Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ပရေင်ချူလိက်

ပရေင်ချူလိက်

**ပရေင်ချူလိက်** ဟွံသေင်မ္ဂး **ကွတ်ချူလိက်** (အင်္ဂလိက်: *Writing*) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လၟေင်ကမၠောန် ပွမစကာ သင်္ကေတ ဟွံသေင်မ္ဂး မလိက်တအ် သွက်ဂွံ ပကောံပကေဝ်၊ ပသောင်ထ္ၜး ကေုာံ ဆက်စၠောအ် ကသပ်လညာတ်၊ တင်ဂၞင် ကေုာံ ဒုင်စသိုင် နူကဵု ပူဂိုလ်မွဲ ဇရေင် ပူဂိုလ်တၞဟ်တအ်ရ။

ပရေင်ချူလိက်ဝွံ ဍေံဟွံသေင်ဆ ပွမချူစုတ် မလိက် လတူစက္ခော သက်သက်ရ၊ ဍေံဒှ် ကွတ်ပညာ မဒးစကာ လညာတ်ဉာဏ် (Critical thinking)၊ ပွမဖန်ဇန် လဒက်ပ္တန် (Structuring) ကေုာံ ပွမရုဲစှ် ဝေါဟာရ ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကုတင်ရန်တၟအ် ညးမချူဂှ်ရ။

## ဂကူ ပရေင်ချူလိက် နာနာ

ပရေင်ချူလိက်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုတင်ရန်တၟအ်တုဲ ပါ်ခြာလဝ် ဂကူနာနာသာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. **ပရေင်ချူလိက် ပသောင်ထ္ၜး (Expository / Informative Writing):** တင်ရန်တၟအ်ဍေံဂှ် သွက်ဂွံ ပသောင်ထ္ၜး ကေုာံ ကဵုတင်ဂၞင် ကုညးမဗှ်လိက်ရ။ (ဥပမာ - လိက်ပရေင် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ၊ လိက်ပရိုင်၊ လိက်စၞောန်လမ်း)။ ဍေံဒုင်သဇိုင် လတူ တင်ဍာံစၟတ် (Facts) သက်သက်ရ။
2. **ပရေင်ချူလိက် ပတိုက်အာတ် (Persuasive / Argumentative Writing):** တင်ရန်တၟအ်ဍေံဂှ် သွက်ဂွံ ပတိုက်အာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓလီုစိုတ် ညးမဗှ်လိက် ညံင်ဂွံ ဒုင်တဲ လညာတ်ဇကုရ။ (ဥပမာ - လိက်စံင်သုတေသန၊ လိက်ဟီုတွံ၊ လိက်မေတ္တာစာ)။
3. **ပရေင်ချူလိက် ဖန်ဗဒှ် (Creative / Narrative Writing):** တင်ရန်တၟအ်ဍေံဂှ် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရူပရာ ကေုာံ ကဵုဒုင်စသိုင် ရသ ကုညးမဗှ်လိက်ရ။ (ဥပမာ - ဝတ္ထု၊ ပေါမ်၊ လိက်ကဗျ၊ ဒွက်)။ ဍေံစကာ စိုတ်ကသပ် (Imagination) ကေုာံ အရေဝ်အလင်္ကာ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
4. **ပရေင်ချူလိက် ကဆံင်သၠုင် (Academic Writing):** ဒှ်ပရေင်ချူလိက် မစကာ ပ္ဍဲကဵု တက္ကသိုလ် ကေုာံ ပညာသုတေသနရ။ ဍေံဒးဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် ဗွဲမတေင်ဂြတ်တုဲ ဒးနွံကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ပြကိုဟ်တြေံ ကေုာံ သက်သဳခိုင်ကၠိုက်ရ။

## လၟေင်ကမၠောန် ချူလိက် (The Writing Process)

ပရေင်ချူလိက် မခိုဟ်မွဲဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဒးတတ်ကၠောအ် လၟေင်ကမၠောန် (၅) ကဆံင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

* **ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံချူ (Pre-writing):** ပွမချပ်ဂၠာဲ ကသပ်လညာတ်၊ ဂၠာဲတင်ဂၞင်၊ ကေုာံ ဖျေံလဒက်ပ္တန် အပြောမ် (Outline)။
* **ချူ အပြောမ် (Drafting):** ပွမစချူ လိက်အပြောမ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် သီုဟွံဒး စွံအာရီု လတူ အရာမဗၠေတ်ယောင်ယာ ဗွဲမလှဲလးဏီ။
* **ကလေင်သ္ၚဳဂၠေပ် (Revising):** ပွမကလေင်ဗှ် ကေုာံ ပလေဝ်ဒါန် လဒက်ပ္တန် အဓိက ညံင်ကသပ်လညာတ် ဂွံဆက်စပ် ညဳသၟဟ်ရေင်သ္ကအ်။
* **စၟဳစၟတ် ကေုာံ ပလေဝ်ဒါန် (Editing & Proofreading):** ပွမစၟဳစၟတ် သဒ္ဒါ၊ မလိက်၊ ကေုာံ ဝေါဟာရ ညံင်ဟွံဂွံ ဗၠေတ်ယောင်ယာ။
* **ပတိတ် လိက်စံင် (Publishing):** ပွမပတိတ် တြး လိက်စံင်ဂှ် ဇရေင် ညးမဗှ်လိက်တအ်ရ။

## ဖဵုဂုဏ် ကေုာံ ပရေင်ကိစ္စဇၞော်

ပရေင်ချူလိက်ဝွံ ဍေံဒှ် ဒြဟတ်အဓိက သွက်ဂွံ မင်မွဲလဝ် ဝင်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ကွတ်ပညာ ကောန်မၞိဟ်တအ် နူမွဲခေတ် စိုပ်မွဲခေတ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဍေံရီုဗင်ကဵု သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် ပရေင်ကၠိုဟ်ခၠင် ဉာဏ်ပညာ (Cognitive skills) ကေုာံ ပရေင်ဟီုဂး ဆက်စၠောအ် ပ္ဍဲကဵု ဘဝလၟေင်တ္ၚဲ ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန်နာနာရ။

## မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

* လိက်ပတ် (Literature)
* နိဒါန် (Introduction)
* တင်သရုပ် (Conclusion)
* သဒ္ဒါ (Grammar)

## နိဿဲ

* "The Writing Process". Purdue Online Writing Lab (OWL).
* Writing, Wikipedia.
# ကြုက်

| 中华人民共和国  (Chinese) 中国  (Chinese) ဍုင်ကြုက် (China) |
| --- |
|
အလာံ

တဆိပ်အာမ်ဗလာမ်

 |
| ဒၞာဲဒေသ ဍုင်ကြုက် (အသာ်တ္ၚေက်) ပ္ဍဲအာရှဗမံက် |
| ဍုင်ဇၞော် | ဘေဂျေန် (Beijing) |
| ဇၞော်အိုတ်ဍုင် | ရှာင်ဟာဲ (Shanghai) |
| အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင် | အရေဝ်ကြုက် မန်ဒါရေန် (Standard Chinese) |
| အလဵုအသဳ | Unitary one-party socialist republic |
| • ဥက္ကဋ္ဌ (President) | Xi Jinping |
| • ဝန်ဇၞော် (Premier) | Li Qiang |
| မပိုင်ပြဳလဝ် |
| • သီုဖအိုတ် | 9,596,961 km2 (3,705,407 sq mi) |
| လၟိဟ်မၞိဟ် |
| • တၟော် | 1,400,000,000 |
| လှုဲ | ယေန် (Renminbi/Yuan) (CNY) |
| ဇြောမ်အခိင် | CST (UTC+08:00) |

**ဍုင်ကြုက်** (အင်္ဂလိက်: *China*, ကြုက်: *中国*), နကဵုယၟုလုပ်သၞောဝ် **သမ္မတ ညးဍုင်ကွာန် ဍုင်ကြုက်** (People's Republic of China - PRC) ဝွံ ဒှ်ဍုင်မနွံပ္ဍဲ တွဵုရး အာရှဗမံက် (East Asia) ရ။ နကဵုသမၠဲတိမ္ဂး ဍေံဒှ်ဍုင် ဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵု (၃) ဟွံသေင်မ္ဂး (၄) ပ္ဍဲဂၠးတိတုဲ၊ နကဵုလၟိဟ်မၞိဟ်မ္ဂး နွံ ၁.၄ ဗဳလဳယောန်ပြင်တုဲ ဍေံဒှ်ဍုင် မၞိဟ်ဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵုၜါ (ကြဴနူ ဍုင်အိန္ဒိယ) ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကြုက်ဂှ် ဒှ်ဍုင် ဘေဂျေန် (Beijing) တုဲ ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဇၞော်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဍုင် ရှာင်ဟာဲ (Shanghai) ရ။

## ပထဝဳ ကေုာံ ပယျဵုဒၞက်

ဍုင်ကြုက်ဝွံ နွံပ္ဍဲ အာရှဗမံက်တုဲ ပယျဵုတိဍာ်ဍေံဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုဍုင် (၁၄) ဍုင် ဗွဲမလှဲလးရ -

* **လပါ်သၠုင်ကျာ:** ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု ဍုင်ဗၟာ (Myanmar)၊ ဗဳယေတ်နာမ် (Vietnam)၊ လာအဝ် (Laos)၊ ဘူတာန် (Bhutan) ကေုာံ အိန္ဒိယ (India)။
* **လပါ်ဗမံက်:** ၜဳကြုက်ဗမံက်၊ ၜဳကြုက်သၠုင်ကျာ ကေုာံ ဍုင်ကဝ်ရဳယျာသၟဝ်ကျာ (North Korea)။
* **လပါ်သၟဝ်ကျာ:** မောန်ဂဝ်လဳယျာ (Mongolia) ကေုာံ ရုရှာ (Russia)။
* **လပါ်ပလိုတ်:** ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုဍုင်အာရှလဒေါဝ်ဂမၠိုင် ဗီုကဵု ပါကဳသတာန်၊ အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ကေုာံ ကာဇာတ်သတာန်။

## ဝင် ဗွဲခမၞောန်

* **ခေတ်တြေံ:** ဝင်ဍုင်ကြုက်ဂှ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူကဵုဒေသ ဇိုင်ကြုင်မွဲ (Yellow River) တုဲ ဒှ်ယေန်သၞာင် မပြာကတ်တြေံအိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိရ။
* **ခေတ်သၟိင်တၠ (Dynasties):** ဍုင်ကြုက်ဂှ် အုပ်ဓုပ်ကၠုင်လဝ် နကဵု သၟိင်ဨကရာဇ် အဆက်ဆက် မပ္တံကဵု ခေတ်ဟန် (Han)၊ တန် (Tang)၊ မေန် (Ming) ကေုာံ ချေန် (Qing) ရ။ ပ္ဍဲခေတ်တအ်ဏအ်ဂှ် ညးတအ် သြိုင်ခၞံလဝ် ကၟာင်ဇၞော်ကြုက် (Great Wall of China) မပြာကတ် အလုံဂၠးတိရ။
* **ခေတ်သမ္မတ:** ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၂ ဂှ် သၞောတ်ဨကရာဇ် လီုလာ်အာတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဍုင်သမ္မတကြုက် (Republic of China) ရ။
* **ခေတ်လၟုဟ်:** ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၉ ဂှ် နကဵုပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် မောဝ်ဇြဳဒံင် (Mao Zedong) ဂှ် အုပ်ဓုပ်ကေတ် အလုံဍုင်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် **သမ္မတညးဍုင်ကွာန် ဍုင်ကြုက်** နကဵုသၞောတ် ကောန်မျူနေတ် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။

## ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်

ဍုင်ကြုက်ဝွံ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵုၜါ ပ္ဍဲဂၠးတိ (ကြဴနူ အမေရိကာန်) ရ။ ဍေံဒှ် ဗဟဵုကမၠောန်စက်ယန္တရား (Manufacturing Hub) မပတိတ်ကပေါတ် အလုံဂၠးတိ ကေုာံ နွံကဵု နဲပညာမဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန်ရ။

ဂကူမၞိဟ် မနွံဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဂကူ ဟန် (Han Chinese) တုဲ အရေဝ်ဘာသာအဓိကဂှ် ဒှ်အရေဝ်ကြုက် မန်ဒါရေန် (Mandarin) ရ။ ဍုင်ကြုက်ဝွံ ပြာကတ်ဒၟံင် နကဵု ယေန်သၞာင်သုင်လက်ဖက်၊ ပညာဂဥုဲကြုက် ကေုာံ သဘင်သၞာံတၟိကြုက်ရ။

## ဍုင်ကြုက် ကေုာံ ဍုင်ဗၟာ

ဍုင်ကြုက်ဝွံ ဒှ်ဍုင်မဆက်စပ်ဒၟံင် ပယျဵု ကုဍုင်ဗၟာတုဲ၊ နွံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် မဆက်စပ်ဒၟံင် ရေင်သ္ကအ် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။ ပ္ဍဲဝင်မ္ဂး ကောန်ဗၞိက်ကြုက်တအ် ကၠုင်စိုပ် ဍုင်မန်-ဗၟာ နူခေတ်သၟိင်တၠတေအ်ရ။

## မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

* အာရှ
* ဘေဂျေန်
* ဝင်ဂၠးတိ
* အာရှဗမံက်

## နိဿဲ

* "China", Wikipedia (English).
# ပွမကၠာဲဘာသာ

ပွမကၠာဲဘာသာ (ဗၟာ: ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း; အၚ်္ဂလိက်: translation) ဝွံ မဒှ် လၟေၚ်ကမၠောန် ကၠာဲစၠောံ အောန်အိုတ် လိက် ကေုာံ အရေဝ် နူဘာသာ ၁ စိုပ် ဘာသာ ၂ ရ။

## ကၠာဲစၠောံဘာသာမန် နူ ဘာသာအၚ်္ဂလိက်

### ဥပမာဂမၠိုၚ်

ဝါကျဥပမာဂမၠိုၚ်|  | ဘာသာအၚ်္ဂလိက် | ဘာသာမန် |
| --- | --- | --- |
| ၁။ | For teachers across Myanmar to deliver high quality education in the classroom by applying critical thinking methodologies (Thinking Classroom Foundation's vision) | အ္စာမနွံ အလုံကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဗၟာတအ် သုၚ်စောဲ နဲကဲချပ်ဗ္စာပါ်ပဲါတုဲ ညံၚ်ဂွံရေၚ်တၠုၚ်ဗ္တောန်အာ ပညာမနွံကဵုဍာ်ဒကေဝ်ဗွဲမသၠုၚ်မာန် (တူရူ အနာဂတ် ဂကောံ Thinking Classroom Foundation) |
| ၂။ | to promote democratic and quality education and learning in Myanmar (Thinking Classroom Foundation's mission) | သွက်ဂွံ ကဵုဇြဟတ်ကဵု ပရေၚ်ကတ်လ္ၚတ်၊ ပရေၚ်ပညာ မကိတ်ညဳကဵု သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကီု၊ ပရေၚ်ပညာ မနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်ကီု (တၚ်ရန်တၟအ် ဗွဲယေဘုယျ ဂကောံ Thinking Classroom Foundation) |

### ပါ်ကဏ္ဍ

ပါ်ကဏ္ဍ ဝါကျဥပမာ ၁|  | ဘာသာအၚ်္ဂလိက် | ဘာသာမန် |
| --- | --- | --- |
| ၁။ | For teachers across Myanmar | အ္စာမနွံ အလုံကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဗၟာတအ် (သ္ကုတ် ၁) |
|  | to deliver high quality education in the classroom | ညံၚ်ဂွံရေၚ်တၠုၚ်ဗ္တောန်အာ ပညာမနွံကဵုဍာ်ဒကေဝ်ဗွဲမသၠုၚ်မာန် (သ္ကုတ် ၃) |
|  | by applying critical thinking methodologies | သုၚ်စောဲ နဲကဲချပ်ဗ္စာပါ်ပဲါတုဲ (သ္ကုတ် ၂) |

ပါ်ကဏ္ဍ ဝါကျဥပမာ ၂|  | ဘာသာအၚ်္ဂလိက် | ဘာသာမန် |
| --- | --- | --- |
| ၂။ | to promote | သွက်ဂွံ ကဵုဇြဟတ်ကဵု (သ္ကုတ် ၁) |
|  | democratic and quality | မကိတ်ညဳကဵု သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကီု၊ ... မနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်ကီု (သ္ကုတ် ၃) |
|  | education and learning | ပရေၚ်ကတ်လ္ၚတ်၊ ပရေၚ်ပညာ ... ပရေၚ်ပညာ ... (သ္ကုတ် ၂) |
|  | in Myanmar | (ဟွံကၠာဲစုတ်လဝ်ဘာသာရ) |

## ညးကၠာဲစၠောံဘာသာမန်ဂမၠိုၚ်

ဂကောံကၠာဲစၠောံဘာသာမန်မွဲ ကၠးကၠးမးမး ဟွံမွဲ ကၠုၚ်ဏီကီုလေဝ် ညးသုၚ်စောဲ မဳဒဳယာဆက်စၠောံ လ္တူအပှ်ကျာ ဝှေသ်ဗော် (Facebook) တအ် ပံက်လဝ်ဂကောံ မကော်ဂး ကၠာဲစၠောံဘာသာမန် (မွန် ဘာသာပြန်ဆိုကြသူများ) နွံရ။

### ကၠာဲစၠောံဘာသာမန် (မန် ဘာသာပြန်ဆိုကြသူများ)

ရန်တၟအ် ညးတအ် ပံက်ပ္တန် ဂကောံအောန်လာၚ်ဏအ်ဝွံ ဟိုတ်နူ "ဝေါဟာမန် ကြပ်ကၠေံကၠက်မံၚ်တအ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံမံက်တိုန်အကြာမိဿဟာဲပ္ဍဲဏံကီု၊ ဝေါဟာဟွံတီတအ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံဒှ်သၟာန်ညးသ္ကအ်တုဲ ပါ်ပရအ်ပရေၚ်ဝေါဟာမန်ကီု၊ ကာလမံက်ကၠုၚ်ပ္ဍဲစိုတ်မိက်ဂွံသဳကၠဳ ဝေါဟာမန်မွဲမွဲသာ်မ္ဂး ညံၚ်ညးဂမၠိုၚ်လေဝ် ဂွံဒှ်အာဗဟုသုတပရေၚ်ဝေါဟာကေုာံရေၚ်သ္ကအ်ကီု" ဂးရ။

ဒဵုကဵု စၟတ်တ္ၚဲ ၂၅၊ ဂိတု ၁၁၊ ၂၀၁၉ ဂှ် ကောန်ဂကောံကၠာဲစၠောံဘာသာမန် နွံ ၂၂၄၆ တၠရ။ ဂကောံဝွံ ညးလဵုမွဲဟွံရုဲ ညံၚ်ဂွံပါလုပ်မာန် ပံက်လဝ် (မဒှ် ဂကောံ public) ရ

## နိဿဲ
# လိက်ပတ်

လိက်ပတ် (အၚ်္ဂလိက်: *Literature*) ဟီုဂှ် မလေပ်ပံက်ထ္ၜးကဵုမတ် ကောန်ဂကူတအ် မလေပ်ပညုၚ်ထ္ၜးကဵု ဂၠံၚ်တရဴခိုဟ် ပရေံရ၊ ခိုဟ်ပရေံ ဗု ဗ္စံက် ၚံက်တပ်တအ်ဂှ် မိက်ဂွံတီမ္ဂး ကျောဝ်ရံၚ်လိက်ပတ်တှ်ေ မံက်ပြာကတ် တီကၠုၚ်ရ။

လိက်ပတ်မ္ဂးဂှ် ဒှ်စၞအာဟာရ က္ဍဟ်မၞိဟ်တအ်ရ၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် စၞမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဂဥုဲလေဝ်နွံ ဒှ်ဂျိလေဝ်နွံရ၊ လိက်ပတ်ဂှ် သွက်က္ဍဟ်မၞိဟ်တအ် နဒဒှ်ဂဥုဲ ဍေံကဵုဖဵုလေဝ်မာန်၊ နဒဒှ်ဂျိ ဍေံကဵုအန္တရာယ်လေဝ်မာန်ရ။ ဒးဂျိပ္ဍဲစၞမ္ဂး ဆမၞိဟ်မွဲဟေၚ် ချိုတ်မာန်ရ၊ ဒးဂျိ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မ္ဂး သွက်ဂကူချိုတ်ကၠက်မာန်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဇၟာပ်ညးမသၞေံသၞဴ လိက်ပတ်ဂမၠိုၚ် လိက်ပတ်နွံကဵုအာဟာရ ဒှ်ဓတ်က္ဍဟ်တအ်ဂှ် သ္ဒးရုဲစထေက်ရောၚ်ဂှ် တၠပညာတအ်ဂးလဝ်ရ။

လိက်ပတ်ဟီုဂှ် ရံၚ်ကေတ်ကဵုဘာသာဗေဒမ္ဂး ဒှ်လက်သန်မွဲသာ်ကီုရ၊ ပၞောဝ်ကဵုလက်သန်ဘာသာ ပန်သာ်ဂှ် ဒှ်လက်သန် ဘာသာချူ (လိက်) မွဲရ။

## ဆက်ဗှ်

လိက်

လိက်ပတ်မန်

## နိဿဲ
# နာမ်

နာမ်
(Noun)| Grammar Iconဝေါဟာရနာမ် ဒှ်သဇိုင်အင် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဝါကျ |
| ဂကူဝေါဟာရ | အဝဲစကား (Part of speech) |
| လက္ခဏာ အဓိက | ယၟု မၞိဟ်၊ ဒေသ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ကပေါတ် ကေုာံ သဘဴဓဝ် |
| တာလျိုင် ပ္ဍဲဝါကျ | ကတ္တာ (Subject), ကမ် (Object) |
| ဆက်စပ် ကု | နာမဝိသေသန (Adjective) |

**နာမ်** (အၚ်္ဂလိက်: *Noun*) ဟီုမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲသဒ္ဒါ (Grammar) ဝွံ ဒှ်ဝေါဟာရ မစကာသွက်ဂွံ ကော်စ ယၟု မၞိဟ်၊ တိရစ္ဆာန်၊ ကပေါတ်၊ ဒၞာဲဒတန်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သဘဴဓဝ် ကေုာံ ပရေင်စိုတ် မွဲမွဲရ။ ပ္ဍဲဝါကျမွဲမ္ဂး နာမ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ကတ္တာ (Subject - ညးမကၠောန်ပွ) ဟွံသေင်မ္ဂး ကမ် (Object - ညးမဒးဒုင်ကၠောန်) ရ။

## ဂကူ နာမ် ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအရေဝ်မန်

သဒ္ဒါမန်ဝွံ ပါ်လဝ် ဂကူနာမ် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ၊ အဓိကဂှ် နွံ (၅) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-

### ၁။ နာမ်သာမည (Common Nouns)

ဒှ်ယၟုဓမ္မတာ မဟွံကော်စၟတ်သမ္တီလဝ် တၟေင်င်တုဲ၊ ကော်စ သာမည သွက်ဂကောံ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကူဍေံတအ်ရ။

* **ဥပမာ -** မၞိဟ်၊ ကၠဵု၊ သ္ၚိ၊ ကွာန်၊ တၞံဆု၊ ပြေင်၊ ဍုင်၊ ၜဳ။

### ၂။ နာမ်တၟေင် (Proper Nouns)

ဒှ်ယၟု မကော်စၟတ်သမ္တီလဝ် တၟေင်င် သွက်ပူဂိုလ်မွဲမွဲ၊ ဒေသမွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး အရာမွဲမွဲ ညံင်ဂွံပါ်ခြာ တီလောဲသွာရ။

* **ဥပမာ -** နာဲအံင်၊ မိသ္ဍိုက်၊ ဍုင်မတ်မလီု၊ ကျာ်သြင်မုဟ်တဟ်၊ ၜဳသြင်လာန်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်။

### ၃။ နာမ်ရုပ် (Concrete/Material Nouns)

ဒှ်ယၟု ကပေါတ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာမရပ်ဆဵုညာတ်ကေတ်မာန် နကဵု ခန္ဓာ (မတ်၊ ကတောဝ်၊ တဲ) ရ။

* **ဥပမာ -** လိက်၊ ကွဳစက်၊ ထဝ်၊ သြန်၊ တိ၊ ဍာ်၊ ပသဲ။

### ၄။ နာမ်နာမ် / နာမ်စိုတ် (Abstract Nouns)

ဒှ်ယၟု အရာမဆဵုညာတ် နကဵုမတ်ဟွံမာန်၊ မဒှ်ပရေင်စိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး သဘဴဓဝ်ရ။ ပ္ဍဲအရေဝ်မန်မ္ဂး နာမ်ဂကူဏအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု မလိက် "ပရေင်"၊ "ဒဒှ်"၊ ဟွံသေင်မ္ဂး "ပွ" ရ။

* **ဥပမာ -** ပရေင်ဆာန် (Love)၊ ပွမကၠောန် (Action)၊ ဒဒှ်မခိုဟ်ဆာဲ (Goodness)၊ ပညာ (Knowledge)၊ ဓဝ်မေတ္တာ (Compassion)၊ ဂၠုဲ (Slavery)။

### ၅။ နာမ်ပံင်ကောံ (Collective Nouns)

ဒှ်ဝေါဟာရနာမ် မကော်စ အရာဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ် မပံင်ကောံလဝ် ဗွဲဂမၠိုင်ရ။

* **ဥပမာ -** ဂကောံ (Group)၊ ဗော် (Party)၊ ဂိုဏ် (Sect)၊ သၞေဝ် (ဥပမာ- ပြေင်မွဲသၞေဝ် - A herd of buffaloes)၊ ကောန်ပၞာန် (Army)။

## တာလျိုင် ပ္ဍဲဝါကျ (Functions in a Sentence)

နာမ်ဝွံ ပ္ဍဲဝါကျမွဲမ္ဂး ပါလုပ် ပ္ဍဲဒၞာဲ အဓိက (၂) သာ်ရ-

* **ကတ္တာ (Subject):** နာမ်ဂှ် ဒှ်ညးမကၠောန်ပွ။
	+ ဥပမာ - **ကၠဵု** ကိတ် ကောန်ၚာ်။ (ပ္ဍဲဏအ် "ကၠဵု" ဂှ် ဒှ်နာမ် မယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ကတ္တာ)။
* **ကမ် (Object):** နာမ်ဂှ် ဒှ်ညးမဒးဒုင်ကၠောန်။
	+ ဥပမာ - ကောန်ၚာ် တက် **ကၠဵု**။ (ပ္ဍဲဏအ် "ကၠဵု" ဂှ် ဒှ်နာမ် မယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ကမ်)။

## မနာမ် (Pronoun)

ဝေါဟာရ မစကာ သွက်ဂွံသ္ပစၞး ဒၞာဲ နာမ် (ညံင်ဟွံဂွံဒးကော် ယၟု ကလေင်ထပ်ဒၟံင်) ဂှ် ကော်စ မနာမ် (Pronoun) ရ။

* **ဥပမာ -** အဲ၊ မၞး၊ ညး၊ ဍေံ၊ ပိုဲ။

## တင်နိဿဲ

## ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်

* သဒ္ဒါမန်
* မနာမ် (Pronoun)
* ကြိယာ (Verb)
* နာမဝိသေသန (Adjective)
* ဝါကျ
# နာမဝိသေသန

နာမဝိသေသန
(Adjective)| Adjective Iconနာမဝိသေသနဝွံ ပသၠဲပတိုန်ကဵု အဓိပ္ပါယ် နာမ် ကေုာံ မနာမ်တအ်ရ |
| ဂကူဝေါဟာရ | အဝဲစကား (Part of speech) |
| တာလျိုင် အဓိက | သောင်ကလး၊ ပသၠဲပတိုန် လက္ခဏာ နာမ် |
| ဆက်စပ် ကု | နာမ် (Noun), စၞးနာမ် (Pronoun) |
| လဒက်ပ္တန် ပ္ဍဲမန် | ဗွဲမဂၠိုင် နွံလက္ကရဴ နာမ် |

**နာမဝိသေသန** (အၚ်္ဂလိက်: *Adjective*) ဟီုမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲသဒ္ဒါ (Grammar) ဝွံ ဒှ်ဝေါဟာရ မယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ ပသၠဲပတိုန်၊ သောင်ကလး ကေုာံ ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လက္ခဏာ ဂုဏ်စရာဲ နာမ် (Noun) ဟွံသေင်မ္ဂး စၞးနာမ် (Pronoun) တအ်ရ။ ပ္ဍဲဝါကျမွဲမ္ဂး နာမဝိသေသနဝွံ ပသောင်ကလးကဵု ဗီုပြင်၊ အရံင်၊ အရေဝ်၊ ပမာဏ ကေုာံ အကာဲအရာ နာမ်တအ် ညံင်ဂွံကၠိုဟ်စိုတ် ချိုတ်ပၠိုတ်တိုန်ရ။

## ဂကူ နာမဝိသေသန ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအရေဝ်မန်

ပ္ဍဲသဒ္ဒါမန်မ္ဂး နာမဝိသေသနဝွံ ဒုင်သဇိုင် လတူလက္ခဏာဍေံတအ်တုဲ ပါ်လဝ် ဂကူဗွဲမဂၠိုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-

### ၁။ ဂုဏ်ဝိသေသန (Descriptive Adjectives)

ဒှ်ဝေါဟာရ မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အကာဲအရာ၊ ဗီုပြင်၊ အရံင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လက္ခဏာ နာမ်မွဲမွဲရ။

* **ဥပမာ -** ခိုဟ်၊ ပရေအ်၊ ဇၞော်၊ ဍောတ်၊ ဗကေတ်၊ သ္ၚေက်၊ ကျေဝ်၊ ဍိုဟ်ကေက်။
* **ဥပမာ ဝါကျ -** ညးဝွံ ဒှ်မၞိဟ် **ခိုဟ်** မွဲရ။

### ၂။ ပမာဏ ကေုာံ သင်္ချာဝိသေသန (Quantitative & Numeral Adjectives)

ဒှ်ဝေါဟာရ မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လၟိဟ်ဂၞန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပမာဏ နာမ်မွဲမွဲရ။

* **ဥပမာ -** မွဲ၊ ၜါ၊ ဂၠိုင်၊ အောန်၊ အလုံသီုဖအိုတ်၊ ကဝက်။
* **ဥပမာ ဝါကျ -** ပ္ဍဲကွာန်ဏအ် မၞိဟ် **ဂၠိုင်** ကွေဟ်။

### ၃။ စၞောန်ထ္ၜးဝိသေသန (Demonstrative Adjectives)

ဒှ်ဝေါဟာရ မစၞောန်ထ္ၜးကဵု ကပေါတ် ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ်မွဲမွဲ ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ် (ကြပ်/သ္ၚောဲ) ရ။

* **ဥပမာ -** ဏအ် (This)၊ ဂှ် (That)၊ တေအ် (That over there)။
* **ဥပမာ ဝါကျ -** လိက် **ဏအ်** ဒှ်လိက်အဲရ။

## ဒၞာဲဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Word Order and Syntax)

ပ္ဍဲအခိုက်အလိုက် သဒ္ဒါမန်မ္ဂး နာမဝိသေသနဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲ **လက္ကရဴ နာမ်** လၟိုန်ရ။ ဏအ်ဂှ် တၞဟ်ခြာကဵု အရေဝ်အင်္ဂလိက် မလေပ်စွံ နာမဝိသေသန ပ္ဍဲဂတနာမ် (ဥပမာ - Big house) ရ။

* **လဒက်ပ္တန် ပ္ဍဲမန်:** နာမ် + နာမဝိသေသန
* **ဥပမာ -**
	+ သ္ၚိ (နာမ်) + ဇၞော် (ဝိသေသန) = သ္ၚိ**ဇၞော်** (Big house)
	+ ကောန်ၚာ် (နာမ်) + ဍိုဟ်ကေက် (ဝိသေသန) = ကောန်ၚာ်**ဍိုဟ်ကေက်** (Smart child)

## အဆက်အစပ် ကု ကြိယာ (Relationship with Stative Verbs)

ပ္ဍဲအရေဝ်မန်မ္ဂး နာမဝိသေသန ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် နဒဒှ် ကြိယာ အကာဲအရာ (Stative Verbs) သီုဟွံဒးထပ်စုတ် ကြိယာအထံက်အပင် မာန်ရ။ အရေဝ်အင်္ဂလိက်မ္ဂး သွက်ဂွံဆက်စပ် နာမ် ကဵု ဝိသေသနဂှ် ဒးစကာ ကြိယာ "to be" (is, am, are) ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲအရေဝ်မန်မ္ဂး နာမဝိသေသနဂှ် စကာ နဒဒှ် ကြိယာ တိုက်ရိုက် ဂွံရ။

* **ဥပမာ ဝါကျ:** ပ္ကဴဏအ် **ကျေဝ်**။

(ပ္ဍဲဝါကျဏအ် "ကျေဝ်" ဂှ် ဒှ်သီု နာမဝိသေသန မပသောင်ကလး ပ္ကဴ၊ သီုယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ကြိယာ သွက်ဝါကျဂှ်ရ။ English: This flower *is beautiful*.)

## တင်နိဿဲ

## ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်

* သဒ္ဒါမန်
* နာမ် (Noun)
* ကြိယာ (Verb)
* ကြိယာဝိသေသန (Adverb)
# ကြိယာ

ကြိယာ
(Verb)| Verb Action Iconကြိယာ ဒှ်ဝေါဟာရ မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ပရေင်ချဳဒရိုင် ကေုာံ ပွမကၠောန် |
| ဂကူဝေါဟာရ | အဝဲစကား (Part of speech) |
| လက္ခဏာ အဓိက | ပွမကၠောန်၊ ပရေင်ချဳဒရိုင်၊ အကာဲအရာ |
| တာလျိုင် ပ္ဍဲဝါကျ | ကဏ္ဍအဓိက (Predicate) |
| ဆက်စပ် ကု | နာမ်၊ ကြိယာဝိသေသန |

**ကြိယာ** (အၚ်္ဂလိက်: *Verb*) ဟီုမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲသဒ္ဒါ (Grammar) ဝွံ ဒှ်ဝေါဟာရ မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ပရေင်ချဳဒရိုင် (Action)၊ ပွမကၠောန် (Doing)၊ ပွမကတဵုဒှ် (Occurrence) ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာ (State of being) မွဲမွဲရ။ ပ္ဍဲဝါကျမွဲမ္ဂး ကြိယာဝွံ ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်အိုတ်တုဲ ဟွံမွဲကဵု ကြိယာမ္ဂး ဒက်ပ္တန် ဝါကျမွဲ ဟွံဍိုက်ပေင်ရ။

## ဂကူ ကြိယာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအရေဝ်မန်

ပ္ဍဲသဒ္ဒါမန်မ္ဂး ကြိယာဝွံ ဒုင်သဇိုင် လတူပွမနွံပၟိက်ကမ် (Object) တုဲ ပါ်လဝ် အဓိက (၂) သာ်ရ-

### ၁။ ကြိယာ မၞုံကဵုကမ် (Transitive Verbs / သကမ္မကကြိယာ)

ဒှ်ကြိယာ မနွံပၟိက် ကမ် (Object - ညးမဒးဒုင်ကၠောန်) သွက်ဂွံ ဍိုက်ပေင် ကၠိုဟ်စိုတ် အဓိပ္ပါယ်ဍေံမာန်ရ။ ယဝ်ရ ကမ် ဟွံပါမ္ဂး အဓိပ္ပါယ် ဟွံပေင်ရ။

* **ဥပမာ -** စ (Eat)၊ သုင် (Drink)၊ တက် (Hit)၊ ညာတ် (See)၊ ကၠောန် (Do)။
* **ဥပမာ ဝါကျ -** အဲ **စ** ပုင်။ (ပ္ဍဲဏအ် "စ" ဂှ် ဒှ်ကြိယာတုဲ ယဝ်ရဟွံစုတ် "ပုင်" မဒှ်ကမ်မ္ဂး၊ "အဲစ" သၟး ဟွံတီ မုစရောရ။)

### ၂။ ကြိယာ ဟွံမွဲကဵုကမ် (Intransitive Verbs / အကမ္မကကြိယာ)

ဒှ်ကြိယာ မဟွံနွံပၟိက် ကမ် သီုမဍိုက်ပေင်ဒၟံင် အဓိပ္ပါယ်ဍေံရ။ ကြိယာဏအ်ဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုကတ္တာ (Subject) တိုက်ရိုက်ရ။

* **ဥပမာ -** တိက် (Sleep)၊ ကွာ် (Walk)၊ ယာမ် (Cry)၊ ဂြိုင် (Laugh)၊ ချိုတ် (Die)။
* **ဥပမာ ဝါကျ -** ကောန်ၚာ် **တိက်**။ (ဝါကျဏအ် ဍိုက်ပေင်တုဲ ကမ် ဟွံဒးထပ်စုတ်ရ။)

### ၃။ ကြိယာ အကာဲအရာ (Stative Verbs)

ပ္ဍဲအရေဝ်မန်မ္ဂး ဝေါဟာရလ္ၚဵု မဒှ် နာမဝိသေသန (Adjective) တအ်ဂှ်လေဝ် ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ကြိယာ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး အကာဲအရာ မာန်ကီုရ။ (အရေဝ်အင်္ဂလိက်မ္ဂး ဒးစကာ verb to be ဥပမာ is/are တအ်ရ)။

* **ဥပမာ -** ခိုဟ် (Good)၊ ဇၞော် (Big)၊ ကျေဝ် (Beautiful)၊ က္ဍင် (Hot)။
* **ဥပမာ ဝါကျ -** သ္ၚိဏအ် **ဇၞော်** ကွေဟ်။ (ပ္ဍဲဏအ် "ဇၞော်" ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ကြိယာရ။)

## ပွမပြံင်လှာဲ အခိင်ကာလ (Tense and Aspect)

အရေဝ်မန်ဝွံ တၞဟ်ခြာကဵု အရေဝ်အင်္ဂလိက်တုဲ ကြိယာတမ်ဂှ် ဟွံပြံင်လှာဲဗီုပြင်ရ (ဥပမာ Eat -> Ate ဗီုဏအ် ဟွံပြံင်)။ ဆဂး သွက်ဂွံ ဗၟံက်ထ္ၜး အခိင်ကာလ (Tense) ဂှ် ဒးထပ်စုတ် မလိက်ဆက် (Particles) လပါ်ဂတ ဟွံသေင်မ္ဂး လပါ်လက္ကရဴ ကြိယာရ။

* **ပစ္စုပ္ပန် / ပွမဆက်ကၠောန် (Continuous):** ထပ်စုတ် "မံင်" လက္ကရဴ။
	+ ဥပမာ - အဲ ကွာ်**မံင်**။ (I am walking.)
* **အတိက် (Past):** ထပ်စုတ် "တုဲ" လက္ကရဴ (ဟွံသေင်မ္ဂး တုဲယျ)။
	+ ဥပမာ - အဲ ကွာ်**တုဲ**။ (I walked.)
* **အနာဂတ် (Future):** ထပ်စုတ် "ရောင်" ဟွံသေင်မ္ဂး "ဏောင်" လက္ကရဴ။
	+ ဥပမာ - အဲ ကွာ်**ရောင်**။ (I will walk.)
* **ပွမတးပါဲ (Negative):** ထပ်စုတ် "ဟွံ" ပ္ဍဲဂတ။
	+ ဥပမာ - အဲ **ဟွံ**ကွာ်။ (I do not walk.)

## လဒက်ပ္တန် ဝါကျ (Sentence Structure)

ပ္ဍဲအရေဝ်မန်မ္ဂး ကြိယာဂှ် ဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲအကြာ ကတ္တာ (Subject) ကဵု ကမ် (Object) ရ။ လဒက်ပ္တန်သဒ္ဒါမန် အဓိကဂှ် ဒှ် **S-V-O** (Subject + Verb + Object) ရ။

* **ဥပမာ -** နာဲအံင် (ကတ္တာ) **ဍိုက်** (ကြိယာ) ကွဳစက် (ကမ်)။

## တင်နိဿဲ

## ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်

* သဒ္ဒါမန်
* နာမ် (Noun)
* နာမဝိသေသန (Adjective)
* ဝါကျ