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा हे डेमोक्रॅटिक पक्षाचे सदस्य आहेत. आपल्या आर्थिक व सामाजिक भुमिकांमुळे डेमोक्रॅटिक पक्ष अमेरिकन राजकारणात डावीकडे झुकणारा पक्ष म्हणुन ओळखला जातो.

## आजवरचे डेमोक्रॅटिक राष्ट्राध्यक्ष

| नाव | चित्र | राज्य | कार्यकाळ |
| --- | --- | --- | --- |
| अँड्र्यू जॅक्सन |  | टेनेसी | ४ मार्च, १८२९ – ४ मार्च, १८३७ |
| मार्टिन वान ब्यूरन |  | न्यू यॉर्क | ४ मार्च, १८३७ – ४ मार्च, १८४१ |
| जेम्स पोक |  | टेनेसी | ४ मार्च, १८४५ – ४ मार्च, १८४९ |
| फ्रॅंकलिन पियर्स |  | न्यू हॅम्पशायर | ४ मार्च, १८५३ – ४ मार्च, १८५७ |
| जेम्स ब्यूकॅनन |  | पेन्सिल्व्हेनिया | ४ मार्च, १८५७ – ४ मार्च, १८६१ |
| अँड्र्यू जॉन्सन |  | टेनेसी | १५ एप्रिल, १८६५ – ४ मार्च, १८६९ |
| ग्रोव्हर क्लीव्हलॅंड |  | न्यू यॉर्क | ४ मार्च, १८८५ – ४ मार्च, १८८९ ४ मार्च, १८९३ – ४ मार्च, १८९७ |
| वूड्रो विल्सन |  | न्यू जर्सी | ४ मार्च, १९१३ – ४ मार्च, १९२१ |
| फ्रॅंकलिन डिलानो रूझवेल्ट |  | न्यू यॉर्क | ४ मार्च, १९३३ – १२ एप्रिल, १९४५ |
| हॅरी ट्रुमन |  | मिसूरी | १२ एप्रिल, १९४५ – २० जानेवारी, १९५३ |
| जॉन एफ. केनेडी |  | मॅसेच्युसेट्स | २० जानेवारी, १९६१ – २२ नोव्हेंबर, १९६३ |
| लिंडन बी. जॉन्सन |  | टेक्सास | २२ नोव्हेंबर, १९६३ – २० जानेवारी, १९६९ |
| जिमी कार्टर |  | जॉर्जिया | २० जानेवारी, १९७७ – २० जानेवारी, १९८१ |
| बिल क्लिंटन |  | आर्कान्सा | २० जानेवारी, १९९३ – २० जानेवारी, २००१ |
| बराक ओबामा |  | इलिनॉय | २० जानेवारी, २००९ – २० जानेवारी, २०१६ |
| ज्यो बायडेन |  | डेलावेर | २० जानेवारी, २०२० – २० जानेवारी, २०२४ |

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
# आंतरराष्ट्रीय कालविभाग

जगातील आंतरराष्ट्रीय कालविभाग
जगात स्थानिक प्रमाणवेळेसाठी खालील महत्त्वाचे **आंतरराष्ट्रीय कालविभाग** अस्तित्त्वात आहेत:

## यूटीसी - ११:००

* अमेरिकन सामोआ
* न्युए
* सामो‌आ

## यूटीसी - १०:००

* कूक द्वीपसमूह (NZ)
* टोकेलाउ (NZ)
* फ्रेंच पॉलिनेशिया
* अमेरिका
	+ हवाई

## यूटीसी - ९:००

* अमेरिका
	+ अलास्का

## यूटीसी - ८:०० (पॅसिफिक प्रमाणवेळ)

* सिऍटल, वॉशिंग्टन, सान फ्रांसिस्को, सान होजे, लॉस एंजेल्स, व्हॅनकुवर

## यूटीसी - ७:०० (माउंटन प्रमाणवेळ)

* एल पासो, डेन्व्हर, सांता फे, फिनिक्स, एडमंटन, कॅल्गरी

## यूटीसी - ६:०० (सेंट्रल प्रमाणवेळ)

* शिकागो, ह्युस्टन, डॅलस, मिनीयापोलिस, विनिपेग, मेक्सिको सिटी, सांतियागो

## यूटीसी - ५:०० (इस्टर्न प्रमाणवेळ)

* न्यू यॉर्क, बॉस्टन, मायामी, अटलांटा, टोरोंटो, मॉंत्रियाल, हवाना, बोगोटा, लिमा

## यूटीसी - ४:३०

* काराकास

## यूटीसी - ४:००

* पोर्तो रिको, ग्रीनलॅंड, जॉर्जटाउन, पोर्ट ऑफ स्पेन

## यूटीसी - ३:३०

* न्यू फाउंडलंड आणि लाब्राडोर

## यूटीसी - ३:००

* बुएनोस आइरेस, रियो दि जानेरो, साओ पाउलो

## यूटीसी

* लंडन, डब्लिन, लिस्बन

## यूटीसी + १:००

* पॅरिस, ब्रसेल्स, ऍम्स्टरडॅम, बर्लिन, म्युनिक, रोम

## यूटीसी + २:००

* अथेन्स, कैरो, इस्तंबूल, हेलसिंकी, जेरुसलेम, जोहान्सबर्ग

## यूटीसी + ३:००

* मॉस्को, नैरोबी, बगदाद, रियाध

## यूटीसी + ३:३०

* तेहरान

## यूटीसी + ४:००

* दुबई, अबु धाबी, सेशेल्स

## यूटीसी + ४:३०

* काबुल, कंदाहार

## यूटीसी + ५:००

* इस्लामाबाद, कराची, लाहोर

## यूटीसी + ५:३० (भारतीय प्रमाणवेळ)

* दिल्ली, मुंबई, कोलकाता, चेन्नई, बंगळूर, कोलंबो

## यूटीसी + ५:४५

* काठमांडू

## यूटीसी + ६:००

* ढाका

## यूटीसी + ६:३०

* यांगून

## यूटीसी + ७:००

* बॅंगकॉक, जकार्ता

## यूटीसी + ८:००

* बीजिंग, शांघाई, सिंगापूर, क्वालालंपूर, हॉंगकॉंग

## यूटीसी + ८:३०

* प्यॉंगयांग

## यूटीसी + ९:००

* तोक्यो, सेउल

## यूटीसी + ९:३०

* सिडनी, ऍडलेड

## यूटीसी + १०:००

* मेलबर्न, ब्रिस्बेन, व्लाडिव्होस्टॉक

## यूटीसी + १२:००

* ऑकलंड, वेलिंग्टन, फिजी

## हे सुद्धा पहा

* प्रमाणवेळ
# उन्हाळी प्रमाणवेळ

|  |  |
| --- | --- |
|  | ह्या लेखाचा/विभागाचा इंग्रजी किंवा अमराठी भाषेतून मराठी भाषेत भाषांतर करावयाचे बाकी आहे. अनुवाद करण्यास आपलाही सहयोग हवा आहे. ऑनलाईन शब्दकोश आणि इतर सहाय्या करिता भाषांतर प्रकल्पास भेट द्या.
**कृपया, पुढील भाषांतर संकेतांचे पालन आवर्जून करा. विकिपीडिया:शीर्षकलेखन संकेत अनुसार काही अपवाद वगळता **लेख शीर्षके मराठीतच असणे अभिप्रेत आहे**.
* एकूण लेख संख्येच्या अंदाजे २% पेक्षा अधिक लेख भाषांतर प्रतिक्षेत (इंग्रजी मसुद्याच्या स्वरूपात) असू नयेत असा संकेत आहे.
* **स्वतःच्या संपादन संख्येच्या २% पेक्षा अधिक लेखात मसुदे परभाषेत चिटकवू नयेत.**

 |

**उन्हाळी प्रमाणवेळ** (किंवा *ग्रीष्म प्रमाणवेळ*) (इंग्लिश: daylight saving time, summer time) ही जगातील अनेक देशांमध्ये उन्हाळ्यामधील स्थानिक प्रमाणवेळ आहे. विशेषतः शीत कटिबंधांमधील भागात उन्हाळ्यातील जास्त काळ टिकणाऱ्या सूर्यप्रकाशाचा फायदा घेण्यासाठी दरवर्षी वसंत ऋतूमध्ये स्थानिक वेळ एक तास पुढे ढकलली जाते व उन्हाळा संपल्यानंतर साधारण शरद ऋतूमध्ये ही वेळ एक तास मागे केली जाते. जॉर्ज व्हरनॉन हडसन ह्या न्यू झीलंडच्या शास्त्रज्ञाने १८९५ साली उन्हाळी प्रमाणवेळेची संकल्पना मांडली.

युरोप व उत्तर अमेरिकेतील बहुसंख्य देश उन्हाळी प्रमाणवेळ वापरतात.

मध्य युरोपात उन्हाळी प्रमाणवेळ सुरू झाल्यावर घड्याळे २:०० वरून ३:०० वर ढकलली जातात.

मध्य युरोपात उन्हाळी प्रमाणवेळ संपताना घड्याळे ३:०० वरून पुन्हा २:०० वर आणली जातात.
उन्हाळी प्रमाणवेळेच्या वापराबाबत तज्‍ज्ञांमध्ये दुमत आहे. उन्हाळ्यात घड्याळ पुढे केल्यामुळे ऊर्जेची बचत होते असा समर्थकांचा दावा आहे तर शेतकऱ्यांना ह्या पद्धतीचा त्रास होतो अशी विरोधकांची भूमिका आहे.

## Origin

G.V. Hudson invented modern DST, proposing it first in 1895.

When DST starts in central Europe, clocks advance from 02:00 CET to 03:00 CEST.
When DST ends in central Europe, clocks retreat from 03:00 CEST to 02:00 CET. Other regions switch at different times.
In early 2008 central Brazil was one, two, or three hours ahead of eastern U.S., depending on the date.
## Benefits and drawbacks

William Willett independently proposed DST in 1907 and advocated it tirelessly.
Clock shifts affecting apparent sunrise and sunset times at Greenwich in 2007.
The William Willett Memorial Sundial is always on DST.
Retailers generally favor DST. United Cigar Stores hailed a 1918 DST bill.
A 2001 U.S. public service advertisement reminded people to adjust clocks manually.
## बाह्य दुवे

* उन्हाळी प्रमाणवेळेचा इतिहास Archived 2007-09-18 at the वेबॅक मशीन.

## संदर्भ आणि नोंदी
# ओहायो नदी

अमेरिकेच्या नकाशावर ओहायो नदीचा मार्ग
पिट्सबर्ग ह्या शहरामध्ये अलेघेनी व मनोंगहेला ह्या नद्यांच्या संगमातून ओहायो नदीची सुरुवात होते.
लुईव्हिल ह्या केंटकीमधील शहराजवळ ओहायो नदीचे पात्र १ मैल रुंद आहे.
**ओहायो नदी** (इंग्लिश: Ohio River) ही मिसिसिपी नदीची सर्वात मोठी उपनदी व अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या पूर्व भागामधील एक प्रमुख नदी आहे. पेनसिल्व्हेनिया राज्यातील पिट्सबर्ग शहरात अलेघेनी व मनोंगहेला ह्या नद्यांच्या संगमातून ओहायो नदीची सुरुवात होते. तेथून नैऋत्य दिशेला १,५७९ किमी लांब वाहत जाउन ओहायो नदी इलिनॉय व मिसूरी राज्यांच्या सीमेवरील कैरो ह्या शहराजवळ मिसिसिपी नदीला मिळते.

ओहायो नदीचे पाणलोट क्षेत्र ४,९०,६०० चौरस किमी पसरले असून ह्या क्षेत्रामध्ये १४ राज्यांचा समावेश होतो. ओहायो, इंडियाना व इलिनॉय ह्या राज्यांच्या दक्षिण सीमा तसेच वेस्ट व्हर्जिनिया व केंटकी राज्यांच्या उत्तर सीमा ओहायो नदीने आखल्या आहेत.

## प्रमुख शहरे

खालील प्रमुख शहरे व महानगरे ओहायो नदीच्या काठावर वसलेली अहेत.

| महानगर | लोकसंख्या |
| --- | --- |
| पिट्सबर्ग | २४ लाख |
| सिनसिनाटी | २२ लाख |
| लुईव्हिल | १४ लाख |
| एव्हान्सव्हिल | ३.५ लाख |

लुईव्हिल शहराजवळील ओहायो नदीचे विस्तृत चित्र
# केंटकी

|  |
| --- |
| केंटकी Commonwealth of Kentucky |
|  अमेरिका देशाचे राज्य |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |
| टोपणनाव: *ब्लूग्रास स्टेट (Bluegrass State)* |
| ब्रीदवाक्य: *United we stand, divided we fall* |
| अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांत दर्शविणारा नकाशा अमेरिकेच्या नकाशावर चे स्थान |

 |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश |
| **राजधानी** | फ्रॅंकफोर्ट |
| **मोठे शहर** | लुईव्हिल |
| **क्षेत्रफळ** | अमेरिकेत ३७वा क्रमांक |
|  - एकूण | १,०४,६५९ किमी²  |
|   - रुंदी | २२५ किमी  |
|   - लांबी | ६१० किमी  |
|  - % पाणी | १.७ |
| **लोकसंख्या** | अमेरिकेत २६वा क्रमांक |
|  - एकूण | ४३,३९,३६७ (२०१० सालच्या गणनेनुसार) |
|  - लोकसंख्या घनता | ४१.५/किमी² (अमेरिकेत २४वा क्रमांक) |
| **संयुक्त संस्थानांमध्ये प्रवेश** | १ जून १७९२ (१५वा क्रमांक) |
| **संक्षेप** |   US-KY |
| **संकेतस्थळ** | kentucky.gov |

**केंटकी** (इंग्लिश: Commonwealth of Kentucky) हे अमेरिकेच्या मध्य-दक्षिण भागातील एक राज्य आहे. केंटकी हे क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील ३७वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने २६व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

केंटकीच्या उत्तरेला ओहायो व इंडियाना, वायव्येला इलिनॉय, दक्षिणेला टेनेसी, नैऋत्येला मिसूरी तर पूर्वेला व्हर्जिनिया व वेस्ट व्हर्जिनिया ही राज्ये आहेत. फ्रॅंकफोर्ट ही केंटकीची राजधानी असून लुईव्हिल हे सर्वात मोठे शहर आहे. लेक्सिंग्टन हे देखील येथील एक मोठे शहर आहे.

जगातील सर्वात जास्त लांबीच्या गुहांचे जाळे असलेले मॅमथ केव्ह राष्ट्रीय उद्यान केंटकी राज्यातच आहे. येथील घोड्यांच्या शर्यती तसेच ब्लूग्रास नावाचे एक विशिष्ट प्रकारचे गवत प्रसिद्ध आहेत.

## गॅलरी

* केंटकीमधील एक घोड्यांचा तबेला.
* अब्राहम लिंकनचे जन्मस्थान.
* केंटकीमधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग
* केंटकी राज्य संसद भवन
* केंटकीचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे.

## बाह्य दुवे

* अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
* पर्यटन

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 केंटकी |
# कोलंबस (ओहायो)

|  |  |
| --- | --- |
|  | हा लेख अमेरिकेच्या ओहायो राज्यातील कोलंबस शहर याबद्दल आहे. शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पहा - कोलंबस. |

|  |
| --- |
| **कोलंबसColumbus** |
| **अमेरिकामधील शहर** |
|   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
|
कोलंबसकोलंबसचे ओहायोमधील स्थान
 |
|
कोलंबसकोलंबसचे अमेरिकामधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **अमेरिका** |
| राज्य |  ओहायो  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १८१२  |
| क्षेत्रफळ |  ५५०.५ चौ. किमी (२१२.५ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ९०२ फूट (२७५ मी)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ७,८७,०३३  |
|   - घनता |  १,३७३ /चौ. किमी (३,५६० /चौ. मैल)  |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी - ५:००  |
| www.columbus.gov |

**कोलंबस** (इंग्लिश: Columbus) ही अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या ओहायो राज्याची राजधानी, सर्वात मोठे शहर व तिसऱ्या क्रमांकाचे महानगर क्षेत्र आहे. सुमारे ८ लाख लोकसंख्येचे कोलंबस हे अमेरिकेमधील १५व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे व बऱ्याचदा *अमेरिकेतील सर्वात मोठे लहान शहर (द बिगेस्ट स्मॉल टाउन इन अमेरिका)* ह्या टोपणनावाने ओळखले जाते.

शिक्षण, माहिती तंत्रज्ञान, बँकिंग, विमानसेवा इत्यादी उद्योग क्षेत्रांमध्ये कोलंबस हे अमेरिकेमधील एक अग्रेसर शहर आहे. अनेक परिक्षणांनुसार कोलंबस हे व्यापाराच्या, निवासाच्या, तंत्रज्ञानाच्या व पर्यटनाच्या दृष्टीने कोलंबस हे देशामधील सर्वोत्तम शहरांपैकी एक आहे. येथील ओहायो राज्य विद्यापीठ हे विद्यार्थ्यांच्या संखेच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील पाच सर्वात मोठ्या विद्यापीठांपैकी एक आहे.

## गॅलरी

* कोलंबस महापालिका भवन
* ओहायो राज्य विधान भवन
* लेव्हेक टॉवर
* ख्रिस्तोफर कोलंबसाच्या सांता मारिया जहाजाची प्रतिकृति
* ओहायो राज्य विद्यापीठ

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* स्वागत कक्ष
* विकिव्हॉयेज वरील कोलंबस पर्यटन गाईड (इंग्रजी)

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 कोलंबस |

## संदर्भ