# Үчимбэр

| Үчимбар Оршин байсан хугацаа: Хожуу Плиоценоос одоо хүртэл |
| --- |
|   |
| Ховордолтын зэрэглэл |
|  Эмзэг
(ОУБХХ)  |
| Биологийн ангилал |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Аймаг: | Амьтан  |
| Хүрээ: | Хөвчтөн  |
| Дэд хүрээ: | Сээр нуруутан  |
| Анги: | Хөхтөн  |
| Баг: | Мах идэштэн  |
| Овог: | Мийнхэн  |
| Дэд овог: | Felinae  |
| Төрөл: | *Acinonyx*  |
| Зүйл: | Үчимбар  |

 |
| Латин нэр |
| Acinonyx jubatus (Шребер, 1775) |
|  Үчимбарын тархалт |

Үчимбар
**Үчимбар** (*Acinonyx jubatus*) асар хурдтай мөртлөө авирах чадваргүйгээрээ онцлог, мийнхэн овгийн содон гишүүн. Тиймээс ч үчимбэрийг өөрийнх нь төрөл Acinonyx-д ангилдаг. Хуурай газрын хамгийн хурдан амьтан бөгөөд 460 м хүртэл богино зайд цагт 112-120 км/цаг хурдалж чадна. Гурван секундын дотор 110 км/цаг хүртэл хурдаа авч чаддаг.

### Дэд зүйлүүд

Үчимбэр, зулзагын хамт
Олон эх сурвалж зургаа буюу түүнээс олон дэд зүйл жагсаадаг боловч ихэнхийнх нь таксономийн статус шийдэгдээгүй юм. *Acinonyx rex* - хаан үчимбар (доорхи зургийг үзнэ үү) - энэ дэд зүйл рецессив ген байсан нь илэрсэн тул няцаагдсан. *Acinonyx jubatus guttatus* - ноосорхог үчимбар - мөн л рецессив гентэй холбоотой байсан нь тогтоогдсон. Хамгийн түгээмэл хүлээн зөвшөөрөгдсөн дэд зүйлүүдээс доор жагсаав:

Хаан үчимбар
* Азийн үчимбар (*Acinonyx jubatus venaticus*): хойд Африк (Алжир, Жибути, Египет, Мали, Мавритани, Марокко, Нигер, Тунис, Баруун Сахаар) ба Ази (Афганистан, Энэтхэг, Иран, Ирак, Израил, Йордан, Оман, Пакистан, Саудын Араб, Сири, Орос)
* Баруун Хойд Африкийн үчимбар(*Acinonyx jubatus hecki*): баруун Африк (Бенин, Буркина-Фасо, Гана, Мали, Мавритани, Нигер, Сенегал)
* *Acinonyx jubatus raineyii*: зүүн Африк (Кени, Сомали, Танзани, Уганда)
* *Acinonyx jubatus jubatus*: өмнөд Африк (Ангол, Ботсвана, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс, Мозамбик, Малави, Өмнөд Африк, Танзани, Замби, Зимбабве, Намиби)
* *Acinonyx jubatus soemmeringii*: төв Африк (Камерун, Чад, Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс, Этиоп, Нигери, Нигер, Судан)
* *Acinonyx jubatus velox*

## Эшлэл

### Ерөнхий лавлах материал

* *Great Cats, Majestic Creatures of the Wild*, ed. John Seidensticker, illus. Frank Knight, (Rodale Press, 1991), ISBN 0-87857-965-6
* *Cheetah*, Katherine (or Kathrine) & Karl Ammann, Arco Pub, (1985), ISBN 0-668-06259-2.
* *Cheetah (Big Cat Diary)*, Jonathan Scott, Angela Scott, (HarperCollins, 2005), ISBN 0-00-714920-4
* *Science* (vol 311, p 73)
* *Cheetah*, Luke Hunter and Dave Hamman, (Struik Publishers, 2003), ISBN 1-86872-719-X
* Allsen, Thomas T. (2006). "Natural History and Cultural History: The Circulation of Hunting Leopards in Eurasia, Seventh-Seventeenth Centuries." In: *Contact and Exchange in the Ancient World*. Ed. Victor H. Mair. University of Hawai'i Press. Pp. 116–135. ISBN-13: ISBN 978-0-8248-2884-4; ISBN-10: ISBN 0-8248-2884-4

## Гадны холбоос

 **Commons: Acinonyx jubatus** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* 110km/h Cheetah attack gazelle Video showing cheetah's speed, running mechanics, and hyenas stealing a cheetah's prey.
* Biodiversity Heritage Library bibliography for *Acinonyx jubatus*
* Cheetah Conservation Fund
* De Wildt Cheetah and Wildlife Trust
* Fake Flies and Cheating Cheetahs: measuring the speed of a cheetah
* Mutant Cheetahs: information on color variants of cheetahs