# Хөхнуур муж

| Хөхнуур
青海 |
| --- |
| Муж |
| Чинхай муж |
| Нэрийн галиглал |
|  • Хятад | 青海省 (Qīnghǎi Shěng) |
|  • Товчлол | QH / 青 (пиньинь: *Qīng*) |
|  |
| Хөхнуур мужийн байршил |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  Хятад |
| Үгийн гарал | Чинхай нуурын ("хөх/ногоон нуур") нэрнээс гаралтай. |
| Нийслэл (ба томоохот хот) | Шинин |
| Хуваалт  - Аймгийн түвшин  - Хошууны түвшин  - Суурингийн түвшин |  8 аймаг 44 хошуу 404 суурин ба хороолол |
| Засаг захиргаа |
|  • Биет | Хөхнуур Мужийн Ардын Их Хурал |
|  • ХКН-ын НБД | Чэнь Ган |
|  • Хурлын дарга | Чэнь Ган |
|  • Захирагч | Вү Шяожүнь |
|  • ХАУТЗЗ-ийн аймгийн дарга | Гөнбө Жаши |
|  • Үндэсний Их Хурлын Төлөөлөл | 24 гишүүн |
| Газар нутаг |
|  • Нийт | 720,000 км2 (280,000 бээр2) |
|  • Байр | 4-р байр |
| Хамгийн өндөр цэг (Букадабан Фэн) | 6,860 м (22,510 фут) |
| Хүн ам (2020) |
|  • Нийт | 5,923,957 |
|  • Байр | 31-р байр |
|  • Нягтрал | 8.2/км2 (21/бээр2) |
|   • Байр | 30-р байр |
| Хүн ам |
|  • Угсаатны бүрэлдэхүүн | Хятадууд – 54% Төвөдүүд – 21% Хотон – 16% Тү – 4% Монголчууд – 1.8% Салар – 1.8% |
|  • Хэл, аялгууд | Жунюань Хятад, Амдо Төвөд, Монгор, Ойрад Монгол, Салар ба Баруун Уйгур хэл |
| ISO 3166 код | CN-QH |
| ДНБ | 2022 |
|  – Нийт | ¥361 тэрбум (30-д) $53.7 тэрбум (нэрлэсэн) |
|  – Нэг хүнд ноогдох | ¥60,724 (24-т) $9,028 (нэрлэсэн) |
|  – Өсөлт | ▲ 2.3% |
| ХХИ (2021) | 0.695 (28-д) – дундаж |
| Вэб сайт | www.qh.gov.cn (Хятад хэлээр) |

| Хөхнуур муж |
| --- |
|  |
| "Чинхай" хятад ханзаар |
| Хятад нэр |
| Хятад хэл | 青海 |
| Шуудан | Tsinghai |
| Шууд утга | "Чинхай (Нуур)" |
|

| Галиглал |
| --- |
| Стандарт Хятад хэл |
| Пиньинь | Qīnghǎi |
| Бопомофо | ㄑㄧㄥ   ㄏㄞˇ |
| Гоюй ломацы | Chinghae |
| Вэйд — Гайлс | Chʻing1-hai3 |
| IPA | Загвар:IPAc-cmn |
| Ву |
| Латинчлал | Tshin平-he上 |
| Хакка |
| Латинчлал | Tshiâng-hói |
| Юэ: Кантон |
| Иелийн латинчлал | Chīnghói |
| Ютпинь | Cing1hoi2 |
| IPA | Загвар:IPAc-yue |
| Өмнөд Минь хэл |
| Хоккиен ПВЖ | Chheng-hái |
| Tâi-lô | Tsheng-hái |

 |
| Төвөд нэр |
| Төвөд | མཚོ་སྔོན་ |
|

| Галиглал |
| --- |
| Вайли | mtsho sngon |

 |
| Монгол нэр |
| Монголын Кирилл | Хөхнуур |
| Монгол бичиг | ᠬᠥᠬᠡ ᠨᠠᠭᠤᠷ |
|

| Галиглал |
| --- |
| SASM/GNC | Köke naɣur |

 |
| Манж нэр |
| Манж бичиг | ᡥᡠᡥᡠ ᠨᠣᠣᡵ |
| Латинчлал | Huhu Noor |
| Oirat нэр |
| Oirat | Kokonur |
|  |

**Хөхнуур** (хятадаар 青海 - Чинхай, монгол бичгээр хүхэнагур, англиар Qinghai) — БНХАУ-ын муж. 721,000 км² (4/33) газар нутагт нь 2010 онд 5,626,722 хүн (30/33) амьдарч байсан. Хүн амын 54%-ийг Хятад үндэстэн, 21%-ийг Төвөд үндэстэн, 16%-ийг Хотон үндэстэн, 4% - Монгор ястан, үлдсэн 5%-ийг бус ард түмэн бүрдүүлж байдаг. Мужийн хүн амын 1.8%-ийг эзлэн 2005 оны байдлаар 86 мянга орчим Монгол үндэстэн амьдарч байгаа. Тэднээс Хэнаний гэх гучаад мянга нь монгол хэлээ гээсэн, Хөх нуурын баруун тал, Цайдамд байгаа (Дээд Монголчууд ч гэж бас хэлдэг) үлдсэн хэсэг нь монгол хэлээ гээгээгүй, голцуу мал малладаг. Төв нь Шинин хот.

## Түүх

## Засаг захиргааны хуваарь

Хөхнуур муж дотроо аймгийн энтэй 2 зүйлийн 8 нутаг болж хуваагдана.

| # | Нутгийн нэр | Нутгийн төв | Хятад нэр | Хүн ам (2010) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **— аймгийн энтэй хот —** |
| 1 | Шинин хот | Чэнжун дүүрэг | 西宁市 | 2,208,708 |
| 2 | Хайдун хот | Лэдү дүүрэг | 海东市 | 1,396,846 |
| **— өөртөө засах тойрог (жуу) —** |
| 3 | Хайши тойрог (Монгол, Төвөдийн ө.з) | Дэлхий хот | 海西蒙古 族藏族自治州 | 489,338 |
| 4 | Хайбэй тойрог (Төвөдийн ө.з) | Хайянь шянь | 海北藏族自治州 | 273,304 |
| 5 | Хайнань тойрог (Төвөдийн ө.з) | Гунхэ шянь | 海南藏族自治州 | 441,689 |
| 6 | Хуаннань тойрог (Төвөдийн ө.з) | Тунрэнь шянь | 黄南藏族自治州 | 256,716 |
| 7 | Юйшү тойрог (Төвөдийн ө.з) | Юйшү шянь | 玉树藏族自治州 | 378,439 |
| 8 | Гөлөг тойрог (Төвөдийн ө.з) | Мачэн шянь | 果洛藏族自治州 | 181,682 |

## Эх сурвалж

## Гадаад холбоос

* Хөхнуур мужийн засгийн явдлын сүлжээ

Энэ Хятад улсад хамаарах өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.