Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Хагас задрал

Ижил атомууд цөмийн задралд орж байгааг загварчилж харуулав. Хайрцаг бүрт 4-өөр эсвэл 400 аараа задарч байна.
**Хагас задрал** (англи: Half-life) гэдэг нь бодисын хагас задрах хугацаа юм. "**Хагас задрал**" гэдэг үгийг анх цацраг идэвхт элементүүдийн тухай ярихад ашигласан бөгөөд атомын тоо нь цаг хугацааны явцад өөр өөр атом болж хувирдаг. Өнөө үед уг үгийг бие махбод дахь эмийн хагас нь задралд орох хугацаа гэх мэт бусад нөхцөл байдалд ашиглагддаг. Гейгер-Мюллер детекторыг цацраг идэвхт хагас задралын хугацааг хэмжихэд ашиглаж болно; Энэ нь үйл ажиллагаа нь анхныхынхаа тал хувьтай байх үе юм.

Атомууд санамсаргүй цагт задалдаг тул хагас задралын хугацаа нь магадлалаас хамаардаг. Хагас задралын хугацаа гэдэг нь атомын тооны тал хувь нь ялзарсан дундаж хугацаа юм.

Цацраг идэвхт изотопууд нь тогтворгүй цөмтэй атомууд бөгөөд хангалттай цаг хугацаа өнгөрсний дараа атом бүрийн цөм задрах болно. Тэдний цөм нь тогтворгүй байдаг, учир нь тэдгээрийн доторх протон ба нейтронуудын зохион байгуулалт өөрчлөгддөг. Үүнийг цацраг идэвхт задрал гэж нэрлэдэг. Тэд задрахдаа альфа тоосонцор, бета тоосонцор, гамма туяа зэрэг бөөмсийг ялгаруулдаг.

 **Commons: Хагас задрал** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан

Энэ физикийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# Чөндү

**Чөндү** (хят. 成都 - chéngdū) — Хятад улс (БНХАУ)-ын 7 гаран сая хүнтэй хот.

## Мөн үзэх

* Хятад улсын 50 том хот

Энэ Хятад улсад хамаарах өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

## Цахим холбоос

 **Commons: Чөндү** – Викимедиа дуу дүрсний сан
* Хотын албан ёсны цахим хуудас (хятадаар)