Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ганьнань тойрог

| Ганьнань тойрог
甘南州 · ཀན་ལྷོ་ཁུལ། |
| --- |
| Өөртөө засах тойрог |
| Ганьнань Төвөдийн өөртөө засах тойрог 甘南藏族自治州 · ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། |
|  |
| Ганьсү муж дахь Ганьнань тойргийн байршил |
| Улс |  Хятад |
| Муж | Ганьсү |
| Захиргааны төв | Хэзуо |
| Засаг захиргаа |
|  • Төрөл | Өөртөө засах тойрог |
|  • ХКН-ын НБД | Ю Чэнхүэй |
|  • Хурлын дарга | Таши Цао |
|  • Захирагч | Жао Линюнь |
|  • ХАУТЗЗ-ийн дарга | Ринчэн Тондуп |
| Газар нутаг |
|  • Нийт | 40,898 км2 (15,791 бээр2) |
| Хүн ам (2010) |
|  • Нийт | 689,132 |
|  • Нягтрал | 17/км2 (44/бээр2) |
|  • Томоохон угсаатны бүлгүүд | Төвөдүүд−51.44% Хятадууд−41.75% Хотон−6.43% |
| Цагийн бүс | UTC+8 (Хятадын Стандарт) |
| ISO 3166 код | CN-GS-30 |
| Вэб сайт | www.gn.gansu.gov.cn |

| Ганьнань тойрог |
| --- |
|  |
| Хятад нэр |
| Уламжлалт | 甘南藏族自治州 |
| Хялбаршуулсан | 甘南藏族自治州 |
|

| Галиглал |
| --- |
| Стандарт Хятад хэл |
| Пиньинь | Gānnán Zàngzú Zìzhìzhōu |
| бусад хятад хэл |
| Шяоэржин | قًانًا زَانْ‌زُو زِجِ‌جِوْ |

 |
| Төвөд нэр |
| Төвөд | ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། |
|

| Галиглал |
| --- |
| Вайли | kan lho bod rigs rang skyong khul |
| Төвөдийн пиньинь | Gainlho Poirig Ranggyong Kü |

 |
|  |

**Ганьнань** — Хятад улсын Ганьсү мужийн харъяат Төвөд үндэстэн өөртөө засах тойрог буюу аймаг.

## Зураг

*
*
*
# Вьетнамчууд

**Вьет үндэстэн** (вьетнам. *Người Việt Nam*) — Вьетнам улсын үндсэн хүн ам, тус улсын албан ёсны вьетнамаар хэлэлцдэг ард түмэн, 77 сая хүнтэй үндэстэн.

Вьетнам улсын дийлэнх олон үндэстэн- вьет (вьетнам. *người Việt*) буюу кинь (вьетнам. *người Kinh*).

Вьетнамын Засгийн газрын мэдээгээр Вьетнамд 54 үндэстэн амьдардаг бөгөөд хамгийн олон нь нийт хүн амын 86% эзэлдэг кинь (вьеты) үндэстэн юм.

Вьетнамын Статистикийн газрын мэдээлсэнээр 2019 оны хүн амын тооллогоор тус улсын хүн ам 96 сая 208 мянга 984 байсан. Түүнээс 48 327 923 нь эмэгтэйчүүд (50.2 %), 47 881 061 нь эрэгтэйчүүд (49.8 %); хотын оршин суугчид 33 059 735 хүн (34.4 %), хөдөө орон нутгийн оршин суугчид нь — 63 149 249 (65.6 %) байдаг байна.

Энэ өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# Де-факто

Де-факто  (Латин: *de facto*) нь латин үг бөгөөд "харьцангуй бараг баримт" гэсэн утгатай. Олон улсын эрх зүйн ойлголтоор тухайн улсыг бүрэн бус хүлээн зөвшөөрөх хэлбэр юм. Тухайн хоёр улсын хооронд консулын болон худалдаа эдийн засгийн харилцаа тогтоож болох ба албан ёсоор дипломат харилцаа тогтоодоггүй байна. Энэ хүлээн зөвшөөрөлт нь тухайн улсад бүрэн итгэл хүлээлгэхгүй байгаагийн илрэл болно. Эсвэл тухайн улсыг цаашид бүрэн хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөхийн эхлэл ч байж болно. Монгол улс нь 1911-1945 он хүртэл үндсэндээ де-факто хэлбэрээр оршин тогтнож байсан байна. Монгол улсыг тухайн үед зөвхөн Зөвлөлт Холбоот Улс л де-факто хэлбэрээр зөвшөөрч байсан байжээ. Өнөөдрийн байдлаар Монгол улсын Тайвань улстай тогтоосон харилцаа нь де-факто юм. Учир нь одоогийн байдлаар Хятад улс нь Тайванийг Хятадын нэг хэсэг гэж үзсээр ирсэн байгаа билээ.

## Мөн үзэх

* Статус-кво
* Стандарт де-факто
* Де-юре
* Ад-хок

## Гадаад холбоос

*

## Эшлэл

|  |  |
| --- | --- |
| Wiktionary | **Wiktionary: Де-факто** – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |

Энэ өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# Хонконг хотын их сургууль

**Хонконг** (**Шянган**) **хотын их сургууль** (City University of Hong Kong, 香港城市大學) — Хонконгод 1984 онд үүсэн байгуулагдсан төрийн өмчит их сургууль.

*
*
*

 **Commons: Хонконг хотын их сургууль** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Санхүүгийн зах зээл

**Санхүүгийн зах зээл** (англи. *Financial market*) гэдэг нь үнэт цаас, үнэт металл, валют болон бусад хөрөнгө оруулалтын хэрэгслийг зээлэх, гаргах, худалдан авах, худалдахтай холбоотой эдийн засгийн харилцааны тогтолцоо юм.

Үнэт цаас дотор санхүүгийн зах зээлд түүхий эд гэж нэрлэгддэг хувьцаа, бонд, түүхий эд, үнэт металлууд багтдаг. "Зах зээл" гэсэн нэр томъёог заримдаа бирж, санхүүгийн үнэт цаасны арилжааг хөнгөвчлөх байгууллагууд, тухайлбал хөрөнгийн бирж, түүхий эдийн бирж гэх мэтчилэн ашигладаг. Энэ нь бодит байршил Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж (NYSE), Лондоны хөрөнгийн бирж (LSE), Йоханнесбургийн хөрөнгийн бирж JSE Limited (JSE), Бомбей хөрөнгийн бирж (BSE), Энэтхэгийн үндэсний хөрөнгийн бирж (NSE) эсвэл NASDAQ гэх мэт цахим систем нь хувьцааны арилжааны ихэнх хэсэг нь бирж дээр явагддаг, корпорацийн үйл ажиллагаа (нэгдэх, хуваагдах) нь биржийн гадна байдаг бөгөөд ямар ч шалтгаанаар аливаа хоёр компани эсвэл хүмүүс хувьцаагаа зарахыг зөвшөөрч болно.

Валют, бондын арилжаа нь үндсэндээ хоёр талын зарчмаар явагддаг ч зарим бондууд хөрөнгийн бирж дээр арилжаалагддаг бөгөөд хүмүүс эдгээрт зориулж цахим системийг бий болгож байна. НҮБ-ын Тогтвортой хөгжлийн 10-р зорилт зэрэг дэлхийн санхүүгийн зах зээлийн зохицуулалт, хяналтыг сайжруулах зорилготой дэлхийн санаачилгууд бас бий.
# Бизнесийн загвар

## бизнесийн загвар

Бизнесийн загвар нь байгууллага хэрхэн үнэ цэнийг эдийн засгийн, нийгмийн, соёлын эсвэл бусад орчинд бий болгодог, хүргэдэг болон хадгалдаг талаар тодорхойлдог. Бизнесийн хувьд, энэ нь хэрхэн өөрийгөө явуулж, зарцуулж, мөнгө олох аргыг ашиглаж, ашигтай байхыг тодорхойлдог. Бизнесийн загварыг бүтээх болон өөрчлөх үйл явцыг мөн бизнесийн загварын инновац гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь бизнесийн стратегийн нэг хэсэг юм.

Онол болон практик дээр, 'бизнесийн загвар' гэх нэр томъёо нь байгууллага эсвэл бизнесийн гол бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг төлөөлөх, тухайлбал зорилго, бизнесийн процесс, зорилтот хэрэглэгчид, санал болгосон бүтээгдэхүүнүүд, стратегиуд, дэд бүтэц, байгууллагын бүтэц, ашиг олох бүтэц, эх үүсвэр, худалдааны практик, үйл ажиллагааны процесс болон бодлого, соёл зэрэг олон төрлийн албан бус болон албан ёсны тодорхойлолтуудыг хамардаг.

## төлөв байдал

Судалгааны ажил нь бизнесийн загварыг маш олон янзаар тайлбарлаж, тодорхойлсон байдаг. Менежерүүдийн судалгаанд өгсөн хариултуудын системтэй хяналт болон шинжилгээгээр бизнесийн загварыг худалдааны боломжийг хэрэгжүүлэх байгууллагын бүтэц зохион байгуулалт гэж тодорхойлдог. Энэ загварын логикийн цаашдын өргөжилтүүд нь бизнесийн загварыг тайлбарлахад өгүүлэмж эсвэл уялдаа холбоог ашиглахыг онцолдог бөгөөд энэ нь шинэ бизнесүүдийн онцгой амжилттай өсөлтийг бий болгох механизм гэж үздэг.

Бизнесийн загварууд нь бизнесүүдийг тодорхойлох болон ангилахад ашиглагддаг, ялангуяа энтрепренерийн хүрээнд, гэхдээ менежерүүд эдгээр загваруудыг компанийн дотор ирээдүйн хөгжлийн боломжуудыг судлахад мөн ашигладаг. Танил бизнесийн загварууд нь бүтээлч менежерүүдийн хувьд 'жор' мэт үйлчилдэг. Бизнесийн загварууд зарим тохиолдолд олон нийтийн тайланд зориулан бүртгэлд хэрэглэгддэг.

Энэ өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# Түрүү Янь

| Янь燕
  |
| --- |
| Түрүү Янь МЭ 338 онд  |
| Түрүү Янь МЭ 369 онд  |
| Төлөв | Эзэнт гүрэн |
| Нийслэл | Жичөн (棘城) (337–342) Лунчэн (342–350) Жичэн (薊城) (350–357) Ечэн (357–370) |
| Төр засаг | Хаант засаг |
| Эзэн хаан |   |
|  |
| • 337–348  | Мужун Хуан |
| • 348–360  | Мужун Жүнь |
| • 360–370  | Мужун Вэй |
|  |
| Түүх |   |
|  |
| • Мужун Хуаны ноёны цол хэргэм  | 11 сарын 23, 337 |
| • Мужун Жүний эзэн хааны цол хэргэм  | 1 сарын 4, 353 |
| • Ечэн эзлэгдсэн  | 12 сарын 11, 370 |
| • Мөхсөн  | 370 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Өмнө нь** | **Дараа нь** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Жинь улс |
|  | Жан Вэй |
|  | Хожуу Жао |
|  | Дуань Чи |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Түрүү Цинь |  |

 |

 |
| Өнөөдөр | Хятад |

**Түрүү Янь** — 337-370 онд Бохайн тэнгис дагуу оршсон өвөг монгол **сяньби улс** байв.

## Түүх

Хятад оронд тогтсон умардын арван зургаан улсын (304-439) нэг нь Түрүү Янь байсан бөгөөд 337 онд мужун овгийн Хуан үүсгэн байгуулжээ. Лууха голд нутаглаж байв. 342 онд Түрүү Яний мужун сяньби нар Когурёгийн нийслэлийг довтлон Кугүгвонь ванг дутаалгаж, 50000 гаруй хүн олзлон боолчилсон ба 346 онд Пүёг ихээр даржээ.

Хуаныг ахмад хүү Жүнь залгасан бол хоёрдугаар хүү мужун Тугухунь баруунш одож Тугухунь улсыг байгуулжээ.

352 онд мужун Жүнь Хатан голыг гатлан Жан Вэйг довтлон мөхөөснийг Хожуу Жао залгасан. Өнөөгийн Бээжин буюу Жичөнд (Жи балгас) төвлөж байгаад 360 онд хаан ширээгээ мужун Вэйд үлдээжээ. 365 онд Хуай мөрнийг гатлан Лоянг эзэлсэн ч 370 онд ихээр ялагдан Түрүү Янь улс мөхжээ.

## Удирдагч

| Овог нэр | Төр барьсан он | Бусад нэр |
| --- | --- | --- |
| Мужун Хуан | 337-348 | Тайзу, Вэньмин, Яньван |
| Мужун Жүнь | 348-360 | Лезун, Жинжао, Яньван, Юаньши, Гуаньшоу |
| Мужун Вэй | 360-370 | Ю, Жяньши |

## Эх сурвалж
# Хунши

| Хунши хаан 洪熙帝 |
| --- |
| Өлгөөтэй хуйлмал дээрх ордны хөрөг, Үндэсний ордон музей, Тайбэй |
| Мин улсын эзэн хаан |
| Хаанчлал | 1424 оны 8 сарын 12 – 1425 оны 5 сарын 29 |
| Хаан ширээнд заларсан | 1424 оны 9 сарын 7 |
| Өмнөх | Юнлө |
| Залгамжлагч | Шюаньдө |
|  |
| Төрсөн | 1378 оны 8 сарын 16 |
| Өнгөрсөн | 5 сарын 29, 1425(1425-05-29) (46 насалсан) Эзэн хааны энх тайвны танхим, Хориотой хот, Бээжин, Мин улс |
| Оршуулга | Шянь бунхан, Мингийн бунхан, Бээжин, Хятад |
| Эхнэр/нөхөр | Чэншяожао хатан (г. 1396) |
| Хүүхэд *Дэлгэрэнгүй* | * Шюаньдө
* Жү Жаньжүнь
 |
|

| Эрин үеийн огноо |
| --- |
| Хунши: 1425 оны 1 сарын 20 – 1426 оны 2 сарын 7 |
| Нас барсны дараах нэр |
| Жинтянь Тидао Чүньчэн Жидэ Хунвэнь Чиньвү Жаншэн Дашяо Жао хаан |
| Сүмийн нэр |
| Рэньзун |

 |
| Гэр бүл | Жү |
| Династи | Мин |
| Эцэг | Юнлө |
| Эх | Рэньшяовэнь хатан |
|  |
|  |
| Хятад нэр |
| Хятад хэл | 洪熙帝 |
|

| Галиглал |
| --- |
| Стандарт Хятад хэл |
| Пиньинь | Hóngxī Dì |
| Вэйд — Гайлс | Hung2-hsi1 Ti4 |
| IPA | Загвар:IPAc-cmn |

 |
|  |
|  |

**Хунши** (овог нэр: **Жү Гаочи**; 1378-1425; 47 насалсан) — 1424-1425 онд төр барьсан Мин улсын дөрөвдүгээр **хаан** байв.

## Тэмдэглэл

## Эшлэл

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Өмнөх **Юнлө** | **Мин улсын эзэн хаан** 1424–1425 он | Дараах **Шюаньдө** |
# Дөрвийн бүлэг (Хятад)

**«Дөрвийн бүлэг»** (хятад. уламж. 四人幫, хялбар. 四人帮, пиньинь *Sìrén bāng*, дуудлага. *Сы жэнь бан,* англи.*The **Gang of Four ) — 1966-1976 онд Хятадын Соёлын хувьсгалын үед Мао Зэдун -тай хамгийн ойр дотно байсан Хятадын улсын болон Коммунист намын удирдлагад гарсан 4 хүнийг албан ёсны хятадын үзэл суртал, түүхэнд нэрлэж байсан нэр томьёо юм.

Энэ бүлэг: **1**. **ЗянЦин** (江青, 1914-1991 года) — Мао Зэдуны сүүлийн эхнэр, **2. Хунвэнь** (ХКН-ын Төв хорооны даргын орлогч, ХКН-ын Улс төрийн Товчооны болон Улс төрийн Товчооны Байнгын Хорооны гишүүн, Бүх хятадын Ардын төлөөлөгчдийн Хурлын Байнгын хорооны гишүүүн), **3. Жан Чуньцяо** (Шанхай хотын дарга, Шанхай хотын ХКН-ын хорооны нарийн бичгийн дарга). **4. Яо Вэньюань** (Үзэл суртал эрхэлсэн ХКН-ын Товчооны гишүүн).

Үнэн хэрэгтээ энэ дөрөв хүн Хятадын Коммунист намын дээд удирдлага дахь "зүүний" үзэлтнүүд байсан бөгөөд "Соёлын хувьсгалын" сүүлийн үе шатанд ХКН, БНХАУ-ын эрх баригчдын үйл ажиллагааг удирдаж, Мао болон намын нэр барьж ажиллаж байсан байна.

1976 оны 9-р сарын 9-нд Мао Зэдун нас барж гашуудлын ёслол дууссаны дараахан энэхүү Бүлгийн гишүүдийг баривчилж, улмаар төрийн хэд хэдэн гэмт хэрэг үйлдсэн хэмээн буруутгагдсан ажээ.

Ийнхүү ХКН-ын шинэ удирдлага Соёлын хувьсгалын үеэр ялангуяа удирдах боловсон хүчнийг хэлмэгдүүлсэн хариуцлагыг "Дөрвийн бүлэг"-ийн нуруунд үрүүлэв. "Дөрвийн бүлэг"-ийн ялагдал нь Маогийн өв залгамжлагчдын хоорондох эрх мэдлийн төлөөх тэмцлийн хамгийн чухал үе байсан юм. Энэ өрсөлдөөний үр дүнд намын ахмад дайчид, ХАЧА-ын дээд генералуудын дэмжлэгт тулгуурласан шинэ удирдагч Хуа Гофэн гарч ирж "прагматикууд" хамгийн аюултай өрсөлдөгчөө устган дарж чадсан байна.
# Өвөл

| Хадмал |
| --- |
| Монгол үсгээр |  |
| буриад кирилл. | үбэл |
| монгол кирилл. | өвөл |
| халимаг кирилл. | үвл |

**Өвөл** - дэлхийн сэрүүн бүст орчих жилийн 4 улирлын хамгийн хүйтэн улирал. Намрын дараа өвөл ирж, өвлийн дараа хавар болно. Тогтвортой хүйтэн (Цельсийн 0 хэмээс доош), цас хоёр бол өвлийн үндсэн шинж юм.

Монгол орны өвлийн цасан бүрхүүл (2003.12.21)

Монголд өвөл зуны улиралын солигдол ялгаа.
Монголд өвлийн ойд

Жилийн 12 сарын хамгийн хүйтэн гурван сарыг аргын тооллын дагуу дэлхийн бөмбөрцгийн умард хагаст 11 12 1
-р, өмнөд хагаст 6, 7, 8-р сарыг гэж өвөлд хамааруулдаг. Умард хагаст 1-р сард, өмнөд хагаст 7-р сард өвлийн хамгийн хүйтэн сар болно. Өргөрөгийн байрлалаас хамаарч газар бүрт өдөр, шөнө харилцан адилгүй хугацаанд үргэлжилдэг. Умард хагаст 12 сарын 22, өмнөд хагаст 6 сарын 22-нд хамгийн богино өдөр, хамгийн урт шөнөтэй хоног буюу өвлийн туйл тохионо.

Сарын дундаж халуун хүйтэн
Зарим амьтад өвөл ичдэг. Мөн олон оронд шинэ жилийн баяраа өвөл тэмдэглэдэг.

 **Commons: Winter** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Канвонь муж, Өмнөд Солонгос

Ягаан нь Канвон аймаг
*Канвон холбоосыг дарж адил нэрт зүйлсээс ялган таниарай.*
Өмнөд Солонгосын одоо оршин байгаа арван долоон том нутгийн нэг нь **Канвоньаймаг** (Ганвон, Канвонь; сол. 강원도 - Канвон-ду, *Gangwon-do*, *канг-вон-ду*; Англи: Gangwon Province; Орос: Канвондо) юм. Олон зууны туршид хамтдаа байж байгаад 1945 оноос салсан, адил нэрт умардын аймгаас ялгах бол **Өмнөд Солонгосын Канвон** гэж бичнэ.

## Засаг захиргааны хуваарь

Канвон аймаг одоогоор 7 хот (시 - *ши*), 11 хошуу (군 - *gun*, монголоор *күн*, үгийн хойно орвол *гүн* гэж хэлэгдэнэ; Англи: county; Орос: уезд), бүгд 18 нутаг болон хуваагдаж байгаа.

| Газрын зураг | # | Галигласан нэр | солонгос | англи | орос | Хүн ам (2011) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |
| — **хот** (시 - ши) — |
| 1 | Воньжү | 원주시 | Wonju | Вонджу | 311,449 |
| 2 | Чүньчонь | 춘천시 | Chuncheon | Чхунчхон | 276,232 |
| 3 | Каннөн | 강릉시 | Gangneung | Каннын | 218,471 |
| 4 | Тунхэ | 동해시 | Donghae | Тонхэ | 90,574 |
| 5 | Сукчу | 속초시 | Sokcho | Сокчхо | 80,791 |
| 6 | Самчок | 삼척시 | Samcheok | Самчхок | 67,454 |
| 7 | Тэбэк | 태백시 | Taebaek | Тхэбэк | 51,558 |
| — **хошуу** (군 - күнь) — |
| 8 | Хунчонь | 홍천군 | Hongcheon | Хончхон | 62,888 |
| 9 | Чорвонь | 철원군 | Cheorwon | Чхорвон | 43,271 |
| 10 | Хуэнсон | 횡성군 | Hoengseong | Хвенсон | 37,798 |
| 11 | Пёнчан | 평창군 | Pyeongchang | Пхёнчхан | 37,522 |
| 12 | Чонсонь | 정선군 | Jeongseon | Чонсон | 35,980 |
| 13 | Ёнволь | 영월군 | Yeongwol | Йонволь | 35,050 |
| 14 | Иньжэ | 인제군 | Inje | Индже | 28,765 |
| 15 | Кусон | 고성군 | Goseong | Косон | 26,753 |
| 16 | Ян-Ян | 양양군 | Yangyang | Янъян | 25,475 |
| 17 | Хуачонь | 화천군 | Hwacheon | Хвачхон | 22,119 |
| 18 | Янгү | 양구군 | Yanggu | Янгу | 19,363 |
# АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга

**АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга**  (англи. *United States Secretary of State* ) — АНУ-ын Холбооны Засгийн газрын дээд албан тушаал.

АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн даргын тамга
1789 онд байгуулагдсан АНУ-ын Гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэгч Төрийн Департаментыг тэргүүлдэг хүн бөгөөд үндсэндээ бусад орнуудын Гадаад харилцааны сайдын албан тушаалтай адил юм.

АНУ-ын Гүйцэтгэх Засаглалд Ерөнхийлөгч, Дэд ерөнхийлөгч нарын дараа гуравдугаарт эрэмблэгддэг албан тушаал бөгөөд энэ албан тушаалд АНУ-ын Ерөнхийлөгч өөрөө нэр дэвшүүлэн томилж, АНУ-ын Сенат баталгаажуулдаг ажээ.

АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга жилд 200,000 орчим ам.долларын цалин авдаг байна.

Амеркийн түүхэнд АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн албан тушаал хашиж байсан Томас Жефферсон /1801-1809 онуудад/, Жэймс Мэдисон /1809-1817 онуудад/,  Жэймс Монроу /1817-1825 онуудад/ Жон Куинси Адамс / 1825-1829 онуудад/,  Ван Барен /1837-1841 онуудад/, Жэймс Бьюканэн /1857-1861 онуудад/ нарын 6 хүн АНУ-ын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож байсан түүхтэй ажээ.

Тэрээр АНУ-ын Гадаад харилцааг хэрэгжүүлэх, Шилжилт хөдөлгөөний бодлогыг хэрэгжүүлэх бөгөөд АНУ-ын Төрийн департаментыг удирдах үүрэгтэй байдаг байна. Түүнээс гадна дээд түвшний дипломатууд болон Элчин сайд нарыг гадаад улс орнуудад томилох болон эгүүлэн татах бөгөөд бусад гадаад харилцаатай холбоотой асуудлуудаар Ерөнхийлөгчид зөвлөх үүрэг хүлээдэг.

Мөн улс орноо төлөөлж гадаад харилцаатай холбоотой асуудлаар яриа хэлэлцээ явуулж, гэрээ, хэлэлцээр байгуулах буюу зогсоох эрхтэй бөгөөд Олон улсын хуралд АНУ-ыг төлөөлдөг байна. АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга АНУ-ын гадаад бодлоготой холбоотой асуудлаар АНУ-ын Конгресс, иргэдийг мэдээллээр хангах үүрэг хүлээхээс гадна гадаад байгаа болон зорчих гэж буй АНУ-ын иргэдэд холбогдох үйлчилгээ үзүүлж, тэдний хилийн чанад дахь эрх ашиг, эд хөрөнгийг хамгаалах үүрэгтэй.

2021 оны 1-р сарын 26-наас АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн даргаар Энтони Блинкен Ерөнхийлөгч Жо Байдены үед ажиллаж байсан.

2025 оны 1-р сарын 20-ноос Ерөнхийлөгч Доналд Трампын засаг захираанд Төрийн нарийн бичгийн даргаар Марко Рубио томилогдоод ажиллаж байна.
# Шанхайн Хөрөнгийн бирж

Шанхайн Хөрөнгийн бирж
**Шанхайн Хөрөнгийн бирж** (хятад. 上海证券交易所, англи. Shanghai Stock Exchange) БНХАУ-ын их газрын хамгийн том бөгөөд Ази тивд тэргүүлэгч биржүүдийн нэг юм. БНХАУ-д Шанхайн Хөрөнгийн биржээс гадна Бээжингийн (Beijing Stock Exchange) болон Шэньжений (Shenzhen Stock Exchange) хөрөнгийн биржүүд үйл ажиллагаагаараа тэргүүлдэг байна.

Шанхайн Хөрөнгийн бирж нь 2021 оны долдугаар сарын байдлаар 7.62 их наяд ам.долларын зах зээлийн үнэлгээгээр дэлхийн гурав дахь том хөрөнгийн зах зээл болоод байна.

1891 онд анх Хятадад биржийн арилжааны систем анх байгуулагдаж байсан. 1930-аад он гэхэд Шанхай хот Хятадын болон гадаадын хөрөнгө оруулагчид хувьцаа, өрийн бичиг, засгийн газрын бонд, фьючерс арилжаалах боломжтой Алс Дорнодын санхүүгийн төв болон хувирчээ.

1941 оны 12-р сарын 8-нд Японы цэргүүд олон улсын төлбөр тооцооны газар болсон Шанхай хотыг эзэлсний дараа Шанхайн Хөрөнгийн биржийн үйл ажиллагаа зогссон. 1946 онд Шанхайн хөрөнгийн бирж нээгдэж 3 жилийн дараа буюу 1949 онд Коммунист хувьсгал гарсны дараа дахин хаагдсан байна.

Сүүлд "Соёлын хувьсгал" болон бусад үйл явдлуудын дараа Хятад улс нээлттэй бодлого явуулсаны үндсэн дээр Шанхайн хөрөнгийн бирж 1990 оны 11 дүгээр сард дахин байгуулагдаж БНХАУ-ын Үнэт цаасны Комиссын (China Securities Regulatory Commission -CSRC) удирдлага, хяналт доор үйл ажиллагаагаа явуулдаг арилжааны бус байгууллага юм.

Тус бирж нь Ази, Далайн орнуудын хөрөнгийн биржүүдийн холбооны (англи. Asian and Oceanic Stock Exchanges Federation / AOSEF) гишүүн юм. Бирж дээр арилжаалагдаж буй хувьцааг **А, Б** гэж хоёр төрөлд хуваадаг. А төрлийн хувьцааг юаниар арилжаалдаг. B-хувьцаа нь 1990-ээд оны дундуур зөвхөн оршин суугч бус хүмүүст зориулагдсан бөгөөд ам.доллараар арилжаа хийдэг байна. 2014 оны аравдугаар сараас хойш Хятадын Засгийн газар гадаадын хөрөнгө оруулагчдад Хонконгийн хөрөнгийн биржийн брокероор дамжуулан Шанхайн Хөрөнгийн бирж дээр 500 гаруй томоохон компанийн хувьцааг арилжаалахыг зөвшөөрсөн юм.

Үндсэн индекс **— SSE Composite —** тус бирж дахь бүх компаниудын үзүүлэлтийг харуулдаг.

2019 онд Шанхайн хөрөнгийн бирж NASDAQ-тай өрсөлдөгч болох STAR зах зээлийг эхлүүлсэн бөгөөд зөвхөн технологитой холбоотой компаниудыг оролцуулсан байна.

## Шанхайн Хөрөнгийн Биржийн Топ 10.

2020 оны 8 сарын байдлаар.

1. Kweichow Moutai (2,174 billion)
2. Industrial and Commercial Bank of China (1,339 billion)
3. Agricultural Bank of China (1,027 billion)
4. China Life (897 billion)
5. Ping An Insurance (829 billion)
6. China Merchants Bank (761 billion)
7. PetroChina (717 billion)
8. Bank of China (691 billion)
9. Haitian Flavouring & Food (593 billion)
10. Hengrui Medicine (499 billion)

## Гадны холбоос

Албан ёсны цахим хуудас:-
# Хятадын хөдөө аж ахуйн банк

**Хятадын хөдөө аж ахуйн банк** буюу The Agricultural Bank of China (хятад. 中國農業銀行, пиньинь *Zhōngguó Nóngyè Yínháng*, палл. Ж*унго Нүнэ Иньхан*; товч- 农行 буюу **ABC Bank**) —Хятаддаа төдийгүй дэлхийд хөрөнгөөрөө томд ордог хятадын арилжааны банк банк юм. Төв байр нь Бээжинд байрладаг 320 сая орчим үйлчлүүлэгчтэй банк юм.

## Түүх

Хятадын Хөдөө аж ахуйн хоршооллын банкийг 1951 онд Мао Зэдун нэгдэл тариаланчдад туслах зорилгоор байгуулсан бөгөөд коммунистууд засгийн эрхэнд гарсны дараа байгуулагдсан хамгийн анхны арилжааны банк байв. 1955 оны 3-р сард Хятадын Хөдөө аж ахуйн банк гэж нэрлэгдэх болсон ч 1957 онд БНХАУ-ын Ардын банкны нэг хэсэг болсон. 1979 оны 2-р сард Хятадын Хөдөө аж ахуйн банк эцэст нь бие даасан байна. 1993 оны 12-р сард БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн шийдвэрийн дагуу Хятадын Хөдөө аж ахуйн банкийг төрийн өмчийн арилжааны банк болгон өөрчлөх ажил эхэлсэн (Хөдөө аж ахуйн банкны чиг үүргийг шинээр байгуулагдсан Хятадын Хөдөө аж ахуйн хөгжлийн банк хариуцаж байсан). 2004 оноос хойш тус банк хувьцаат банк болон өөрчлөгдсөн юм.

2007 онд болсон Үндэсний санхүүгийн 3-р бага хурлаар Хятадын Хөдөө аж ахуйн банканд "Хятадын хөдөө аж ахуйн хоцрогдсон бүс нутгуудын хөгжил" -ийг санхүүжүүлэх үүргийг өгсөн.

## Үйл ажиллагаа

2023 оны байдлаар тус банкны сүлжээнд эх газрын Хятад дахь 22,843 салбар, түүнчлэн гадаад дахь 13 салбар (Хонконг, Сингапур, Сөүл, Нью-Йорк, Дубай, Токио, Франкфурт, Сидней, Люксембург, Лондон, Макао, Ханой) болон дөрвөн төлөөлөгчийн газар (Ванко, Паулоу, Ванко, Таоу) -тай юм.

#### Охин компаниуд

* ABC-CA Fund Management Co., Ltd. — хөрөнгө оруулалтын санг удирддаг; 2008 онд байгуулсан 51,67% эзэмшдэг; хөрөнгө — 3,3 тэрбум юань.
* ABC International Holdings Limited — Хонгконгод 2009 онд байгуулагдсан хөрөнгийн зах зээл дээр үнэт цаас арилжаалах үүрэгтэй; хөрөнгө— 43,45 тэрбум хонконг доллар.
* ABC Financial Leasing Co., Ltd. — лизинг эрхлэх компани, 2010 онд байгуулагдсан; хөрөнгө — 45,6 тэрбум юань.
* ABC Life Insurance Co., Ltd. — даатгалын компани, 51% эзэмшдэг; хөрөнгө — 84 тэрбум юань.
* China Agricultural Finance Co., Ltd. — Хонконг дахь охин компани.
* ABC Financial Asset Investment Company Limited — Үнэт цаасны арилжаа эрхэлдэг; хөрөнгө — 33,45 тэрбум юань.
* Agricultural Bank of China (UK) Limited — Их Британи дахь охин компани- хөрөнгө 100 сая ам.доллар.
* Agricultural Bank of China (Luxembourg) Limited — Люксембург дахь охин компани, хөрөнгө 25 сая ам.доллар;
* Agricultural Bank of China (Moscow) Limited — Орос дахь охин компани, хөрөнгө- 180 сая ам.доллар;

## Удирдлага, эзэмшигчид

Хамгийн том хувьцаа эзэмшигчид нь төрийн хөрөнгө оруулалттай "Huijin" компани (40.14%), БНХАУ-ын Сангийн яам (35.29%) юм.