Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# न्यू गिनी

हा लेख न्यू गिनी बेट याबद्दल आहे.  या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, गिनी (निःसंदिग्धीकरण).

| न्यू गिनी |
| --- |
|  |
| बेटाचे स्थान |
दक्षिण प्रशांत महासागरामध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या उत्तरेला |
| क्षेत्रफळ |
७,८६,००० वर्ग किमी |
| देश |  पापुआ न्यू गिनी  इंडोनेशिया |
| लोकसंख्या |
७५ लाख |

**न्यू गिनी** हे ओशनिया खंडातील एक बेट आहे. न्यू गिनी दक्षिण प्रशांत महासागरामध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या उत्तरेला वसले आहे.

न्यू गिनी बेटाचा पूर्वेकडील अर्धा भाग पापुआ न्यू गिनी ह्या देशाने व्यापला आहे तर पश्चिमेकडील भागामध्ये इंडोनेशिया देशाचे पापुआ व पश्चिम पापुआ हे दोन प्रांत आहेत.

न्यू गिनी बेटाचा राजकीय नकाशा
# क्लेड

जीव जातिंच्या ह्या चित्रामध्ये लाल समूह एक क्लेड आहे (कारण त्याचे सर्व सदस्य एक जात आणि त्याच्या वंशज जाती आहेत) परंतु हिरवा समूह क्लेड नाही (कारण नीळा समूहामध्ये हिरव्या समूहातील एका सदस्य जातीचा वंशज आहे पण तो हिरव्या समूहाच्या बाहेर आहे.
क्लेड किंवा जीवशाखा म्हणजे जीव जातिंचा एक असा समूह ज्यामध्ये एक जात आणि त्यापासून विकसित झालेल्या सर्व जाती समाविष्ट असतात. जीववैज्ञानिक वर्गीकरण मध्ये क्लेड जीवन वृक्षाची एक शाखा मानली जाते. 'क्लेड' शब्द फार् नवीन आहे आणि १९५८ मध्ये ब्रिटिश जीववैज्ञानिक जूलियन हक्सली हिने हा शोधला होता. क्लेडिकीच्या विज्ञानामध्ये सर्व जीवांना त्यांच्या क्लेड नुसार वर्गीकृत करून त्यांचा अभ्यास केला जातो. प्रजातींचा पूर्वज एक पेशी, एक समुह, एक प्रजाती (मृत किंवा अस्तित्वातील) असू शकतो. प्रत्येक क्लेड ही एकमेकांमध्ये गुंतलेली शाखा असते आणि परत लहान लहान शाखांमध्ये विभागली जाते.
# उंदीर

| उंदीर Late Miocene - Recent434 |
| --- |
|  House mouse, *Mus musculus* |
| शास्त्रीय वर्गीकरण |
|

|  |  |
| --- | --- |
| वंश: | कणाधारी  |
| जात: | सस्तन  |
| वर्ग: | Rodentia  |
| Superfamily: | Muroidea  |
| कुळ: | Muridae  |
| उपकुळ: | Murinae  |
| जातकुळी: | Mus Linnaeus, 1758 |

 |
| जीव |
|
30 जीव; see text  |

उंदीर हे भगवान गणेशाचे वाहन आहे.

## धार्मिक पार्श्वभूमी

आपल्याकडे विविध देव देवतांची विशिष्ठ वाहने आहेत. त्यापैकी उंदीर हे गणपतीचे वाहन आहे असे मानले गेले आहे. भाद्रपदातील गणेशोत्सवाच्या काळात गणपतीबरोबरच उंदराचीही पूजा केली जाते.

## शारीरिक संरचना

उंदीर आकाराने लहान असतो, वजन ३०-५० ग्रॅ., लांबी ८-१० सेंमी. आणि शेपूट बारीक व शरीराएवढ्या लांबीचे असते. शरीराचे डोके, मान, धड आणि शेपूट असे चार भाग असतात. कान मोठे व मुस्कट छोटे टोकदार असून त्याच्या दोन्ही बाजूंस दृढरोम असतात. अग्रपाद आणि पश्चपाद सारख्या आकाराचे व आखूड असतात. वृषणकोश छोटे आणि आखूड असतात. त्याच्या लेंड्या लहान आकाराच्या व संख्येने अधिक असतात.

## प्रजनन

उंदरिणीची गर्भावस्था १९-२० दिवस व दुग्धकाल १३-१४ दिवसांचा असतो. पिले जन्मत: केसहीन असून जन्मल्यानंतर दहाव्या दिवशी त्यांच्या अंगावर पूर्ण केस येतात. एका विणीमध्ये मादी उंदरास ५-१० पिले होतात. पिलांचे डोळे तिसऱ्या दिवशी उघडतात.

## आढळणारे प्रदेश

उंदीर मुळात पाकिस्तानमध्ये असलेल्या गवताळ प्रदेशामध्ये होते. दहा हजार वर्षांपूर्वी मानवाने शेतीस प्रारंभ केल्यानंतर मानवी स्थलांतराबरोबर मस उंदीर जगभर स्थलांतरित झाले.

## विविध जाती

## संभावित नुकसान

उंदीर हे धान्य खातातच पण त्यापेक्षा धान्याची नासाडी अधिक करतात. सतत कुरतडण्याच्या सवयीमुळे कागद, कपडे, लाकूड, इमारती यांची हानी होते. विजेच्या आणि अवगुंठित तारा कुरतडल्यामुळेही नुकसान होते. उंदरावर असलेल्या पिसवांमधून एके काळी प्लेगसारखा संसर्गजन्य रोग पसरलेला होता. उंदराच्या मूत्रामधील लेप्टोस्पायरा या जीवाणूमुळे मानवामध्ये लेप्टोस्पायरोसिस आजार होतो.

## बाह्य दुवे

विश्वकोश
# शोध युग

पोर्तुगीज व स्पॅनिश शोधकांनी बनवलेला जगाचा सर्वप्रथम ज्ञात नकाशा
**शोध युग** हा जगाच्या इतिहासातील १५ व्या ते १७व्या शतकादरम्यानचा एक काळ होता जेव्हा युरोपीय शोधकांनी जगातील इतर भूभाग शोधण्याची मोठी मोहीम हाती घेतली होती. ह्या काळामध्ये स्पॅनिश व पोर्तुगीज शोधकांनी आफ्रिका, अमेरिका, आशिया व ओशनिया खंडांमधील अनेक भूभागांचा शोध लावला.

तेराव्या शतकाच्या अखेरीस मार्को पोलोने आशियाची सफर पूर्ण केली. १४९२ साली ख्रिस्तोफर कोलंबसने अमेरिका खंडाचा शोध लावला तर १४९८ साली वास्को दा गामा सागरी मार्गाने भारतापर्यंत पोचला. पोर्तुगीज खलाशी १५१२ साली मसाल्याच्या पदार्थांच्या शोधात इंडोनेशियाच्या मालुकू द्वीपसमूहावर पोचले. १५२२ साली फर्डिनांड मेजेलनने जगयात्रा सुरू केली. १५९५ साली डच, फ्रेंच व इंग्लिश शोधक ह्या शोध मोहिमेत सामील झाले. १६०८ साली ऑस्ट्रेलिया, १६४२ साली न्यू झीलंड व १७७२ साली हवाईचा शोध लावण्यात आला. ह्याच दरम्यान रशियन शोधकांनी सायबेरियावर सत्ता प्रस्थापित केली.
# मिडवे एटॉल

प्रशांत महासागरातील मिडवे एटॉलचे स्थान
**मिडवे एटॉल** (**मिडवे द्वीप** किंवा **मिडवे द्वीपसमूह**) हा उत्तर प्रशांत महासागरात असलेला प्रवाळी बेटांचा समूह आहे. हा द्वीपसमूह अमेरिकेच्या आधिपत्याखाली आहे.
# अँटीकोअॅग्युलंट

अँटीकोएग्युलंट्स हा रक्ताच्या गुठळ्या होण्यापासून रोखण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधांचा एक वर्ग आहे.असे पदार्थ जळू आणि रक्त शोषणाऱ्या कीटकांमध्ये नैसर्गिकरित्या आढळतात. अँटीकोएग्युलंट्स म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या औषधांच्या गटाचा उपयोग थ्रोम्बोटिक विकारांवर उपचार करण्यासाठी तोंडावाटे घेण्याच्या औषधांच्या आणि इंजेक्शन्सच्या स्वरूपात केला जातो. याव्यतिरिक्त, तोंडावाटे घेता येणारी अँटीकोएग्युलंट्स देखील उपलब्ध आहेत. काही अँटीकोएग्युलंट्सचा उपयोग वैद्यकीय उपकरणांमध्ये, जसे की टेस्ट ट्यूब, रक्त संक्रमण पिशव्या आणि मूत्रपिंड डायलिसिस उपकरणांमध्ये देखील केला जातो.

सामान्य अँटीकोआगुलंट्समध्ये वॉर्फरिन आणि हेपरिन यांचा समावेश होतो.
# कुस्को

|  |
| --- |
| **कुस्कोCusco** |
| **पेरूमधील शहर** |
|   |
|

|  |
| --- |
| ध्वज |

 |
|
कुस्कोकुस्कोचे पेरूमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **पेरू** |
| प्रदेश |  कुस्को  |
| क्षेत्रफळ |  ७०,०१५ चौ. किमी (२७,०३३ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ११,१५२ फूट (३,३९९ मी)  |
| लोकसंख्या  (२००७) |
|   - शहर |  ३,५८,९३५  |
| www.municusco.gob.pe |

**कुस्को** (स्पॅनिश: *Cuzco*; क्वेचुआ: Qusqu *किंवा* Qosqo) हे पेरू देशातील एक शहर आहे. हे शहर पेरूच्या दक्षिण भागात आन्देस पर्वतरांगांमध्ये समुद्रसपाटीपासून ११,००० फूट उंचीवर वसले असून ह्याच नावाच्या प्रदेशाचे राजधानीचे शहर आहे. १८व्या शतकाच्या अखेरीस दक्षिण अमेरिका खंडातील सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर असलेल्या कुस्कोची लोकसंख्या २००७ साली सुमारे ३.५९ लाख इतकी होती.

ऐतिहासिक इंका साम्राज्याची राजधानी असलेले कुस्को आजच्या घडिला युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान व एक मोठे पर्यटनकेंद्र आहे. राष्ट्रीय संविधानात पेरूची ऐतिहासिक राजधानी असा उल्लेख केलेल्या कुस्को येथे दरवर्षी अंदाजे २० लाख पर्यटक भेट देतात.

## चित्रदालन

* सांतो दॉमिंगो कॅथेड्रल
* ला कोंपान्या चर्च
*
*
* जुने रस्ते
* शहर केंद्र
* क्रिस्तोब्लांको

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 कुस्को |

* "अधिकृत संकेतस्थळ" (स्पॅनिश भाषेत). 2007-10-25 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2011-10-12 रोजी पाहिले.
* "शासकीय सांस्कृतिक संकेतस्थळ" (स्पॅनिश भाषेत). 2011-11-19 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2011-10-12 रोजी पाहिले.
* "कुस्कोची माहिती" (स्पॅनिश भाषेत). 2012-02-14 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2011-10-12 रोजी पाहिले.
* विकिव्हॉयेज वरील कुस्को पर्यटन गाईड (इंग्रजी)