# Еврей хэл

| Еврей хэл |
| --- |
| עִבְרִית‎, Иврит |
| Библийн Исаиа номын МЭӨ 2-р зууны гар бичмэл бөгөөд Сөнөсөн тэнгисийн судар номнуудын хамгийн сайн хадгалагдсан хэсэг болох Исаиагийн номны хэсэг |
| Өөрийн нэр | Орчин үеийн: [ivˈʁit] Тиберийн: [ʕivˈriθ]
Библийн: [ʕibˈrit] |
| Тархалт | Израил |
| Бүс нутаг | Өмнөд Левант |
| Устсан | Мишнаик Евхей хэл МЭ 5-р зуунд ярианы хэл маягаар мөхсөн Иудаизмын Библийн Еврей хэл нь сүмийн ёслолын хэл болон хадгалагдан үлдсэн |
| Сэргэлт | МЭ 19-р зууны сүүлчээр дахин сэргэсэн.. Орчин үеийн Еврей хэлээр 9 сая хүн ярьдаг бөгөөд үүнээс 5 сая нь төрөлх хэлээр ярьдаг, 3.3 сая нь хоёрдогч хэлээр ярьдаг хүмүүс (2018) |
| Хэлний ангилал | Афро-Ази* Семит
	+ Баруун Семит
		- Төв Семит
			* Баруун хойд Семит
				+ Канаан
					- **Еврей хэл**
 |
| Эрт хэлбэр | Библийн Еврей
* Мишнаик Еврей
	+ Дундад зууны Еврей
 |
| Хэв ёсны | * Орчин үеийн
* Самари
 |
| Бичгийн систем | Еврей бичиг Еврей брайл үсэг Палео-Еврей бичиг (Библийн Еврей хэл) Арамей бичиг (Хожуу Библийн Еврей) Самари бичиг (Самарийн Библийн Еврей) |
| Албан ёсны хэрэглээ |
| Улс |  Израил (Орчин үеийн Еврей) |
| Орон нутаг |  Польш
* Өмнөд Африк
* Турк
 |
| Тохируулагч байгууллага | Еврей хэлний академи האקדמיה ללשון העברית‎ (ха-академия ла-лашон ха-ʿиврит) |
| Томьёолбор |
| ISO 639-1 | `he` |
| ISO 639-2 | `heb` |
| ISO 639-3 | Янз бүрээр: heb – Орчин үеийн Еврей hbo – Сонгодог Еврей (сүмийн ёслолын) smp – Самари Еврей (сүмийн ёслолын) obm – Моавит (мөхсөн) xdm – Эдомит (мөхсөн) |
| *Глоттолог* | `hebr1246` |
| Linguasphere | `12-AAB-a` |
|

**Еврей хэл** нь Aфро-Ази хэлний язгуур, баруун хойд Семитик хэлний бүлэг, Канаан хэлнүүдийн нэг юм. Еврей: עִבְרִית (Иврит)-ээр 8 сая орчим хүн ярилцдаг. Израил улсын албан ёсны хэл юм.

Еврей (иврит) хэлний эртний хэлбэр нь иудаизмын уламжлалт бөгөөд ариун номны хэл юм.

Уг хэлээр маш олон зуун жилийн өмнө эртний Израилд яригддаг байсан ба Библи дээр ч мөн тэмдэглэгдсэн байдаг. Хожим нь Иуда (Израйльчууд) Вавилоны Эзэнт Гүрэнд эзлэгдэн, цөллөгт явсны дараагаас Арамей хэлийг хэрэглэж эхэлсэн. Өдрөөс өдөрт Еврейгээр ярих хүний тоо багасаар байсан боловч Иудейн шашинд шашны ном зэрэгт суралцах зорилгоор ойр зуур хэрэглэж байв. Үндсэндээ бараг мөхсөн гэж хэлж болох ч 20-р зуунд олон еврейчүүд Еврей хэлээ нийтийн хэрэглээнд дахин хэрэглэхээр оролдож эхэлсэн. Эрдэмтэн, хэл судлаачдын цөхрөлтгүй оролдлогын үр дүнд Еврей хэлийг нийтийн хэрэглээнд дахин тавьж чадсан юм. Үүний дараахан хэлний шинэ статустай Израил улс 1948 онд байгуулагдсан. Олон хүмүүс Израйльд нүүн ирж амьдарч, еврей хэлийг идэвхтэй сурч, бүх нийтээрээ еврей хэлээрээ харилцдаг болжээ.

Еврей хэл нь Араб хэлтэй их ойролцоо бөгөөд Еврей хэлний зарим үгс Араб хэлнээс орж ирсэн байдаг. Израилд олон үгсийг Англи, Франц, Герман болон Орос хэлнээс еврей уруу орчуулсан байдаг. Хуучин Гэрээн дэх олон үгс Еврей хэлэнд маш их агуулгыг нэмж өгсөн юм. Еврей хэлний эх бичгүүдийг Библийн эх бичгүүд болох Тора, Танах, Самари Пентатуах зэргээс авдаг.

Еврей цагаан толгой нь 22 үсгээс бүрдэнэ. Еврей бичгийг зүүнээс баруун тийш нь уншдаг.

Израил, Америкийн Нэгдсэн Улс хоёр улсад албан ёсны хэлний статустай байгаад Австрали, Канад, Герман, Палестин, Панама бac Англид хоёрдогч хэлний статустай байдаг.

## Эшлэл

Эш татахад гарсан алдаа: `<ref>` tags exist for a group named "note", but no corresponding `<references group="note"/>` tag was found.