# Нью-Йорк хот

| Нью-Йорк
New York |
| --- |
| Хот |
| Эмпайр-Стейт-Билдинг (төв) бүхий Мидтаун Манхэттен, цаана нь Нэг ДХТ-тэй Доод МанхэттенНҮБ-ын төв байрЭрх чөлөөний хөшөөТаймс-СкверUnisphereТөв паркБруклины гүүрВеррацано-Нароусын гүүрБотаникийн цэцэрлэгт хүрээлэнгийн номын сан |
| ДалбааТамгаҮгийн тэмдэг |
| Хоч: Аварга алим, Хэзээ ч унтдаггүй хот, Готэм, болон бусад |
| Интерактив газрын зураг |
| Нью-Йорк хотНью-Йорк муж дахь байршилНью-Йорк дахь байршилНью-Йорк хотАНУ дахь байршилАмерикийн Нэгдсэн Улс дахь байршил |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  АНУ |
| Муж |  Нью-Йорк |
| Суурьшсан | 1624 он (1624) |
| Нэгдсэн | 1898 он (1898) |
| Үгийн гарал | Йорк, Англи (Жеймс, Йоркийн гүн) |
| Засаг захиргаа |
|  • Төрөл | Хотын дарга-зөвлөл |
|  • Биет | Нью-Йорк хотын зөвлөл |
|  • Хотын дарга | Зохран Мамдани (АН) |
| Газар нутаг |
|  • Нийт | 1,223.59 км2 (472.43 бээр2) |
|  • Газар | 778.18 км2 (300.46 бээр2) |
|  • Ус | 445.41 км2 (171.97 бээр2) |
| Хамгийн өндөр цэг | 122 м (401 фут) |
| Хүн ам (2020) |
|  • Нийт | 8,804,190 |
|  • Тооцоо (2025) | 8,584,629 |
|  • Байр | АНУ-д 1-т |
|  • Нягтрал | 11,313.8/км2 (29,303/бээр2) |
|  • Хотын бүс | 19,426,449 |
|  • Нягтрал | 2,309.2/км2 (5,980.8/бээр2) |
|  • Бөөгнөрөл | 20,140,470 |
| Иргэдийн нэршил | Нью-Йоркчууд |
| ДНБ |
|  • Нийт | $1.286 их наяд (2023) |
|  • Их хот | $2.299 их наяд (2023) |
| Цагийн бүс | UTC–5 (EST) |
|  • Зун (ЗЦ) | UTC–4 (EDT) |
| ЗИП кодууд | 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx |
| Бүсийн дугаар | 212/646/332, 718/347/929, 917 |
| МБХС код | 36-51000 |
| ГНМС онцлог ID | 975772 |
| Вэб сайт | www.nyc.gov/main |

**Нью-Йорк хот** (англи. *New York City*, товч. NYC) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хамгийн их хүнтэй хот, дэлхийн дөрөв дэх том хотуудын бөөгнөрөл болох Өргөн Нью-Йоркийн гол хот юм. Энэ хот нь Нью-Йорк Муж Улсын зүүн эрэг дээр орших бөгөөд анх 1625 онд голландчууд худалдааны бааз болгон байгуулж 1664 оноос өмнө Шинэ Амстердам гэж нэрлэдэг байсан. 1790 оноос АНУ-ын хамгийн том хот нь болсон. Мөн 1785 оноос 1790 он хүртэл АНУ-ын нийслэл байжээ. Нью-Йорк хот нь дэлхийн худалдаа, санхүүгийн чухал төвүүдийн нэг бөгөөд мэдээлэл, боловсрол, үзвэр үйлчилгээ, соёл урлаг, хувцасны загвар, сурталчилгааны салбаруудад ихэд нөлөө үзүүлдэг. Нью-Йорк нь олон улсын харилцаанд чухал байр суурь эзэлдэг бөгөөд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын төв байр энд байрлана.

## Бүтэц

Нью-Йорк хот нь Бронкс, Бруклин, Манхэттен, Куинс, Стэйтен Арал гэсэн таван дүүрэг буюу бороутай. Эдгээр нь муж улсын Бронкс, Кингс, Нью-Йорк, Куинс, Ричмонд тойргуудтай ижил.

## Алдартай газрууд

Хотын гол газрууд нь олон улсад алдартай. 19-р зууны сүүл, 20-р зууны эхэн үед ирсэн сая сая тооны цагаач нарыг Эрх чөлөөний хөшөө угтан авдаг байв. Өмнөд Манхэттен дахь Волл-Стрийт нь Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш дэлхийн чухал санхүүгийн төв болсон бөгөөд Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж байрладаг газар юм. Эмпайр Стэйт Билдинг болон хуучин Дэлхийн Худалдааны Төвийн хоёр барилга зэрэг олон өндөр барилгууд байрлаж байжээ.

Нью-Йорк хотод олон соёл урлагийн чиглэлүүд үүсч хөгжсөн. Үүнд; утга зохиол, ураг зургийн салбарт Харлемийн сэргэн мандалт, зурагт хийсвэр илэрхийлэл (абстракт экспрессионизм), дуунд хип хоп, панк, сальса, Тин Пан алли гэх зэрэг урсгалууд үүсчээ. Бродвейн театр энд мөн оршдог.

2005 онд хотод бараг 170 хэлээр ярилцаж байсан бөгөөд нийт хүн амынх нь 36% нь АНУ-аас өөр улсад төржээ.

## Нэршлүүд

Нью-Йорк хот нь түүхийнхээ явцад олон хоч нэртэй болсон байна. Хот нь бүхэлдээ Готтам, Том алим (*The Big Apple*) гэгддэг бол театрын төв болох Бродвей нь Гол мөчир (*The Main Stem*), Их цагаан зам (*The Great White Way*) эсвэл Реалто (*The Realto*) гэгддэг байна. Нью-Йорк нь заримдаа зүгээр л "Хэзээ ч унтдаггүй хот" (*The City That Never Sleeps*) хэмээгддэг.

## Хүн ам

Нью-Йорк хот нь нийт 8,5 сая (том Нью-Йорк 2022 оны байдлаар- 19,77 сая хүн амтай) хүн амтай АНУ-ын хамгийн том хот бөгөөд дэлхийн том хотуудын нэг юм. Оршин суугчдын тоо нь 20-р зууны эхнээс хойш өнөөг хүртэл хоёр дахин нэмэгджээ. 1825 оноос хойш Атлантын далай болон Хадсон голын усан замуудаар дэлхийн бүх улсуудаас цагаачид хот руу ирэн суурьшжээ.

### Хүн амын өсөлт

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Он | Оршин суугч |
| --- | --- |
| 1630 | 300 |
| 1640 | 400 |
| 1650 | 1.000 |
| 1660 | 1.500 |
| 1680 | 3.000 |
| 1690 | 3.900 |
| 1700 | 5.000 |
| 1710 | 5.700 |
| 1720 | 7.000 |
| 1730 | 8.600 |
| 1740 | 11.000 |
| 1760 | 18.000 |
| 1775 | 25.000 |
| 1790 | 57.500 |
| 1800 | 87.685 |
| 1810 | 129.359 |
| 1820 | 162.547 |
| 1830 | 252.666 |

 |

| Он | Оршин суугч |
| --- | --- |
| 1840 | 401.612 |
| 1850 | 706.323 |
| 1860 | 1.175.674 |
| 1870 | 1.469.045 |
| 1880 | 1.935.359 |
| 1890 | 2.533.600 |
| 1900 | 3.437.202 |
| 1910 | 4.766.883 |
| 1920 | 5.620.048 |
| 1930 | 6.930.446 |
| 1940 | 7.454.995 |
| 1950 | 7.891.957 |
| 1960 | 7.781.984 |
| 1970 | 7.895.563 |
| 1980 | 7.071.639 |
| 1990 | 7.322.564 |
| 2000 | 8.008.278 |
| 2010 | 8.175.133 |

 |

### Хүн амын гарал

2011 онд Нью Йорк хот 8.244.910 хүн амтай байв.

| Гарал | 1990 оны тооллого | 2000 оны тооллого | Нарийвчилсан 2005–2007 |
| --- | --- | --- | --- |
| Пуэрто-Рикочууд | 12,2 % | 9,9 % | 9,5 % |
| Италичууд | 10,2 % | 8,7 % | 8,2 % |
| Баруун Энэтхэгчүүд (испани гаралтнууд ороогүй) | 5,1 % | 6,9 % | 7,5 % |
| Хятадууд | 3,3 % | 4,5 % | 5,3 % |
| Ирландчууд | 5,4 % | 5,3 % | 5,1 % |
| Германчууд | 3,9 % | 3,2 % | 3,3 % |
| Америкчууд | 2,1 % | 3,0 % | 3,3 % |
| Мексикчүүд | 0,8 % | 2,3 % | 3,2 % |
| Оросууд | 3,3 % | 3,0 % | 3,0 % |
| Энэтхэгчүүд | 1,3 % | 2,1 % | 2,8 % |
| Польшууд | 2,9 % | 2,7 % | 2,7 % |
| Британичууд | 2,1 % | 2,3 % | 2,7 % |
| Хар Африкчууд | 0,7 % | 1,5 % | 2,2 % |
| Солонгосчууд | 1,0 % | 1,1 % | 1,1 % |
| Арабчууд | 0,6 % | 0,9 % | 1,1 % |
| Грекчүүд | 1,0 % | 1,0 % | 1,0 % |
| бусад үндэстэн | 31,8 % | 37,1 % | 38,0 % |
| гарал нь үл мэдэгдэгдэх | 12,3 % | 4,5 % | мэдээлэл байхгүй |

 Нью-Йорк хотын төв хэсэг
## Газар зүйн байрлал

Нью-Йорк хот нь АНУ-ын зүүн хойд хэсэг буюу Нью-Йорк мужийн зүүн өмнөд хэсэгт 10 сая хүн амтай оршдог бөгөөд Бостон хот болон Вашингтон хотын дунд байрладаг. Байгалийн тогтоц боомт руу, мөн Атлантын далай руу урсдаг Хадсон голын эх дээр байрласан нь тус хотыг худалдааны хот болгон хөгжүүлэхэд гол нөхцөл болсон. Нью-Йорк хот нь Манхаттан, Статэн Арал болон Лонг Арал гэсэн 3 арал дээр байгуулдсан нь газар хомсдоход хүрч байгаагийн зэрэгцээ хүн амын өндөр нягтшралын асуудалтай тулгарч байна.

### Уур амьсгал

| Цаг уурын мэдээлэл: Нью-Йорк, 1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1869–одоо |
| --- |
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °F (°C) | 72 (22) | 78 (26) | 86 (30) | 96 (36) | 99 (37) | 101 (38) | 106 (41) | 104 (40) | 102 (39) | 94 (34) | 84 (29) | 75 (24) | 106 (41) |
| Дундаж макс. °F (°C) | 60.4 (15.8) | 60.7 (15.9) | 70.3 (21.3) | 82.9 (28.3) | 88.5 (31.4) | 92.1 (33.4) | 95.7 (35.4) | 93.4 (34.1) | 89.0 (31.7) | 79.7 (26.5) | 70.7 (21.5) | 62.9 (17.2) | 97.0 (36.1) |
| Дундаж дээд °F (°C) | 39.5 (4.2) | 42.2 (5.7) | 49.9 (9.9) | 61.8 (16.6) | 71.4 (21.9) | 79.7 (26.5) | 84.9 (29.4) | 83.3 (28.5) | 76.2 (24.6) | 64.5 (18.1) | 54.0 (12.2) | 44.3 (6.8) | 62.6 (17.0) |
| Өдрийн дундаж °F (°C) | 33.7 (0.9) | 35.9 (2.2) | 42.8 (6.0) | 53.7 (12.1) | 63.2 (17.3) | 72.0 (22.2) | 77.5 (25.3) | 76.1 (24.5) | 69.2 (20.7) | 57.9 (14.4) | 48.0 (8.9) | 39.1 (3.9) | 55.8 (13.2) |
| Дундаж доод °F (°C) | 27.9 (−2.3) | 29.5 (−1.4) | 35.8 (2.1) | 45.5 (7.5) | 55.0 (12.8) | 64.4 (18.0) | 70.1 (21.2) | 68.9 (20.5) | 62.3 (16.8) | 51.4 (10.8) | 42.0 (5.6) | 33.8 (1.0) | 48.9 (9.4) |
| Дундаж мин. °F (°C) | 9.8 (−12.3) | 12.7 (−10.7) | 19.7 (−6.8) | 32.8 (0.4) | 43.9 (6.6) | 52.7 (11.5) | 61.8 (16.6) | 60.3 (15.7) | 50.2 (10.1) | 38.4 (3.6) | 27.7 (−2.4) | 18.0 (−7.8) | 7.7 (−13.5) |
| Мин. температур °F (°C) | −6 (−21) | −15 (−26) | 3 (−16) | 12 (−11) | 32 (0) | 44 (7) | 52 (11) | 50 (10) | 39 (4) | 28 (−2) | 5 (−15) | −13 (−25) | −15 (−26) |
| Дундаж хур тунадас инч (см) | 3.64 (92) | 3.19 (81) | 4.29 (109) | 4.09 (104) | 3.96 (101) | 4.54 (115) | 4.60 (117) | 4.56 (116) | 4.31 (109) | 4.38 (111) | 3.58 (91) | 4.38 (111) | 49.52 (1,258) |
| Дундаж цас инч (см) | 8.8 (22) | 10.1 (26) | 5.0 (13) | 0.4 (1.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.1 (0.25) | 0.5 (1.3) | 4.9 (12) | 29.8 (76) |
| Average extreme snow depth инч (см) | 5.8 (15) | 7.9 (20) | 4.4 (11) | 0.4 (1.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.0 (0.0) | 0.4 (1.0) | 3.7 (9.4) | 12.3 (31) |
| Дундаж хур тунадастай өдрүүд (≥ 0.01 инч) | 10.8 | 10.0 | 11.1 | 11.4 | 11.5 | 11.2 | 10.5 | 10.0 | 8.8 | 9.5 | 9.2 | 11.4 | 125.4 |
| Цастай дундаж өдөр (≥ 0.1 инч) | 3.7 | 3.2 | 2.0 | 0.2 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 2.1 | 11.4 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 61.5 | 60.2 | 58.5 | 55.3 | 62.7 | 65.2 | 64.2 | 66.0 | 67.8 | 65.6 | 64.6 | 64.1 | 63.0 |
| Дундаж шүүдрийн цэг °F (°C) | 18.0 (−7.8) | 19.0 (−7.2) | 25.9 (−3.4) | 34.0 (1.1) | 47.3 (8.5) | 57.4 (14.1) | 61.9 (16.6) | 62.1 (16.7) | 55.6 (13.1) | 44.1 (6.7) | 34.0 (1.1) | 24.6 (−4.1) | 40.3 (4.6) |
| Сарын дундаж нартай цаг | 162.7 | 163.1 | 212.5 | 225.6 | 256.6 | 257.3 | 268.2 | 268.2 | 219.3 | 211.2 | 151.0 | 139.0 | 2,534.7 |
| Percentage possible sunshine | 54 | 55 | 57 | 57 | 57 | 57 | 59 | 63 | 59 | 61 | 51 | 48 | 57 |
| Дундаж хэт ягаан туяаны индекс | 2 | 3 | 4 | 6 | 7 | 8 | 8 | 8 | 6 | 4 | 2 | 1 | 5 |
| Эх сурвалж 1: NOAA (харьцангуй чийгшил ба нар 1961–1990; шүүдрийн цэг 1965–1984) |
| Эх сурвалж 2: Weather Atlas. |

## Тэмдэглэл

## Эх сурвалж

## Цахим холбоос

 **Commons: Нью-Йорк хот** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* NYC.gov - Нью Йоркийн албан цахим хуудас
* NYCvisit.com - Аялал жуулчлалын албан ёсны цахим хуудас
* NYCityMap - Нью Йорк хотын интерактив газрын зураг - метроны буудал, хаалгатай