Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Уттар Прадеш

| Уттар Прадеш
उत्तर प्रदेश |
| --- |
| Муж |
| Таж МахалСарнатхВаранасийн ЭТХДудхва үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнФатехпур СикриАгра бэхлэлт |
| Уттар Прадеш мужийн сүлд |
| Үгийн гарал: Хойд муж |
| Уриа: Сатьямэва Жаяте (Зөвхөн үнэн ялдаг) |
| Энэтхэг дахь байршил |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  Энэтхэг |
| Бүс нутаг | Хойд Энэтхэг |
|  |  |
| Өмнө нь | Нэгдсэн мужууд (1937–1950) |
| Байгуулагдсан | 1 сарын 24, 1950 |
|  |
| Нийслэл ба томоохон хот | Лакнау |
| Томоохон бөөгнөрөл | Лакнау |
| Тойрог | 75 (18 хэлтэс) |
| Засаг захиргаа |
|  • Захирагч | Анандибен Пател |
|  • Ерөнхий сайд | Йоги Адитянат (БЖН) |
|  • Ерөнхий сайдын орлогч | Кешав Прасад Мауря (БЖН) Бражеш Патак (БЖН) |
|  |
| Хууль тогтоох байгууллага | **Хоёр танхимт** |
|  • Зөвлөл | Уттар Прадешийн хууль тогтоох зөвлөл (100 суудал) |
|  • Ассамблей | Уттар Прадешийн хууль тогтоох ассамблей (403 суудал) |
| Үндэсний парламент | **Энэтхэгийн Парламент** |
|  • Рааже сабха | 31 суудал |
|  • Лок сабха | 80 суудал |
| Дээд шүүх | Аллахабадын дээд шүүх |
|  |
| Газар нутаг |
|  • Нийт | 243,286 км2 (93,933 бээр2) |
|  • Байр | 4-р байр |
| Хэмжээ |
|  • Урт | 650 км (400 бээр) |
|  • Өргөн | 240 км (150 бээр) |
| Өндөр | 300 м (1,000 фут) |
| Хамгийн өндөр цэг (Сивалик) | 957 м (3,140 фут) |
| Хамгийн нам цэг (Дорнод хэсэг) | 60 м |
| Хүн ам (2021) |
|  • Нийт | ▲ 241,066,874 |
|  • Байр | 1-р байр |
|  • Нягтрал | 1,001/км2 (2,590/бээр2) |
|  • Хотын | 22.27% |
|  • Хөдөөгийн | 77.73% |
| Хэл |
|  • Албан ёсны | Хинди хэл |
|  • Нэмэлт албан ёсны | Урду хэл |
|  • Албан бичиг | Деванагари бичиг |
| ДНБ |
|  • Нийт (2022–2023) | ▲₹24.39 lakh crore ($310 тэрбум) |
|  • Байр | 2-р байр |
|  • Нэг хүнд ноогдох | ▲₹105,000 ($1,300) (28-д) |
| Цагийн бүс | UTC+05:30 (ЭСЦ) |
| ISO 3166 код | IN-UP |
| Тээврийн хэрэгслийн бүртгэл | UP |
| ХХИ (2022) | ▲ 0.609 Дундаж (34-т) |
| Бичиг үсэг тайлагдал (2024) | 78.2% (30-д) |
| Хүйсийн харьцаа (2021) | 1015 ♀/1000 ♂ (19-д) |
| Вэб сайт | up.gov.in |
|  |
| **Мужийн хурдны замын тэмдэг** |
|  |
| Уттар Прадеш мужийн хурдны зам UP SH1 – UP SH99 |
| Энэтхэгийн мужийн бэлгэдлийн жагсаалт |
|  |

**Уттар Прадеш** (лат-га. *Uttar Pradesh* - «умард муж») — Энэтхэг улсын харьяа, нутгийн умард биед оршдог **муж**.

240 мянган км² газар нутаг, 240 сая хүн амтай.

## Зураг

*
*
*

## Эх сурвалж
# Компьютерын ухаан

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

Компьютерын шинжлэх ухаан нь мэдээлэл ба тооцооллын онолын үндсүүд болон тэдгээрийг компьютерын системд хэрэгжүүлэх практик аргуудыг судалдаг.

**Компьютерын шинжлэх ухаан** нь мэдээлэл ба тооцооллын онолын үндсүүд болон тэдгээрийг компьютерын системд хэрэгжүүлэх практик аргуудыг судалдаг. Компьютерын шинжлэх ухаанчид мэдээллийг үүсгэдэг, дүрсэлдэг, хувиргадаг, мөн цогц системийг загварчлахад тохиромжтой хийсвэрлэлийг томъёолдог алгоритмын процессуудыг бодож олдог.

Компьютерын шинжлэх ухаан олон дэд салбартай. Жишээлбэл компьютер график тодорхой үр дүнгийн тооцооллыг голчлон судалдаг байхад тооцооллын цогц байдлын онол тооцооллын асуудлуудын шинж чанарыг судална. Бусад нь ч гэсэн тооцооллыг хэрэгжүүлэх тал дээр төвлөрдөг. Жишээлэхэд програмчлалын хэлний онол тооцооллыг дүрслэх аргуудыг судалдаг байхад компьютерын програмчлал тодорхой нэг тооцооллын асуудлыг шийдэхийн тулд тодорхой нэг програмчлалын хэлийг ашигладаг, харин хүн-компьютерын харилцан үйлдэл компьютер болон тооцооллыг хүмүүст хэрэгтэй зүйл болгох тал дээр төвлөрдөг.

Зарим хүмүүс компьютерын шинжлэх ухааныг компьютерын тухай шинжлэх ухаан (Мэдээллийн технологи зэрэг) гэж андуурах юмуу эсвэл өөрсдийн тоглоом тоглох, веб хуудас харах, баримт бичиг боловсруулах гэх мэт ажлуудтай холбоотой гэж боддог. Гэвч компьютерын шинжлэх ухааны зорилго нь тоглоом, веб браузер зэрэг програм хангамжуудын шинж чанарыг ойлгож, тэр ойлголтынхоо тусламжтайгаар шинэ програм үүсгэх, эсвэл байгаа нэгнийг сайжруулахад оршдог.

## Түүх

Компьютерын шинжлэх ухааны үндэс суурь дижитал буюу цифрэн компьютер бүтээгдэхээс өмнө тавигдсан байдаг.

Энэ шинжлэх ухааны тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

Энэ компьютерийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# Амитабх Баччан

Амитабх Баччан
**Амитабх Баччан** нь (англ. Amitabh Bachchan, хинди अमिताभ बच्चन, 1942 онд төрсөн) Энэтхэгийн иргэний дээд шагналын эзэн, Болливудын хамгийн алдартай од, жүжигчин, продюссер, телевизийн алдартай хөтлөгч хүн юм.

## Намтар

Амитабх Баччан нь 1942 оны 10 сарын 11-нд Энэтхэг улсын Уттар Прадеш мужид, алдартай яруу найрагч Хариванш Рай Баччан болон нийгмийн идэвхтэн тэмцэгч Тежи Баччан нарын хүү болон мэндэлжээ.

1969 онд "Саат Хинди" кинонд анхны дүрээ бүтээв. Үүнээс хойш Амитабх Баччан нь 180 гаруй кинонд дүр бүтээсэн бөгөөд олон арван шагналын эзэн болжээ.

Амитабх Баччан нь ердөө 1970-аад онд асар их нэр хүндтэй болсон.

1973 онд жүжигчин Жаяа Бхадаритай гэр бүл болжээ. Тэр гэргийг Жаяа Бхадаритай хамт олон арван бүтээлд хамтран тогложээ.

1975 онд "Шолей Дивар" кинонд тоглосон нь Энэтхэгийн хамгийн алдартай кинонуудын нэг болов.

2018 онд Амитабх Баччан төрсөн нутгийнхаа фермийн аж ахуй эрхэлдэг 1398 хүний 560 мянга гаруй ам.долларын өрийг төлсөн тухай Ройтерс агентлаг болон CNN суваг мэдээлж байжээ.

## Цахим холбоос

Болливудын дэлхийн хамгийн баян 20 жүжигчин
# Хинди хэл

| Хинди хэл |
| --- |
| हिन्दी, Hindī |
| "Хинди" үг Деванагари бичгээр |
| Өөрийн нэр | [ˈɦɪndiː] |
| Тархалт | Энэтхэг |
| Бүс нутаг | Хинди бүс (Баруун Уттар Прадеш, Дели) |
| Нийт ярилцагчид | Төрөлх: 345 сая (2011 оны тооллого) Хоёрдогч: 260 сая (2020) |
| Хэлний ангилал | Энэтхэг-Европ
* Энэтхэг-Иран
	+ Энэтхэг-Ари
		- Төв Энэтхэг-Ари
			* Баруун Хинди
				+ Энэтхэг
					- **Хинди хэл**
 |
| Эрт хэлбэр | Шаурасени Пракрит
* Апабхранша
	+ Хариболи
		- Энэтхэг
			* Рехта
 |
| Бичгийн систем | * Деванагари (албан ёсны)
* Каитхи (түүхэн)
* Махажани (түүхэн)
* Ланда (түүхэн)
* Латин (Хинглиш, албан бус)
* Деванагари брайл
 |
| Албан ёсны хэрэглээ |
| Улс | * Энэтхэг

* Бихар
* Жаркханд
* Харяна
* Химачал Прадеш
* Мадхя Прадеш
* Ражастхан
* Уттар Прадеш
* Уттаракханд
* Чхаттисгарх
 |
| Орон нутаг | * Өмнөд Африк (хамгаалагдсан хэл)
* Арабын Нэгдсэн Эмират Улс (шүүхийн албан ёсны хэл)
 |
| Тохируулагч байгууллага | Хинди хэлний асуудал шийдвэрлэх төв захиргааны газар |
| Томьёолбор |
| ISO 639-1 | `hi` |
| ISO 639-2 | `hin` |
| ISO 639-3 | `hin` |
| Linguist List | `hin` |
| *Глоттолог* | `hind1269` |
| Linguasphere | `59-AAF-qf` |
| 2011 оны хүн амын тооллогын дагуу Энэтхэгт Хинди хэлийг төрөлх хэлээ гэж мэдэгдсэн хүмүүсийн тархалт |

**Хинди** (дев. हिन्दी) — Энэтхэгт хамгийн түгээмэл тархсан хэл. Улсын төв болон умард нутгаар тархсан Энэтхэг-Ари хэлний бүлгийн хэд хэдэн ижилэвтэр хэл аялгууг хамтатган ийн нэрийддэг. Урдү болон Хинди хэлнүүдийн хооронд ижил талууд их байдаг.

## Албан ёсны зэргэмж

Энэтхэгийн 1950 оны үндсэн хуулиар Деванагари үсгээр бичих Хинди хэлийг Энэтхэгийн холбооны төрийн албан ёсны хэл гэж баталжээ. Гэхдээ урьд нь хэрэглэгдэж байсан Англи хэл Хиндитэй хамт цаашид бас албан ёсны хэл байхаар заасныг дурдахгүй байж болохгүй.

## Зүүлт
# Бенгалын бар

| Бенгалын бар |
| --- |
|  Бенгалын бар. |
| Ховордолтын зэрэглэл |
|  Ховор
(ОУБХХ) |
| Биологийн ангилал |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Аймаг: | Амьтан  |
| Хүрээ: | Хөвчтөн  |
| Дэд хүрээ: | Сээр нуруутан  |
| Анги: | Хөхтөн  |
| Баг: | Мах идэштэн  |
| Овог: | Мийнхэн  |
| Төрөл: | *Panthera*  |
| Зүйл: | Бар  |
| Дэд зүйл: | Бенгалын бар  |

 |
| Латин нэр |
| Panthera tigris tigris (Карл Линней, 1758) |

**Бенгалын бар** (*Panthera tigris tigris* буюу *Panthera tigris bengalensis*) Энэтхэг, Бангладешт голдуу тархсан барын дэд зүйл. Түүнчлэн Балба, Пакистан, Бутан, Мьянмар, өмнөд Төвөдөд тархсан. Урьд нь Бенгалын барыг Сибирийн барын дараа хоёрт орох том дэд зүйл гэж үздэг байсан боловч Хойд Бенгалын бар Сибирийн бараас ихэнхдээ том байдаг. Судалгааны зорилгоор Балбад барьж авсан хамгийн хүнд жинтэй Бенгалын бар сүүлийн үед барьж авсан Сибирийн баруудаас хүнд байв. Барын дэд зүйлүүд дундаа хамгийн түгээмэл тархсан дэд зүйл бөгөөд амьдрах орчны хувьд тал, субтропик, тропикийн ширэнгэ ой, бут сөөг, чийгтэй болон хуурай ой зэрэгт нутагладаг. Бенгалын дэд зүйл *P. tigris tigris* нь Бангладешийн үндэсний бэлгэ тэмдэг бол, зүйлийн түвшинд бар буюу *Panthera tigris* нь Энэтхэгийн үндэсний бэлгэ тэмдэг юм .

## Эшлэл

## Гадны холбоос

 **Commons: Бенгалын бар** – Викимедиа дуу дүрсний сан
* Information Resources on Tigers, Panthera tigris: Natural History, Ecology, Conservation, Biology, and Captive Care, AWIC Resource Series No. 34, April 2006, Compiled by: Jean Larson, Animal Welfare Information Center, USDA, ARS, NAL, 10301 Baltimore Avenue, Beltsville, MD 20705, USA. E-mail: awic@nal.usda.gov
* All about Bengal tigers from Save The Tiger Fund
* Sundarbans Tiger Project Research and Conservation of tigers in the largest remaining mangrove forest in the world.
* Cat Specialist Group on Bengal Tigers
* Tiger Facts
* Discovery Channel website quoting critics of the Tiger Canyons Project (South Africa)no on
* Chinese Tigers Learn Hunting, Survival Skills in Africa, Leon Marshall in Johannesburg for National Geographic News, March 2 2005. (An absurd example being given to India regarding safeguarding her Bengal tigers by China. Chinese demand for tiger bones and meat for use in Traditional Chinese Medicine TCM has led to severe decline in Bengal tiger population in India through large scale illegal poaching)
* 21st Century Tiger