Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# अतिनूतन युग

मध्य अतिनूतन युगातील समुद्री पृष्ठभाग तापमानातील विसंगती
१९व्या शतकातील अतिनूतन युगातील लॅंडस्केपबद्दलचा समज
अतिनूतन युग ( /ˈplaɪəˌsiːn/; किंवा प्लीओसीन) हा भूगर्भीक कालखंडातील युग आहे जो ५.३३ दशलक्षांवरून २.५८ पर्यंत पसरलेला आहे . सेनोझोइक युगमध्ये नूजीन पीरियड हा दुसरा आणि सर्वात जवळचा काळ आहे. अतिनूतन युग मायोसिन युरोपचा पाठपुरावा करते आणि त्या नंतर प्लीस्टोसीन इपोक हे २००९ च्या आधी प्रसिद्ध झाले. सन्‌ १८३३ मध्ये प्रसिद्ध भूवैज्ञानिक लायल याने प्लायोसीन इपोक शब्दाचा सर्वप्रथम वापर केला होता. प्लायोसीन शब्दाची उत्पत्ति ग्रीक धातु (प्लाइआन अधिक, कइनास नूतन) यांपासून झाली आहे. याचा अर्थ असा आहे की मध्यनूतन च्या तुलनेत, या युगात सापडलेले जीव आणि प्रजाति आज बऱ्याच प्रमाणात जिवंत आहेत. यूरोप मध्ये या युगातील शिंपले इंग्लैंड, फ्रांस, बेल्जियम, इटली या देशांमध्ये सापडतात.

## संदर्भ
# एकविवाह

एका वेळी एका पुरुषाने एकाच स्त्रीशी वैवाहिक संबंध ठेवणे, म्हणजे **एकविवाह** होय. असा विवाह धर्म, रूढी अगर कायदा यांस अनुसरून समाजसंमत पद्धतीने झालेला असावा. याचाच अर्थ धर्माने, रूढीने आणि कायद्याने पत्नी म्हणून मिळणारे सर्व हक्क एका वेळेला एकाच स्त्रीला मिळणार आणि पत्नीच्या सर्व जबाबदाऱ्या तीच उचलणार, असा होतो.

हिंदू धर्माने पुरुषाला एकपत्नीकत्वाचे बंधन घातले नव्हते, असे काहींचे म्हणणे आहे. एक पत्नी ह्यात असताना दुसरी आणण्याची सोय आणि अनुलोम विवाहपद्धतीने खालच्या वर्णातील स्त्रीशी वैवाहिक संबंध ठेवण्याची मुभा, या कारणांमुळे असे मत झाले असावे. परंतु दुसरी समवर्णी पत्नी आणणे हे अपवादात्मक होते आणि पहिल्या पत्नीच्या पूर्ण संमतीने व तिच्यातील काही वैगुण्यांमुळे दुसरी पत्नी करण्यास अनुज्ञा होती. एकपत्नीव्रत आणि पातिव्रत्य हेच हिंदू धर्माचे आदर्श आहेत, असेही म्हणले जाते. ख्रिस्ती धर्माचा प्रसार असलेल्या यूरोपीय व अमेरिकी समाजांत एकपत्नीकत्वाची चाल बरीच खोल रुजलेली दिसते. पण काहींच्या मते तिथेही एक दोन संप्रदाय सोडले, तर सतराव्या शतकापर्यंत बहुपत्नीकत्वाला धर्माने बंदी केली नव्हती.

धर्माचा आदेश अगर आदर्श काहीही असला आणि व्यवहारात बहुपतिकत्व किंवा बहुपत्नीकत्व वेगवेगळ्या समाजांत वेगवेगळ्या काळी जरी दिसून आले, तरी एकविवाह अधिकाधिक समाजांत सातत्याने टिकलेला आहे. परंतु एकविवाहाची पद्धत ही समाजाच्या प्रगत अवस्थेचे आणि मानवाच्या सभ्यतेचे अगर सुसंस्कृतपणाचे लक्षण आहे, असे मानणे बरोबर नाही. कारण अनेक दृष्टींनी सुसंस्कृत समजल्या जाणाऱ्या समाजात बहुपत्नीकत्व आणि अंदमानी लोकांसारख्या मागासलेल्या समाजात एकपत्नीकत्व रूढ असलेले दिसते.

समूहविवाह, बहुपतिकत्व, बहुपत्नीकत्व आणि एकविवाह किंवा एकपत्नीकत्व असा विवाहसंबंधांचा उत्क्रांतिद्योतक क्रम लावणे, आता अशास्त्रीय मानले आहे. परंतु व्यक्तिस्वातंत्र्य व स्त्रीपुरुषसमानता ही तत्त्वे मूलभूत मानली, तर एकविवाह (एकपत्नीकत्व आणि एकपतिकत्व) श्रेष्ठ मानला पाहिजे. नैतिक मूल्ये, आर्थिक परिस्थिती किंवा अर्थव्यवस्था, शिक्षणाचा आशय आणि प्रसार तसेच जनसांख्यिकीय वैशिष्ट्य या प्रमुख कारणांवर विवाहाचा प्रकार मुख्यत: अवलंबून असतो. समता व व्यक्तिस्वातंत्र्य ही नैतिक मूल्ये; यंत्रोपकरणांच्या वाढीमुळे होणारा औद्योगिक विकास व नागरीकरण; उपजीविकेच्या साधनांसाठी होणारी स्पर्धा; उद्योगधंद्यानिमित्त अपरिहार्य झालेली गतिशीलता; शिक्षणाचा प्रसार आणि शिक्षणाची स्त्रीपुरुषांना असलेली समान संधी व त्यामुळे स्त्रीला उद्योगधंद्यात असलेला मुक्त प्रवेश आणि लाभलेले आर्थिक स्वातंत्र्य; सामाजिक नियंत्रणात धर्माला लाभलेले दुय्यम अगर कनिष्ठ स्थान; शासनाचा प्रभाव तसेच स्त्रीपुरुष समान मानण्याची शासकीय दृष्टी आणि स्त्रीपुरुषसंख्येतील समतोल इत्यादींमुळे एकविवाहपद्धती ही आधुनिक काळात अपरिहार्य झाली आहे आणि योग्यही मानली आहे.
# वटवाघूळ

| वटवाघूळ जुनी पॅलिओसीन - अलीकडील |
| --- |
|  वटवाघूळ |
| शास्त्रीय वर्गीकरण |
|

|  |  |
| --- | --- |
| वंश: | कणाधारी  |
| जात: | सस्तन  |
| Infraclass: | युथेरिया  |
| Superorder: | लॉरासियाथेरिया / आर्चोन्टा  |
| वर्ग: | **शिरोप्टेरा** ब्लुमेनबाक, १७७९ |

 |

वृक्षांवर उलट लटकलेली वटवाघूळे.
वटवाघूळ हा दूरपर्यंत उडण्याची क्षमता असलेला एकमेव सस्तन प्राणी आहे.वटवाघळे 120000HZ वारंवारते पर्यंत आवाज ऐकू शकतात.

## शिकारीची पद्धत

वटवाघळे आपल्या नाकातून हळूवारपणे अतिशय उच्च वारंवारतेचे ध्वनी निर्माण करतात. हे स्वर उडत्या कीटकांवर आपटून मागे येतात. रडारच्या तंत्रज्ञानात असते त्याप्रकारे वटवाघळे प्रतिध्वनी ऐकून आपल्या भक्ष्याचा वेध घेतात. अचूक अंदाज घेत ते त्या कीटकावर एकदम झडप घालतात. ज्यांना वाघळांची ही पद्धत माहित आहे, असे काही पतंग आहेत. अशा वेळी तेही विचित्र आवाज काढून वाघळांना चकवतात आणि स्वतःला वाचवण्याचा प्रयत्न करतात.

## देशोदेशीचे शुभ-अशुभ

वटवाघळांना काही देशांमध्ये शुभ तर काही देशांमध्ये अशुभ मानले जाते. काही ठिकाणी वटवाघळांना भूत, मृत्यू आणि रोग यांचे प्रतीक मानतात.

* चीनमध्ये वटवाघळांना दीर्घायुष्य आणि आनंदाचे प्रतीक समजतात.
* पोलंडमध्ये वटवाघळांना शुभ मानले जाते. एका पुराणकथेनुसार वटवाघळांना माणसाच्या केसांमध्ये घुसायला आवडते; पण त्यामागचे खरे कारण म्हणजे डास आणि इतर कीटक माणसाच्या डोक्‍याभोवती घोंघावत असताना, त्यांना खाण्यासाठी वटवाघळे येतात आणि ती चुकून माणसांच्या केसांमध्ये घुसतात.
* इंग्लंडमध्ये वटवाघळांची खूप काळजी घेतली जाते, आणि त्यांना किंवा त्यांच्या राहण्याच्या ठिकाणी कसली इजा होईल अशी कृती केली, तर त्या माणसाला मोठा दंड केला जातो.
* अमेरिकेतल्या टेक्‍सास राज्यातल्या ऑस्टिनमध्ये तर सुमारे १५ लाख वटवाघळांचे एक अभयारण्यच आहे. सूर्यास्ताच्या सुमाराला ही वटवाघळे आपल्या घरट्यांमधून बाहेर पडतात. ते पाहण्यासाठी लाखभर पर्यटक तिथे गोळा होतात.
* पुण्याजवळच्या चिंचवड-निगडी येथेही रोज संध्याकाळी हजारोंच्या संख्येने अशीच वटवाघळे एका दिशेकडून दुसऱ्या दिशेला जाताना दिसतात, आणि पहाटे उलट्या दिशेने. हा कार्यक्रम प्रत्येक दिशेने सुमारे तासभर चालतो.
* महाराष्ट्राच्या फारशी वर्दळ नसलेल्या लेणी आणि गुहांमध्ये वटवाघळे हटकून सापडतात.
* वटवाघळाला उलटे लोंबायला आवडते. विजेच्या तारेला लोंबताना एखाद्या वटवाघळाचा खाली असलेल्या दुसऱ्या तारेशी संपर्क होते आणि ते वटवाघूळ तिथेच चिकटून राहते आणि मृत्युमुखी पडते.

## संदर्भ

निशाचर कीटकभक्षक अच्युत गोडबोले, अतुल कहाते - सकाळ... Archived 2011-01-19 at the वेबॅक मशीन.
# ससा

ससा
ससा हा एक छोटा सस्तन प्राणी आहे. एका वेळेला सशाची मादी २ ते ६ पिल्ले देते. जन्मतः सशाचे डोळे उघडलेले नसतात ससे पांढरे, तसेच पिवळट तपकिरी रंगाचे किंवा काळ्या रंगाचेही असतात. सफेद ससे त्यांच्या पांढऱ्या शुभ्र रंगामुळे विशेष उठून दिसतात. ससा हा शाकाहारी प्राणी आहे. ससा अतिशय चपळ व वेगवान असतो. सशाचे डोळे लाल असतात. ससे पालन हा एक चांगला व्यवसाय आहे. सशाच्या अनेक प्रजाती आहेत. रानात मिळणारे ससे पाळण्यास बंदी आहे. काही ठराविक जातीचे ससे पाळता येतात. ससे अनेक प्रकारचे असतात. ससे रानातील गवत व शेतातील भाज्या, गाजर अश्या काही वनस्पती खातात.
# मादागास्कर

|  |
| --- |
| **मादागास्कर** Republic of Madagascar मादागास्करचे प्रजासत्ताक |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| मादागास्करचे स्थानमादागास्करचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** | अंतानानारिव्हो  |
| **अधिकृत भाषा** | मालागासी, इंग्लिश, फ्रेंच |
|  - राष्ट्रप्रमुख | मायकेल रानद्रिआनिरिना |
|  - पंतप्रधान | रुफिन झाफिसांबो |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | २६ जून १९६०  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | ५,८७,०४१ किमी२ (४५वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | ०.१३ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | २,००,४२,५५१ (५५वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | ३३/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | १९.७२२ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न | ९७५ अमेरिकन डॉलर  |
| **राष्ट्रीय चलन** | मालागासी एरियरी |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | MG |
| **आंतरजाल प्रत्यय** | .mg |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +261 |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**मादागास्कर** हा पूर्व आफ्रिकेतील एक द्वीप-देश आहे. अंतानानारिव्हो ही मादागास्करची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. हे जगातील सर्वात मोठ्या बेटांपैकी एक आहे. याच्या चारही बाजुंना हिंद महासागर आहे.

## धर्म

मादागास्कर हा संविधानानुसार निधर्मी देश आहे. येथील बहुसंख्य लोक ख्रिश्चन धर्म पाळतात.

येथील ०.६% लोक हिंदू धर्म पाळतात.

## खेळ

* ऑलिंपिक खेळात मादागास्कर
* मादागास्कर फुटबॉल संघ

## संदर्भ आणि नोंदी