Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Xbox One

| Xbox One |
| --- |
|  |
|   |
| Үйлдвэрлэгч | Microsoft |
| Төрөл | суурин тоглоомын консол |
| Залгамж үе | 8-р консолын үе |
| Худалдаанд гарсан |

|  |
| --- |
|  Япон 2014 оны 9 сарын 4 |
|  Америкийн Нэгдсэн Улс 2013 оны 11 сарын 22 |
|  Европ 2013 оны 11 сарын 22 (зарим улсад 2014 онд) |
|  Австрали 2013 оны 11 сарын 22 |
|  Хятад 2014 оны 9 сарын 29 |

 |
| Үндсэн процессор | AMD Jaguar x86 (AMD64) Octa-Core |
| Графикийн процессор | AMD-Radeon (Graphics Core Next) |
| Хадгалах төхөөрөмж | Татаж авах, BD, DVD |
| Онлайн үйлчилгээ | Xbox Live |
| Борлуулсан тоо | ≈ 46,9 сая (мэдээ: 2019 оны 11 сар) |
| Өмнөх үе | Xbox 360 |
| Дараах үе | Xbox Series X |

**Xbox One** нь Microsoft компанийн Xbox цувралын гуравдугаарх болох видео тоглоомын консол юм. 2013 оны 11 сарын 22-нд Америкийн Нэгдсэн Улсад анх худалдаанд гарсан.

## Цахим холбоос

* Албан ёсны цахим хуудас

## Зүүлтийн тайлбар

## Эшлэл
# Олон улсын хориг арга хэмжээ

**Олон улсын хориг арга хэмжээ** нь улс төрийн болон, эдийн засгийн шийдвэр, бусад улсуулдтай дипломат харилцаа тогтоох, олон улсын хууль, энх тайван, аюулгүй байдалд халдаж байгаа аюулын эсрэг хамгаалан хэрэгжүүлж буй олон талт эсвэл бүс нутгын хэмжээн дэх улс төрийн шийдвэрүүд юм. Энэхүү шийдвэрүүдэд тулгарсан аюул арилсан, шинээр аюул заналхийлээгүй үед л хүчэнгүй болдог, түр зуур ноогдуулсан эдийн засгийн, худалдаа, дипломат, соёлын эсвэл бусад хязгаарлалт(хориг арга хэмжээний хэм хэмжээнд) тогтоосон хязаарууд багтдаг.

Нэгдсэн үндэсний дүрмүүдийн VII бүлэгт зааснаар зөвхөн НҮБ-ын аюулгүй байдлын зөвлөл хориг арга хэмжээ тогтоох эрхтэй(41-р бүлэг) ба бүх НҮБ-ын гишүүн орнууд үүнийг дагаж мөрдөх үүрэгтэй(2,2-р бүлэг). Энэ нь олон улсын энх тайван, аюулгүй байдлыг хангах олон улсын нийгэмлэгийн хамгийн хүчтэй, хөнөөл багатай арга болж өгдөг юм. Цэргийн хүчин хориг арга хэмжээнд багтдаггүй.
Гэхдээ хэрэв хориг арга хэмжээ үр дүнгүй байвал тусдаа бүлэг болох 42-р бүлгийн доор цэргийн хүчин аюулгүй байдлын зөвлөлөөр зөвшөөрөгдөж болно.
# Краудсорсинг

**Crowdsourcing** гэдэг нь олон тооны хүмүүсийн оруулсан хувь нэмэрээр дамжуулан үйлчилгээ, санаа эсвэл контент цуглуулах үйлдэл юм. Ихэвчлэн краудсорсинг дахь "олон" нь үр дүнд хүрэхийг хүсч буй бизнестэй холбоогүй гуравдагч этгээд юм.
# Эссе

**Эсээ** нь (Англи: Essay, Франц: *Essai*) гол төлөв зохиогчийн өөрийнх нь нотолгоог гаргаж ирдэг боловч тодорхойлолт нь захидал, бичил судалгааны өгүүлэл, өгүүлэл, товхимол, богино өгүүллэгийнхтэй давхцах хандлагатай тул тодорхой биш байдаг. Эсээ нь найруулгын хувьд албан бичиг, эрдэм шинжилгээ, уран зохиол, сонин нийтлэлийн төрлүүдийн дундын шинжтэй учраас бүхий л түвшний суралцагч, судлаач, ажилтан, албан хаагч хүмүүс сурч эзэмшвэл зохих нийтлэг төрөл гэж үзэж болно.

## Тодорхойлолт

Эсээ гэдэг нь франц хэлний "хичээх", "оролдох" гэсэн утгатай Essai хэмээх үгээс гаралтай.

Эсээг хүн ертөнцийг танин мэдэж, ойлгож ухаарсныхаа хэрээр аливаа асуудлыг баримт дээр тулгуурлан олон талаас нь шинжлэн судлах, ажиглан эргэцүүлэх, задлан тайлбарлах, нэгтгэн дүгнэх, харьцуулан жиших, томьёолон таамаглах, адилтган зүйрлэх зэрэг оюуны төрөл бүрийн үйл хийснийхээ үндсэн дээр өөрийн бодол санаагаа илэрхийлэх хамгийн нээлттэй төрөл юм гэж тодорхойлсон байдаг.

## Түүх

Монтень нь эсээ бичлэгийн гол төлөөлөгч юм. Монтень эсээг тодорхойлохдоо: “Ертөнцийн юмс үзэгдэл, амьдрал, хүний мөн чанар тэдгээрийн учир холбогдлын тухай бусдаас хараат бус хүний давтагдашгүй өвөрмөц байр суурь, үзэл санааг дагнан илэрхийлэх боломжтой богино хэмжээний бичвэр байж болно” хэмээжээ.

## Хэлбэр

1. Хүүрнэсэн эсээ
2. Дүрсэлсэн эсээ
3. Учир шалтгаан ба үр дагаврын эсээ
4. Ухуулсан эсээ

## Зорилго

* *дүн шинжилгээ хийх (analyze)*
* баясгаж цэнгээх (entertain)
* таамаглал дэвшүүлэх (hypothesize)
* тодорхойлох (assess)
* нэгтгэн дүгнэх (summarize)
* тайлагнах (report)
* зааварлах (recommend)
* санал болгох (suggest)
* дүгнэх (evaluate) гэх мэт

## Хэмжээ

Эсээ нь янз бүрийн хэмжээтэй байна гэж ойлговол зохилтой. Энэ нь бичигчээс болоод захиалагчаас хамаарч хэмждэг. Эсээний хэмжээг мөрийн, зарим нь үгийн тоогоор өгдөг. Бүр урт хэмжээгээр бичих тохиолдолд хуудасны тоог зааж өгдөг. Иймд:

1. Мөрөөр (Хэрэв "30 мөр" гэвэл А4 нэг нүүр арай хүрэхгүй гэсэн үг)
2. Үгээр (Хэрэв "500 үг" гэвэл А4 хоёр нүүр арай хүрэхгүй гэсэн үг )
3. Хуудсаар (Хэрэв "5 хуудас" гэвэл А4 таван нүүр гэсэн үг)

## Зорилтот бүлэг

Эсээг хүлээн авч унших хүмүүсийг дараах байдлаар ангилж болно.

* Хувь хүнд (захиалагч тал)
* Бүлэг хүмүүст (хамт олонд)
* Тусгай бүлэгт (сонирхол, мэргэжил нэг хүмүүст)
* Олон нийтэд (хүн бүхэнд)

## Мөн үзэх

* Гэрэл зургийн эсээ

## Цахим холбоос

* Эссэ бичих агуу бөгөөд санаанд оромгүй 7 сануулга
* Эссэ хэрхэн бичих вэ?
* ЭСЭЭ ХЭРХЭН БИЧИХ ВЭ?
# Металл

Халуун төмөр
Химийн хувьд, **металл** гэдэг нь электроноо амархан алдаж, нэмэх цэнэгтэй ион (катион) үүсгэдэг, химийн элементүүдийг хэлнэ. Металл нь бусад металлын атомуудтай металлын холбоогоор, металл бус элементүүдтэй ионы холбоогоор холбогдоно. Элементүүдийг ионжих шинж болон химийн холбооны шинж дээр нь тулгуурлан 3 үндсэн бүлэг - металл, хагас металл, металл бус хуваадаг болно. Үелэх системд, бороос полони хүртэлх ташуу шугамын дагуу металлууд нь металл бус элементүүдээс тусгаарлагдана. Энэхүү ташуу шугам дээрх элементүүд нь хагас металлууд бөгөөд зүүн гар талд байрлах элементүүд металлууд, баруун дээд талынх нь металл биш элементүүд болно.

Металлын уламжлалт тодорхойлолт нь элементийн ерөнхий шинж дээр тулгуурлаж байсан бөгөөд металлууд нь гялгар (гялалзсан), уян хатан, давтагдамхай, цахилгаан сайн дамжуулагч байна. Харин металл биш элементүүд нь хэврэг (хатуу төлөвт оршдог бол), гялгар бус, цахилгаан тусгаарлагч байна.

## Хими ба физик шинж

Ихэнх металл химийн хувьд идэвхтэй, агаарын хүчилтөрөгчтэй урвалд орон исэл үүсгэнэ.
Жишээлбэл:

4Na + O2 → 2Na2O (натрийн исэл)
2Ca + O2 → 2CaO (кальцийн исэл)
4Al + 3O2 → 2Al2O3 (хөнгөн цагааны исэл)
Гэтэл паллади, цагаан алт, алт зэрэг металлууд жирийн нөхцөлд исэлдэхгүй.

Металлуудад доорх онцгой физик шинжүүд байна. Үүнд, металлууд нь гялгар, нягт ихтэй, харьцангуй өндөр температурт хайлна. Хэвийн нөхцөлд хатуу төлөвтэй, цахилгаан, дулаан, дууны долгион сайн дамжуулна.

## Хайлш

Хайлш гэж хоёр болон түүнээс дээш химийн элементийн холимгийг хэлнэ. Хайлшийн найрлагад байх хольцын дор хаяж нэг нь метал байх ба үүнээс шалтгаалан хайлш нь металл шинж чанартай болно.

## Хэрэглээ

Зарим металл, түүний хайлшууд бат бөх шинж чанартай тул барилга байгууламж, гүүр, төмөр зам, төрөл бүрийн багаж, машин тэрэг, хоолой зэрэгт хэрэглэнэ. Мөн цахилгаан ба дулаан сайн дамжуулах шинжтэй тул цахилгаан дамжуулахад, халаалтын системд хэрэглэнэ. Зарим уран цацраг идэвхт металлуудыг цөмийн цахилгаан станцын түүхий эд болгоно.

## Худалдаа

Дэлхийн банкны тайланд 2005 онд БНХАУ металл ба түүний хүдрийг хамгийн их хэмжээгээр импортлосон бөгөөд, АНУ Япон улсууд 2 ба 3-т байсан байна.

## Мөн үзэх

* Металлын холбоо
* Металлург
* Ган
* Хайлш
# Чикагогийн Их сургууль

**Чикагогийн Их сургууль** (англи. *University of Chicago*) — АНУ-ын Иллинойс мужийн Чикаго хот дахь 1890 онд байгуулагдсан судалгааны Их сургууль. Тус их сургууль нь америкийн шинжлэх ухаан, нийгэм, улс төрийн салбар дахь нөлөөгөөрөө хамгийн алдартай, нэр хүндтэй дээд боловсролын байгууллагуудын нэг юм.

Чикагогийн Их сургууль нь коллеж, төрөл бүрийн аспирантур, салбар дундын хороо, 6 мэргэжлийн сургалт болон тасралтгүй боловсролын сургуулиудаас бүрддэг байна. Хүмүүнлэгийн болон шинжлэх ухааны чиглэлээс гадна тус их сургууль нь мэргэжлийн боловсролын хүрээлэнгүүдээрээ алдартай бөгөөд үүнд: Анагаах ухааны сургууль. Прицкерийн бизнесийн сургууль Бут Хууль зүйн дээд сургууль, Нийгмийн үйлчилгээний удирдлагын сургууль, Төрийн бодлогын сургууль. Харрис ба теологийн семинар.

Тус Их сургуульд 15 мянга орчим хүн суралцдаг - 5 мянган бакалаврын оюутан, 10 мянган магистр, докторын оюутантай байна.

Чикагогийн их сургууль нь Нобелийн шагналтнаар дэлхийд дөрөвт жагсдаг бөгөөд түүний ажилтнууд, оюутнуудын 89 нь уг шагналыг хүртжээ. Тус их сургуулийн төгсөгчдийн тоонд Родсын 49 эрдэмтэн, 9 Филдсийн медалийн эзэн, 13 Үндэсний хүмүүнлэгийн ухааны одонтон, 13 тэрбумтан багтдаг байна.
# Ялтсан алт

Уян ялтсан алтны боловсруулалт
Чулуун баганыг алтан ялтсаар бүрж байгаа нь
Шинэ жилийн модны чимэг
Австрийн алт хэмээх "Инфюр шампанск", 23 каратын ялтсан алтаар бүржээ.
**Ялтсан алт** гэх нэршил нь цэвэр эсвэл өндөр каратын алтны хайлшаар хийсэн маш нимгэн ялтсыг хэлдэг. Үүнийг металл бус элементээр хийгдсэн эд зүйлсийг цэвэр алт шиг харагдуулаxын тулд хэрэглэх эсвэл чанаржуулаагүй металлаар хийгдсэн эд зүйлсийг чанаржуулах зорилгоор хэрэглэдэг. Ялтсан алт нь гэрлийн тусаж байгаа талдаа алтан шаргал өнгөтэй бол гэрлийн эсрэг тал нь гэрлийн эх үүсвэрийг цагаан өнгөтэйгээр, нэвтэрч буй гэрэл нь ногоон туяатай хөх өнгөтэй байдаг байна.

## Үйлдвэрлэх арга

Цэвэр алт эсвэл нэмэлт хольц бүхий (цагаан алт, мөнгө, зэс) алтны хайлшийг хайлуулан 2 мм-ээс 5 мм-ийн зузаантай гулдмай болгон цутгана. Эдгээр нэмэлт хольцыг тухайн ялтсан алтны өнгө ямар байхыг шалтгаалан нэмж өгдөг. Гулдмайг халаан, халуунаар нь давтах мөн халаалтыг олон дахин хийдгийн учир нь алтны давтагдах шинж чанарыг хадгалах үүрэгтэй. Дараа нь алтан хавтан болгон өнхрүүлэгчээр элдэх бөгөөд түүний зузаан нь ойролцоогоор сонингийн цаасны зузаантай буюу 1/33 мм болгоод дөрвөлжин хэлбэртэйгээр зүснэ.Эдгээр дөрвөлжин бэлдэцээ 400-с 500 ширхэгийг аваад, хоёр бэлдэцийн хооронд илгэн цаас хавчуулан пүршин механизм бүхий алхаар бэлдэцийг байнга эргүүлэн давтсаар 1/1000 мм зузаантай болтол нь давтдаг байна. Үүнээс хойш алхны жинг нэмэн гараар нүдсээр байж хэрэглэж болох зузаан буюу нэг миллиметрийг есөөс арван мянганы хуваасантай тэнцүү хэмжээстэй нимгэн болгодог байна.

Түүнийг зузаанаас нь хамааруулан дараах байдлаар ангилна:

*энгийн алт* (зузаан нь 1/9000 миллиметр)
*давхар алт* (зузаан нь 1/4500 миллиметр)
*гурван давхар алт* (зузаан нь 1/3000 миллиметр), гадаа хэрэглэхэд зориулан зузаан байна.
## Гадаад холбоос

 **Commons: Ялтсан алт** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Уусмал

Давсны уусмал
Химийн жинжлэх ухаанд, уусмал нь уусагч (2 болон түүнээс дээш тооны) болон уусгагч бодисоос бүрддэг г**омоген холимог** юм. Үүнтэй холбоотой өдөр тутмын амьдралаас жишээ авч үзвэл чихэртэй цай, давстай ус г.м байна. Уусмалд ууссан бодисын хэмжээг хувиар илэрхийлсэнийг **концентрац** гэнэ. Уусмалын концентрацаас хамаарч **хүчтэй** буюу **сул уусмал** гэж нэрлэнэ. Тунадастай уусмал дотор хайлш ба эрдсүүд багтана. Тухайлбал, гууль нь зэс цайр хоёрын хайлш юм.

## Шинж чанар

* Хий шингэнтэй уусна (жишээ нь усан дотор хүчилтөрөгч, нүүрстөрөгч байх). Мөн хий хийтэй, шингэн шингэнтэй уусаж болно.
* Уусмалд байх бодисын жижиг хэсгүүд нүдэнд үзэгдэхгүй. Уусаагүй тохиолдолд харагдаж болно.
* Уусмал нь гэрлийг сарниулахгүй. Харин Тиндал буюу Рэйли гэрлийг үүсгэдэг.
* Уусмал тогтвортой байдаг. Өөрөөр хэлбэл бодисыг нэмэхгүй бол тунадас унахгүй, **хэт уусмал** үүсэхгүй гэсэн үг.
# Желонг

| Желонг |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Улс: |  Австрали |
| Холбооны улс:
  | Викториа
  |
| Байгуулагдсан:
  | 1836
  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Координат: | 38° 10′ Ө, 144° 21′ Д-38.166666666667144.35 |
| Газар нутгийн талбай:
  | 114.8 км²
  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Хүн ам:
  | 143,921 *(2011)* |
| Хүн амын нягтрал:
  | 1254 оршин суугч км² тутамд
  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Цагийн бүс:
  | UTC+10
  |
| Шуудангийн дугаар:
  | 3220
  |

|  |  |
| --- | --- |
| ОНЗЗБ:
  | City of Greater Geelong
  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Желонг (Австрали)Желонг

|  |
| --- |
| Желонг  |

 |

 |

**Желон** (Желонг, Geelong /dʒəˈlɔŋ/) — Австрали улсын Викториа мужийн засаг захиргааны төв, 215 мянган хүнтэй хот.

## Уур амьсгал

| Цаг уурын мэдээлэл: Желонг (2011–2026 оны хэвийн, туйлын үе 2011–2026) |
| --- |
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 45.4 (113.7) | 42.0 (107.6) | 39.8 (103.6) | 35.7 (96.3) | 27.8 (82.0) | 20.4 (68.7) | 21.8 (71.2) | 25.8 (78.4) | 30.9 (87.6) | 35.5 (95.9) | 39.2 (102.6) | 45.1 (113.2) | 45.4 (113.7) |
| Дундаж дээд °C (°F) | 26.0 (78.8) | 25.6 (78.1) | 24.3 (75.7) | 20.8 (69.4) | 17.5 (63.5) | 14.6 (58.3) | 14.4 (57.9) | 15.5 (59.9) | 17.8 (64.0) | 20.2 (68.4) | 21.9 (71.4) | 24.2 (75.6) | 20.2 (68.4) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | 20.4 (68.7) | 20.1 (68.2) | 18.9 (66.0) | 15.9 (60.6) | 13.0 (55.4) | 10.6 (51.1) | 10.4 (50.7) | 11.1 (52.0) | 12.9 (55.2) | 14.8 (58.6) | 16.5 (61.7) | 18.5 (65.3) | 15.3 (59.5) |
| Дундаж доод °C (°F) | 14.8 (58.6) | 14.6 (58.3) | 13.5 (56.3) | 11.0 (51.8) | 8.5 (47.3) | 6.6 (43.9) | 6.4 (43.5) | 6.6 (43.9) | 7.9 (46.2) | 9.3 (48.7) | 11.1 (52.0) | 12.7 (54.9) | 10.3 (50.4) |
| Мин. температур °C (°F) | 8.3 (46.9) | 7.6 (45.7) | 6.9 (44.4) | 3.2 (37.8) | 0.3 (32.5) | −0.4 (31.3) | −2.2 (28.0) | −0.2 (31.6) | 0.7 (33.3) | 2.1 (35.8) | 4.2 (39.6) | 5.9 (42.6) | −2.2 (28.0) |
| Тунадас мм (инч) | 39.4 (1.55) | 29.8 (1.17) | 24.2 (0.95) | 46.9 (1.85) | 42.9 (1.69) | 53.0 (2.09) | 39.7 (1.56) | 41.3 (1.63) | 47.4 (1.87) | 56.3 (2.22) | 55.8 (2.20) | 32.2 (1.27) | 510.3 (20.09) |
| Бороотой өдөр (≥ 0.2 мм) | 6.0 | 6.0 | 8.4 | 11.5 | 14.4 | 15.5 | 17.4 | 16.5 | 15.8 | 13.2 | 11.3 | 9.3 | 145.3 |
| Эх сурвалж: Цаг уурын товчоо |

## Зураг

*
*

## Цахим холбоос

* **Commons: Geelong** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* www.geelongcity.vic.gov.au

## Лавлах бичиг
# AC/DC

| АС/ДС |
| --- |
|  |
| Ерөнхий мэдээлэл |
| Гарал | Австрали, Шинэ Өмнөд Вэльс, Сидней |
| Хөгжмийн урсгал | Хард рок |
| Идэвхтэй | 1973-2016, 2018-одоо |
| Студи | Альберт Продакшнс (Австрали) |
| Гишүүдийн нэрс |
| Браян Жонсон Ангус Янг Стийви Янг Крис Чэйни Мэтт Лог |
| Өмнөх гишүүд |
| Дэйв Эванс Малькольм Янг Марк Эванс Бон Скотт Саймон Райт Эксл Роуз Крис Слэйд Клифф Вильямс Фил Радд |

AC/DC (2009)
**АС/ДС** буюу **Эй Си/Ди Си** (Англи: AC/DC) нь Австралийн хард-рок-хамтлаг юм.
# Энэтхэгийн Технологийн Институт Бомбей

**Энэтхэгийн Технологийн Институт Бомбей (IIT Bombay)** нь Энэтхэгийн Махараштра мужын Мумбай хотод байрлах төрийн судалгааны их сургууль бөгөөд техникийн дээд боловсрол олгодог тэргүүлэх байгууллага юм. 1958 онд байгуулагдсан энэхүү институт 1961 онд Парламентаас "Үндэсний Ач холбогдолтой Институт"-уудын нэгээр тунхаглагдсан. Институт нь анх 1946 онд Энэтхэгийн Засгийн газар техникийн боловсролыг хөгжүүлэх зорилгоор байгуулахыг зөвлөсөн дөрвөн дээд технологийн институтын нэг юм. 1957 онд төлөвлөгөө боловсруулж, 1958 онд Поуай дэхь анхны байрандаа 100 оюутантайгаар үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ. Өнөөдөр IIT Bombay 584 гаруй барилга бүхий 2.2 км² талбайг эзэмшдэг бөгөөд15 академик тэнхим, 20 нэмэлт боловсролын төв, нэг тэргүүлэх сургууль, дөрвөн салбар хоорондын хөтөлбөр (менежментийн болон аж үйлдвэрийн дизайны хөтөлбөр орно) хэрэгжүүлдэг. Тус институт нь 2-3 жилийн Технологийн Магистр (M.Tech.), 4 жилийн Шинжлэх Ухааны Бакалавр (B.S.), 2 жилийн Шинжлэх Ухааны Магистр (M.Sc.), 5 жилийн Салбар хоорондын Давхар Дипломын Хөтөлбөр (IDDDP), шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, математикийн докторын хөтөлбөрийг сурагчдадаа санал болгодог байна. IIT Bombay нь Энэтхэгийн техникийн дээд боловсролын салбарт тэргүүлэгч байгууллагаар үргэлжлүүлэн ажилласаар байгаа бөгөөд дэлхийд танигдсан судалгааны төв юм.
# Хот байгуулалт

**Хот байгуулалт** -нь хотыг төлөвлөх, байгуулан барих онол, практик юм.

Мөн хот байгуулалт нь хотын үйл ажиллагааны практик (эдийн засаг, хүн ам зүй, барилга, техник, эрүүл ахуй, эрүүл ахуй) болон гоо зүйн (архитектур, уран сайхны) асуудлыг цогцоор нь шийддэг архитектур, барилгын салбар гэж тодорхойлдог.

Хот байгуулалт нь орон сууцны барилга, хот, суурин газрын материаллаг болон орон зайг зохистой бүрдүүлж, суурьшлын өргөн тогтолцооны ландшафтыг (зам, нийтийн үйлчилгээний байршлууд) орон зайг зохистой байршуулж зохион байгуулдаг.
# Карлтон цэцэрлэг

| Хатан хааны үзэсгэлэнгийн барилга ба Карлтон цэцэрлэг\* |
| --- |
| ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өв |
|

---

 |
| Хатан хааны үзэсгэлэнгийн барилга, 2003-05-17

---

 |
| **Улс** |  Австрали |
| **Төрөл** | соёлын |
| **Шалгуур** | ii |
| **Дугаар** | 1131 |
| **Бүс**\*\* | Ази, Австрали ба Далайн орнууд дахь дэлхийн өвүүд‎ |
| **Бүртгэсэн түүх** |
| **Бүртгэсэн** | 2004  (28-р чуулган) |
| \* Нэр нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэний дагуу. \*\* Бүс нь ЮНЕСКО-гийн тогтоосны дагуу. |

**Карлтон цэцэрлэг** (Англиар *Carlton Gardens*) нь Австралийн Мельбурн хотод оршдог бөгөөд 26 га талбайтай. Уг цэцэрлэгт Хатан хааны үзэсгэлэнгийн барилга, Мельбурны музей, Аймакс кинотеатр, теннисийн талбай байдаг. Тэгш өнцөгт хэлбэртэй уг талбай нь Виктория, Ратдаун, Карлтон болон Николсон гудамжуудаар хязгаарлаж байдаг.

2004 онд ЮНЕСКО-ын дэлхийн өвд бүртгэгдэхдээ:

*“түүхийн, уран барилгын, гоо зүйн, нийгмийн болон шинжлэх ухааны (ургамал судлалын) чухал ач холбогдолтой...”* хэмээн тэмдэглэсэн байдаг.

## Цахим холбоос

 **Commons: Карлтон цэцэрлэг** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* World heritage listing for Carlton Gardens
* Melbourne City Council - Carlton Gardens
* World Heritage Listing
* Melbourne International Flower Show
* Open Space and Recreation - Merit Carlton Gardens Playground
* Heritage Register Online: Royal Exhibition Building and Carlton Gardens
# 1996 оны Зуны Олимп

|  |
| --- |
| **Олимпын XXVI наадам Games of the XXVI Olympiad** |
|  |
| **Зохиогдсон хот** |  Америкийн Нэгдсэн Улс, Атланта |
| **Нээлтийн ёслол** | 1996 оны 7 сарын 19 |
| **Хаалтын ёслол** | 1996 оны 8 сарын 4 |
| **Төв цэнгэлдэх хүрээлэн** |  |

**Олимпын XXVI наадам** буюу **1996 оны Атлантын олимп** (Англи: XXVI Olympic Summer Games) нь 1996 оны 7 сарын 19-нөөс 8 сарын 4-нд Атланта хотноо зохион байгуулагдсан олимпын наадам юм.

## Монгол улс Атлантын олимпод

Монгол улс зуны олимпод 8 дахь удаагаа оролцож, жүдо бөхийн төрлөөр 1 хүрэл медаль хүртсэн амжилт үзүүлжээ.
# Федерико Гарсиа Лорка

**Федерико Гарсиа Лорка** (испани. *Federico García Lorca* [feðeˈɾiko ɣarˈθi.a ˈlorka]; 1898 оны 6-р сарын 5 — 1936 оны 8-р сарын 19) — Испанийн нэрт яруу найрагч, жүжгийн зохиолч, мөн хөгжимчин бөгөөд график зураач байсан. Испанийн 20-р зууны урлагийн тод бөгөөд нөлөө бүхий зүтгэлтэн. Испанийн иргэний дайны эхэн үед алуулж нас барсан.

Федерико Гарсиа Лорка
Ф.Лорка 1898 оны 6-р сарын 5-нд Испанийн Гранада мужийн Фуэнте Вакерос хотод төржээ. Түүний эцэг Федерико Гарсиа Родригес нь Гранада орчмын үржил шимт хөндийд чинээлэг газар эзэмшигч байжээ. Гарсиа Лоркагийн эх Висента Лорка Ромеро багш байсан.

Хөдөлгөөнтэй Федерико хүү дунд сургуульдаа тийм ч сайн сурдаггүй байжээ. 1909 онд тэдний гэр бүл Гранада руу нүүжээ. 1910-аад онд Федерико орон нутгийн урлагийн нийгэмлэгт идэвхтэй оролцдог байв. 1914 онд Лорка Гранадагийн их сургуульд хууль, гүн ухаан, уран зохиолын чиглэлээр суралцаж эхэлсэн бөгөөд улс орон даяар маш их аялдаг байжээ. 1918 онд Лорка анхны яруу найргийн түүврээ хэвлүүлсэн *Impresiones y paisajes* (Сэтгэгдэл ба ландшафтууд) нь түүнд арилжааны амжилт авчраагүй боловч алдар нэртэй болсон юм.

1919 онд Гарсиа Лорка Мадрид хотод ирж суурьшжээ. Нийслэлийн их сургуульд тэрээр Сальвадор Дали, Луис Буньуэл, "Эслава" театрын захирал Грегорио Мартинес Сьерра нартай танилцсан байна. Мартинез Сьеррагийн хүсэлтээр Лорка анхны "El maleficio de la mariposa" (Эрвээхэйний илбэ) жүжгээ бичиж 1919-1920 онд тайзнаа тавьсан байна. Тэрээр 1928 он хүртэл Мадридын их сургуульд суралцсан.

Дараагийн жилүүдэд Гарсиа Лорка авангард уран бүтээлчдийн дунд нэр хүндтэй болж *Romancero gitano* («Цыганы романсууд», 1928) зэрэг шинэ яруу найргийн түүврээ хэвлүүлсэн ажээ.

Жилийн дараа Гарсиа Лорка Нью-Йорк руу явсан бөгөөд удалгүй "Poeta en Nueva York" шүлгийн ном (Нью-Йорк дахь яруу найрагч, 1931), "El publico" (The Public, 1931, 1936), Así que pasen cinco años (Таван жил өнгөрөх үед, 1933) зэрэг шинэ бүтээлүүд гарч ирэв.

## Бүтээлүүд

### Шүлгийн цомог

* Libro de poemas (шүлгийн ном, 1921)
* Poema del cante jondo (канте хондо шүлгүүд, 1921)
* Primeras canciones (анхны дуунууд, 1921—1922)
* Canciones (Дуунууд 1921—1924)
* Oda a Salvador Dalí (Сальвадор Далид зориулсан магтуу, 1926)
* Romancero gitano (Цыганы романсууд. 1928)
* Poeta en Nueva York (Яруу найрагч Нью-Йорк хотод, 1929—1930, изд. 1940)
* Llanto por Ignacio Sánchez Mejías (Игнасио Санчес Мехиас, 1935)
* Seis poemas gallegos (Галли хэлээрх 6 шүлэг. 1935)
* Diván del Tamarit (Диван Тамарита, 1936)
* Sonetos del amor oscuro (Хар хайрын Сонет, 1936)

### Жүжгүүд

* Mariana Pineda (Мариана Пинеда, 1927)
* La zapatera prodigiosa (Гайхалтай гуталчин бүсгүй, 1930)
* Retablillo de Don Cristóbal (Дон Кристобалийн лангуу)
* El público (Олон нийт, 1930)
* Así que pasen cinco años (5 жил өнгөрөх үед, 1930)
* Amor de don Perlimplín con Belisa en su jardín (дон Перлимплины хайр, 1933)
* Bodas de sangre (Цуст хурим, 1933)
* Yerma (Йерма, 1934)
* Doña Rosita la soltera o el lenguaje de las flores (Донна Росита, охин буюу Цэцгийн хэл), 1935)
* La casa de Bernarda Alba (Бернард Альбагийн гэр, 1936)
# Дов Жонесийн индекс

**Дов Жонесийн индекс** (англ. Dow Jones Industrial Average) АНУ-ын Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж дээр хэрэглэгддэг үнэт цаасны зах зээлийн чиг хандлагыг илэрхийлдэг биржийн индекс үзүүлэлт болно. Дов 30 гэсэн нэрээр нэршигдэж хөрөнгийн бирж дээр голлох жинтэй оролцдог 30 гол компаниудын хувьцааг ялгаж авч тухайн өдрийн болон хэсэг хугацааны эдийн засгийн хандлагыг харуулдаг чухал үзүүлэлт болдог. Дов нь анх 1896 оны 5 сарын 26-нд тооцоологдож эхэлжээ. Одоогоор Дов индексийг "С анд Пи Дов Жонес Индекс" өмчилдөг, энэ нь цааш "МакГрав Хилл Файнансиал" компанид дийлэнх хувьцаагаар өмчилөгддөг.
# Эцэг эхийн чөлөө

Хүүхэд асрах чөлөө буюу гэр бүлийн амралт нь бараг бүх улс оронд байдаг ажилчдын тэтгэмж юм. "Эцэг эх, асрах чөлөө" гэсэн нэр томьёо нь жирэмсний, эцэг эхийн болон үрчлэлтийн амралтыг агуулж болно; эсвэл эцэг эхийн аль нэг нь хүүхдээ асрах боломжтой гэр бүлийн тусдаа чөлөөг тайлбарлахын тулд "жирэмсний амралт" болон "эцэг эх асрах чөлөө"-г ашигладаг. Зарим улс орон, харьяаллын дагуу "гэр бүлийн амралт" нь өвчтэй гэр бүлийн гишүүдийг асрах чөлөөг багтаадаг. Ихэнхдээ тэтгэмжийн доод хэмжээ, шалгуурыг хуулиар тогтоодог. Ажил олгогч нь ажилтныг амралтаа авч байх үед ажилтнаа ажиллуулах шаардлагатай үед эцэг эх, гэр бүлийн цалингүй чөлөө олгоно. Эцэг эх, гэр бүлийн цалинтай чөлөө нь хүүхэд, асран хамгаалагч гэр бүлийн гишүүнээ асран халамжлах, зэрэг арга хэмжээ авах зорилгоор ажлын цалинтай чөлөө олгодог. Санхүүжилтийн хамгийн түгээмэл гурван загвар нь засгийн газраас тогтоосон нийгмийн даатгал/нийгмийн даатгал (ажилчид, ажил олгогчид эсвэл татвар төлөгчид ерөнхийдөө төрийн тусгай санд мөнгө төлдөг), ажил олгогчийн хариуцлага (ажил олгогч нь ажилтанд амралтын хугацаанд төлөх ёстой), нийгмийн даатгал болон ажил олгогчийн хариуцлагыг хослуулсан холимог бодлого юм.
# Ижил хөдөлмөрт тэгш цалин

Ижил хөдөлмөрт ижил цалин гэдэг нь нэг ажлын байранд ажиллаж байгаа хүмүүст тэгш цалин олгоно гэсэн хөдөлмөрийн эрхийн тухай ойлголт юм. Энэ нь ихэвчлэн хүйсийн цалингийн зөрүүтэй холбоотойгоор бэлгийн ялгаварлан гадуурхах нөхцөл байдалд ашиглагддаг. Тэгш цалин гэдэг нь үндсэн цалин, цалингийн бус төлбөр, урамшуулал, нэмэгдэл зэрэг бүх төрлийн төлбөр, тэтгэмжид хамаарна. Зарим улс орон тэгш цалинтай болгох тал дээр бусдаасаа илүү хурдацтай хөгжиж байна.

## Эрт түүх

Аж үйлдвэрийн хувьсгалын үеэр цалин хөлсний хөдөлмөр улам бүр албан ёсны болж, эмэгтэйчүүд эмэгтэйчүүд байсан гэх тодорхой шалтгааны улмаас эсвэл өөр шалтгаанаар ижил хөдөлмөр эрхэлж байгаа эрэгтэйчүүдээс бага цалин авдаг байв. Нэгдүгээр давалгааны феминизмын нэг хэсэгт ижил ажилд тэгш цалин хөлс олгох зарчим үүссэн бөгөөд ижил цалин хөлсний төлөөх анхны оролдлогууд нь XIX зууны үйлдвэрчний эвлэлийн идэвхтэй үйл ажиллагаатай холбоотой байв: жишээлбэл, үйлдвэрчний эвлэлд нэгдсэн эмэгтэйчүүдийн хэд хэдэн ажил хаялт. 1830-аад оны Их Британи. Үйлдвэрчний эвлэлүүдийн дарамт шахалт нь янз бүрийн үр дагавартай байсан бөгөөд үйлдвэрчний эвлэлүүд заримдаа консерватизмыг сурталчилж байв.