# 6 сарын 17

|  |
| --- |
| Түүхэн жилийн өдөр 5 сар · **6 сар** · 7 сар |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |

 |

**6 сарын 17** нь Григорийн тооллын жилийн 168 дахь (өндөр жил бол 169 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 197 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал

* 653 - Ромын пап I Мартиныг сөрөг урсгал монотелизмын шүтлэгтнүүд баривчлан, Констанинопольд авчрав.
* 1242 - Парис хотод болсон үймээний дараа еврей шашны 24 хөсөг гар бичмэлийг галдан шатаав.
* 1397 - Данийн хатан хаан I Маргаретын захиргаанд Кальмарын эвсэл байгуулагдав.
* 1462 - "Жадлагч" Влад Османы эзэнт гүрний хаан I Мехмедийг хороохыг завдав. Улмаар Османы цэргүүд Валлахаас ухарчээ.
* 1579 — Английн далайчин Фрэнсис Дрейк дэлхийн тойрон аялал хийж байгаад өнөөгийн Сан-Франциско орчим бууж уг далайн эргийг Нова Альбион буюу Английн газар нутаг гэж зарласан байна.
* 1596 - Нидерландын нэрт эрдэмтэн Виллем Баренц Арктикийн бүсийн Шпицбергений олтригийг нээн илрүүлэв.
* 1631 - Моголын эзэнт гүрний хаан Шах Жаханы хатан Мумтаз Махал төрөхийн хүндрэлээр нас эцэслэв. Түүний дурсгалыг хүндэтгэж инженерийн суут байгууламж болох Таж Махалыг 17 жилийн турш барьсан билээ.
* 1665 - Португалыг сэргээн мандуулах сүүлийн тулааныг Испанийн эсрэг амжилттай хийж, тусгаар улс болох замдаа шуудран оров.
* 1673 - Францын судлаач Жак Маркетт, Луи Жолльет нар Миссиссипи мөрөнд хүрч, урсгалыг нь дэлгэрэнгүй тайлбарласан Европын анхны хүмүүс болжээ.
* 1767 - Их Британийн нэрт далайчин, ахмад Самуэл Уоллис Таити аралд хүрсэн Европын анхны хүн болжээ.
* 1775 - Америкийн хувьсгалын дайн: Британийн арми Бункер Хиллийн тулалдаанд ялалт байгуулав. Америкийн хувьсгалын эхний үе шатанд ялалт байгуулсан Британичууд Чарлестауны хойгт бүрэн хяналтаа тогтоожээ.
* 1794 - Англи-Корсикийн хаант улс байгуулагдав.
* 1831 - "Чарльзтоны сайн найз" нэртэй уурын зүтгүүр дэлбэрэв. Энэ нь дэлхийн түүхэнд уурын хөдөлгүүр дэлбэрсэн анхны тохиолдол болон бүртгэгджээ.
* 1839 - Хавайн хаант улсын хаан III Камехамеха католик шашинтнуудад шашны эрх чөлөө олгох зарлиг буулгав. Ингэснээр Хавайн католик сүмийг барьж байгуулах боломж бүрдсэн юм.
* 1843 - Шинэ Зеландын нутагт Маори болон Британи цэргүүдийн хооронд цуст мөргөлдөөн дэгдэв.
* 1856 - Филадельфид АНУ-ын Бүгд найрамдах намын анхны хурал болов.
* 1876 - Америк-Индианчуудын дайн: Галзуу адууны удирдлага дор Сиох болон Шаен омгийн 1500 дайчин генерал Жорж Крукийн араас дайрч цохив.
* 1885 - Нью-Йорк хотын боомтод Эрх чөлөөний хөшөөг авчрав.
* 1898 - АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн эмнэлгийн анги байгуулагджээ.
* 1900 - Япон болон найман улсын эвсэл Хятадын Тяньжин хотын Такү боомтыг эзэлж, хяналт тогтоов.
* 1910 - Румын улсын инженер Аурел Влайку өөрийн зохион бүтээсэн онгоцоор анх удаагаа нислэг үйлджээ.
* 1922 - Португалийн нисгэгч Гаго Коутиньо, Сакадүра Кабрал нар Өмнөд Атлантын тэнгисийг нисэж туулсан анхны хүмүүс болжээ.
* 1930 - Сталинградын тракторын үйлдвэр анхны трактора үйлдвэрлэв.
* 1939 - Францын түүхэнд хамгийн сүүлийн удаа гийотиноор цаазын ял гүйцэтгэв. Германы харьяат Эжен Вайдеманн гэгч цуюврал алуурчныг Сен Пьерр шоронгийн урд цаазаар авчээ.
* 1940 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Германы арми Британийн тэнгисийн цэргийн Ланкастриа хөлгийг Францын орчимд устган сөнөөв. Тухайн үед дор хаяж Британийн 3000 орчим тэнгисийн цэрэг амиа алджээ.
	+ Балтын тэнгисийн Эстони, Латви, Литва гэсэн гурван улсыг ЗХУ-ын цэрэг орж эзлэв.
* 1944 - Исланд улс Данийн хаант улсаас тусгаар тогтносоо зарлав.
* 1953 - Зүүн Германы ажилчдын бослого: Зүүн Германд цалин хөлсөө нэмэгдүүлэхийг шаардсан ажилчдын жагсаал бослого болон хувиарч улмаар ЗХУ-ын засаг захиргаа цэрэг илгээхээр болжээ.
* 1963 - АНУ-ын Дээд шүүх америк даяар дунд сургуулиудад Библийн эшлэл, Эзний залбирлыг заавал уншихыг хоригложээ.
* 1967 - БНХАУ анх удаагаа устөрөгчийн бөмбөгийг амжилттай туршив. Энэ нь илүү хөнөөлтэй хоёр дахь үеийн цөмийн зэвсэг юм.
* 1969 - Дэлхийн шатрын аварга шалгаруулах тэмцээн: Москва хотод Борис Спасский Тигран Петросяныг 12.5-10.5 харьцаатайгаар хожиж, 10 дахь дэлхийн аварга болсон.
* 1971 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Ричард Никсон хэвлэлийн бага хурлын үеэр мансууруулах бодис нь АНУ-ын дайсан гэдгийг дурдаад, хар тамхи, мансууруулах бодисын эсрэг дайн зарлав.
* 1972 - Уотергейтын дуулиан: Ричард Никсоны кабинетийн гишүүд улс төрийн сөрөг хүчний үйл ажиллагааг тагнаж чагнасан гэж үзэн таван хүнийг баривчилжээ.
* 1985 - АНУ-ын сансар судлалын "Дисковери" хөлгөөр анх удаагаа араб хүн ачааны мэргэжилтнээр хөөрөв.
* 1991 - Апартейд: Өмнөд Африк улс хүн амыг төрөхөд арьс өнгөөр нь ялгаварладаг "Хүн амын бүртгэлийн хууль" гэгчийг хүчингүй болгов.
* 1992 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жорж У.Буш, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Борис Ельцин нар стратегийн цөмийн зэвсгийг бууруулах харилцан ойлголцлын санамж бичигт гарын үсэг зурав. Энэ нь СТАРТ II гэрээний үндэс болсон билээ.
* 1994 - АНУ-ын мэргэжлийн хөлбөмбөгч О.Ж.Симпсон хэдэн цагийн турш цагдаа нартай хөөцөлдсөний эцэст экс эхнэрийг найзынх нь хамт хөнөөсөн хэргээр баривчилжээ.
* 2017 - Португалийн төвийн хэсэгт хэд, хэдэн ой хээрийн түймэр гарсны улмаас 64 хүн амиа алдан, 204 хүн гэмтжээ.
* 2021 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байден Үндэсний тусгаар тогтнолын өдрийг албан ёсоор тэмдэглэлт баяр болгох зарлигт гарын үсэг зуржээ. Энэ нь АНУ даяар боолчлолыг халсныг тэмдэглэдэг баяр юм.

## Мэндэлсэн алдартнууд

* 1239 - Английн хаан I Эдвард (1307 онд нас барсан)
* 1682 - Шведийн хаан XII Чарльз (1718 онд нас барсан)
* 1691 - Италийн уран зураач, архитектор Жиованни Паоло Панини (1765 онд нас барсан)
* 1882 - Оросын нэрт хөгжмийн зохиолч Игорь Стравинский (1971 онд нас барсан)
* 1900 - Нацист Германы улс төрч, төрийн зүтгэлтэн, Адольф Хитлерын хамтран зүтгэгч Мартин Борман (1945 онд нас барсан).
* 1903 - Шоколадны үйрмэгтэй жигнэмэгийн жорыг зохиосон, тогооч Рут Грейвс Вейкфильд (1977 онд нас барсан)
* 1920 - Нобелийн шагналт Францын биологич Франсуа Жекоб (2013 онд нас барсан)
* 1929 - Шатрын дэлхийн аварга, Арменийн шатарч Тигран Петросян (1984 онд нас барсан)
* 1939 - Польшийн кино найруулагч Кшиштоф Занусси
* 1940 - Нобелийн шагналт Америкийн эдийн засагч Жорж Акерлоф
* 1942 - Нобелийн Энхтайвны шагналт Египетийн улс төрч Мохаммед Эль Барадей
* 1943 - АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхимын дарга Ньют Жинрих
* 1945 - Лондон хотын анхны захирагч Кен Ливингстон
* 1963 - Америкийн жүжигчин, хөтлөгч Грег Киннийр
* 1975 - Америкийн жүжигчин Жошуа Леонард
	+ Испанийн хөлбөмбөгч Хуан Карлос Валерон
* 1976 - Английн жүжигчин Скотт Адкинс
* 1980 - Америкийн талбайн теннис Венус Уилльямс
* 1984 - Олимпын мөнгө, дэлхийн хүрэл, Азийн наадмын аварга, Хятадын спорт алхагч Ши Тяньфен
* 1986 - Олимпын хошой, дэлхий гурав, Европын таван удаагийн аварга Английн завьч Элен Гловер
* 1987 - Америкийн реппер Кендрик Ламар
* 1990 - Английн хөлбөмбөгч Жордан Хендерсон
* 1995 - Францын хөблөмбөгч Клемент Лонлен
* 1999 - Казахстаны талбайн теннисч Элена Рыбакина
* 2003 - Олимп, дэлхийн аварга Индонезийн хүндийн өргөгч Ризки Жунянсях

## Нас барсан алдартнууд

* 1631 - Моголын эзэнт гүрний хатан Мумтаз Махал (1593 онд төрсөн)
* 1719 - Английн нэрт зохиолч Жозеф Аддисон (1672 онд төрсөн)
* 1940 - Нобелийн шагналт Английн биохимич Артур Харден (1865 онд төрсөн)
* 2001 - Нобелийн шагналт Америкийн химич Доналд Ж.Крам (1919 онд төрсөн)
* 2002 - Олимпын алт, хүрэл медальт Америкийн ойрын зайн гүйгч Уилли Девенпорт (1943 онд төрсөн)
* 2015 - Туркийн 9 дэх Ерөнхийлөгч Сулейман Демирел (1924 онд төрсөн)
* 2019 - Египетийн хувьсгалын дараа сонгогдсон анхны Ерөнхийлөгч Мохамед Мурси (1951 онд төрсөн)
* 2021 - Замбийн анхны Ерөнхийлөгч Кеннет Каунда (1924 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдөр

* Сальвадор  Гватемал Аавуудын өдөр
* Исланд Исландын үндэсний тусгаар тогтнолын өдөр
* Португал Ой хээрийн түймэрт амиа алдагсдыг дурсах өдөр
* Цөлжилттэй тэмцэх дэлхийн өдөр

---

 **Commons: 6 сарын 17** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан