Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Жөжян муж

| Жөжян
浙江Чэкян |
| --- |
| Муж |
| Жөжян муж |
| Нэрийн галиглал |
|  • Хятад | 浙江省 (*Zhèjiāng Shěng*) |
|  • Товчлол | ZJ / 浙 (пиньинь: *Zhè*) |
|  • Ү | Tsehkaon San |
| Яньдан уулын үзэмж |
| Жөжян мужийг харуулсан газрын зураг |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  Хятад |
| Цинь улс нэгтгэн авав | МЭӨ 222 |
| Жяннаньдун хэлхээ | 626 |
| Лянжэ хэлхээ | 997 |
| Жөжян муж байгуулагдсан | 1368 |
| Бүгд найрамдах үе | 1 сарын 1, 1912 |
| Нутаг дэвсгэрийн хуваалт | 1 сарын 7, 1949 |
| Ижяншанийг эзлэн авав | 1 сарын 20, 1955 |
| Үгийн гарал | Чяньтан мөрний хуучин нэр |
| Нийслэл (ба томоохон хот) | Ханжоу |
| Хуваалт  - Аймгийн түвшин  - Хошууны түвшин  - Суурингийн түвшин |  11 аймаг 90 хошуу 1364 суурин ба хороолол |
| Засаг захиргаа |
|  • Төрөл | Муж |
|  • Биет | Жөжян Мужийн Ардын Их Хурал |
|  • ХКН-ын НБД | И Ляньхун |
|  • Хурлын дарга | И Ляньхун |
|  • Захирагч | Ван Хао |
|  • ХАУТЗЗ-ийн мужийн дарга | Хуан Лишинь |
|  • Ардын Төлөөлөгчдийн Их Хурлын Төлөөлөл | 99 гишүүн |
| Газар нутаг |
|  • Нийт | 101,000 км2 (39,000 бээр2) |
|  • Байр | 26-р байр |
| Хамгийн өндөр цэг (Хуанмаожянь) | 1,929 м (6,329 фут) |
| Хүн ам (2020) |
|  • Нийт | 64,567,588 |
|  • Байр | 8-р байр |
|  • Нягтрал | 640/км2 (1,700/бээр2) |
|   • Байр | 8-р байр |
| Хүн ам |
|  • Угсаатны бүрэлдэхүүн | Хятадууд: 99.2% Шэ: 0.4% |
|  • Хэл, аялгууд | Ү, Хүэйжоу, Жянхуай хятад, Өмнөд Минь хэл (Цаннань хошуу ба Пинян хошуунд) |
| ISO 3166 код | CN-ZJ |
| ДНБ | 2022 |
|  – Нийт | ¥7.77 их наяд (4-т) $1.15 их наяд (нэрлэсэн) |
|  – Нэг хүнд ноогдох | ¥118,496 (6-д) $17,617 (нэрлэсэн) |
|  – Өсөлт | ▲ 3.1% |
| ХХИ (2021) | 0.801 (4-р байр) – маш өндөр |
| Вэб сайт | www.zj.gov.cn (Хятад хэлээр) Англи хувилбар |

| Жөжян муж |
| --- |
|  |
| "Жөжян" хятад ханзаар |
| Хятад хэл | 浙江 |
|  |
| Wu | Tseh-kaon Загвар:IPA-wuu |
|  |
| Шуудан | Chekiang |
| Шууд утга | "Жэ мөрөн" |
|

| дэлгэхГалиглал |
| --- |
| Стандарт Хятад хэл |
| Пиньинь | Zhèjiāng |
| Бопомофо | ㄓㄜˋ   ㄐㄧㄤ |
| Гоюй ломацы | Jehjiang |
| Вэйд — Гайлс | Chê4-chiang1 |
| IPA | Загвар:IPAc-cmn |
| Ву |
| Латинчлал | [Tseh-kaon Загвар:IPA-wuu] Error: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 18: З) (help) |
| Хакка |
| Латинчлал | Tset-kông |
| Юэ: Кантон |
| Иелийн латинчлал | Jit-gōng |
| Ютпинь | Zit3-gong1 |
| IPA | Загвар:IPAc-yue |
| Өмнөд Минь хэл |
| Хоккиен ПВЖ | Chiat-kang |
| Tâi-lô | Tsiat-kang |
| Дорнод Минь хэл |
| Фүжоу BUC | Ciék-gŏng |

 |
|  |

**Жөжян** (аль эсвэл **Жэжян**, **Жежян** гэсэн янзаар бичих, хятадаар 浙江) — Хятад улс (БНХАУ)-ын нэгэн муж.

## Зураг

*
*
*

## Эх сурвалж
# Маневр

Бундесверийн байлдааны дасгал (1983 он)
**Маневр** нь байлдааныг явуулах таатай нөхцлийг бүрдүүлэх ашиг сонирхлын үүднээс үйлдэх цэргийн зохион байгууллалттай хөдөлгөөн, гал, цохилтын хэрэгслэлийг шилжүүлэн чиглүүлэх үйл ажиллагаа юм.

Маневр нь хүч хэрэгслэлийн /цэргийн гэж нэрлэх нь бий/, галын ба цохилтын байна. Орчин үеийн ерөнхий цэргийн байлдаанд цэргийн маневр нь газраар болон агаараар үйлдэгдэж болох бөгөөд тэр нь дайсныг олон чиглэл /түүний дотор ар талаас/-ээс атаклаж, түргэн бут цохих боломжийг бүрдүүлэхэд чиглэнэ.
Байлдааны явцад хүч хэрэгслэлийг дахин бүлэглэх /хуралдуулах, тараан байрлуулах/-ийн тулд фронт руу болон фронтын дагуу маневрлана.
Тойрох маневрийг, ихэвчлэн, дайсныг хажуу жигүүрээс нь цохихын тулд хийх бөгөөд тэр нь Фронтоос давшиж буй цэрэгтэй галын болон тактикийн харилцан ажиллагаатай байна.

Ороох маневрыг дайсныг ар талаас нь цохих, бүслэхийн тулд нилээд алсуур, гүнд хийх бөгөөд тэр нь фронтоос ажиллаж байгаа салбаруудтай зөвхөн тактикийн харилцан ажиллагаатай байдаг.
Буруулах маневр нь, голдуу өөрийн салбаруудыг дайсны цохилтын дороос гаргаж, аюулгүй байдлыг нь хангах, илүү ашигтай байрлал эзлэх зорилгоор хийнэ. Буруулах маневрыг зөвхөн ахлах захирагчийн зөвшөөрлөөр буюу урьдчилан төлөвлөсний үндсэн дээр гүйцэтгэнэ. Буруулалтыг байлдааны ов мэх болгон ашиглаж болно.

Маневр ямагт нууцаар, богино хугацаанд түргэн хийгдэх ёстой. Орчин үеийн ерөнхий цэргийн байлдаанд маневр нь зөвхөн газраар төдийгүй, агаараар хийгдэх нь элбэг юм. Энэ нь дайсныг янз бүрийн талаас нь, түүний дотор ар талаас нь түргэн бут цохих боломжийг олгоно.

## Цахим холбоос

 **Commons: Цэргийн маневр** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Муж

**Муж** гэдэг нь засаг захиргааны том нэгж юм.

Зарим мужийг колоничлолын гүрнүүд зохиомлоор үйлдвэрлэж байхад зарим нь өөр өөрийн угсаа гарал бүхий орон нутгийн бүлгүүдийг байгуулжээ. Олонх нь төв эсвэл холбооны эрх мэдлээс хараат бус өөрийн эрх мэдэлтэй байдаг, ялангуяа Канад. Хятад, Франц зэрэг бусад орнуудад мужууд нь төв засгийн газар байгуулах нь маш бага бие даасан байдалтай байдаг.

Энэ өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# Персональ компьютер

Орчин үеийн компьютерын бүтэц:
1. Дэлгэц
2. Эх хавтан
3. Төв процессор (Microprocessor)
4. Шуурхай санах ой (RAM)
5. Нэмэлт карт (График карт, etc.)
6. Тэжээлийн блок
7. Диск уншигч
8. Хатуу диск
9. Гар
10. Хулгана

**Персональ компьютер** (Англи: personal computer „хувийн компьютер“ буюу товчоор **PC** ) гэж жирийн хэрэглэгчдийн хувьд хэмжээ, хүчин чадал, үнэ нь тохирохуйц; ямар нэг тусгай операторгүйгээр шууд ашиглах боломжтой аливаа компьютерыг хэлнэ. Миникомпьютер, мэйнфрэйм компьютерууд нь персонал компьютераас овор ихтэй, үнэ өндөр бөгөөд олон хүн зэрэг ашиглахын тулд цаг хугацааны зохицуулалт (*time-sharing*) хэрэглэдэг ба аливаа үйлдлийг хийхдээ батч процесс (*batch processing*) ашиглана. Ийм том оврын компьютеруудын үйл ажиллагааг явуулахад олон хүний нэгдсэн баг шаардлагатай.

Персонал компьютерт зориулагдсан програмууд гэвэл ворд процессинг буюу бичих програм, хүснэгтлэх програм, өгөгдлийн сан, вэб хөтөч, и-мэйлийн клиент, тоон медиа тоглуулагч, компьютер тоглоом зэрэг орно. Өнөө үеийн персонал компьютерууд нь ихэвчлэн Интернэтэд холбоотой байх бөгөөд үүний ачаар World Wide Web болон бусад нөөцүүдэд хандах боломжийг олгодог. Персонал компьютерыг кабел, эсвэл утасгүй холбоогоор дотоод сүлжээ буюу LAN-д холбодог. Ширээний компьютер (дэсктоп), нөөтбүүк, таблет, handheld PC зэрэг нь бүгд персонал компьютерын ангилалд хамаардаг.

*
*
*
*

Анх PC гарч ирж байх үед хэрэглэгчид өөрсдөө програм бичиж компьютертаа ашиглах зайлшгүй шаардлагатай байсан бол өнөө үед олон төрлийн ашгийн болон үнэгүй програмууд бий болсон. Эдгээрийг шууд ашиглах, эсвэл шууд компайлдаж ашиглах боломжтой. 1990-ээд оны эхэн үеэс Microsoft болон Intel-ийн техник хангамж нь зах зээлийг тэргүүлэх болсон; MS-DOS гэж анх гарч ирсэн бол сүүлд нь Wintel платформ бий болжээ. Өнөө үед Microsoft Windows үйлдлийн системээс гадна Apple-ийн Mac OSX, нээлттэй эхийн Линукс дээр тулгуурлан бүтээгдсэн Үбүнтү үйлдлийн системүүд нь хэрэглээ өндөртэй. Intel-ийн CPU-нүүдийн гол өрсөлдөгч нь AMD корпорацийн бүтээгдэхүүн юм. PC-д зориулагдсан програм хангамж, тоглоомууд нь техник хангамж, үйлдлийн системийн үйлдвэрлэгчдээс салангид бүтээгдэж зарагддаг байхад гар утас, бусад үүрэн системүүдийн програмууд нь нэгдсэн онлайн дэлгүүрээр зөвшөөрөгдөн, үүгээр түгээгддэг байх нь элбэг.

2011 оны 7,8 сарын үеэс маркетингийн компаниуд, сэтгүүлчид нь 'Post-PC Era' буюу персонал компьютерын дараах үе ирлээ хэмээх болжээ. Тэдний хэлж буйгаар нэтбүүк, нөөтбүүк, таблет, ухаалаг гар утас зэрэг үүрэн төхөөрөмжүүдийн хэрэглээ нь ширээний компьютерынхаас давж байгаа ажээ.

## Эшлэл

## Цахим холбоос

|  |  |
| --- | --- |
| Wiktionary | **Wiktionary: Персональ компьютер** – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |

|  |  |
| --- | --- |
| Wiktionary | **Wiktionary: PC** – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |

 **Commons: Personal computer** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Чунчин

| Чунчин
重庆Чунцин |
| --- |
| Хотын захиргаа |
| Южун дүүрэг, Хонгя агуй ба Чяньсимэнь гүүрЧунчины урлагийн музейОрон сууцны барилгаар дамжин өнгөрч буй 2-р шугамын галт тэрэгЖефанбей бизнес дүүрэгАрдын их танхим |
|  |
| Хятад дахь Чунчин хотын байршил  |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  Хятад |
| Суурин | МЭӨ 316 он |
| Захиргааны төв | Южун дүүрэг |
| Хуваалт  - Хошууны түвшин  - Суурингийн түвшин |  26 дүүрэг, 12 хошуу 1259 суурин, хороолол |
| Засаг захиргаа |
|  • Төрөл | Хотын захиргаа |
|  • Биет | Чунчин Хотын Ардын Их Хурал |
|  • ХКН-ын НБД | Юань Жяжюнь |
|  • Хурлын дарга | Ван Жюн |
|  • Хотын дарга | Хү Хэнхуа |
|  • ХАУТЗЗ-ийн дарга | Тан Фангю |
|  • Ардын Их Хурлын Төлөөлөл | 58 гишүүн |
| Газар нутаг |
|  • Хотын захиргаа | 82,403 км2 (31,816 бээр2) |
| Өндөр | 244 м (801 фут) |
| Хамгийн өндөр цэг | 2,797 м (9,177 фут) |
| Хүн ам (2020) |
|  • Хотын захиргаа | 32,054,159 |
|  • Нягтрал | 390/км2 (1,000/бээр2) |
|  • Хотын бүс | 22,251,500 |
| Цагийн бүс | UTC+8 (ХСЦ) |
| Шуудангийн код | **4000** 00 – **4099** 00 |
| Бүсийн дугаар | 23 |
| ISO 3166 код | CN-CQ |
| ДНБ | 2022 |
|  – Нийт | ¥2.913 их наяд (16-д) $433 тэрбум (нэрлэсэн) |
|  – Нэг хүнд ноогдох | ¥90,663 (10-т) $13,479 (нэрлэсэн) |
|  – Өсөлт | ▲ 2.6% |
| Товчлол | CQ / 渝; *Yú* |
| Уур амьсгал | Cfa |
| ХХИ (2021) | 0.774 (11-т) – өндөр |
| Вэб сайт | www.cq.gov.cn (Хятад хэлээр) Англи хувилбар |

| Чунчин |
| --- |
|  |
|  |
| Хялбаршуулсан | 重庆 |
| Уламжлалт | 重慶 |
| Шуудан | Chungking |
| Шууд утга | "Давхардсан баяр" |
|

| Галиглал |
| --- |
| Стандарт Хятад хэл |
| Пиньинь | Chóngqìng |
| Бопомофо | ㄔㄨㄥˊ   ㄑㄧㄥˋ |
| Гоюй ломацы | Chorngchinq |
| Вэйд — Гайлс | Chʻung2-chʻing4 |
| IPA | Загвар:IPAc-cmn |
| бусад хятад хэл |
| Sichuanese Pinyin | [Cong2qin4 [tsʰoŋ˨˩ tɕʰin˨˩˦]] Error: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 170: т) (help) |
| Ву |
| Латинчлал | Zon上-chin去 |
| Хакка |
| Латинчлал | Tshùng-khin |
| Юэ: Кантон |
| Иелийн латинчлал | Chùhnghing |
| Ютпинь | Cung4hing3 |
| IPA | Загвар:IPAc-yue |
| Өмнөд Минь хэл |
| Хоккиен ПВЖ | Tiông-khèng |
| Tâi-lô | Tiông-khìng |

 |
|  |

**Чунчин** (ᠴᠦᠩᠴᠢᠩ;Хятад: 重庆 - *chóngqìng*; Англи: Chongqing) — албан ёсондоо бол БНХАУ-ын 82,401 км2 газарт 28.8 сая хүнтэй, шууд захирагдах дөрвөн хотын нэг, яг байгаагаараа бол дээрхийн доторх 4.8 сая хүн оршин суудаг хот.

## Зураг

* Хотын төвийг голлож алслах зураг
* Дүүрэг шяний хуваарьт Чунчингийн газрын зураг
* Их дэлгүүрийн гудамж
* Хотын хэсгээрх Хөх мөрөн
* Хөдөөний хуучин тосгон

## Мөн үзэх

* Хятад улсын 50 том хот

## Тэмдэглэл

## Эшлэл

### Эх сурвалж
# 1949 он

| Аргын жил дараалал
 |
| --- |
|  1944 · 1945 · 1946 · 1947 1948 —  **1949**  — 1950 1951 · 1952 · 1953 · 1954
 |
| Хамаарах арван
 |
| 1940-д он
 |
| Хамаарах зуун
 |
| XX зуун
 |

## Энэ онд болсон үйл явдлууд

## Энэ онд төрөгсөд

*Ангилал:1949 онд төрсөн*
* 4 сарын 7 — Валентина Матвиенко
* 4 сарын 15 — Оросын нэрт дуучин Алла Пугачёва
* 12 сарын 26 — Михаил Боярский

## Энэ онд нас барагсад
# Шу Хань улс

| Шу Хань蜀漢
  |
| --- |
| Нийслэл | Чэнду |
| Албан ёсны хэл | эртний хятад хэл |
| Төр засаг |
|  |
| • 221-223  | Лю Бэй |
| • 223-263  | Лю Шань |
|  |

**Шу Хань улс** нь (хят: 蜀漢, пиньинь:Shǔ Hàn) 221-263 оны хооронд одоогийн Сычуань, Чунчин, Юньнань, Гүйжоу мужуудын ихэнх нутаг, Гуанши мужийн хойд хэсгийн зарим газруудыг хамарсан улс байв. Тус улсыг Хань улсын Жинди хааны удмын Лю Бэй байгуулж, 263 онд Цао овогтоны Вэй улсад эзлэгдэн мөхсөн. Зүүн Хань улсын сүүл үеийн дотоодын дайн, хямралаас болсон хямралын үеэр орон нутгийн цэргийн жанжид эзэмшил газраас цэргийн хүч босгож, ойр хавийн хот тосгон, мужуудыг эзэгнэж, хагас тусгаар улс болох нь олширч байсан үед 189 онд **Жуо жюний** (одоогийн Хэбэй мужийн Баодин) цэргийн түшмэл Лю Бэй өөрийн нутагт цэрэг цуглуулж, хуучны танил Гонсун Заньд зүтгэж эхэлснээр Лю Бэйгийн улс төрийн замнал эхэлсэн. 30 гаруй жилийн дайн тулааны эцэст **Ижоумужид** (одоогийн Сычуань, Юньнань, Гүйжоу, Чуньцин мужууд) шилжин тус мужийг эзлэн Шу Хань улсыг байгуулсан. Улмаар Шу улс нь мөхөх хүртлээ Вэй улстай дайтаж байгаад ялагдаж, 263 онд мөхсөн.

## Нэрний утга

Тус улсын нэрийг түүхийн номонд **Хань**, **Шу**, **Шу Хань** гэх зэргээр хэд хэдэн янзаар бичсэнийг харж болно. Учир нь тухайн улсыг үндэслэгч Лю Бэй өөрөө Хань улсын хааны удмын хүн учраас өөрийн эзэлсэн нутгаа Хань улсыг залгамжлагч мөн гэж зарлаж, улсаа Хань гэж зарласан. Харин Вэй улс, Ү улсын талаас түүний уг үйлдэлийг эсэргүүцэж Лю Бэйгийн улсыг **Шу, 蜀** гэх болсон. Учир нь Шу хэмээх нэр нь эртний Хавар Намрын улсын үед одоогийн Сычуань мужийн нутагт оршиж байсан эртний улсын нэр юм. Хожуу үеийн түүхчид Лю Бэйгийн Хань улсыг бусад нэр ижил Хань улсуудаас ялгахын тулд **Шу Хань** гэж онцлон ярьж, түүх шастирт бичдэг болсон.

## Эзэн хаад

1. Жаоле хуанди (昭烈皇帝) Лю Бэй (劉備) 221-223
2. Шяохуай хуанди (孝懷皇帝) Лю Шань (劉禪) 223-263

## Эшлэл