# Рубиди

Рубиди, 37Rb|  |
| Рубиди |
| Дуудлага | /rʊpiti/  |
| Гадаад байдал | саарал цагаан |
|  |
| Стандарт атомын жин *A*r°(Rb) |
|  | * 85.4678±0.0003
* 85.468±0.001 (товчлогдсон)
 |
|  |
| Үелэх систем дэх Рубиди |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Устөрөгч |  | Гели |
| Лити | Берилли |  | Бор (химийн элемент) | Нүүрстөрөгч | Азот | Хүчилтөрөгч | Фтор | Неон |
| Натри | Магни |  | Хөнгөн цагаан | Цахиур | Фосфор | Хүхэр | Хлор | Аргон |
| Кали | Кальци |  | Сканди | Титан | Ванади | Хром | Манган | Төмөр (химийн элемент) | Кобальт | Никель | Зэс | Цайр | Галли | Германи | Хүнцэл | Селени | Бром | Криптон |
| Рубиди | Стронци |  |  | Иттри | Циркони | Ниоби | Молибден | Технеци | Рутени | Роди | Паллади | Мөнгө (химийн элемент) | Кадми | Инди | Цагаан тугалга | Сурьма | Теллур | Иод | Ксенон |
| Цези | Бари | Лантан | Цери | Празеодим | Неодим | Промети | Самари | Европи | Гадолини | Терби | Диспрози | Гольми | Эрби | Тули | Иттерби | Лютеци | Гафни | Тантал | Вольфрам | Рени | Осми | Ириди | Цагаан алт | Алт | Мөнгөн ус | Талли | Хар тугалга | Висмут | Полони | Астат | Радон |
| Франци | Ради | Актини | Тори | Протактини | Уран | Нептуни | Плутони | Америци | Кюри | Беркли | Калифорни (химийн элемент) | Эйнштейни | Ферми | Менделеви | Нобели | Лоуренси | Резерфорди | Дубни | Сиборги | Бори | Хасси | Мейтнери | Дармштадти | Рентгени | Коперници | Нихони | Флерови | Москови | Ливермори | Теннессин | Оганесон |

 | K ↑ **Rb** ↓ Cs |
| криптон ← **рубиди** → стронци |

 |

 |
| Атомын дугаар (*Z*) | 37 |
| Бүлэг | 1-р бүлэг: устөрөгч ба шүлтийн металлууд |
| Үе | 5-р үе |
| Блок |   s-блок |
| Электрон байгуулалт | [Kr] 5s1 |
| Давхарга бүрт | 2, 8, 18, 8, 1 |
| Физик шинж чанарууд |
| Төлөв | хатуу |
| Хайлах температур | 312.45 K ​(39.30 °C, ​102.74 °F)  |
| Буцлах температур | 961 K ​(688 °C, ​1270 °F)  |
| Нягт (20° C) | 1.534 г/см3 |
| шингэн үед (х.т.) | 1.46 г/см3  |
| Гурвалсан цэг | 312.41 K, ​? кПа  |
| Критик цэг | 2093 K, 16 МПа *(экстраполяци)* |
| Хайлах энтальп | 2.19 кЖ/моль  |
| Уурших энтальп | 69 кЖ/моль  |
| Хувийн дулаан шингээлт | 31.060 Ж/(моль·K)  |
| **Уурын даралт**

| *P* (Па) | 1 | 10 | 100 | 1 к | 10 к | 100 к |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *T* (K) | 434 | 486 | 552 | 641 | 769 | 958 |

 |
| Атомын шинж чанар |
| Исэлдэлтийн зэрэг | нийтлэг: +1
−1 |
| Цахилгаан сөрөг чанар | Полингийн шаталбар: 0.82  |
| Ионжилтын энерги | * 1-р: 403 кЖ/моль
* 2-р: 2632.1 кЖ/моль
* 3-р: 3859.4 кЖ/моль
*
 |
| Атомын радиус | эмпирик: 248 пм  |
| Ковалент радиус | 220±9 пм  |
| Ван дер Ваальсийн радиус | 303 пм  |
| Спектрийн хүрээ дэх өнгөт шугамууд**рубиди элементийн спектрийн шугам** |
| Бусад шинж чанарууд |
| Байгалийн тархац | анхдагч |
| Талст бүтэц |  ​бие-төвтэй куб (бтк) (cI2) |
| Торны тогтмол | *a* = 569.9 пм (20 °C) |
| Дулааны тэлэлт | 85.6×10−6/K (20 °C) |
| Дулаан дамжуулалт | 58.2 Вт/(м⋅K)  |
| Цахилгаан эсэргүүцэл | 128 nΩ⋅м (20 °C)  |
| Соронзон чанар | парасоронзон  |
| Моляр соронзон мэдрэмж | +17.0×10−6 см3/моль (303 K) |
| Юнгийн модуль | 2.4 ГПа  |
| Эзлэхүүний модуль | 2.5 ГПа  |
| Дууны хурд  нимгэн саваа | 1300 м/с (20 °C)  |
| Моосын хатуулаг | 0.3  |
| Бринеллийн хатуулаг | 0.216 МПа  |
| CAS дугаар | 7440-17-7  |
| Түүх |
| Нэрийн үүсэл | Латин *rubidus*, 'гүн улаан' гэсэн үгнээс |
| Нээсэн | Густав Кирхоф болон Роберт Бунзен (1861) |
| Анх ялгасан | Дьёрд де Хевеши |
| Хамгийн тогвортой изотопууд* ү
* з
 |
|  |
|

| Гол изотопууд | Задрал |
| --- | --- |
|  | дэлбэг байдал | хагас задрал (*t*1/2) | хэлбэр | бүтээгдэхүүн |
| 82Rb | хиймэл | 1.2575 м | β+ | 82Kr |
| 83Rb | хиймэл | 86.2 ө | ε | 83Kr |
| 84Rb | хиймэл | 32.82 ө | β+ | 84Kr |
| β− | 84Sr |
| 85Rb | 72.2% | тогтвортой |
| 86Rb | хиймэл | 18.645 ө | β− | 86Sr |
| ε | 86Kr |
| 87Rb | 27.8% | 4.97×1010 ж | β− | 87Sr |

 |
|  |
|

**Рубиди** (*латинаар* *rubidus*: гүн улаан; түүний гэрлийн спектрийн шугамд үзүүлэх хоёр улаан өнгөнөөс нь шалтгаалан ингэж нэрлэжээ) нь химийн элемент бөгөөд атомын дугаар нь 37 болон түүний товчилсон химийн тэмдэглэгээ нь Rb юм.

Рубидигийн дөлний өнгө
## Цахим холбоос

|  |  |
| --- | --- |
| Wiktionary | **Wiktionary: Рубиди** – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |

 **Commons: Рубиди** – Викимедиа дуу дүрсний сан
## Эшлэл