# БНХАУ-ын Боловсролын яам

БНХАУ-ын Боловсролын яам
**БНХАУ-ын Боловсролын яам** (хятад. 中华人民共和国教育部) — БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн бүрэлдэхүүн дэх, тус улсын боловсролын тогтолцооны заавал эзэмших бага боловсрол, дээд боловсрол, нэмэлт боловсрол болон боловсролын бусад түвшнийг зохицуулдаг яам.

1949 оноос 1985 он хүртэл БНХАУ-ын Гэгээрлийн яам гэгдэж байсан. 1985-1998 онуудад БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн дэргэдэх Үндэсний Боловсролын Хороо гэж байгаад БНХАУ-ын Боловсролын яам болж нэрээ өөрчилсөн байна.

## Ерөнхий мэдээлэл

2019 онд улсын хэмжээнд 281,000 **цэцэрлэг** байсан нь өмнөх оныхоос 14,000 (5.4%)-аар өссөн үзүүлэлт юм. Үүнээс 203,000 нь улсын цэцэрлэг байсан (өмнөх оныхоос 20,000 (10.9%)-аар өссөн) бөгөөд нийт цэцэрлэгийн тооны 72.1%-ийг (3.5% -аар өссөн) эзэлж байна. Улс орон даяар 16,882,000 хүүхэд цэцэрлэгт хамрагдсан байна. Цэцэрлэгийн хүүхдийн тоо нийт 47,139,000 болж, өмнөх оныхоос 575,000 (1.2%)-аар өссөн байна.

2019 онд Улсын хэмжээнд бүх шатны 530,000 боловсролын байгууллага байсан нь өмнөх оноос 11,000-аар өссөн үзүүлэлт юм. Боловсролын бүх шатны хөтөлбөрт нийт 282 сая хүн хамрагдсан нь 2018 онтой харьцуулахад 6,606,000 (2.4%)-аар өссөн үзүүлэлт юм. Бүх шатны боловсролын байгууллагад 17,320,000 багш ажиллаж байсан нь өмнөх оноос 592,000 (3.5%)-аар өссөн үзүүлэлт юм.

2019 онд тус улсад **заавал эзэмших боловсролын** хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж буй 213,000 сургууль байсан нь өмнөх оноос 1,230-аар цөөн байна. Нийт 35,079 сурагч заавал эзэмших боловсролын хөтөлбөрт хамрагдсан нь 2018 онтой харьцуулахад 380,000 (1.1%)-аар өссөн үзүүлэлт юм. Сургуулийн элсэлтийн тоо 154 сая болж, өмнөх оноос 3,965,000 (2.6%)-аар өссөн байна.

2019 онд улс орон даяар 24,000 **ахлах сургууль** байсан (өмнөх оноос 55-аар нэмэгдсэн). Энэ төрлийн сургуульд элсэн орсон сурагчдын тоо 14,399,000 байсан (өмнөх оноос 901,000 (6.7%)-аар өссөн). Ахлах сургуулийн сурагчдын тоо 39,949,000 байсан (өмнөх оноос 602,000 (1.5%)-аар өссөн). 2019 онд улс даяар ахлах сургуульд нийт 2,704,000 багш ажиллаж байсан бөгөөд үүнд цогц ахлах сургуульд 1,859,000 багш ажиллаж байсан (өмнөх оныхоос 47,000 (2.6%)-аар өссөн).

2019 онд Хятадад 2956 **их сургууль** байсан бөгөөд үүнд 2688 ердийн **дээд боловсролын байгууллага** (үүнд 257 бие даасан хүрээлэн багтсан) багтаж байгаа нь өмнөх оноос 25-аар нэмэгджээ. 1265 ердийн хүрээлэн, их сургууль (өмнөх оноос 20-оор); 1423 тусгай их сургууль (өмнөх оноос 5-аар); 268 мэргэжлийн давтан сургалтын хүрээлэн (өмнөх оноос 9-өөр цөөн); мөн өндөр мэргэшсэн шинжлэх ухаан, багшийн боловсон хүчин бэлтгэх 828 байгууллага (магистр, докторын хөтөлбөр) байв. Магистр, докторын хөтөлбөрт нийт 917,000 хүн элссэн нь өмнөх оны мөн үеэс 59,000 (6.8%)-аар өссөн үзүүлэлт юм. Үүнээс 105,000 нь докторын хөтөлбөрт, 811,000 нь магистрын хөтөлбөрт элссэн байна.

2019 онд бүх төрлийн дээд боловсролын байгууллагад суралцагчдын нийт тоо 40,020 мянган хүнд хүрч, өмнөх оноос 1,690 мянган хүнээр өссөн байна.

Улсын хэмжээнд янз бүрийн төрөл, түвшний боловсролын 192,000 **хувийн** боловсролын байгууллага байдаг (өмнөх оныхоос 8,052-оор өссөн) нь нийт сургуулийн 36.1%-ийг эзэлж байна. Эдгээр байгууллагууд 17,743,000 шинэ оюутан элсүүлжээ (өмнөх оныхоос 540,000 (0.3%)-аар буурсан). Хувийн сургуульд нийт 56,166,000 хүн суралцаж байна (өмнөх оныхоос 2,384,000 (4.4%)-аар өссөн) нь нийт оюутны 19.9%-ийг эзэлж байна.

Хятадын Боловсролын яам нь багш, багш нарыг гэрчилгээжүүлж, сургалтын хөтөлбөр, сурах бичиг, сургалтын хэрэглэгдэхүүнийг баталж, боловсролын бүх системийн стандартыг боловсруулж, Хятад улсыг орчин үеийн болгохын тулд хяналт шалгалт хийдэг. Техникийн шинжлэх ухаанд онцгой анхаарал хандуулдаг байна.

Шинэчлэл, нээлттэй бодлогын эхэн үеэс хойш Боловсролын яам Хятадад боловсролын системийг хөгжүүлэх урт хугацааны төслүүдийг хэрэгжүүлж ирсэн. Дээд боловсролын чанар, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудын судалгааны бүрэлдэхүүн хэсэг, материаллаг болон техникийн дэд бүтцийг сайжруулахын тулд "985 төсөл" болон "211 төсөл" хөтөлбөрүүдийг боловсруулсан. Хоёр төсөл хоёулаа одоогоор эрчимтэй хэрэгжиж байгаа бөгөөд Хятадын дээд боловсролын тогтолцоог хөгжүүлэх үндэс суурь болж байна.

## Үндсэн үйл ажиллагаа

* Боловсролын шинэчлэл, хөгжлийн бодлого, төлөвлөгөө боловсруулах, холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг боловсруулах,
* Бүх түвшний боловсролын үйл ажиллагааг зохицуулах, төлөвлөх, удирдах, холбогдох байгууллагуудтай хамтран бүх боловсролын байгууллагуудын үндэсний стандартыг боловсруулах, янз бүрийн боловсролын байгууллагуудад сургалт, сургалтын шинэчлэлийг удирдах, боловсролын тогтолцооны талаарх гол мэдээллийн статистик мэдээллийг зохион байгуулах, цуглуулах, шинжлэх, нийтлэх,
* Заавал олгох боловсролын тэнцвэртэй хөгжлийг хангах, ерөнхий заавал боловсролын тогтолцоог удирдах, зохицуулах, нэмэлт дунд боловсрол, сургуулийн өмнөх боловсрол, тусгай боловсролын ажлыг хянах. Суурь боловсролын гол шаардлага, үндсэн баримт бичгийг боловсруулах, суурь боловсролын сурах бичгийг сонгох, засгийн газарт санал болгох, хүмүүнлэгийн боловсролын хөгжлийг дэмжих.
* Улсын түвшний боловсролын хяналтыг удирдах, дунд болон бага сургуулийн боловсролын хөтөлбөрийн магадлан итгэмжлэлийн үйл явцыг хангах, залуучуудын бичиг үсгийн мэдлэг олгох тогтолцоог зохион байгуулах, удирдах, суурь боловсролын түвшин, чанарын хяналтыг удирдах.
* Ирээдүйн ажилд орох мэргэжлийн боловсролын хөгжил, шинэчлэлийг удирдах, мэргэжлийн жагсаалт, сургалт, арга зүйн баримт бичиг, сурган хүмүүжүүлэх үнэлгээний шалгуурыг бэлтгэх, мөн дунд мэргэжлийн боловсролын сургалтын материал, ажил мэргэжлийн чиг баримжаа олгох бэлтгэл ажлыг удирдах.
* БНХАУ-ын Боловсролын яамны харьяа дээд боловсролын байгууллагуудын засаглалын шинэчлэлийг дэмжих, дээд боловсролын байгууллагуудын хөгжил, шинэчлэлийг удирдан чиглүүлэх. Холбогдох газруудтай хамтран дээд боловсролын байгууллагуудын аудит, нэрийг өөрчлөх, татан буулгах, зохицуулах ажлыг удирдан чиглүүлэх. "211 төсөл" болон "985 төсөл"-ийг хэрэгжүүлэх, зохицуулах. Дээд болон төгсөлтийн дараах боловсролыг хянах, дээд боловсролын хөтөлбөрүүдийг магадлан итгэмжлэх.
* Боловсролын яамны боловсролын санхүүжилтийн ерөнхий менежментийг хангах. Боловсролын санхүүжилтийн бодлого боловсруулах, санхүүжилт хуваарилах, боловсролын дэд бүтцэд хөрөнгө оруулахад оролцох. Үндэсний түвшинд боловсролын зардлын хариуцлагыг хангах,
* Үндэстний цөөнхийн боловсролыг хөгжүүлэх, тэдний орон нутагт үндэстний цөөнхийн боловсролыг дэмжих,
* Үзэл суртал, улс төрийн үйл ажиллагааг удирдан чиглүүлэх, ёс суртахуун, бие бялдрын бэлтгэл, урлаг, цэргийн боловсрол, сургалтын чиглэлээр ажиллах, намын үйл ажиллагааг зохион байгуулах, дээд боловсролын байгууллагуудад Хятадын Коммунист намын үүргийг бэхжүүлэх,
* БНХАУ-ын бүх багш нарыг хянах, багшийн мэргэшлийн стандартыг боловсруулж, хэрэгжүүлэх, боловсролын системд боловсон хүчний сургалтыг хянах чиглэлээр холбогдох байгууллагуудтай хамтран ажиллах.
* Дээд боловсролын байгууллагад элсэгчдийг элсүүлэх, тэдний эрдмийн мэргэшлийг удирдах, холбогдох байгууллагуудтай хамтран дээд боловсролын хөтөлбөрийн элсэлтийн төлөвлөгөө боловсруулах, төгсөгчдийн ажлын байрны бодлогыг боловсруулахад оролцох, их сургуулийн оюутнуудын ажил эрхлэлт, бизнес эрхлэлтийг удирдах.
* Дээд боловсролын байгууллагуудад байгалийн, философи, нийгмийн ухааны чиглэлээр судалгаа хийхээр төлөвлөж, удирдах. Үндэсний инновацийн системийг хөгжүүлэх чиглэлээр дээд боловсролын байгууллагуудын ажлыг зохицуулах, удирдах. Улсын томоохон тусгай шинжлэх ухаан, техникийн тэтгэлэг болон бусад шинжлэх ухаан, техникийн төслүүдийг хэрэгжүүлэхийг хангах. Дээд боловсролын байгууллагуудад шинжлэх ухаан, техникийн инновацийг удирдах, платформуудыг сурталчлах, боловсролыг мэдээлэлжүүлэх, дээд боловсролын байгууллагуудыг шинжлэх ухаан, технологи, инновацийн интеграцчилалтай уялдуулахыг удирдах.
* Боловсролын салбарт олон улсын солилцоо, хамтын ажиллагааг удирдах, удирдах. Гадаадад байгаа хятад оюутнууд болон Хятадад байгаа гадаад оюутнуудын боловсролыг удирдах бодлого боловсруулах, Хятад болон гадаадын их дээд сургуулиудын хамтын ажиллагаа, цагаач хүүхдүүдэд зориулсан сургуулиудыг удирдах. Хятад хэлийг гадаад хэл болгон олон улсад сурталчлах ажлыг төлөвлөх, зохицуулах, удирдах, хамтын ажиллагаа, солилцооны хөтөлбөрүүдийг зохион байгуулах.
* Хятад хэлний бичгийн болон ярианы удирдамж, бодлогыг тодорхойлох, бичгээр болон ярианы цөөнхийн хэлний талаар цаашид хийх ажлыг төлөвлөх, Хятад болон цөөнхийн хэл заах стандарт, журмыг тодорхойлох, шалгалт зохион байгуулах, хянах, Хятад хэлний ярианы болон бичгийн багш нарыг дэмжих, сургах ажлыг хянах.
* Эрдмийн зэрэг олгох ажлыг зохион байгуулах, улсын зэрэг олгох тогтолцооны үйл ажиллагааг хангах, бусад улс орнуудтай эрдмийн зэрэг харилцан хүлээн зөвшөөрөх.
* Боловсрол, шинжлэх ухаан, технологи, соёлын салбарт ЮНЕСКО-той олон улсын хамтын ажиллагааг зохион байгуулах, мөн ЮНЕСКО-гийн Нарийн бичгийн дарга нарын газар болон түүнтэй төстэй байгууллага, байгууллагуудтай хамтран ажиллах.

албан ёсны цахим хаяг: