Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# သယံဇာတ

**သယံဇာတ** (အၚ်္ဂလိက်: *Natural resource*) ဝွံ ဒှ်အရာမကတဵုဒှ်လဝ် နကဵုသဘာဝ အပ္ဍဲပွဳပွူသဘာဝ မသက္ကု ပရေင်ဖန်ဗဒှ် နူမၞိဟ်တအ်တုဲ၊ မဒှ်အရာ မနွံကဵု တန်ၚုဟ် သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင်ဂျိုင်လမျီု ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မၞိဟ် ကေုာံ သတ္တဝါတအ်ရ။ သယံဇာတတအ်ဝွံ ပါလုပ် အရာမပ္တံကဵု ဍာ်၊ တိ၊ ကျာ၊ ဆုဒုန်၊ သတ္တုနာနာ၊ ကေုာံ ဒြဟတ်သဘာဝ (မပ္တံကဵု တ္ၚဲ ကေုာံ ကျာ) တအ်ရ။

## ဗီုပြင် သယံဇာတဂမၠိုင်

သယံဇာတ တအ်ဂှ် နကဵု အဓိက ပါ်လဝ် ၜါ ဗီုပြင်ရ-

* **သယံဇာတ ကလေင်ကလိဂွံမာန် (Renewable resources):**

ဒှ်သယံဇာတ မမာန်ကလေင် ကတဵုဒှ် ကေုာံ ကလေင်ဗပေင်မာန် နကဵု သဘာဝ အပ္ဍဲအခိင် မဟွံလအ်လလောန်ရ။ သယံဇာတ ဏအ်ဂှ် ၜိုန်ရ စကာကီုလေဝ် အိုတ်အာ ဟွံလောဲသွာရ (ဆဂး ယဝ်ရ စကာလောန်ၜက်မ္ဂး လီုလာ်မာန်ကီုရ)။

* + ဥပမာ - ဒြဟတ်တ္ၚဲ (Solar energy)၊ ဒြဟတ်ကျာ (Wind energy)၊ ဍာ်ကြုင် ကေုာံ ဍာ်ကၟာ၊ တၞံဆု၊ တိရစ္ဆာန်၊ ကေုာံ တိဗ္ၚတအ် ပါလုပ်ရ။

* **သယံဇာတ ကလေင်ကလိဂွံ ဟွံမာန် (Non-renewable resources):**

ဒှ်သယံဇာတ မနွံကဵု လၟိဟ်အပိုင်အခြာတုဲ၊ ယဝ်ရ စကာအိုတ်အာမ္ဂး သွက်ဂွံ ကလေင်ကတဵုဒှ်ပၠန်ဂှ် ဒးကေတ် အခိင် ပြကောဋိကိုဋ် သၞာံရ။

* + ဥပမာ - သတ္တုနာနာ (ထဝ်၊ သြန်၊ ဗရိုတ်၊ ပသဲ)၊ ကေုာံ ဓါတ်ယဟ် (Fossil fuels - မပ္တံကဵု ကၠေင်ဒါတ်၊ ချးတၟအ်၊ ကေုာံ ဍာ်တၟိုဟ်သဘာဝ) တအ် ပါလုပ်ရ။

## ပရေင်ကိစ္စဇၞော် ကေုာံ ပရေင်စကာ

သယံဇာတ သဘာဝ တအ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်လောန် သွက် မၞိဟ်တအ် ဂွံဂျိုင်လမျီု ကေုာံ သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။

* **ပရေင်ဂျိုင်လမျီု:** ကျာ (အံက်သဳဂျေန်) သွက်ဂွံ ယီု၊ ဍာ် သွက်ဂွံ သုင်၊ ကေုာံ တိ သွက်ဂွံ တဵုလွဳ သြောအ်ဂျာင် စၞစတအ်ဂှ် ဒှ်အရာ သဇိုင်အဓိကရ။
* **ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:** သတ္တု ကေုာံ ကၠေင်ဒါတ် တအ်ဂှ် ဒှ်အရာ အဓိက သွက် ကမၠောန်စက်ယန္တရား၊ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်၊ ကေုာံ သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ဒြဟတ်လလဳရ။ ဍုင်ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ဏအ်ဂှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ညးတအ် တန်တဴဒၟံင် လတူ သယံဇာတတအ်ဏအ်ရ။

## ပရေင်မင်မွဲ သယံဇာတ

လၟုဟ် ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ဏအ် ဟိုတ်နူ လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်တိုန် ကေုာံ ပရေင်စကာ သယံဇာတ လောန်ၜက်အာတုဲ၊ သယံဇာတ သဘာဝ (ဗွဲတၟေင် ကၠေင်ဒါတ်၊ ဂြိုပ်ဆု ကေုာံ ဍာ်သုင်စ) တအ် အောန်စှ်ေဒၟံင် ဗွဲမပြဟ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပရေင်ခါဲသတ္တု ကေုာံ စကာ ချးတၟအ်တအ်ဂှ် ကဵုအန္တရာယ် ကု ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ကတဵုဗဒှ် ရာသဳဥတု ပြံင်လှာဲ (Climate change) ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂၠးကဝ်တအ် လၟုဟ် ဂစာန်ဖန်ဇန်ဒၟံင် သွက်ဂွံ မင်မွဲ သယံဇာတ (Conservation) ကေုာံ စကာ သယံဇာတ နကဵု နဲကဲ စိုန်သကီု (Sustainable development) ညံင်ဂွံ သှ်ေၜိုတ် စဵုကဵု မၞိဟ်တအ် အဆက်အနာဂတ်တေံရ။

## နိဿဲ