# Серби

| Бүгд Найрамдах Серби УлсРепублика Србија (Серби) *Republika Srbija* (Серби) |
| --- |
|
Төрийн далбаа

Сүлд

 |
| **Төрийн дуулал:** Боже правде Bože pravde (Монгол: "Үнэний бурхан")Duration: 1 minute and 44 seconds.1:44 |
| Дэлхийн бөмбөрцөгЕвропын газрын зурагБүгдийг харуулахСербийн байршил (ногоон) ба Косовогийн маргаантай нутаг дэвсгэр (цайвар ногоон)  |
| Нийслэлба томоохон хот | Белград ﻿ / ﻿ |
| Албан ёсны хэл | Серби хэл |
| Угсаатны бүлгүүд (2011; Косовог оруулаагүй) | * 83.3% Сербичүүд
* 3.5% Унгарчууд
* 2.1% Цыган
* 2% Боснякчууд
* 9% бусад / хариулаагүй
 |
| Шашин (2011; Косовог оруулаагүй) | * + 90.6% Христ
		- 84.6% Ортодокс
		- 5.0% Католик
		- 1.0% Протестант
* 3.1% Ислам
* 1.1% Шашингүй
* 5.2% бусад / хариулаагүй
 |
| Ард түмний нэршил | Сербичүүд |
| Төр засаг | Нэгдмэл парламентын бүгд найрамдах улс |
|  |
| • Ерөнхийлөгч  | Александр Вучич |
| • Ерөнхий Сайд  | Журо Мацут |
| • Үндэсний Ассамблейн дарга  | Ана Брнабич |
|  |
| Хууль тогтоох байгууллага | Үндэсний Ассамблей |
| Түүх |
|  |
| • Вант улс  | 780 |
| • Хаант улс  | 1217 |
| • Эзэнт гүрэн  | 1346 |
| • Османы эзлэн түрэмгийлэл  | 1459–1556 |
| • Сербийн хувьсгал  | 1804–1835 |
| • Тусгаар тогтнол хүлээн зөвшөөрөгдсөн  | 1878 |
| • Сербийн хаант улс  | 1882 |
| • Югослав  | 1918 |
| • Серби ба Монтенегро  | 1992 |
| • Тусгаар тогтнолоо сэргээв  | 2006 |
|  |
| Газар нутаг |
| • Косовог оруулан | 88,361 км2 (34,116 бээр2) (111) |
| • Косовог тооцохгүй | 77,474 км2 |
| Хүн ам |
| • 2022 тооллого |  6,647,003 (Косовог тооцохгүй) (107) |
| • Нягтаршил | 85.8/км2 (130) |
| ДНБ (ХАЧП) | 2023 тооцоо |
| • Нийт | ▲ $164.8 тэрбум (Косовог тооцохгүй) (80) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▲ $23,534 (Косовог тооцохгүй) (68) |
| ДНБ (нэрлэсэн) | 2023 тооцоо |
| • Нийт | ▲ $62.7  тэрбум (Косовог тооцохгүй) (88) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▲ $10,147 (Косовог тооцохгүй) (80) |
| ОТББИ (2019) |  ▼ 33.3 дундаж |
| ХХИ (2021) | ▲ 0.802 маш өндөр · 63 |
| Мөнгөний нэгж | Серби динар (RSD) |
| Цагийн бүс | UTC+1 (ТЕЦ) |
| • Зуны цаг (ЗЦ) | UTC+2 (ТЕЗЦ) |
| Огнооны формат | өө.сс.жжжж |
| Жолооны тал | баруун |
| Утасны томьёо | +381 |
| Домэйн нэр | * .rs
* .срб
 |

**Серби Улс** (серб. *Ср̀бија / Srbija* ), албан ёсоор **Бүгд Найрамдах Серби Улс** (серб. *Репу̀блика Ср̀бија / Republika Srbija* ) нь Төв, Зүүн Өмнөд Европт Балканы хойгийн төв хэсэгт оршино. Хойд талаараа Унгар; зүүн талаараа Румын, Болгар; өмнө талаараа Умард Македон, Албани; баруун талаараа Хорват, Босни ба Херцеговин, Монтенегро улсуудтай хиллэнэ. Нийслэл Белград хотыг 2006 онд "Ирээдүйн Өмнөд Европын нийслэл" болгон хөгжүүлэхээр тодорхойлжээ. Далайд гарцгүй орон хэдий ч Серби улс нь Дунай, Сава, Тисца голууд болон тэдгээрийг холбосон сувгуудаар 2,000 км урт усан замыг хянадаг бөгөөд тэдгээрээр дамжин Европын сувгуудийн сүлжээ, улмаар Хойд тэнгис, Хар тэнгистэй холбогддог байна.

Хэдэн зууны туршид Өрнө, Дорнын соёлын уулзварт орших, хожим Сербийн Эзэнт улс гэж нэрлэгдэх болсон хүчирхэг вант улс Балканы хойгийн ихэнхийг захирч байлаа. Сербичүүдийн улс 16-р зууны дундуур мөхөж, эхлээд орон нутгийн феодалууд, Османы Эзэнт Гүрэн, Венеци, Унгарын вант улс, сүүлд Австрийн Эзэнт улсын захиргаанд орж байлаа. 1817 онд Османы захиргаан дор байсан тус улсад гарсан хувьсгал амжилттай болж, Сербийн гүнлиг бий болов. Тэр нь Төв болон Зүүн Европ дахь анхны үндэстэн-улс байсан юм. Тус улсын тусгаар тогтнол олон улсад 1878 онд л хүлээн зөвшөөрөгджээ. 1912 онд Косовог Османы эзэнт гүрнээс эргүүлж авсан байна.

Тус орны одоогийн хил нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа бий болсон Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсын үед бүрэлдэн тогтсон байна. 1990-ээд оны эхээр эхэлсэн Югославын задрал үргэлжилсээр 2006 онд Монтенегрогийн тусгаар тогтнолын тунхаглал зарлагдсанаар Серби үндэстний тусгаар улс бий болов. Серби улс нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага, Европын Аюулгүй Байдал Хамтын Ажиллагааны Байгууллага, Европын Зөвлөлийн гишүүн улс болно. Мөн цэрэг армийн хувьд төвийг сахисан улс болох тус улс нь Европын Холбоонд элсэх боломжтой орнуудын нэг юм. 2022 оны 1-р сарын 12-нд Сербийн ерөнхийлөгч Александр Вучич үндэсний телевизэд өгсөн ярилцлагадаа Бүгд найрамдах улс НАТО-д элсэх биш, өөрийгөө хамгаалах зорилгоор өөрийн армиа бэхжүүлэх бодолтой байна гэж мэдэгдсэн байна.

2008 оны 2 сард Косовогийн парламент Серби Улсаас тусгаар болж буйгаа зарласан. Серби нь Косовог НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн 1244-р тогтоолын дагуу байгуулсан түр захиргаагаар удирдуулж буй, өөрийн орны өмнөд хэсгийн муж гэж үздэг. Иймээс Сербийн засаг захиргаа, мөн НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөл нь Косовогийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөөгүй. Харин олон улсын хувьд энэ асуудлын талаар санал хуваагдмал байгаа бөгөөд одоогийн байдлаар НҮБ-ын гишүүн 192 орны 60 нь Косовогийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөөд байгаа юм.

## Тэмдэглэл

## Цахим холбоос

 **Commons: Серби** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан

|  |  |
| --- | --- |
| Wiktionary | **Wiktionary: Серби** – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |

* Сербийн ерөнхийлөгч
* Сербийн засгийн газрын албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл