Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ

သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ| European Union (EU) |
|  |
| ဒၞာဲဒတန် သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (အသာ်သ္ၚေက်) |
| ဂကူ လဒက်ပ္တန် | ပံင်ကောံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် |
| ဍုင် ကောန်ဂကောံ | ၂၇ ဍုင် |
| ဍုင်ဇၞော် (De facto) | ဗရပ်သေလ် (Brussels) |
| အရေဝ်ဘာသာ ရုင် | ၂၄ အရေဝ်ဘာသာ |
| လၟိဟ်မၞိဟ် | ၄၄၈ ပြကောဋိ (၂၀၂၃) |
| သြန် | ယူရဝ် (Euro, €) |
| ဇုန်အခိင် | CET, EET, WET |

**သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ** (အၚ်္ဂလိက်: *European Union - EU*) ဝွံ ဒှ်ဂကောံ ပံင်ကောံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အကြာ ဍုင်ကောန်ဂကောံ (၂၇) ဍုင် မၞုံဒတန် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲရးဥရောပ (Europe) ရ။ သမ္မဂ္ဂဏအ်ဝွံ နွံကဵု သမၠဲတိ ၄,၂၃၃,၂၅၅ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ (၁,၆၃၄,၄၆၉ စတုရံတိုင်) တုဲ၊ လၟိဟ်မၞိဟ် သီုဖအိုတ် နွံ ၜိုတ် ၄၄၈ ပြကောဋိ ရ။

သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ ဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သၞောတ်ဝ် ဗွိုက်ပံင်ကောံ (Single market) မကဵုအခေါင် ကုကောန်ဍုင်တအ် ဂွံအာကၠုင် လောဲသွာ၊ သွံရာန်ဗၞိက် ကေုာံ ကၠောန်ကမၠောန် နကဵု ဗၠးၜး အကြာ ဍုင်ကောန်ဂကောံတအ် သီုဖအိုတ်ရ။

## ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန်

ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးတိ ဒုတိယ တုဲဒှ်အာတုဲ၊ က္ဍိုပ်သကိုပ် ရးဥရောပတအ် မိက်ဂွံ ဝေင်ပဲါ ပြဿနာ ပၞာန် အကြာ ဍုင်ဝုတ်ဒိုဟ်တအ်တုဲ၊ စဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံ ပံင်စပ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၁ ဂှ် ဍုင် (၆) ဍုင် စဒက်ပ္တန် ဂကောံ မသတ္တု ကေုာံ ပသဲ ဥရောပ (European Coal and Steel Community) မဒှ် သဇိုင်ရိုဟ်ကၞက် အဓိက သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၃ ဂှ် နကဵု လိက်ကသုက် မာသထရေတ် (Maastricht Treaty) တုဲ စၟတ်သမ္တီ ဒက်ပ္တန် သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ (EU) တုဲ ကဵုအခေါင် ကောန်ဍုင်တအ် ဂွံဒှ် ကောန်ဍုင် EU (EU citizenship) ရ။

## ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဌာနအဓိကဂမၠိုင်

သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ ဝွံ အုပ်ဓုပ်လဝ် နကဵု ဂကောံ ကေုာံ ဌာန အဓိက နာနာသာ် မပ္တံကဵု-

* **ကမ္မရှေန် ဥရောပ (European Commission):** ဒှ်ဂကောံ အလဵုအသဳ အုပ်ဓုပ် မဖျေံ ပဝ်လသဳ ကေုာံ ဥပဒေ သမ္မဂ္ဂ။ ဌာနချုပ် နွံ ပ္ဍဲဍုင် ဗရပ်သေလ် (Brussels) ဍုင်ဘေလ်ဂျဳယာမ်။
* **ပါလဳမာန် ဥရောပ (European Parliament):** ဒှ်ဂကောံ မရုဲစှ်လဝ် နကဵု ကောန်ဍုင် EU တအ် တိုက်ရိုက်တုဲ နွံတာလျိုင် သွက်ဂွံ ပဒတန် ဥပဒေ ကေုာံ သဳကၠဳ ပရေင်ဘဏ္ဍာ။
* **ဘဏ် ဗဟဵု ဥရောပ (European Central Bank - ECB):** ဒှ်ဌာန မထိင်ဒဝ် ပရေင်သြန် ကေုာံ သြန်ယူရဝ်။ ဌာနချုပ် နွံ ပ္ဍဲဍုင် ဖရန်ဖတ် (Frankfurt) ဍုင်ဂျာမနဳ။

## ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သြန်ယူရဝ်

သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ ဝွံ နွံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန်တုဲ၊ ဍေံဒှ် ဂကောံမၞုံကဵု ဒြဟတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵု (၃) ပ္ဍဲဂၠးတိ (ကြဴနူ ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် ကေုာံ ကြုက်) ရ။

ပၞောဝ်ကဵု ဍုင်ကောန်ဂကောံ ၂၇ ဍုင်ဂှ် ဍုင် (၂၀) ဍုင် (ဥပမာ - ပြင်သေတ်၊ ဂျာမနဳ၊ အဳတလဳ) တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် သြန်တုပ် မတွဟ်ဂး **သြန်ယူရဝ်** (Euro) တုဲ ဒေသဏအ်ဂှ် ကော်စ ဇြောန်ယူရဝ် (Eurozone) ရ။

## ဍုင်ကောန်ဂကောံဂမၠိုင်

ကိုပ်ကၠာတေအ် သမ္မဂ္ဂဏအ် နွံ ၂၈ ဍုင်ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဍုင်ဗြိတိန် (UK) နုက်တိတ် နူကဵု သမ္မဂ္ဂ (ပြဿနာ မကော်စ ဗရိတ်သေတ် - Brexit) တုဲ လၟုဟ် သှ်ေဒၟံင် (၂၇) ဍုင်ရ။

## တင်နိဿဲ

## ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်

* ဥရောပ
* အဳတလဳ
* ဂျဳထပှ် (G7)
# ဝိုင်

ဝိုင်| Red\_Wine\_Glass.jpgဝိုင်ဗကေတ် မစုတ်လဝ် ပ္ဍဲဖန်ခွက် |
| General information |
| Type | အရက် (Alcoholic beverage) |
| Study and teaching |

**ဝိုင်** (အင်္ဂလိက်: *Wine*) ဝွံ ဒှ်အရက် မကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ပရေင်စုတ်ဓါတ်မေန် (Fermentation) နူဍာ်သတ်ပၞဟ်ရ။ ဓါတ်မေန်ဂှ် ပြံင်လှာဲထောအ် ဓါတ်သဂြာ (Sugar) မနွံ ပ္ဍဲသတ်ပၞဟ် တအ်ဂှ် ကဵုဒှ်အာ ဓါတ်အယ်လ်ကိုဟော (Alcohol) ရ။

## ဝင်

ဝိုင်ဝွံ နွံကဵုဝင် မတြေံဗွဲမလောန်ရ။ အတိုင်တင်ဂၞင် သုတေသနမ္ဂး ဝိုင်စကတဵုဒှ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဒေသ ဂျောဂျဳယာ (Georgia)၊ အဳရန် (Iran) ကေုာံ အာမေးနီးယား (Armenia) ၜိုတ် ၆,၀၀၀ ဘဳစဳ (BC) တေအ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်အဳဂျိပ်တြေံ ကေုာံ ဂရိတ်တြေံတအ်ဂှ် ဝိုင်ဝွံ စကာပ္ဍဲသဘင် ကေုာံ ပရေင်ဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

## ဂကူဝိုင်ဂမၠိုင်

ဗွဲမဂၠိုင် ဝိုင်နွံ ၜါဂကူအဓိကရ:

1. **ဝိုင်ဗကေတ် (Red Wine):** ပတိတ်လဝ် နူသတ်ပၞဟ် အသာ်ဗကေတ် ဟွံသေင်မ္ဂး အသာ်ဒုင် (Dark grapes)။
2. **ဝိုင်ဗတာင် (White Wine):** ပတိတ်လဝ် နူသတ်ပၞဟ် အသာ်သၚေက် ဟွံသေင်မ္ဂး အသာ်ဗတာင်။
3. **ဝိုင်ပက္ကလာ (Rosé Wine):** ဒှ်ဝိုင် အသာ်ပန်းရောင်။

## ပရေင်ပတိတ်

ပရေင်ပတိတ်ဝိုင် (Winemaking) ဂှ် နွံကဵု လၟေင်ကမၠောန် ဗွဲမဂၠိုင်:

* ပဟတ်သတ်ပၞဟ် (Harvesting)
* လေတ်သတ်ပၞဟ် (Crushing)
* စုတ်ဓါတ်မေန် (Fermentation)
* စုတ်ပ္ဍဲထိုင်/ပ္ဍဲဖန်ပုလင်း (Bottling)

## ဖဵု ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက်

ယဝ်ရသောက် ဝိုင်ဗကေတ် ပ္ဍဲဗၞတ်မွဲမွဲ (Moderation) မ္ဂး ဍေံနွံကဵု ဓါတ်မဗိုင်ရီုကဵု ပရေင်ထတ်ယုက် ဂြိုဟ် (Heart health) ဂးရ။ ဆဂး ယဝ်ရသောက်ဂၠိုင်လောန်အာမ္ဂး ဍေံပကဵုကဵု အန္တရာယ် ကုခန္ဓာကာယမာန်ရ။

## နိဿဲ

## ဆက်ဗှ်ညိ

* အရက်
* သတ်ပၞဟ်