# Горькийн автомашины үйлдвэр

| Горьковский автомобильный завод Горькийн автомашины үйлдвэр (ГАЗ) |
| --- |
|  |
| Эрх зүйн хэлбэр | Хувьцаат компани |
| Үүсгэн байгуулагдсан | 1932 |
| Төв байр | Доод Новгород, ОХУ |
| Салбар | Автомашин үйлдвэрлэл |
| Цахим хуудас | new.azgaz.ru |

ГАЗ-А, 1932-1936 оны хооронд үйлдвэрлэсэн
**Горькийн автомашины үйлдвэр** (оросоор: Горьковский автомобильный завод буюу товчоор ГАЗ) нь Доод Новгород (урьдны *Горький*) хотод төвтэй Оросын автомашины концерн юм. Энэ үйлдвэр нь 1932 онд Зөвлөлт Холбоот Улсын анхны таван жилийн төлөвлөгөөний үр дүнд үүсгэн байгуулагджээ. Доод Новгород хотыг 1932 онд нэрийг нь өөрчлөн Горький болгох хүртэл тус үйлдвэр нь Нижегородын автомашины үйлдвэр (оросоор: *Нижегородский автомобильный завод*) хэмээн нэрлэгдэж байсан ажээ.

Олон жил энэ үйлдвэр *В. М. Молотов* гэсэн тодотголтой байсан нь Ардын комиссаруудын зөвлөлийн дарга Вячеслав Михайлович Молотовын нэрээр тодотгосон хэрэг байжээ. Молотов нь 1930 оноос 1941 оныг хүртэл Зөвлөлт Холбоот Улсын Засгийн газрын тэргүүн байсан ба 1939 оноос 1949 он, мөн түүнчлэн 1953 оноос 1956 он хүртэл Зөвлөлтийн Гадаад хэргийн сайд байв. Өнөөдөр ГАЗ нь ГАЗ группэд харьяалагддаг.

## Түүх

ГАЗ-АА, 1932-1938 оны хооронд үйлдвэрлэсэн
1928-1932 оны Таван жилийн төлөвлөгөөний дараа тухайн үеийг хүртэл маш бага ахицтай байсан автомашины үйлдвэрт анхаарлаа хандуулсан бөгөөд энэхүү ажлын хүрээнд 1929 онд Эдийн Засгийн Дээд Зөвлөл америкийн автомашин үйлдвэрлэгч Фордоос үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж ба лиценцийг нь авч, эхний загваруудаа үйлдвэрлэв. 1930 онд АНУ-д автомашины аж үйлдвэрийн чиглэлээр сургахаар илгээсэн байсан автомашины механикч Андрей Александрович Липгарт төгсөж ирээд, 1933 оноос 1951 оныг хүртэл тус үйлдвэрийн ерөнхий зохион бүтээгчээр ажиллажээ. Тэрбээр зөвхөн техникийн бүтээлч сэтгэлгээтэй биш, харин маш сайн удирдах авьяастай нэгэн байжээ.

1930 онд үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжийг суурилуулан, угсрах ажлыг эхэлсний дараа хоёр жил өнгөрсний хойно буюу 1932 оноос үйлдвэрлэлдээ оронгуутаа Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улсын автомашины хамгийн том үйлдвэрүүдийн нэг болсон юм. Дайны өмнөх жилүүдэд гол төлөв ачааны тэрэг үйлдвэрлэсэн ба үүнд жишээ нь 1,5 тоннын даацтай ГАЗ-АА, ГАЗ-ААА, ГАЗ-4 гэх мэтийн тэрэгнүүдээс гадна ГАЗ-А, ГАЗ-М1 мэтийн суудлын автомашиныг ч бас үйлдвэрлэв. Дэлхийн хоёрдугаар дайн дахь Герман-Оросын дайны үеэр ГАЗ ачааны автомашиныг зөвхөн батлан хамгаалах хүчинд зориулан үйлдвэрлэжээ. Энэ үеэр буюу 1943 оны зун тус үйлдвэр нь Горький руу хийсэн агаарын довтолгоонд хэд хэдэн удаа өртсөн бөгөөд үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа доголдоход хүрч байв. ГАЗ нь 1941 онд болон 1971 онд Лениний одонгоор, 1944 онд Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одонгоор, 1945 онд Аугаа Эх Орны Дайны одонгийн нэгдүгээр зэрэг шагналуудаар шагнуулсан байдаг.

Дайны дараа өөрийн гэсэн загваруудыг зохион бүтээсний дотор 1946 онд үйлдвэрлэгдсэн ГАЗ-М10 Победа, 1950 онд дээд ангиллын тансаг загварт орох ГАЗ-12 ЗИМ болон 1954 онд ГАЗ-69-ийн суурийг ашиглан зохион бүтээсэн газар уснаа явагч ГАЗ-46 гэх мэтийн тэрэгнүүдийг нэрлэж болно.

1952 онд зохион бүтээгч Липгарт Сталинтай санал зөрсний улмаас Уралын автомашины үйлдвэр рүү шилжүүлсэн хэдий ч 1953 онд түүнийг буцаан татаж, Москвад хөдөлгүүрийн судалгаа, хийцийн зохион бүтээгчээр авсан байна. Энд байх хугацаандаа Зөвлөлтийн Шинжлэх Ухааны Академийн жинхэнэ гишүүн, Автомашины Аж Үйлдвэрийн Яамны шинжлэх ухаан ба техникийн зөвлөлийн гишүүн гэх мэтийн нэр хүндтэй ажлуудыг гүйцэтгэж байгаад 1980 онд таалал төгссөн юм.

## Автомашины загварын түүх

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Үйлдвэрлэсэн он** | Нэр | Зураг |
| Суудлын ба бартаат замын тэрэг |
| **1932–1936** | ГАЗ-А |  |
| **1936–1942** | ГАЗ-М1 |  |
| **1939–1941** | ГАЗ-M415 |  |
| **1939–1946** | ГАЗ-11-73 |  |
| **1939–1945** | ГАЗ-61 (4×4) |  |
| **1941–1942** | ГАЗ-64 (4×4) |  |
| **1944–1953** | ГАЗ-67 (4×4) |  |
| **1946–1958** | ГАЗ-М20 Победа |  |
| **1953–1972** | ГАЗ-69 (4×4) |  |
| **1950–1959** | ГАЗ-12 ЗИМ |  |
| **1956–1970** | ГАЗ-М21 Волга |  |
| **1962–1970** | ГАЗ-М22 Волга |  |
| **1962–1970** | ГАЗ-М23 Волга |  |
| **1955–1958** | ГАЗ-М72 (4×4) |  |
| **1959–1981** | ГАЗ-13 Чайка |  |
| **1977–1988** | ГАЗ-14 Чайка |  |
| **1968–1985** • 1972–1992 • 1985–1992 | ГАЗ-24 Волга • ГАЗ-24-05 Волга • ГАЗ-24-10 Волга |  |
| **1982–2010** • 1972–1992 • 1985–1992 | ГАЗ-31 Волга • ГАЗ-24-05 Волга • ГАЗ-24-10 Волга |  |
| **1982–2010** • 1982–? • 1992–1997 • 1997 • 1997–2004 • 1998–2000 • 2004 | ГАЗ-31 Волга • ГАЗ-3102 Волга • ГАЗ-31029 Волга • ГАЗ-31029 Волга • ГАЗ-3110 Волга • ГАЗ-3111 Волга • ГАЗ-31105 |  |
| **2005** | ГАЗ-2330 Тигр (4×4) |  |
| **2008–2010** | ГАЗ Волга Сайбер |  |
| Транспортер |
| **1992** | ГАЗ-3302 ГАЗель |  |
| **1992** | ГАЗ-3221 ГАЗель |  |
| **1992** | ГАЗ-2705 ГАЗель |  |
| **1994 оноос хойш** | ГАЗель |  |
| Ачааны автомашин |
| **1932–1938** | ГАЗ-АА |  |
| **1933–1936** | ГАЗ-4 |  |
| **1935–1950** | ГАЗ-С1 |  |
| **1934–1943** | ГАЗ-ААА |  |
| **1938–1950** | ГАЗ-ММ |  |
| **1936–1938** | ГАЗ-21 |  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Үйлдвэрлэсэн он** | Нэр | Зураг |
| **1935–1950** | ГАЗ-410 (өөрөө буулгагч) |  |
| **1939–1946** | ГАЗ-42 |  |
| **1939** | ГАЗ-43 |  |
| **1938–1950** | ГАЗ-44 |  |
| **1940, 1952, 1959** | ГАЗ-62 (4×4, үлгэр загвар) |  |
| **1946–1975** | ГАЗ-51 |  |
| **1948–1976** | ГАЗ-93 |  |
| **1966–1989** | ГАЗ-52 |  |
| **1961–1993** | ГАЗ-53 |  |
| **1939–1941** | ГАЗ-60 (хагас гинжит) |  |
| **1948–1968** | ГАЗ-63 (4×4) |  |
| **1964–1999** | ГАЗ-66 (4×4) |  |
| **1989–2020** | ГАЗ-3307 |  |
| **1997–2020** | ГАЗ-3308 (4×4) |  |
| **1997–2020** | ГАЗ-3309 дизель мотортой, уртасгасан ГАЗ-3307 |  |
| **2003–2015** | ГАЗ-3310 Валдай |  |
| **2014 оноос хойш** | ГАЗон NEXT |  |
| Танк, зэвсэгт хүчний тээвэрлэгч тэрэг |
| **1937** | Т-38 |  |
| **1938** | БА-10 (тандагч танк) |  |
| **1941–1942** | Т-60 (хөнгөн танк) |  |
| **1942–1943** | Т-70 (хөнгөн танк) |  |
| **1942** | Т-80 (хөнгөн танк, үлгэр загвар) |  |
| **1942–1946** | БА-64 (тандагч хуягт тэрэг) |  |
| **1943–1945** | СУ-76 (хөнгөн өөрөө явагч) |  |
| **1948** | БТР-40 (хуягт тээвэрлэгч) |  |
| **1953–1958** | ГАЗ-46 (4×4, газар уснаа явагч) |  |
| **1954-1964** | ГТ-С (тээвэрлэгч) |  |
| **1968–1985** | ГТ-СМ (тээвэрлэгч) |  |
| **1960–1976** | БТР-60 |  |
| **1962** | БРДМ-2 (тандагч хуягт) |  |
| **1976** | БТР-70 (тээвэрлэгч) |  |

 |

## Цахим холбоос

 **Commons: GAZ vehicles** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* Үйлдвэрлэгчийн албан ёсны цахим хуудас (англиар)
* Oldtimer-Galerie (англиар)

## Эшлэл