# Ассам

| Ассам |
| --- |
| Муж |
| Камахья сүмГаргаон дахь Карен ГарСивасагар дахь Ран ГарФран-Май-Дам in Чарайдео дахь [[]]Мажули аралКазиранга дахь Энэтхэгийн хирсАссам цайны цэцэрлэг |
| Ассам мужийн сүлд |
| Үгийн гарал: "A-ham" (Тэгш бус) эсвэл "Ahom" |
| Хоч: "Улаан гол, хөх толгодтой нутаг" |
| Уриа: Joi Aai Axom (Ассам) |
| Дуулал: O Mur Apunar Desh (Ассам) "Ай Хайрт Улс минь" |
| Энэтхэг дахь байршил |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  Энэтхэг |
| Бүс нутаг | Зүүн хойд Энэтхэг |
|  |  |
| Өмнө нь |
Ассам муж |
| Хуваалт | 1 сарын 21, 1972 |
| Байгуулагдсан | 1 сарын 26, 1950 |
|  |
| Нийслэл | Диспур |
| Томоохон хот | Гувахати |
| Тойрог | 35 (5 хэлтэс) |
| Засаг захиргаа |
|  • Захирагч | Лакшман Ачария |
|  • Ерөнхий сайд | Химанта Бисва Сарма (БЖН) |
|  |
| Хууль тогтоох байгууллага | **Нэг танхимт** |
|  • Ассамблей | Ассам мужийн хууль тогтоох ассамблей (126 суудал) |
| Үндэсний парламент | **Энэтхэгийн Парламент** |
|  • Рааже сабха | 7 суудал |
|  • Лок сабха | 14 суудал |
| Дээд шүүх | Гаухати дээд шүүх |
|  |
| Газар нутаг |
|  • Нийт | 78,438 км2 (30,285 бээр2) |
|  • Байр | 16-р байр |
| Хэмжээ |
|  • Урт | 725 км (450 бээр) |
|  • Өргөн | 30 км (20 бээр) |
| Өндөр | 80 м (260 фут) |
| Хамгийн өндөр цэг | 1,960 м (6,430 фут) |
| Хамгийн нам цэг | 45 м |
| Хүн ам (2011) |
|  • Нийт | ▲ 31,169,272 |
|  • Байр | 15-р байр |
|  • Нягтрал | 397/км2 (1,030/бээр2) |
|  • Хотын | 14.1% |
|  • Хөдөөгийн | 85.9% |
| Иргэдийн нэршил | Ассамчууд |
| Хэл |
|  • Албан ёсны | Ассам (Барак хөндийгөөс бусад газар) • Бодо (Нийт Ассам мужийн албан ёсны статустай) • Мейтей (Барак хөндий болон Хожай тойрог) • Бенгал хэл (Барак хөндий) |
|  • Албан бичиг | Бенгал–Ассам бичиг (Ассам & Бенгал хэл) • Деванагари (Бодо хэл) • Мейтей бичиг (Мейтей хэл) |
| ДНБ |
|  • Нийт (2024-2025) |  ₹6.43089 lakh crore ($81 тэрбум) |
|  • Байр | 18-д |
|  • Нэг хүнд ноогдох | ▲ ₹158,807 ($2,000) (18-д) |
| Цагийн бүс | UTC+05:30 (ЭСЦ) |
| ISO 3166 код | IN-AS |
| Тээврийн хэрэгслийн бүртгэл | AS |
| ХХИ (2022) | 0.615 дундаж (31-т) |
| Бичиг үсэг тайлагдал (2024) | 87.0% (15-д) |
| Хүйсийн харьцаа (2011) | 958 (12-т) |
| Вэб сайт | assam.gov.in |
|  |
| **Мужийн хурдны замын тэмдэг** |
|  |
| Ассам мужийн хурдны зам AS SH1 -AS SH48 |
| Энэтхэгийн мужийн бэлгэдлийн жагсаалт |
|  |
| • Анх 1911 оны 4 сарын 1-нд засаг захиргааны хэлтэс гэж хүлээн зөвшөөрөгдсөн бөгөөд Зүүн Бенгал болон Ассам мужийг хувааж Ассам мужийг байгуулахад хүргэсэн. • Ассам нь Британийн Энэтхэгийн анхны мужуудын нэг байв. • Ассам 1937 оноос хойш хууль тогтоох байгууллагатай болсон. |

**Ассам** (лат-га. *Assam*) — Энэтхэг улсын харьяа, нутгийн дорно умард биед оршдог **муж**.

78 мянган км² газар нутаг, 31 сая хүн амтай. Албан ёсны бөгөөд нутгийн хэл нь ассам.

## Газар зүй

Ассам нутгийг дээрээс нь
Ассам нутаг Энэтхэг орны дорно умард хэсэгт оршдог.

Аруначалпрадеш, Нагаланд, Манипур, Мизорам, Трипура, Мегалая мужуудын хамтаар Энэтхэгийн дорно умард хязгаар болно. Өрнөд Бенгал мужийн «тахианы хүзүү» Силигурийн нарийн зурвас нутгаар Энэтхэгийн үндсэн биетэй холбогддог. Мөн Бутан, Бангладеш улсын нутагтай хил залгана.

Нутгийн голоор Брамапутра мөрөн урсана. Үржил шимт, нам доор хөндий болно.

## Хүн ам зүй

Ассамын хүн амын 73.18% бичиг үсэгт тайлагдсан. Эрэгтэйд 78.81%, эмэгтэйд 67.27%.

Хотын хүн амын эзлэх хувь - 13%.

Олон хэл угсаатны нутаг. Нийт хүн амын 48.8% ассам, 27.5% бенгал, 5.9% хинди, 4.8% бодо, 2.1% балба хэлтэй.

Үүнээс хүн амын 68%-ийн төрөлх хэл нь балба, 7% сикким, 6.6% хинди, 6.5% лепча хэлтэй.

Хүн ардын 61% хиндү, 35% лал, 4% христийн шашин шүтлэгтэй.

### Хот суурин

Томоохон хот (2011 оны байдлаар):

* Гувахати – 963,429 хүнтэй.

## Түүх

Түүхийн түрүү үед нутгийн вант улсууд оршин байв. Гупта улсын үед хязгаар байв.

Ахом, Сутя, Коч улсын мэдэлд, дараа нь Качарын, дараа нь Моголын мэдэлд байж байв.

Британийн колонийн харьяа Бенгал мужид харьяалагдсан. Салж нийлж байгаад 1912 онд Бенгалаас дангаар байгуулагдсан.

1947 онд Ассам Энэтхэг улс тусгаар тогтноход муж хэвээр нэгдсэн. 1970 онд Нагаландыг Ассамаас салган үүсгэжээ.

## Зураг

* Эртний булш бунхан
* Гувахати хотГувахати хот
* Сүмийн гаднаСүмийн гадна
* Тутаргын талбайд

## Тэмдэглэл

## Эшлэл

## Цахим холбоос

 **Commons: Ассам** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* Ассам мужийн албан ёсны цахим хуудас