# Кувейт

| Кувейт Улсدَوْلَةُ الْكُوَيْت (Араб) [Даулят аль-Кувейт] Error: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 1: Д) (help) |
| --- |
|
Төрийн далбаа

Сүлд

 |
| **Төрийн дуулал:** النشيد الوطني [[[Кувейтийн төрийн дуулал|ан-Нашид аль-Ватани]]] Error: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 3: К) (help) "Үндэсний Төрийн Дуулал" |
|  Кувейт улсын байршил (ногоон)  |
| Нийслэлба томоохон хот | Кувейт хот |
| Албан ёсны хэл | Араб хэл |
| Угсаатны бүлгүүд (2018) | * 32.59% Кувейтчүүд‎
* 27.4% Гадаад арабчууд
* 40.3% Ази
* 1.0% Африк
* 0.9% Бусад
 |
| Шашин (2013) | * 76.7% Ислам (албан ёсны)
* 17.3% Христ
* 6.0% Бусад
 |
| Ард түмний нэршил | Кувейтчүүд‎ |
| Төр засаг | Нэгдмэл парламентын хагас-үндсэн хуульт хаант засаг |
|  |
| • Эмир  | Наваф аль-Ахмад аль-Жабер ас-Сабах |
| • Хунтайж  | Мишааль аль-Ахмед аль-Жабер ас-Сабах |
| • Ерөнхий Сайд  | Ахмед Наваф аль-Жабер ас-Сабах |
| • Үндэсний Ассамблейн дарга  | Ахмед аль-Садун |
|  |
| Хууль тогтоох байгууллага | Үндэсний Ассамблей |
| Үүсгэн байгуулалт |
|  |
| • Кувейтийн шейхт нутаг  | 1613 |
| • Бани Халид Эмиратаас тусгаар тогтнов  | 1752 |
| • Англи-Кувейтийн гэрээ  | 1 сарын 23, 1899 |
| • Англи-Османы конвенц  | 7 сарын 29, 1913 |
| • Их Британитай хийсэн гэрээнүүдийн дуусгавар  | 6 сарын 19, 1961 |
| • НҮБ-д элсэв  | 5 сарын 14, 1963 |
| • Одоогийн үндсэн хууль  | 11 сарын 11, 1962 |
|  |
| Газар нутаг |
| • Нийт | 17,818 км2 (6,880 миль2) (152) |
| • Усны эзлэх талбай (%) | бага |
| Хүн ам |
| • 2022 тооцоо | 4,294,621 (137) |
| • Нягтаршил | 200.2/км2 (62) |
| ДНБ (ХАЧП) | 2022 тооцоо |
| • Нийт | ▲$248.113 тэрбум (65) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▲ $51,528 (30) |
| ДНБ (нэрлэсэн) | 2022 тооцоо |
| • Нийт | ▲$183.576 тэрбум (59) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▲$38,123 (26) |
| ХХИ (2021) | ▲ 0.831 маш өндөр · 50 |
| Мөнгөний нэгж | Кувейт динар |
| Цагийн бүс | UTC+3 (АСЦ) |
| Огнооны формат | өө/сс/жжжж (МЭ) |
| Жолооны тал | баруун |
| Утасны томьёо | +965 |
| Домэйн нэр | .kw |
| **Вэбсайт** www.e.gov.kw |
| 1. Сабахын гэрийн нэрлэсэн өв залгамжлал.
2. Эмират
 |

**Куве́йт**, албан ёсоор **Кувейт Улс** — Өрнө Азид оршдог бүрэн эрхт **улс** юм.

Кувейт Персийн булангийн умард үзүүрт байрладаг. Хуурай газраар Ирак, Саудын Арабтай хиллэдэг.

17.8 мянган км² газар, 4.3 сая хүн амтай. Хүн амын 60% араб угсаатан. Нутгийн уугуул иргэн 30%-ийг эзэлдэг бол 70%-ийг гадаадын цагаач, ажиллах хүчин эзэлдэг. Албан ёсонд араб хэлийг ашиглана. Лал шашин зонхилно.

Кувейт нь дундад зуунаас худалдааны боомт байсан. 1961 онд Их Британийн ивээлээс гарч тусгаар тогтносон. 1990-1991 онд Иракт эзлэгдэж байлаа. 1938 оноос газрын тос ихээр олборлож, нэг хүнд ноогдох орлогоор дэлхийд эхний 10-т ордог амьжиргааны түвшин сайн орон болсон. Хэмжээт эрх хаант засагтай. Төрийн тэргүүн нь эмир цолтой. 1962 оны үндсэн хуулийг баталсанаар Араб дахинд хамгийн ардчилсан, либерал үзэлтэй орон болжээ.

Нийслэл нь Кувейт хот. Мөнгөний нэгж кувейт динар нь дэлхийн хамгийн чанга ханштай мөнгөний нэгж юм.

## Газар зүй

Кувейт 17,820 хавтгай дөрвөлжин километр газар нутагтай, дэлхийн 152-р том орон юм.

Дээрээс харвал
Элсэн шуурга
### Байрлал

Хойд өргөргийн 28° — 31°, зүүн уртрагийн 46° — 49° дотор Өрнө Ази, Өрнө өмнөд Азид хамааран Арабын хойгийн дорно умард хязгаар, Персийн булангийн умард үзүүрт байна. Эргийн урт - 499 км, хилийн урт - 475 км. Умард талаараа Ирактай 254 км, өрнөд талаараа Саудын Араб 221 км хиллэдэг. Бубиян, Файлака зэрэг есөн аралтай.

### Газрын тогтоц

Кувейтийн нутаг Арабын цөлийн хэсэг юм. Нам доор газар бөгөөд хамгийн өндөр цэг нь Мутла (306 м), нам доор цэг нь тэнгисийн эрэг болно. Кувейтийн булан Персийн булангаас салбарласан байдаг. Кувейт гадаргын усаар дутмаг. Борооны ус тогтох гуу жалга бий. Тэнгисийн усыг давсгүйжүүлдэг. Ус хадгалах цамхгуудтай.

### Ургамал амьтан

Кувейтэд 25 зүйл хөхтөн, 363 зүйл шувуу байна. Жилд 2-3 сая шувуу дамжин нүүдэг.

### Ашигт малтмал

Кувейт газрын тос, шатдаг хийн нөөцтэй.

### Уур амьсгал

Цөлийн, эрс тэс уур амьсгалтай. Өвөлдөө −6°C- +10°C хүртэл сэрүүсч, зундаа 42-48°C хүртэл хална. Хавар элсэн шуургатай.

Жилийн дундаж хур тунадас - 75-150 мм.

## Хүн ам зүй

| Он | Хүн ам |
| --- | --- |
| 1975 | 994,837 |
| 1985 | 1,697,301 |
| 1995 | 1,575,570 |
| 2005 | 2,193,651 |
| 2016 | 4,348,395 |

Кувейт улсад 2016 оны байдлаар 4,348,395 хүн оршин сууж байна. Үүнд 0-14 насны багачууд 26%, 15-64 насны хөдөлмөрийн чадвартан 72%, 65-аас дээш өндөр настан 2%-ийг бүрдүүлж байна. Дундаж наслалт - 77.1 жил. Хүйсийн харьцаа - 1.54 эр/эм. Хүн амын жилийн өсөлт - 1.9%. Хүн амын 94% бичиг үсэгт тайлагдсан.

Кувейтийн залуус
Кувейт хот
### Ард түмэн

Кувейтийн хүн амын 60% нь араб угсаатан, 70% нь цагаач байна. Үүний 28% нь Кувейтийн унаган араб, 32% нь бусад орноос гаралтай араб, 38% нь Өмнө Ази, Энэтхэгийн голдуу Азийн, 2% нь Африкийн, 1% нь бусад тивийн гаралтай цагаач байна.

### Хэл, шашин

Улсын албан ёсны хэл нь араб хэл байна. Араб үсгээр бичнэ. Перс, хинди зэрэг хэлний үгсээр сэлбэгдэж байгаа.

Хүн амын 77% лалын шашин шүтлэгтэй. Суннит, шийт урсгалыг дагагч байна. 17% христ, 6% бусад шашинтан байна.

### Хот суурин

| * Кувейт хот (261,000 хүнтэй)
 | * Жалиб аль-Шуяк (312,443)
 |

## Түүх

### Эртний үе

Кувейтийн Ас-Субияд НТӨ 8000 оны үеэс хүн оршин сууж байв. Файлака аралд НТӨ 2000 онд хүн суурьшжээ. Эртнээс Кувейт нь худалдааны түшиц болсон. Шумерийн худалдаачид Файлакад сууж байв. НТӨ 3-р зуунд грек байлдан дагуулж Ларисса хэмээв. НТ 220 онд перс байлдан дагуулж Харекена нутгийн хэсэг болов.

### Боомт хот

Кувейтийн музейн завь
1521 онд Кувейт Португалын харьяанд оров. 1613 онд Кувейт хотыг үүсгэн байгулав. 18-р зуунд Кувейт Энэтхэг, Маскат, Багдадын хооронд худалдааны төв болж, Халебаас Персийн буланд ирэх боомт болж байв. 1775 онд персүүд Басраг бүслэн байлдахад Иракийн худалдаачид Кувейтэд ирж, Кувейтийн тэнгисийн худалдаа, завь үйлдвэрлэлийг хурдацтай өргөжүүлэв. Британийн Энэтхэг худалдааны замыг хамгаалдаг байв.

Кувейтэд үйлдвэрлэсэн завь Улаан тэнгис, Энэтхэг, Дорно Африкаар, Кувейтийн далайчид Персийн булангаар хөндлөн аялж байв.

1944 оны ёслол
### Худалдааны төв

Бани Халидын мэдлээс гарч 1752 онд Кувейтийн шейхт нутаг тогтов.

1899 онд Кувейтийн шейхт нутаг Британийн ивээлд орж, 1913 онд Османы эзэнт гүрний харьяа, өөртөө засах эрхт гэгдэв.

1919-1920 онд Наждын Ибн Сауд Кувейтийг нэгтгэхээр дайлаар ирсэн ч Британийн хүчин хамгаалав.

1923 онд Укайрын хэлэлцээрээр Кувейт-Наждын (Саудын Араб) хилийг зуран баталгаажуулсан.

Кувейт олон улсын худалдаа, алт цутгах, сувдан гоёлын салбарт амжилт олж байв.

### Газрын тос, эрх чөлөө

1946-1982 оныг Кувейтийн түүхэнд "Алтан үе" гэнэ. Газрын тос олборлон борлуулж, бүх нийтийн амьжиргааны түвшин сайжирсан. 1952 онд Кувейт Персийн булангийн хамгийн том газрын тос олборлогч орон болсон. Эдийн засгийн гэнэтийн өсөлт Палестин, Энэтхэг, Египет гэх мэт гадаадын ажиллах хүчийг нэмэгдүүлэв.

1961 онд Британийн ивээлээс гарч Кувейт улс тусгаар тогтносон ба төрийн тэргүүнийг шейх биш эмир хэмээн цоллох болов. 1963 онд парламентын сонгууль явагдаж, Кувейт арабын орнуудаас анхлан үндсэн хууль, парламентат ёсыг тогтоов. 1970-аад онд Кувейт хүний хөгжлийн илтгэцүүрээр Арабын орнуудыг тэргүүлэх болсон. Кувейтийн театр, кино урлаг ихээр хөгжив. Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөгөөр дэлхийд тэргүүлэх боллоо.

Кувейтийн либерал - эрх чөлөөт байдал бусад орныхныг цагаачлахыг өдөөсөн. Эмэгтэйчүүд гивлүүр өмсөхийг 1960-аад оноос болиулав.

1991 он. Газрын тосны түймэр
### Өнөө цаг

1980-аад оноос газрын тосны зах зээлийн үнэ буурав. Иран-Иракийн дайнд Иракийг дэмжиж оролцов. 1980-аад онд Кувейтийн онгоцыг барьцаалж, Жабер эмирийн амийг хороохыг завдав. Иран-Иракийн дайны дараа Ирактай өр зээлийн асуудлаар маргалдав. Ирак хилийн ойрх Румалия газрын тосны нөөцийг Кувейт хулгайлж байна хэмээн шалтаглаж 1990 оны 8-р сард Кувейтийг цэргээр дайран эзэлж, улсдаа хавсаргав. Америк тэргүүтэй эвслийн цэрэг 1991 оны 2-р сард Кувейтийг чөлөөлж, Иракийн цэргийг үлдэн хөөв. Энэхүү Персийн булангийн дайнаас Кувейтийн 750 газрын тосны цооног түймэрт автаж, 11-р сар хүртэл унтралгүй шатжээ.

Кувейт хүний хөгжлийн индексээр бүс нутагтаа тэргүүлж байна.

## Эшлэл

## Цахим холбоос

* The Office of the Amir of Kuwait
* Diwan of the Crown Prince of the State of Kuwait
* Charitable Voluntary Work for our beloved Free Kuwait's Marine Environment and the World's Oceans - approved by Government.
* Chief of State and Cabinet Members
* Kuwait at *UCB Libraries GovPubs*
* Kuwait Top List Directory - a handbook of Kuwait's Largest corporations
* Global Consultants Kuwait - Financial Advisors and HR Consultants
* (Англи) Kuwait Airways
* Kuwait Information Portal
* Kuwait Yellow Pages Guide
* The Environmental Public Authority of Kuwait
* Kuwait.Me A Kuwait-based Social Network
* Burgan Bank - One of Kuwaits leading private sector bank with Premier Services
* Online Kuwait Friday Market
* NetAds Internet Solutions - Web Hosting,Domain Registration,Digital Certificates,Email Hosting,Website Builder tool,E Commerce Solutions