Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဗွဝ်ကၠံ

| ဗွဝ်ကၠံ |
| --- |
| ယူနေတ် မဆေင်ကု | အခိင် |
| သင်္ကေတ | c.  |

**ဗွဝ်ကၠံ** (အင်္ဂလိက်: *Century*) ဝွံ ဒှ်ဗၞတ်ဗ္ၜတ်အခိင်ကာလ မနွံဗၞတ် (၁၀၀) သၞာံရ။ ပ္ဍဲသၞောတ်ပြက္ခဒိန် ဂြေဂေါရိယာန် (Gregorian calendar) မ္ဂး ဗွဝ်ကၠံပထမ (၁ ဗွဝ်ကၠံ) ဝွံ စတံနူ သၞာံ ၁ အေဒဳ (AD 1) တုဲ အိုတ်အာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၀၀ အေဒဳ (AD 100) ရ။ ဗွဝ်ကၠံလၟုဟ် မနွံဒၟံင်ဂှ် ဒှ်၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ရ ။

## နဲကဲရုဲစှ် ကေုာံ ပွမရိုဟ်လၟိဟ် (Calculation and Numbering)

သၞောတ်ပွမရိုဟ်ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဟိုတ်နူဟွံမွဲကဵု "သၞာံ ၀" (Year 0) တုဲ ဍေံစတံနူ သၞာံ ၁ ဟေင်ရ:

1. **ဗွဝ်ကၠံ ၁:** သၞာံ ၁ စိုပ် သၞာံ ၁၀၀။
2. **ဗွဝ်ကၠံ ၂:** သၞာံ ၁၀၁ စိုပ် သၞာံ ၂၀၀။
3. **ဗွဝ်ကၠံ ၂၀:** သၞာံ ၁၉၀၁ စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀။
4. **ဗွဝ်ကၠံ ၂၁:** သၞာံ ၂၀၀၁ စိုပ် သၞာံ ၂၁၀၀။

## တင်ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံအဆက်ဆက် (Significance in History)

ပ္ဍဲဝင်လောကမ္ဂး ဗွဝ်ကၠံမွဲမွဲ နွံကဵုလက်သန်မတၟေင်တၟဟ်:

* **၁၈ ဗွဝ်ကၠံ:** ခေတ်မစကတဵုဒှ် ပၠန်ဂတးစက်ယန် အလန်ပထမ ပ္ဍဲဍုင်ဗြိတိန်။
* **၁၉ ဗွဝ်ကၠံ:** ခေတ်နဲပညာစက်ယန် ပြးဇးအာ အလုံဥရောပ (ဥပမာ - ပိုလာန်၊ ဂျာမနဳ)။
* **၂၀ ဗွဝ်ကၠံ:** ခေတ်မကတဵုဒှ် ပၞာန်ဂၠးကဝ်၊ ပွမခၞံဗဒှ် ကွန်ပျူတာ ကေုာံ အေန်တာနေတ်။
* **၂၁ ဗွဝ်ကၠံ:** ခေတ်နဲပညာခေတ်တၟိ၊ ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ ကေုာံ ပၠန်ဂတးစက်ယန် အလန်စတုတ္ထ။

## သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Analytical Perspective)

နကဵုမတ်တၠပညာ ဝင် မ္ဂး "ဗွဝ်ကၠံ" ဝွံ ဒှ်ကိရိယာ သွက်ဂွံပါ်ခြာခေတ်:

* **ခေတ်တၟိ:** စတံနူ အကြာ ၁၅ ဗွဝ်ကၠံ စိုပ် ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ။
* **ခေတ်တၟိအိုတ်:** စတံနူ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ စိုပ်အခိင်လၟုဟ်။

ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် နဲပညာမပြံင်လှာဲအာဒၟံင် ဗွဲမပြဟ် **အကြာ** ဗွဝ်ကၠံ ၂၁ ဏအ်ဂှ် ဍေံဖန်ဗဒှ်ကဵု သာပ်ဝဲလ် ကေုာံ ဇာနှိက် မနွံကဵုအစောံစရာဲ သၠုင်အိုတ်ရ ။

## ဆက်ဗှ်ညိ

* သၞာံ
* ဝင်
* နဲပညာခေတ်တၟိ
* ခေတ်တၟိအိုတ်

## နိဿဲ