Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2026 он

| Аргын жил дараалал
 |
| --- |
|  2021 · 2022 · 2023 · 2024 2025 —  **2026**  — 2027 2028 · 2029 · 2030 · 2031
 |
| Хамаарах арван
 |
| 2020-д он
 |
| Хамаарах зуун
 |
| 21-р зуун
 |

**2026 он** (**MMXХVI**) буюу **Хоёр мянга хорин зургаан он** нь Пүрэв гаргаар эхэлсэн ердийн жил юм. Монгол билгийн тооллын 17-р жарны 40 он буюу **Гал морь жил**. Григорийн тоолол буюу Нийтийн тоолол ёсоор Манай эриний 2026 дахь он бөгөөд 3 дахь мянган болон 21-р зууны 26 дахь он болно.

## Онцлох үйл явдал

### Нэгдүгээр сар

* 1-нд Болгар улс "евро" бүсийн 21 дэх гишүүн болов.

### Хоёрдугаар сар

* 6-22-нд Италийн Милан, Кортина-д’Ампеццо хотуудад XXV Өвлийн Олимпын наадам зохион байгуулагдав.
* 7-17-нд Ээлжит Венецийн кино наадам болсон.
* 18-нд Португалын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хоёрдугаар шатанд Антонио Хосе Сегуро ялалт байгуулав.
* 18-нд Монголын Цагаан сарын шинийн нэгэн тохиосон.
* 28-нд Ираны дайн: АНУ болон Израил улсууд Тегеран, Исфахан болон бусад хотуудад агаарын цуврал цохилт өгч, Иран-Израилын мөргөлдөөнийг хурцатгасан. Иран хариуд нь тус бүс нутаг дахь АНУ болон холбоотнуудын байнуудын эсрэг пуужин болон нисгэгчгүй онгоцоор цохилт өгсөн. Ираны Дээд удирдагч Аятолла Али Хаменеи алагджээ.

### Гуравдугаар сар

* 6-15-нд Италийн Милан, Кортина-д’Ампеццо хотуудад XXV Өвлийн паралимпын наадам явагдав.
* 15-нд Казахстанд шинэ Үндсэн хуулийн төслийн талаарх бүх нийтийн санал асуулга явуулж, 90%-ийн санал авчээ.
* 23-29-нд Чехийн Праг хотод уран гулгалтын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн болно.

### Дөрөвдүгээр сар

* 12-нд Бенин улсын ерөнхийлөгчийн сонгууль болон Унгар улсын парламентын сонгууль

### Тавдугаар сар

* 9-нд ОХУ-ын Москва хотын Улаан талбайд Ялалтын баяр
* 31-нд Колумбийн Ерөнхийлөгчийн сонгууль товлогдсон.

### Зургаадугаар сар

* 11—нээс долоодугаар сарын 19-нд АНУ, Канад, Мексик улсуудад Дэлхийн 23-р хөлбөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээн болно.
* 7-нд Армени улсын парлментын сонгууль товлогдсон.

### Долоодугаар сар

* 1-нд АНУ-ын Колумби тойрогт АНУ байгуулагдсаны 250 жилийн ойн ёслолын жагсаал болно.
* 11-13-нд (бямба-ням-даваа гариг) Монгол Улсын Их Баяр наадам.
* 23 -3-нд АНУ-ын Филадельфид Олон улсын математикчдын 30-р Их хурал төлөвлөгдсөн.

### Наймдугаар сар

* 12-нд Бүрэн нар хиртэлт болно.
* 30-нд Эстони улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль товлогдсон.

### Есдүгээр сар

* 2-нд Дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялсны 81 жилийн ой.
* 20-нд Орос улсад нэгдсэн сонгуулийн өдөр төлөвлөгдсөн.

### Аравдугаар сар

* 3-нд Латви улсын парламентын сонгууль товлогдсон.
* 4-нд Бразил улсын ерөнхий сонгууль болох өдөр.

### Арваннэгдүгээр сар

* 3-нд АНУ-ын Сенат болон Төлөөлөгчдийн танхимын сонгууль төлөвлөгдсөн.
* Болгарын ерөнхийлөгчийн сонгууль.

### Арванхоёрдугаар сар
# Алекс Маннингер

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Хөлбөмбөг **Алекс Маннингер** |
|  |
| *Ерөнхий мэдээлэл* |
| **Мэндэлсэн** | 1977 оны 6 сарын 4 Австри, Зальцбург |
| **Иргэншил** |  Австри |
| **Өндөр** | 188 см |
| **Жин** | 85 кг |
| **Байрлал** | хаалгач |
| *Багийн мэдээлэл* |
| **Баг** |  Аугсбург |
| **Дугаар** | 21 |
| *Тоглогчийн замнал* |
| Залуучуудын багууд |
| 1993—1995 |  Аустриа Зальцбург |
| Багийн замнал\* |
| 1995—1996 |  Ред Булл Зальцбург | 1 (0) |
| 1995—1996 | →  Форвертс Штайр | 5 (0) |
| 1996—1997 |  ГАК | 24 (0) |
| 1997—2002 | Загвар:Далбаа Англи Арсенал | 30 (0) |
| 2001—2002 | →  Фиорентина | 24 (0) |
| 2002—2003 |  Эспаньол | 0 (0) |
| 2003 |  Торино | 3 (0) |
| 2003—2005 |  Болонья | 0 (0) |
| 2004—2005 | →  Сиена | 19 (0) |
| 2005—2006 |  Ред Булл Зальцбург | 16 (0) |
| 2006—2008 |  Сиена | 64 (0) |
| 2008 |  Ред Булл Зальцбург | 0 (0) |
| 2008 |  Удинезе | 0 (0) |
| 2008—2012 |  Ювентус | 27 (-30) |
| 2012—одоо |  Аугсбург | 25 (-?) |
| Шигшээ\*\* |
| 1999—2009 |  Австри | 33 (-43) |
| \* Мэргэжлийн багууд дах дотоодын лигийн тоглолтуудыг (гоол) 2014 оны 3 сарын 14-нд шинэчлэв.
\*\* Шигшээ дэх албан ёсны тоглолтуудыг (гоол) -нд шинэчлэв. |
|

**Александр (Алекс) Маннингер** (Герман: *Alexander Manninger*; 1977 оны зургаадугаар сарын 4-нд Зальцбург хотод төрсөн) — Австрийн хөлбөмбөгийн хаалгач бөгөөд германы «Аугсбург» багт тоглодог.

## Амжилт

* Загвар:Далбаа Англи «Арсенал»
	+ Английн аварга — 1997/98
	+ Английн цомын эзэн — 1997/98
	+ Английн супер цомын эзэн: 1998, 1999

* «Ювентус»
	+ Италийн аварга: 2011/2012

## Лавлах холбоос

## Гадны холбоос

* Алекс Маннингер - Soccerbase
* Алекс Маннингер — National-Football-Teams.com

Энэ Австрийн хөлбөмбөгчиний тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# 1860 он

| Аргын жил дараалал
 |
| --- |
|  1855 · 1856 · 1857 · 1858 1859 —  **1860**  — 1861 1862 · 1863 · 1864 · 1865
 |
| Хамаарах арван
 |
| 1860-д он
 |
| Хамаарах зуун
 |
| 19-р зуун
 |

**1860 он** (MDCCCLX) нь Григорийн тооллоор Ням гаргаар эхэлсэн өндөр жил юм. Нийтийн тооллын 1860-р он, хоёрдугаар мянганы 860-р он, 19-р зууны 60-р он, 1860-д оны эхний жил болно. Билгийн тооллоор "Төмөр" тахиа жил.

## Энэ онд болсон үйл явдлууд

* 1-р сарын 22-нд Францын аялагч Энри Муо Камбожийн ширэнгэн ойд том сүмийн туурь Ангкор Ватыг олсон байна.
* 10-р сарын 5-нд Англи, Францын цэргүүд Бээжин хотыг эзлэн авсан.
* 11-р сарын 6-нд — Абрахам Линкольн АНУ-ын 16 дахь ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон.
* 11-р сарын 14-нд Бээжинд Оросын төлөөлөгч Николай Игнатьев, Чин улсын төлөөлөгч нартай Бээжингийн гэрээ байгуулж газар нутгаа тэлсэн.

## Энэ онд төрөгсөд

* 1-р сарын 29-нд Антон Чехов, Оросын зохиолч, жүжгийн зохиолч (1904 онд нас барсан).

## Энэ онд нас барагсад

* 6-р сарын 8-нд Фридрих Вильхельм фон Бисмарк, генерал, дипломат бөгөөд цэргийн зохиолч (1783 онд төрсөн).
* 9-р сарын 21-нд Артур Шопенхауэр (1788 онд төрсөн), Германы философич.

## Гадаад холбоос

 **Commons: 1860** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Оксфордын Их Сургууль

Оксфордын Их сургуулийн Хэвлэл мэдээллийн байр
**Оксфордын Их Сургууль** (Англи: The Chancellor, Masters and Scholars of the University of Oxford) бол Англи улсын Оксфорд хотод байрладаг дэлхийд тэргүүлэгч судалгааны сургуулиудын нэг юм. Хэдийгээр энэ сургуулийг яг хэзээ байгуулсан нь тодорхойгүй ч одоогоос 900 гаруй жилийн өмнө 1096 онд хичээллэж байсны баталгаа байдаг гэнэ. Иймээс англи хэлтний ертөнцийн хамгийн эртний сургууль хэмээн өргөмжлөгддөг байна. Мөн одоо үйл ажиллагаа явуулсаар байгаа дэлхийн хамгийн эртний сургуулиудын жагсаалтад Болоньягийн их сургуулийн араас хоёрдугаарт жагсдаг баялаг арвин түүх, соёлтой сургууль юм. 1167 онд Английн эзэн хаан II Хэнри англи оюутнуудыг Парисын их сургуульд (Сорбон) суралцахыг хориглосноор Оксфордын их сургууль улам бүр өргөжин тэлсэн гэж үздэг.

Өдгөө Оксфордын их сургууль 39 их сургуулийн хагас бие даасан коллеж, 4 нэрэмжит танхимаас бүрдсэн 22 мянга гаруй оюутантай томоохон сургууль болтлоо хөгжжээ.
Их Британийн хамгийн том их сургуулийн номын сангийн сүлжээ энэ сургуульд байдаг. Нийт 190 км гаруй үргэлжлэх тавиуруудад 11 сая гаруй ном байдаг бөгөөд энэ үзүүлэлтээрээ Британийн номын сангийн араас нэгдсэн вант улсдаа хоёрдугаарт ордог байна. Мөн Оксфордын музейнүүд болон цуглуулгууд дэлхийд алдартай. Тухайлбал, Их Британийн анхны музей гэгддэг Ашмола музей Оксфордын их сургуулийн харьяанд байгуулагдаж байжээ. Энэ музей мөн дэлхийн хамгийн анхны их сургуулийн музей хэмээн өргөмжлөгддөг байна. Микеланжело, Пикассо, Тернер, Леонардо Да Винчигийн бүтээлүүдийг эндээс олж үзэх боломжтой. Мөн хотын зүүн хойд хэсэгт орших 0,3 орчим км квадрат талбайг эзэлдэг их сургуулийн цэцэрлэгт хүрээлэнгүүд гээд Оскфордын их сургуульд онцлох зүйл олон байдаг.
Оксфордын их сургуулийн нийт суралцагсадын 3-ны нэгийг, бакалаврын түвшний оюутнуудийн 14 хувийг дэлхийн 130 гаруй орны төлөөлөл болсон олон улсын оюутнууд эзэлдэг байна.

Оксфордын Их сургуульд 2020 оны байдлаар 20000 оюутан сурдаг бөгөөд 4/1 нь гадаад оюутнууд байдаг ажээ. Зуны хэлний сургуулиуд нээгдэх үед оюутны тоо эрс нэмэгддэг байна. Оксфордын ректор -сэр Крис Паттен.

Оксфордод эмэгтэйчүүдийг 1920-иод онд сургаж эхэлсэн бөгөөд 1970-аад хүйсээр ялгаварлан тусгаарлаж сургадаг байдлаа зогсоосон байна.

Оксфордын Их сургуулийг төгсөгчдөөс маш олон шинжлэх ухаан, утга зохиол, урлагийн гайхалтай зүтгэлтнүүдийн гарч ирсэн юм - Кристофер Врен, Жон Толкиен, Льюис Кэрролл нар багшилж, Рожер Бэкон, Маргарет Тэтчер нар суралцаж байжээ. Их сургуулийг төгсөгчдийн дунд 28 Их Британийн Ерөнхий сайд, дэлхийн олон орны төр, засгийн тэргүүн нар байдаг. 2020 оны аравдугаар сарын байдлаар Оксфордын их сургуульд Нобелийн шагналт 72, Филдсийн 3 медальтан, Тюринг шагналын 6 шагналтан Оксфордын их сургуульд суралцаж, ажиллаж, дадлага хийж байсан. Төгсөгчид нь 160 Олимпын медаль хүртэж байжээ.
# Мэтгэлцээн

**Мэтгэлцээн** гэдэг нь орчин үед боловсролын сургалт хэлбэрээр ихэвчлэн хэрэглэгддэг тодорхой сэдвийн талаар үнэн-зөв, худал-буруу хоёр талаас нь үндэслэл, нотолгоотойгоор илтгэн мэтгэлцэж, маргалдах арга барил юм. Мэтгэлцээн нь мөн улс төрд хэрэглэгддэг.

Монголчууд эрт үеэс мэтгэлцээний арга барилыг мөн **дайралцаа үг** хэмээн нэрлэж ирсэн. Мэтгэлцээн нь тодорхой дүрэмтэй байдгаараа хэлэлцүүлгээс ялгарах бөгөөд илүү ялах, тэмцэлдэх шинжтэй юм.

Боловсролын мэтгэлцээнд нотлогч, няцаагч тал хоорондоо өрсөлдөх бөгөөд үүнийг шүүгч шүүж хэн нь сэдвийн шийдлийг зөв тодорхойлж буйг дүгнэдэг.

Өрнөдийн орнуудад тухайлбал, Англи хэлээр *Debate*, Орос хэлээр *Дебаты* хэмээн нэрлэдэг.
# Вальтер Ульбрихт

| Вальтер Ульбрихт |
| --- |
| Walter Ulbricht |
| Ульбрихт 1960 онд |
|  |
| Германы Нэгдсэн Социалист Намын Тэргүүн Нарийн Бичгийн Дарга |
| **Албан тушаал хашсан** 1950 оны 7 сарын 25 – 1971 оны 5 сарын 3 |
| Орлогч | * Карл Ширдеван
* Эрих Хонекер
 |
| Өмнөх | Вилхелм Пик Отто Гротевол |
| Дараах | Эрих Хонекер |
| Төрийн Зөвлөлийн дарга |
| **Албан тушаал хашсан** 1960 оны 9 сарын 12 – 1973 оны 8 сарын 1 |
| Өмнөх | Вильхельм Пик (Зүүн Германы Ерөнхийлөгчөөр) |
| Дараах | Фридрих Эберт (үүрэг гүйцэтгэгч) |
| Үндэсний Батлан ​​​​Хамгаалах Зөвлөлийн дарга |
| **Албан тушаал хашсан** 1960 оны 2 сарын 11 – 1971 оны 5 сарын 3 |
| Нарийн бичиг | * Эрих Хонекер
 |
| Өмнөх | *Албан тушаал үүссэн* |
| Дараах | Эрих Хонекер |
| Сайд нарын Зөвлөлийн нэгдүгээр орлогч дарга
 |
| **Албан тушаал хашсан** 1949 оны 10 сарын 7 – 1960 оны 9 сарын 12 |
| Дарга | * Отто Гротеволь
 |
| Өмнөх | *Албан тушаал үүссэн* |
| Дараах | Вилли Штоф (1962) |
|  |
| Хувийн мэдээлэл |
| Төрсөн | Вальтер Эрнст Паул Ульбрихт (1893-06-30)6 сарын 30, 1893 Лайпциг, Саксоны хаант улс, Германы эзэнт гүрэн (одоогийн Саксон, Герман) |
| Нас барсан | 8 сарын 1, 1973(1973-08-01) (80 насалсан) Темплин, Нойбранденбург тойрог, Зүүн Герман |
| Оршуулсан газар | Фридрихсфельдегийн оршуулгын газар |
| Улс төрийн нам | SPD (1912–1917) USPD (1917–1920) KPD (1920–1946) SED (1946–1973) |
| Эхнэр, Нөхөр | Марта Шмеллинский (г. 1920; сал. 1949) Лотте Кюн (г. 1953) |
| Хүүхэд | * Дора
* Розе
* Беате
 |
| Мэргэжил | * Улс төрч
* Мужаан
 |
| Цэргийн алба |
| Харьяалал |  Германы эзэнт гүрэн |
| Салбар | Германы арми |
| Алба хаасан жил | 1915–1918 |
| Цол | *Ефрейтор* |
| Тулаан/дайн | * Дэлхийн 1-р дайн
	+ Дорнод фронт
	+ Македонийн фронт
	+ Баруун фронт
* Германы хувьсгал
 |
|  |

**Вальтер Ульбрихт** (Герман: *Walter Ulbricht*, 1893 оны 6 сарын 30 – 1973 оны 8 сарын 1) нь Германы коммунист улс төрч байв. Нэгдсэн Социалист Намын нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар 1950-1971 онд ажилласан (нас барах хүртлээ "Хүндэт дарга") тэрээр Ваймарын үеийн Германы Коммунист Намыг байгуулалцаж, Нацистуудын засаглалын жилүүдэд Зөвлөлт Холбоот Улсад дүрвэн амьдарч байсан бөгөөд Бүгд Найрамдах Ардчилсан Герман Улс (Зүүн Герман)-ыг үүсгэн байгуулахад гар бие оролцжээ. Тус улсын ерөнхийлөгч Вильхельм Пик нас барсны дараа 1960 онд тэр Зүүн Германы төрийн тэргүүн болж, 1973 онд нас нөгчтөлөө тус албыг хашжээ.

## Тэмдэглэл
# 1934 он

1932 он | 1933 он | 1934 он | 1935 он | 1936 он

## Энэ онд болсон үйл явдлууд

## Энэ онд төрөгсөд

* 9 сарын 28: Брижит Бардо, Францын кино жүжигчин (2025 онд өнгөрсөн)

## Энэ онд нас барагсад

## Гадаад холбоос

 **Commons: 1934** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# 6 сарын 29

|  |
| --- |
| Түүхэн жилийн өдөр 5 сар · **6 сар** · 7 сар |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |

 |

**6 сарын 29** нь Григорийн тооллын жилийн 180 дахь (өндөр жил бол 181 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 185 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд

* 1916 - "Боинг" компанийн анхны нислэг болсон.
* 1947 - Гоминданы 150-500 хүний бүрэлдэхүүнтэй бүлэглэл Монголын хилд халдаж, хилчидтэй байлджээ.
* 1957 - Н.Хурщёвын эсрэг байсан Вячеслав Молотов, Георгий Маленков, Лазарь Каганович болон бусад зарим намын удирдагчдыг ЗХУ-ын Коммунист намын Бүгд хурлаар удирдлагаас зайлуулжээ.
* 1958 - Стокхольм хотод Бразилын хөлбөмбөгийн шигшээ баг Шведын шигшээг 5:2 харьцаагаар хожиж анх удаагаа Дэлхийн хөлбөмбөгийн аварга болов.
* 1964 - Зурагтын алсын удирдлагыг зохион бүтээжээ.
* 1976 - Сейшелийн арлууд тусгаар улс болов.
* 2001 - Кофи Аннан НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар улиран сонгогджээ.
* 2007 - АНУ-д анхны “iPhone” худалдаанд гарав.

## Энэ өдөр төрөгсөд

* 1944 - Америкийн жүжигчин Гэри Бьюзи
* 1953 - Австралийн дуучин, жүжигчин Колин Хэй
* 1957 - Куба-Венесуэлийн дуучин, жүжигчин Мария Кончита Алонсо
	+ Туркменистаны Ерөнхийлөгч Гурбангулы Бердымухамедов
* 1968 - Канадын хоккейч, олимпын аварга Теорен Флёри
* 1978 - дуучин Николь Шерзингер

## Энэ өдөр нас барагсад

## Тэмдэглэлт баярууд

* Нидерланд Ахмад дайчдын өдөр
* Эквадор Инженерүүдийн өдөр

---

 **Commons: 6 сарын 29** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# 7 сарын 1

|  |
| --- |
| Түүхэн жилийн өдөр 6 сар · **7 сар** · 8 сар |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

**7 сарын 1** нь Григорийн тооллын жилийн 182 дахь (өндөр жил бол 183 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 183 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд

1917 оны энэ өдөр Орост анх удаа зуны цагт шилжиж байжээ.

1921 оны энэ өдөр Шанхай хотод 13 төлөөлөгч нар цугларч Хятадын Коммунист намыг байгуулжээ.

1991 онд- Праг хотод Варшавын гэрээний байгууллага үйл ажиллагаагаа зогсоож буй тухай Протоколд гишүүн орнууд гарын үсэг зуржээ.

1997 онд Хонг Конгийг Их Британий захиргаанаас БНХАУ-ын кахиргаанп шилжүүлсэн байна.

2008 оны 7 сарын 1-нд Монголд МАХН-ыг эсэргүүцэх жагсаал болж, 4 хүн буудуулж, 1 хүн түймэрт өртөж нас барсан.

## Энэ өдөр төрөгсөд

1961 онд- Чарлзын анхны эхнэр Уэльсийн гүнж Дайна,

## Энэ өдөр нас барагсад

## Тэмдэглэлт баярууд

---

 **Commons: 7 сарын 1** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Серби хэл

| Серби хэл |
| --- |
| српски језик / *srpski jezik* |
| Өөрийн нэр | [sr̩̂pskiː] |
| Тархалт | Серби Босни ба Херцеговин Монтенегро Косово Хорват |
| Бүс нутаг | Зүүн өмнөд Европ |
| Угсаатан | Сербичүүд |
| Төрөлх хэлтэн | 5.5 сая (Серби) 1 сая (Бүгд Найрамдах Српска Улс) 250 000 (Монтенегро) 12 сая орчим (2009/2022 оны тооллого) |
| Хэлний ангилал | Энэтхэг-Европ
* Балт-Слав
	+ Слав
		- Өмнөд Слав
			* Серби-Хорват
				+ Штокав
					- Шинэ Штокав
						* Зүүн Херцеговин болон Шумади–Воеводина
							+ **Серби хэл**
 |
| Бичгийн систем | * Сербийн Кирилл цагаан толгой
* Сербийн Латин цагаан толгой
* Югослав брайл үсэг
 |
| Албан ёсны хэрэглээ |
| Улс | * Серби
* Косово
* Босни ба Херцеговин
* Монтенегро
 |
| Орон нутаг | * Хорват
* Унгар
* Словак
* Чех
* Умард Македон
* Румын
 |
| Тохируулагч байгууллага | Серб Хэлний Стандартчиллын Зөвлөл |
| Томьёолбор |
| ISO 639-1 | `sr` |
| ISO 639-2 | `srp` |
| ISO 639-3 | `srp` |
| *Глоттолог* | `serb1264` |
| Linguasphere | `53-AAA-g-ын нэг хэсэг` |
|   Серби хэлийг албан ёсоор хэрэглэдэг улс орон.
  Серби хэл цөөнхийн дунд тархсан улс орон. |
|

Дорно өмнө Европт оршдог Серби, Босни ба Херцеговин, Монтенегро, Умард Македон, Хорват, Албани г.м улсад голчлон суурьшдаг Сербүүдийн хэлэлцдэг хэлийг **Серби хэл** (сербиэр *српски језик*, ихэвчлэн *српски* гэж тэмдэг нэрээр амарчилдаг) гэнэ. Серби хэл нь Слав төрлийн хэл юм. Харилцаа хамаарлаараа Энэтхэг-Европ язгуур, Балт-Слав төрөл, Слав салаа, Урд Слав бүлэг, түүн доторх баруун хэсэгт Серб, Хорват, Босни, Монтенегро зэрэг хэл багтдаг Серби-Хорват хэлний нэгэн хэв маяг гэж үзэгддэг.
Хууль ёсоор тайлбарлавал өнөөгийн Серби улсын албан ёсны хэл.

## Зүүлт, тайлбар
# Албани хэл

Албани хэлний тархац
**Албани хэл** (албани хэлээр: *Gjuha shqipe* [ˈɟuha ˈʃcipɛ]) Албани Улсад оршин сууж буй албаничуудын хэл. Мөн Грек улсын хүн амын зарим хэсэг (Эпир, Аттика, Беотия, Эвбей арал, Пелопоннес болон Гидра, Спеце, Порос арлууд), Умард Македони, Серби, Косово бөгөөд Итали улс (Сицили, Калабри, Апулия) зэрэг орнууд дахь зарим иргэдийн хэл юм.

Албани хэл бол энэтхэг-европ хэлний язгуурын доторх палеобалкан хэлний бүлэгт ордог байна.

2022 оны байдлаар 7 сая орчим хүн албани хэлээр ярьдаг ажээ.

1908 оноос хойш албани хэлэнд латин үсгийн нэг хувилбар ашиглаж ирсэн байна.

### Орчин үеийн албани хэлний цагаан толгой

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | C c | Ç ç | D d | Dh dh | E e | Ë ë |
| F f | G g | Gj gj | H h | I i | J j | K k | L l |
| Ll ll | M m | N n | Nj nj | O o | P p | Q q | R r |
| Rr rr | S s | Sh sh | T t | Th th | U u | V v | X x |
| Xh xh | Y y | Z z | Zh zh |  |  |  |  |

Албан тоонууд

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *një* — «нэг» | *dy* — «хоёр» |
| *tre* — «гурав» | *katër* — «дөрөв» |
| *pesë* — «тав» | *gjashtë* — «зургаа» |
| *shtatë* — «долоо» | *tetë* — «найм» |
| *nëntë* — «ес» | *dhjetë* — «арав» |
| *njëmbëdhjetë* — «арван нэг» | *dymbëdhjetë* — «арван хоёр» |
| *trembëdhjetë* — «арван гурав» | *katërmbëdhjetë* — «арван дөрөв» |
| *pesëmbëdhjetë* — «арван тав» | *gjashtëmbëdhjetë* — «арван зургаа» |
| *shtatëmbëdhjetë* — «арван долоо» | *tetëmbëdhjetë* — «арван найм» |
| *nëntëmbëdhjetë* — «арван ес» | *njëzet* — «хорь» |
| *njëzetenjë* — «хорин нэг» | *njëzetedy* — «хорин хоёр» |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| *tridhjetë* — «гуч» | *dyzet* — «дөч» |
| *pesëdhjetë* — «тавь» | *gjashtëdhjetë* — «жар» |
| *shtatëdhjetë* — «дал» | *tetëdhjetë* — «ная» |
| *nëntëdhjetë* — «ер» | *njëqind* — «зуу» |
| *pesëqind* — «таван зуу» | *njëmijë* — «мянга» |
| *një milion* — «сая» | *një miliard* — «тэрбум» |

 |