# Цэргийн тагнуул

**Цэргийн тагнуул** гэдэг нь дайсны цэргийн бодлого, төлөвлөгөө, цэргийн нөөц бололцоо, газар нутаг, нийгэм, эдийн засаг, аж үйлдвэр зэргийн талаар мэдээлэл олж авахын тулд чигэлсэн бүх шатны команд, штаб, цэргийн (хүчний) үйл ажиллагааны цогц арга хэмжээ юм. Цэргийн (байлдааны) үйл ажиллагаанд үзүүлэх дэмжлэгийн төрөл үйл ажилллагаа юм.

Тагнуулын үйл ажиллагааг төлөвлөх, зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх үндсэн зорилго нь дайсны цэргийн үйл ажиллагааг урьдчилан мэдсэнээр гэнэтийн байдалд орохгүйн тулд цэрэг (хүч), зэвсэг, цахим дайныг үр дүнтэй ашиглахад шаардлагатай янз бүрийн мэдээллийг олж авах явдал юм.

Цэргийн ажиллагаа үүссэн цагаас зэрэгцэн тагнуулын үйл ажиллагаа эхэлсэн юм.

Цэргийн тагнуулын үүрэг даалгаврын зэрэглэлээс хамааран харилцан уялдаатай дараах түвшинд хуваагдана.

* стратегийн тагнуул;
* гүйцэтгэх үйл ажиллагааны тагнуул;
* тактикийн тагнуул.

## Стратегийн тагнуулын үндсэн үүрэг нь:

* боломжит дайсны төлөвлөгөө, практик арга хэмжээг олж мэдэх;
* боломжит дайсны дайн хийх мөн чанар, аргын талаархи үзэл бодлыг тодорхойлох;
* болзошгүй дайсны цэргүүд (хүчнүүд), ялангуяа стратегийн довтолгооны хүчний байлдааны бүрэлдэхүүн, байршил, үйл ажиллагааны шинж чанарын өөрчлөлтийг тодорхойлох;
* болзошгүй дайсны Зэвсэгт хүчний стратегийн (үйл ажиллагааны) байршуулалт, цэргийн ажиллагааны тоног төхөөрөмж, тэдгээрийн дэд бүтцийг бэлтгэх чиглэлээр тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж, тухайн орнуудын төлөвлөгөө, практик арга хэмжээг илчлэх.

## Гүйцэтгэх үйл ажиллагааны тагнуулын зорилго:

* боломжит дайсны төлөвлөгөө, түрэмгийллийн бэлтгэлийн эхлэх хугацаа зэргийг илрүүлэх, гэнэтийн дайралтаас урьдчилан сэргийлэх;
* дайсны зэвсэгт хүчин (цэргүүд, хүчин) -ийн байлдааны бүрэлдэхүүн, байршил, бүлэглэл, байдал, чадавхи, цэрэг (хүч), зэвсгийг удирдах, удирдах тогтолцооны талаархи дэлгэрэнгүй мэдээллийг олж авах;
* устгах объект (онилтот) тогтоох, тэдгээрийн нарийвчилса байршлыг тодорхойлох;
* Цэргийн ажиллагааны үеийн ашиглалтын тоног төхөөрөмж, нутаг дэвсгэрийн инженерийн тоног төхөөрөмж, байгууламжийн системийг тогтоох;
* газар нутгийг нэвтрүүлэх чадвар, харилцаа холбооны байдал, усны саад тотгорын шинж чанар, сүйрлийн талбайн хил хязгаар, хэмжээ, гал түймэр, үер, бохирдлын бүс, тэдгээрийг даван туулах, тойрч гарах боломжит чиглэлийг тодорхойлох;
* байлдааны ажиллагаа явуулах шинэ арга хэрэгсэл, арга барилыг тодорхойлох, дайсны цэргүүдийн (хүчний) үйл ажиллагааг дэмжих арга хэмжээ, түүнчлэн дайсны цэргүүд болон орон нутгийн хүн амын ёс суртахуун, сэтгэл зүйн байдал, үйл ажиллагаа явуулж буй бүс нутгийн эдийн засгийн байдлыг тодорхойлох;
* дайсны тухай болон цэргийн ажиллагаа явуулахаар төлөвлөж буй газар нутгийн талаарх бүх талын мэдээллийг олж авах.

## Тактикийн тагнуулын шийдэх асуудлууд:

* дайсны төлөвлөгөөг илчлэх;
* цэргүүдийн (хүчний) байлдааны бүрэлдэхүүний байрлал, анги, бүлэглэлийн байдал, чадавхи, цэрэг (хүч) ба зэвсгийг удирдах тогтолцоог тодорхойлох;
* устгах объектуудыг илрүүлэх, тэдгээрийн байршлыг тогтоон тодорхойлох;
* инженерийн тоног төхөөрөмжийг илрүүлж, саад бэрхшээлийн зэргийг тогтоох;
* Газар нутгийг нэвтрүүлэх чадварыг тодорхойлох.
* мөн өөр шинж чанартай мэдээлэл.

## Тагнуулын үйл ажиллагаанд тавигдах шаардлагууд:

* Тодорхой зорилготой байх - тагнуулын үйл ажиллагааг ажиллагааны үзэл баримтлалд (байлдааны ажиллагаа) хатуу захирч, хүчин чармайлтаа үндсэн чиглэлд (объект) төвлөрүүлэх, цэргүүдийн шийдвэрлэсэн үндсэн үйл ажиллагааны (байлдааны) даалгаврын биелэлтийг хангахаас бүрдэнэ.
* Тагнуулын тасралтгүй үйл ажиллагаа - мөн чанар нь энхийн болон дайны үед, бэлтгэлийн болон ажиллагааны үеэр (байлдааны ажиллагаа), цэргүүдийн (хүчний) бүх төрлийн байлдааны ажиллагаанд өдөр, шөнөгүй, ямар ч нөхцөлд байнгын ажиллагаатай байх явдал юм.
* Тагнуулын үйл ажиллагааны идэвхи - түүнийг зохион байгуулж буй команд, штаб, түүнчлэн тагнуулын ажиллагаа явуулж буй цэрэг, хүчний бие бүрэлдэхүүн ямар ч нөхцөлд, боломжтой бүх аргаар тагнуулын шаардлагатай мэдээллийг олж авахын тулд тууштай идэвхитэй байх эрмэлзэлээс бүрдэнэ.
* Тагнуулын ажлын шуурхай байх: Тагнуулын найдвартай мэдээллийг тогтоосон хугацаанд олж авах, шуурхай боловсруулах, командлалд шуурхай мэдээлэх, сонирхсон штаб, цэрэг (хүч) болон цохилт өгөх эд хөрөнгөд нэн даруй ашиглах зэрэг үйлдлүүдийн нэгдэл юм.
* Тагнуулын үйл ажиллагааны нууц байдал - тагнуулын байгууллага, агентлагуудын үйл ажиллагааны байршил, шинж чанарын талаар дайсныг төөрөгдүүлэх зорилгоор команд, штабаас явуулж буй бүх үйл ажиллагааны нууцыг хадгалахаас шалтгаална.
* Тагнуулын мэдээллийн бодит найдвартай байдал гэдэг нь олж авсан тагнуулын мэдээлэл бодит нөхцөл байдалтай нийцэж, дайсны тухай мэдээллийг үнэн, зөв д​​үгнэлэх явдал юм.
* Тагнуулын объектын (онитгон) байршлыг нарийвчлалтай тодорхойлох - цэрэг (хүч), зэвсгийн байршлыг тогтоох.

Энэ өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.