# Адольф Хитлер

| Адольф Хитлер |
| --- |
| [[Зураг:**Адольф Хитлер**|200px|alt=А.Хитлер]] |
| Төрсөн | Адольф Хитлер 1889 оны 4 дүгээр сарын 20 Австр-Унгарын эзэнт гүрэн. Браунау-на-Инне хот |
| Нас барсан | 1945 оны 05 дугаар сарын 30 Гуравдугаар Рейхийн эзэнт гүрэн. Берлин хот. Фюрербункер |
| Үхлийн шалтгаан | Амиа хорлолт |
| Олдсон газар | Гуравдугаар Рейхийн эзэнт гүрэн. Берлин хот. Фюрербункерын гадна талд |
| Оршуулагдсан газар | БНАГУ |
| Хөшөө дурсгал | Олон тооны хөшөө дурсгал дэлхий улс орнуудад байсан боловч дайны дараа устгагдсан |
| Яс үндэс | Австри |
| Үндэстэн | Австри |
| Аль хотын суугуул | Австрийн Браунау-на-Инне хот |
| Боловсрол | тусгай |
| Төгссөн сургууль | Линц хотын гимнази |
| Ажил | Зураач, мэргэжлийн хувьсгалч |
| Он жил | 1914-1945 он |
| Төлөөлөгч | Үндэсний социалист буюу нацизм |
| Юугаараа алдаршсан | Дэлхийн хоёрдугаар дайныг өдөөсөн этгээд, жүүдийн эсрэг үзэлтэн, жүүдүүд болон бусад үндэстэнийг үйл олноор хомроглон устгах үйл ажиллагааг зохион байгуулагч, үндэсний социалист үзэл буюу нацизмыг үүсгэн байгуулагч, цэрэг дайны гэмт хэрэгтэн. |
| Олон танигдсан бүтээл | Улс төрийн онол болон практикийн тухай бүтээлүүд |
| Түүнд нөлөөлсөн | гимназийн багш Леопольд Пётш |
| Түүний нөлөөлсөн | Герман |
| Төрөлх хот | Браунау-на-Инне хот |
| Өмнөх хүн | Гинденбург |
| Залгамжлагч | адмирал Дёнец |
| Улс төрийн нам | Германы ажилчны үндэсний социалист нам |
| Улс төрийн хөдөлгөөн | антикоммунист, антисеминист |
| Өрсөлдөгч | Германы болон бусад дэлхийн коммунистууд, Социалистууд, Кадет, Монархист, Эсэр болон бусад коммунизмын эсрэг нам, хөдөлгөөн |
| Ял зэм | шоронд хоригдсон |
| Ялын гүйцэтгэл | маргаантай |
| Ялын нөхцөл | Ландсберг-ам-Лех хотын шорон |
| Эхнэр (нөхөр) | Ева Браун |
| Хамтрагч | Гесс, Гиммлер, Гёринг, Гёббельс, Борманн болон бусад нацистууд |
| Хүүхэд | байхгүй |
| Эцэг эх | Эцэг-Алоис Гитлер, Эх- Клара Гитлер |
| Хамаатан | эгч |

**Адольф ХитлерАдольф Хитлер** (Герман: *Adolf Hitler*; 1889 оны 4-р сарын 20-нд Австрид төрсөн–1945 оны 4-р сарын 30-нд Берлинд нас барсан) Германы улс төрч, Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Нам буюу Нацист намын (Герман: *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei*) удирдагч. 1933-1945 онд Германы канцлер, 1934-1945 онд төрийн тэргүүн (*Führer und Reichskanzler*) байв.

Нюрнбергийн Олон улсын цэргийн шүүх А.Хитлерийн байгуулсан "СС", "СД", "Гестапо" болон Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Намын удирдлагыг гэмт хэрэгтнүүд байсан гэж үзсэн.

## Намтар

А.Хитлер, намын удирдагчдын хамт. 1930 он
Эцэг нь Алоис Хитлер (1837—1903). Эх нь Клара Хитлер (төрлөх овог нь Пёльцль, 1860—1907). Адольф Хитлер 1889 оны 4-р сарын 20-ны 18:30 цагт Австрийн Раншофен тосгонд (одоо Браунау ан дер Инн хотын хэсэг) "Померан" зочид буудалд төржээ. Хоёр хоногийн дараа тэрээр Адольф нэрээр загалмайлуулж сахил хүртсэн. Тэр нүүр царайгаараа эхтэйгээ их адилхан төрсөн юм. Нүд, хөмсөгний хэлбэр, ам, чих нь түүнийхтэй яг адилхан байв. 29 настайдаа Адольфийг төрүүлсэн Клара өмнө гурван хүүхдээ алдсан учраас түүнийг илүү их хайрладаг болсон гэдэг.

Дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцож одон медалиар шагнуулсан дайчин Хитлер 1920 онд Нацист намын анхны хэлбэр болсон *Германы Ажилчны нам (герман. Deutsche Arbeiterpartei, **DAP**)* -д элсэж, 1921 онд удирдагч нь болжээ. 1923 онд бүтэлгүйтсэн төрийн эргэлтийн дараа шоронд хоригдоод гарч ирээд үндсэрхэг үзэл, семитийн эсрэг үзэл, коммунизмын эсрэг үзлийг өөрийн өвөрмөц илтгэх чадвар, ухуулгаар сурталчлан олны дэмжлэг авч чаджээ. Улмаар Хитлер 1933 онд Германы канцлер болж удалгүй тоталитар фашист дарангуйллыг тогтоожээ. Хитлер Германы газар нутгаа тэлэх зорилгыг гадаад бодлогодоо тууштай баримталж, улсынхаа нөөц баялаг, эдийн засгийг энэхүү зорилгод чиглүүлж байлаа. Тэрээр Вермахтыг дахин сэргээж 1939 оны 9-р сарын 1-нд Польшийг довтлон эзэлсэн нь Европт Дэлхийн хоёрдугаар дайны эхлэлийг тавьсан гэж түүх судлаачид үздэг. Гурван жилийн дотор Герман, Тэнхлэгийн гүрнүүдийн хамт Европын ихэнхи хэсэг, Африк, Зүүн ба Зүүн Өмнөд Ази, Номхон Далайн ихээхэн хэсгийг эзэлж авчээ. Гэвч Холбоотны гүрнүүд 1942 оноос санаачлагыг гартаа авч, 1945 онд Германыг тал бүрээс довтлож эхэлсэн байна. Түүний удирдсан зэвсэгт хүчин дайны үеэр олон харгислал үйлдсэний дотор 6 сая еврейг аймаглан устгаж (Холокост) нийт 17 сая энгийн иргэнийг системчлэн хороосон юм.

1945 онд дайн дуусч байхад Хитлер олон жил нууц амраг нь байсан Эва Браунтай гэрлэжээ. 40 хүрэхгүй цагийн дараа шинэхэн гэрлэсэн хос дайсны гарт орохгүй гэж хамт амиа егүүтгэсэн юм. Гэвч тэрээр үзэл бодолдоо үнэн ч хүн байсан өөрийн бүтээсэн улсаа холбоотнуудын улсуудад яаж захирахын харж тэвчээгүй юм.

## Цахим холбоос

 **Commons: Adolf Hitler** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
Зураг, видео
* Color Footage of Hitler—Watch color footage of Hitler during WWII
* Photos of Adolf Hitler
* Download "The Young Hitler I Knew" on archive.org

Илтгэл, ном хэвлэл
* A speech from 1932 (text and audiofile), German Museum of History Berlin
* Hitler Speech (10 February 1933) with English Translation
* Hitler's book *Mein Kampf* (full English translation)
* *The Testament of Adolf Hitler* the Bormann-Hitler documents (transcripts of conversations in February–April 2, 1945)
* Adolf Hitler's Private Will, Marriage Certificate and Political Testament, April 1945 (34 pages)
* "The Discovery of Hitler's Wills" (Office of Strategic Services report on how the testament was found).
* Matthew Brzezinski, "Giving Hitler Hell", Washington Post Sunday, July 24, 2005; Page W08 (Narrative of how the testament was found)

## Эшлэл