Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# အရေဝ်အဳတလဳ

| အရေဝ်အဳတလဳ |
| --- |
| Italiano |
| ဒေသ | အဳတလဳ၊ သွိတ်ဇြာလာန်၊ သမာရဳနဝ်၊ ကေုာံ ဗာတဳကာန် |
| ကောန်ဒေသညးမဟီုဂမၠိုင် | ၜိုတ် ၈၅ ပြကောဋိ (L1 + L2) |
| ဂြောဝ် အရေဝ် | အေန်ဒဝ်-ဥရောပ (Indo-European)
* ဣတလဳ-လေတ္တေန် (Italo-Latin)
	+ ရဝ်မာန် (Romance)
		- **အရေဝ်အဳတလဳ**
 |
| အက္ခရ် | လေတ္တေန် (Latin script) |
| အဝေါင်ရုင် |
| လိက်ရုင် | အလဵုအသဳ အဳတလဳ၊ သွိတ်ဇြာလာန်၊ သမာရဳနဝ်၊ ကေုာံ ဗာတဳကာန် (Vatican City) |
| ကောဒ်အရေဝ်ဘာသာ |
| ISO 639-3 | – |

**အရေဝ်အဳတလဳ** (အၚ်္ဂလိက်: *Italian language*၊ အရေဝ်အဳတလဳ: Italiano) ဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ မပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံ အရေဝ်ဘာသာ ရဝ်မာန် (Romance languages) မွဲတုဲ၊ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ မကၠုင်နူ တမ်မူလ အရေဝ် လေတ္တေန် (Vulgar Latin) မဟီုဂးလဝ် ပ္ဍဲခေတ် အေန်ပါယာ ရဝ်မာန် (Roman Empire) ရ။ အရေဝ်ဏအ်ဝွံ စကာ ဟီုဂးဒၟံင် အဓိက ပ္ဍဲဍုင်အဳတလဳ ကေုာံ ဍုင်ပယျဵုဆက်တအ်ရ။

နကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် မဟီုဂး သီုဖအိုတ်မ္ဂး အရေဝ်အဳတလဳဝွံ နွံလၟိဟ်မၞိဟ်စကာ ၜိုတ် ၈၅ ပြကောဋိ အလုံဂၠးတိတုဲ၊ ဍေံဒှ် အရေဝ်ဘာသာ ရုင် အဓိက သွက် ဍုင်အဳတလဳ၊ ဍုင်သွိတ်ဇြာလာန် (Switzerland)၊ ဍုင်သမာရဳနဝ် (San Marino) ကေုာံ ဍုင်ဗာတဳကာန် (Vatican City) တအ်ရ။ တုဲပၠန် အရေဝ်အဳတလဳဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ မၞုံကဵု အဝဵုသြဇာ ဇၞော်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲကဵု သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ (EU) ကီုရ။

## ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ

အရေဝ်အဳတလဳ စံင်ၜတ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရေဝ်အဳတလဳ သၞောတ်ဝ် (Standard Italian) မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဝွံ ဒုင်သဇိုင် လတူ အရေဝ်ဒေသ တာသကန် (Tuscan dialect) ဗွဲတၟေင် နူဍုင် ဖလဝ်ရိန် (Florence) မဟီုဂးလဝ် ပ္ဍဲခေတ် ၁၄ ဗွဝ်ကၠံရ။

အစာကၞေဟ် ကေုာံ အစာကဗျ မပြာကတ် ဗီုကဵု ဒါန်တေ အာလဳဂဳယေရဳ (Dante Alighieri) မချူလဝ် လိက်ကဗျ *La Divina Commedia* (The Divine Comedy) တအ် စကာလဝ် အရေဝ်ဒေသဏအ်တုဲ၊ ဍေံဇၞော်မောဝ် ကတဵုဒှ်အာ အရေဝ်ဘာသာ စံင်ၜတ် သွက် အလုံမွဲဍုင် အဳတလဳရ။

## မလိက် ကေုာံ ရမ္သာင်

အရေဝ်အဳတလဳဂှ် ချူ နကဵု စက်သမ္တီ အက္ခရ် လေတ္တေန် (Latin alphabet) ရ။ ဆဂး မလိက် အဳတလဳဝွံ နွံဆ အက္ခရ် (၂၁) မ ဓဝ်ရ။ အက္ခရ် (J, K, W, X, Y) သီု မသုန်မဏအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် စကာ ပ္ဍဲကဵု ဝေါဟာရ မကၠုင်နူ ဍုင်သအာင် ဟွံသေင်မ္ဂး အရေဝ်အင်္ဂလိက် တအ်ဟေင်ရ။

အရေဝ်အဳတလဳဝွံ ပြာကတ်တဴ နကဵု ရမ္သာင် မဍိုန်ဍောတ် ညံင်ရဴ ဒွက်ဂဳတ (Musicality) ကီုရ။ ဝေါဟာရ အဳတလဳ ကြပ်သီုဖအိုတ်ဂှ် အုပ်နိဂီု နကဵု ရမ္သာင် သွိုရ် (Vowels) အိုတ်ရ။

## အဝဵုသြဇာ အလုံဂၠးတိ

ၜိုန်ရ လၟိဟ်မၞိဟ်ဟီုဂး ဟွံဂၠိုင် ညံင်ရဴ အရေဝ်အင်္ဂလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပြင်သေတ်ကီုလေဝ်၊ အရေဝ်အဳတလဳဝွံ နွံကဵု အဝဵုသြဇာ ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ကဏ္ဍ အခိုက်ကၞာ ယေန်သၞာင် ဂၠးတိရ။

* **ဂဳတ:** ဝေါဟာရ ဂဳတ အလုံဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ဆဝ်ပရာနဝ် (soprano)၊ အာလာဂရဝ် (allegro)၊ သဝ်နာတာ (sonata) ကေုာံ ဍာ်ဒွက် အဝ်ပရာ (Opera) တအ်ဂှ် ကၠုင်နူ အရေဝ်အဳတလဳ သီုဖအိုတ်ရ။
* **စၞစ:** ဝေါဟာရ စၞစ မပ္တံကဵု ပဳဇြာ (pizza)၊ ပါသတာ (pasta) ကေုာံ ကဝ်ဖဳ အေက်သပရက်သဝ် (espresso) တအ်ဂှ် ပြာကတ်ဒၟံင် အလုံဂၠးတိရ။
* **ကွတ်သုခုမ:** ပ္ဍဲခေတ် ရ 않았သေန် (Renaissance) ဂှ် အရေဝ်အဳတလဳဝွံ ဒှ်အရေဝ် အဓိက သွက် ကွတ်ပါန်ခဳ ကေုာံ ပရေင်သုကာပ်ပိသုကာ ရ။

## တင်နိဿဲ

## ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်

* အဳတလဳ (Italy)
* သမ္မဂ္ဂ ဥရောပ (EU)
* လေတ္တေန် (Latin)