Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ပုင်နာင်ဒမ်

ပုင်နာင်ဒမ်
Congee| ပ္ၚာင်ပုင်နာင်ဒမ်ကြုက် ကေုာံ ကခၞာ ကေုာံ ၜိုင်။ |
| မကၠုင်နူ | အာရှ |
| သၞာံမဖန်ဗဒှ် | အခိုက်တမၠာ |
| ကပေါတ် | သ္ၚု၊ ဍာ် |
|  [[wikibooks:Special:Search/Cookbook: ပုင်နာင်ဒမ် Congee|Cookbook: ပုင်နာင်ဒမ် Congee]]   [[commons:Special:Search/ပုင်နာင်ဒမ် Congee|Media: ပုင်နာင်ဒမ် Congee]] |

**ပုင်နာင်ဒမ်** (အၚ်္ဂလိက်: *Congee, conjee*) ဂှ် ဒှ်ပုင်မဍုန်လဝ်လအ်လအ် သရိုဟ်ဟ် ဍာ်ဂၠိုင်င်ရ။ ပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် စကဵုကပြာင်၊ ခၞာမွဲမွဲတုဲ လဆောဝ်မ္ဂး စကဵု ၜဵုညိညရ။ ပုင်နာင်ဒမ် ဂှ် ဒှ်စၞဂယး ဂကူမန်ကီု သီုကဵု ဂကူခမေန်တအ်ရ။ မန်အခိင်လၟုဟ် စအောန်တုဲ ဆမၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်တအ်ဟေင် မလေပ်စ နဒဒှ် စၞဂယးရ။ တုဲပၠန် ပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ကာလ မၞိဟ်တအ်မဂိယဲ ကအ်လီု စပုင်ခရဲ (ပုင်ဓမ္မတာ) ဟွံမာန်မ္ဂး ရန်တၟအ်ကဵု စၞဂွံလာဲလောဲ၊ ဂွံဒှ်ဒြဟတ်တုဲ စပုင်နာင်ဒမ်ရ။

## နိရုတ္တိ

မအရေဝ် "နာင်ဒမ်" ဝွံ ဗွဲစၟတ် ကၠုင်နူ အရေဝ်မန် "နာင်" ဂှ် ကၠုင်နူ "ဂၠိုင်"၊ "ဒမ်" ဂှ် ကၠုင်နူ "တောမ်" မဂွံအဓိပ္ပါယ်ဍုန်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ "နာင်ဒမ်" ဂှ် ကၠုင်နူအရေဝ်မန် မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဂၠိုင်တောမ်" (ဍုန်လအ်အ်) ရ။ ကွာန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဟိုတ်နူမၜိုဟ်တုဲ မဍုန်ဂှ်ရ ကော်စ "ပုင်ၜိုဟ်" မတုပ်ညံင်အရေဝ်ဗၟာ "ဆန်ပြုတ်" ရ။ မအရေဝ် အင်္ဂလိက် Congee, conjee ဂှ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ဂလာတမေလ် (கஞ்சி *kanji*)ရ။

## ဗီုဍုန်

ကေတ်သ္ၚုညိညတုဲ စုတ်ဍာ်ဂၠိုင်င် ၜိုဟ်/ဍုန် စဵုကဵု ပုင်သရိုဟ်ရ။ ပ္ဍဲထၟာဲဍုင်ပုင်လ္ၚဵုဂှ် နွံကဵု အစဳအဇန် နာင်ဒမ်တုဲ အတိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် မဟီုဂှ် စုတ်တုဲ ဍုန်တုဲ ကာလဂွံမ္ဂး ဍေဟ်ဒေါအ်အာ ကေတ်တ်ရ။

ပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုဂကူမန် ခေတ်တမၠာတေအ်မ္ဂး စကၠုင် နဒဒှ်စၞဂယးရ။ အခိင်လၟုဟ် ဆမၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်တအ်ဟေင် စဒၟံင် နဒဒှ်စၞဂယးဏီဖိုဟ်ရ။ ညံင်ရဴဂကူမန် ခေတ်ကိုပ်ကၠာတေအ်ကီု ဂကူခမေန်တအ်ဂှ် ပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ဒှ်စၞဂယးညးတအ်ရ။ စၞဂယးခမေန် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်မ္ဂး ပုင်နာင်ဒမ် ((បបរ) ဟွံသေင်မ္ဂး ဖၞံ (គុយទាវ)ရ။ဗွဲမဂၠိုင် စကဵု ကကှ်ကှ်ပရာင်၊ ကကှ်ကှ်ခၞာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ခၞာဖျုန်။ သွက်မၞိဟ်ယဲ ကအ်လီု ကအ်ကတင်မ္ဂး ဗွဲမဂၠိုင် စပုင်နာင်ဒမ် ကဵုၜဵုရ။ ဍုင်လ္ၚဵု စပုင်နာင်ဒမ် ကဵုဍာ်ကဝ်ဖရံက်ၜဵု (soy sauce) ရ။

## နိဿဲ
# ဂနန်(သၚ်္ချာ)

**ဂနန်**ကေုာံခဴစးသင်္ချာ။

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ဂနန်အင်္ဂလိက်** | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| **ဂနန်မန်ကဵုဗၟာ** | ၀ | ၁ | ၂ | ၃ | ၄ | ၅ | ၆ | ၇ | ၈ | ၉ |
| **ဂနန်သေံ** | ๐ | ๑ | ๒ | ๓ | ๔ | ๕ | ๖ | ๗ | ๘ | ๙ |
| **ဂနန်သေံလဴ** | ໐ | ໑ | ໒ | ໓ | ໔ | ໕ | ໖ | ໗ | ໘ | ໙ |
| **ဂနန်သေံဇၞော်** | ႐ | ႑ | ႒ | ႓ | ႔ | ႕ | ႖ | ႗ | ႘ | ႙ |
| **ဂနန်ခမေင်** | ០ | ១ | ២ | ៣ | ៤ | ៥ | ៦ | ៧ | ៨ | ៩ |
| **ဂနန်သေံလု**  | ꧰ | ꧱ | ꧲ | ꧳ | ꧴ | ꧵ | ꧶ | ꧷ | ꧸ | ꧹ |
| **ဂနန်အာသဝ်ယျ** | ০ | ১ | ২ | ৩ | ৪ | ৫ | ৬ | ৭ | ৮ | ৯ |
| **ဂနန်ဓေဝနာခရေဝ်** | ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| **အာရဗဳဗၟံက်** | ٠ | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ |
| **ဂနန်ပါရှန်** | ٠ | ١ | ٢ | ٣ | ۴ | ۵ | ۶ | ٧ | ٨ | ٩ |
| **ကဝ်မောဝ်ခဳ** | ੦ | ੧ | ੨ | ੩ | ੪ | ੫ | ੬ | ੭ | ੮ | ੯ |
| **မလာဲယာလီု** | ൦ | ൧ | ൨ | ൩ | ൪ | ൫ | ൬ | ൭ | ൮ | ൯ |
| **ဂနန်ကြုက်ကဵုဂျပါန်** | 〇 | 一 | 二 | 三 | 四 | 五 | 六 | 七 | 八 | 九 |
| **ဂနန်ကြုက်Suzhou** | 〇 | 〡 | 〢 | 〣 | 〤 | 〥 | 〦 | 〧 | 〨 | 〩 |
| **Ge'ez (Ethiopic)** | ፩ | ፪ | ፫ | ፬ | ፭ | ፮ | ፯ | ፰ | ፱ |
| **Gujarati** | ૦ | ૧ | ૨ | ૩ | ૪ | ૫ | ૬ | ૭ | ૮ | ૯ |
| **Hieroglyphic Egyptian** | 𓏺 | 𓏻 | 𓏼 | 𓏽 | 𓏾 | 𓏿 | 𓐀 | 𓐁 | 𓐂 |
| **Kannada** | ೦ | ೧ | ೨ | ೩ | ೪ | ೫ | ೬ | ೭ | ೮ | ೯ |
| **Limbu** | ᥆ | ᥇ | ᥈ | ᥉ | ᥊ | ᥋ | ᥌ | ᥍ | ᥎ | ᥏ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mongolian | ᠐ | ᠑ | ᠒ | ᠓ | ᠔ | ᠕ | ᠖ | ᠗ | ᠘ | ᠙ |
| Oriya | ୦ | ୧ | ୨ | ୩ | ୪ | ୫ | ୬ | ୭ | ୮ | ୯ |
| Roman |  | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX |
| Sinhala |  | 𑇡 | 𑇢 | 𑇣 | 𑇤 | 𑇥 | 𑇦 | 𑇧 | 𑇨 | 𑇩 |
| Tamil | ௦ | ௧ | ௨ | ௩ | ௪ | ௫ | ௬ | ௭ | ௮ | ௯ |
| Telugu | ౦ | ౧ | ౨ | ౩ | ౪ | ౫ | ౬ | ౭ | ౮ | ౯ |
| Tibetan | ༠ | ༡ | ༢ | ༣ | ༤ | ༥ | ༦ | ༧ | ༨ | ༩ |
| New Tai Lue | ᧐ | ᧑ | ᧒ | ᧓ | ᧔ | ᧕ | ᧖ | ᧗ | ᧘ | ᧙ |
| Javanese | ꧐ | ꧑ | ꧒ | ꧓ | ꧔ | ꧕ | ꧖ | ꧗ | ꧘ | ꧙ |
# တက္ကဗေဒ

တက္ကဗေဒ| ဝှာင်:Logic venn diagram.svgပွမပါ်ပါဲဟိုတ်ဖဵု နကဵုနဲကဲတက္ကဗေဒ |
| ဝင် ကေုာံ တံမူလ |
| တင်ဂၞင်တၟေင် |

**တက္ကဗေဒ** (အင်္ဂလိက်: *Logic*; နူကဵုအရေဝ်ဂရိ *logike* မဂွံအဓိပ္ပါယ် "အရေဝ်" ဟွံသေင်မ္ဂး "ဟိုတ်ဖဵု") ဝွံ ဒှ်ပညာမလ္ၚတ်ဗီုပြင်ပွမချပ် ဟိုတ်ဖဵုမခိုင်ကၠိုက်ရ။ တက္ကဗေဒဝွံ ရီုဗင်ကဵုပိုဲ ညံင်ဂွံပါ်ခြာမာန် **အကြာ** ဟိုတ်ဖဵုမစှ်ေဗီုစံင် (Valid reasoning) ကေုာံ ဟိုတ်ဖဵုမဗၠေတ်ယောင်ယာ (Fallacy) ရ ။

## သဇိုင်တက္ကဗေဒအဓိက (Core Concepts)

ပ္ဍဲတက္ကဗေဒမ္ဂး နွံကဵုနဲကဲပါ်ပါဲဟိုတ်ဖဵု (၂) သာ်:

1. **နဲကဲနူသၠုင်စှ်ေသၟဝ် (Deductive Reasoning):** ယဝ်ရတင်ဒုင်စှ်ေ (Premises) ဂှ် ဍာံမ္ဂး တင်သ္ဂုတ်သွာတ် ဒးဍာံ \*\*ဇေတ်ဇေတ်\*\* ရ (ဥပမာ - ဂၞန်သင်္ချာ)။
2. **နဲကဲနူသၟဝ်တိုန်သၠုင် (Inductive Reasoning):** ဒုင်သဇိုင်ကု ပွမဆုံဂဗ \*\*ဇေတ်ဇေတ်\*\* တုဲ ဆိင်ခယျကေတ် တင်သ္ဂုတ်သွာတ် (ဥပမာ - သိပ္ပံသုတေသန)။

## တက္ကဗေဒ ပ္ဍဲခေတ်တၟိ (Modern Logic)

ပ္ဍဲ ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ဏအ် တက္ကဗေဒ ကိစ္စဇၞော်ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲအရာမခၞံဗဒှ် နဲပညာခေတ်တၟိ:

* **တက္ကဗေဒ ကွန်ပျူတာ:** ဒှ်သဇိုင်သွက်ဂွံချူ သာပ်ဝဲလ် ကေုာံ ပွမစီုဇန်တင်ဂၞင် ပ္ဍဲကွန်ပျူတာ။
* **ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ (AI):** သုင်စောဲတက္ကဗေဒသင်္ကေတ သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် စက်ယန်မနွံကဵုညာဏ်ချပ်။
* **ဇာနှိက်ဆက်ဆောံ:** တက္ကဗေဒလောဂျစ် (Logic gates) ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အဓိက သွက်ဂွံပို့တင်ဂၞင် ပ္ဍဲ အေန်တာနေတ်။

## သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Analytical Perspective)

နကဵုမတ်တၠပညာ ပညာဗေဒ မ္ဂး:

* **Clarity of Thought:** တက္ကဗေဒရီုဗင်ကဵု ပွမဗၟံက်ထ္ၜး တဳအိုရဳ ညံင်ဂွံကၠးဖ္ဍး။
* **Problem Solving:** ပ္ဍဲ ရုင်စက် ကေုာံ နဲကဲပညာမ္ဂး တက္ကဗေဒဝွံ ဒှ်ကိရိယာ သွက်ဂွံသောဲဗှ်ပြဿနာ။
* **Consistency:** တက္ကဗေဒမွဲမွဲ ဒးနွံကဵုလဒက်ပတန် မဟွံဒစးဒၟံင်ညးသကအ် **အကြာ** တင်ဂၞင်ဂမၠိုင်ရ ။

## ဆက်ဗှ်ညိ

* ဒဿနဗေဒ
* ပညာဗေဒ
* သိပ္ပံဗေဒ
* တဳအိုရဳ (နဲကဲဗ္တောန်)

## နိဿဲ