# Ангол

| Бүгд Найрамдах Ангол Улс*República de Angola* (Португал) |
| --- |
|
Төрийн далбаа

Сүлд

 |
| **Уриа:Virtus Unita Fortior* (Латин)
* (Монгол: "Нэгдсэн эр зориг илүү хүчтэй")
 |
| **Төрийн дуулал:** "Angola Avante" (Монгол: "Ангол урагшаа") |
| Дэлхийн бөмбөрцөгАфрик дахь байршилАнголын газрын зураг |
| Нийслэлба томоохон хот | Луанда ﻿ / ﻿ |
| Албан ёсны хэл | Португал хэл |
| Үндэсний хэл | * Умбунду хэл
* Кимбунду хэл
* Чокве хэл
* Киконго хэл
 |
| Угсаатны бүлгүүд (2021) | * 37% Овимбунду
* 25% Амбунду
* 13% Баконго
* 21% Бусад Африкчууд
* 2% Местисо (Европ, Африкийн холимог)
* 1% Хятадууд
* 1% Европ
 |
| Шашин (2020) | * 92.9% Христ
* —53.9% Ромын Католик
* —27.4% Протестант
* —11.6% Бусад урсгал
* 5.1% Уламжлалт итгэл
* 1.1% Ислам
* 0.9% Бусад / Шашингүй
 |
| Ард түмний нэршил | * Анголчууд
 |
| Төр засаг | Нэгдмэл ноёрхогч-намын ерөнхийлөгчийн бүгд найрамдах улс |
|  |
| • Ерөнхийлөгч  | Жуан Лоренсу |
| • Дэд Ерөнхийлөгч  | Эсперанса да Кошта |
|  |
| Хууль тогтоох байгууллага | Үндэсний Ассамблей |
| түүх |
|  |
| • Португалаас тусгаар тогтнов, Коммунист дэглэмийн дор  | 11 сарын 11, 1975 |
| • НҮБ-д элсэв  | 11 сарын 22, 1976 |
| • Одоогийн үндсэн хууль  | 1 сарын 21, 2010 |
|  |
| Газар нутаг |
| • Нийт | 1,246,700 км2 (481,400 миль2) (22) |
| • Усны эзлэх талбай (%) | бага |
| Хүн ам |
| • 2023 тооцоо | 35,981,281 (41) |
| • Нягтаршил | 24.97/км2 (157) |
| ДНБ (ХАЧП) | 2022 тооцоо |
| • Нийт | ▲$245.44 тэрбум (62) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▲$7,455 (129) |
| ДНБ (нэрлэсэн) | 2022 тооцоо |
| • Нийт | ▲ $124.79 тэрбум (61) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▲$3,791 (125) |
| ОТББИ (2018) | 51.3 өндөр |
| ХХИ (2021) | ▲ 0.588 дундаж · 146 |
| Мөнгөний нэгж | Анголын кванза (AOA) |
| Цагийн бүс | UTC+1 (БАЦ) |
| Огнооны формат | өө/сс/жжжж |
| Жолооны тал | баруун |
| Утасны томьёо | +244 |
| Домэйн нэр | .ao |

**Ангол Улс**, албан ёсоор **Бүгд Найрамдах Ангол Улс** (*порт. *República de Angola**, *Конго хэл: *Repubilika ya Ngola**) нь баруун өмнөд Африкт оршдог улс. Өмнө талаараа Намиби, хойд талаараа Ардчилсан Конго, зүүн талаараа Замби улсуудтай хиллэнэ. Баруун хэсгээр нь Атлантын далай хүрээлдэг байна. Тус улсын салангид тасархай нутаг дэвсгэр болох Кабинда нь Конго болон Ардчилсан Конго Улстай хиллэдэг. Ангол нь 16-р зуунаас эхлэн 1975 он хүртэл Португалын далайн чанадын нутаг дэвсгэр гэж нэрлэгдэж байлаа. 1975 онд тусгаар тогтнолоо зарлаж 1976 оны 12-р сарын 1-нд НҮБ-ын гишүүн орон болжээ. 2021 оны долдугаар сарын байдлаар - 33,642,646 хүн амтай улс юм.

## Төрийн тогтолцоо

Ангол бол Ерөнхийлөгчийн Бүгд найрамдах улс юм. Төрийн тэргүүн нь ерөнхийлөгч. 1979 оноос хойш энэ албан тушаалыг Хосе Эдуардо дос Сантос (порт. José Eduardo dos Santos, 1942 онд төрсөн) хашиж байгаад 2017 оны есдүгээр сарын 26-нд түүнийг Хуан Мануэль Гонсалвес Лоуренчо (порт. João Manuel Gonçalves Lourenço; 1954 онд төрсөн) сольсон байна. Засгийн газрыг ерөнхийлөгчийн томилсон дэд ерөнхийлөгч удирддаг байна.

Хууль тогтоох байгууллага нь 4 жилээр сонгогддог 220 депутатаас бүрдсэн нэг танхимтай парламент (Ардын Их Хурал) юм.

Ангол улс нь Сахараас урагш Африкийн орнууд дунд газрын тос, алмааз олборлолтоороо 2-рт ордог. Олон Улсын Валютын Сангийн судалгаагаар 2000-аад онд Анголын эрдэнэсийн сангаас 4 тэрбум долларын газрын тосны орлого алга болсон гэдэг. 2006 оны 8 сард Кабиндаг Анголоос салган тусгаарлах зорилго бүхий Кабиндагийн Анклавыг Чөлөөлөх Фронтын жигүүртэй энхтайвны гэрээ байгуулагдсан. Ангол улсын газрын тос олборлолтын орлогын 65%-ийг тус бүс нутаг бүрдүүлдэг байна.

## Засаг захиргаа

Ангол улс засаг захиргааны 18 аймагт (португал. *província*), аймаг тус бүр 157 суманд (португал. *município*) хуваагддаг байна.

| № | Мужууд | Засаг захиргааны төв | Газар нутаг,
км² | Хүн ам (2014 он) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Бенго | Кашито | 31 371 | 356 641 |
| 2 | Бенгела | Бенгела | 31 788 | 2 231 385 |
| 3 | Бие | Квито | 70 314 | 1 455 255 |
| 4 | Кабинда | Кабинда | 7270 | 716 076 |
| 5 | Квандо-Кубанго | Менонге | 199 049 | 534 002 |
| 6 | Умард Кванза | Ндалатандо | 24 190 | 443 386 |
| 7 | Өмнөд Кванза | Сумбе | 55 660 | 1 881 873 |
| 8 | Кунене | Онжива | 89 342 | 990 087 |
| 9 | Уамбо | Уамбо | 34 274 | 2 019 555 |
| 10 | Уила | Лубанго | 75 002 | 2 497 422 |
| 11 | Луанда | Луанда | 2418 | 6 945 386 |
| 12 | Умард Лунда | Лукапа | 102 783 | 862 566 |
| 13 | Өмнөд Лунда | Сауримо | 45 649 | 537 587 |
| 14 | Маланже | Маланже | 97 602 | 986 363 |
| 15 | Мошико | Луэна | 223 023 | 758 568 |
| 16 | Намибе | Мосамедиш | 58 137 | 495 326 |
| 17 | Уиже | Уиже | 58 698 | 1 483 118 |
| 18 | Заире | Мбанза-Конго | 40 130 | 594 428 |
|  | Нийт |  | 1 246 700 | 25 789 024 |

## Эшлэл