Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Абрахам

Абрахам
**Абрахам** (жинхэнэ нэр нь Абрам) бол Библи болон Коран сударт тэмдэглэгдсэн хүн юм. Түүнийг бүх еврейчүүд (израилчууд) өөрсдийн Эцэг хэмээн дууддаг. Энэ бол тэрээр тэдний өвөг дээдэс гэсэн утгаар юм. Түүний түүх Иудейзм, ХристИтгэл болон Исламын шашинд дурдагддаг. Абрахам нь Исаак ба Ишмеалын эцэг бөгөөд Иаковын (Исаакийн хүү) өвөг эцэг юм. Абрахам бол Терагийн гутгаар хүү мөн Нахорын (авга ах) ач хүү юм. Түүний хоёр ахыг Нахор болон Харан гэдэг байв. Абрахамын түүх Библийн Эхлэл номын 11 бүлгийн 27 дахь эшлэлээс 25 бүлгийн 11 эшлэл хүртэл үргэлжилдэг.

Энэ хүний тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# Алтан гагнуур

| Алтан гагнуур |
| --- |
|   |
| Биологийн ангилал |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Аймаг: | Ургамал  |
| (зэрэглэлгүй) | Эвдикот  |
| (зэрэглэлгүй) | Core eudicots  |
| Баг: | Saxifragales  |
| Овог: | Crassulaceae  |
| Төрөл: | *Rhodiola*  |
| Зүйл: | R. rosea  |

 |
| Латин нэр |
| Rhodiola rosea Л. |
| Ижил утгатай нэршил |
| *Sedum rosea* (Л.) Скоп. *Sedum rhodiola* ДК. *Rhodiola arctica* Борисова *Rhodiola iremelica* Борисова *Rhodiola scopolii* Симонк. *Sedum scopolii* Симонк. Золотой Корень, Solotoy Koren |

**Алтан гагнуур** (Rhodiola rosea) нь товгор булдруу бүхий, гадуураа цайвар бор өнгийн хайрсаар хучигдсан, бүдүүн үндэслэг ишнээс салаалсан 5-35 см өндөр, олон наст өвслөг ургамал юм. Арктикийн ихэнх хэсэг, Төв Азийн уулархаг нутаг, Хадат уул, Европын уулархаг нутгаар ургадаг.

Алтан гагнуурын үндэс, үндэслэг ишийг ардын эмнэлэгт яс бэртэх, булчин шөрмөс гэмтэхэд чанамал, идээшмэл байдлаар ууж хэрэглэдэг. Мөн хүний биеийн алжаал ядаргааг тайлах, тамир тэнхээг сайжруулахад тустай гэж үздэг.

Нутгийн нэршил: Мүгэз, Алтан гагнуур, Зэрлэг мүгэз, Ягаан мүгэз.

Тархац: Хөвсгөл, Хэнтий, Хангай, Монгол Дагуур, Ховд, Монгол-Алтай, Дундад Халх, Говь-Алтайн дүүргийн өндөр уулын болон ойн бүслүүрийн хад, чулуурхаг, энгэр, цохио, горхины хайрга, чулуутай эрэг даган ургана.

## Цахим холбоос

 **Commons: Алтан гагнуур** – Викимедиа дуу дүрсний сан
## Эшлэл
# Циклон

Агаарын бага даралтын үед үүссэн агаарын хуйлрааг циклон гэнэ.

Циклон нь 2 хэсэгт хуваагддаг (эсрэг циклон,циклон)
Өвөл зуны температурын зөрөөг дагаж агаарын даралтын хэлбэлзэл ч их байдаг. Үүнээс болж манай орны нутагт зуны улиралд ерөнхийдөө циклон(бага даралт), өвлийн улиралд эсрэг циклон(их даралт) тогтоно.

Энэ халуун орны хуй салхийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# 1969 он

| Аргын жил дараалал
 |
| --- |
|  1964 · 1965 · 1966 · 1967 1968 —  **1969**  — 1970 1971 · 1972 · 1973 · 1974
 |
| Хамаарах арван
 |
| 1960-д он
 |
| Хамаарах зуун
 |
| XX зуун
 |

## Энэ онд болсон үйл явдлууд

## Энэ онд төрөгсөд

## Энэ онд нас барагсад

## Гадаад холбоос

 **Commons: 1969** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
# Викимедиа Коммонс

Викимедиа Коммонс|  |
|  |
| Сайтын төрөл | Медиа агуулах |
| Эзэмшигч | Викимедиа сан |
| Бүтээгч | Викимедиа коммюнити |
| URL | commons.wikimedia.org |
| Commercial | Үгүй |
| Бүртгэл | Заавал биш (файл оруулахын тулд хэрэгтэй) |

**Викимедиа Коммонс** буюу **Вики-Агуулах** (Англи: Wikimedia Commons, товчоор **Коммонс**) нь чөлөөтэй ашиглаж болох зураг, дуу авиа болон бусад медиа файлуудын онлайн агуулах юм. Викимедиа сангийн эрхлэн ажиллуулдаг энэхүү сайтад оруулсан файлуудыг Википедиа, Викибүүкс, Викисорс, Викиньюс зэрэг бүх хэлний, аль ч Викимедиа төслийн сайтад ашиглаж болохоос гадна татан авч ашиглаж болдог. Одоогийн байдлаар тус агуулахад 7 сая гаруй файл хадгалагдаж байна.

## Эшлэл

 **Commons: Викимедиа Коммонс** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан

Энэ Викимедиагийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# 2010-аад он

Зургийн тайлбар: Зүүн дээд талаас нар зөв дагуу, Арабын хавар хавар хэмээх хувьсгалт хөдөлгөөн олон улсад болж дарангуй удирдагч нар төрийн эрхээс буусан; 2014 онд Орос улс Крымыг өөртөө нэгтгэсэн; Сири, Иракт Исламын улс бүлэглэл хүчирхэгжсэн; Парисын гэрээгээр уур амьсгалын өөрчлөлтийг хэлэлцсэн; 2019 онд анх удаа хар нүхний гэрэл зургийг дарсан; 2015 онд Америкт ижил хүйстний гэрлэлтийг хуулиар зөвшөөрсөн нь бусад улсад мөн зөвшөөрөхөд нөлөөлсөн; дижитал болон гар утас зэрэг хөдөлгөөнт технологи хөгжсөн; Их Британи бүх нийтийн санал асуулгыг үндэслэн Европын холбооноос гарсан.
**2010-аад он** (хоёр мянга арваад он) — 2010 оны 1-р сарын 1-нд эхэлж, 2019 оны 12-р сарын 31-нд дууссан арван жил юм.

2010-аад оны эхэнд дэлхийн санхүүгийн хямралаас хойших сэргэлт явагдсан ба дэлхий даяар инфляци, зээлийн хүү бага, тогтвортой байж, дэлхийн нийт бүтээгдэхүүн 2019 он хүртэл өссөн. Арваны сүүлийн хагаст эдийн засгийн сэргэлт хурдсаж, хэрэглээ, дэд бүтэц өсөж, шинэ технологиуд бий болсон.

Гэхдээ зарим нутагт, тухайлбал Арабд Арабын хавар хэмээх нийгэм, эдийн засгийн хямрал, хувьсгал, Сирийн иргэний дайн зэрэг дотоод гадаадын зөрчилдөөн гарсан. 2014 онд Орос улс олон улсын хуулийг үл тоон Украйны Крымыг өөртөө нэгтгэсэн.

Дэлхий дахинд даяаршил, дуу хөгжмийн хөгжил, гар утас, дижитал технологи, интернет, интернет телевизүүдэд олон боломж нэмэгдсэн. Ижил хүйстэнтэйгээ гэрлэх байдлыг Америк зэрэг хөгжингүй орнуудад хуулиар зөвшөөрөв.

Хятад улсын эдийн засаг, цэргийн нөлөө Африк тив, Өмнөд Хятадын тэнгис дагуух бүс нутагт нэмэгдсэн бөгөөд АНУ нь цор ганц их гүрэн гэх байдлаа хадгалсан боловч цаашдаа Хятадад гүйцэгдэх нь тодорхой байна. АНУ-д алдарт бизнесмен, популист Дональд Трамп улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдож Хятадтай худалдааны дайн эхлүүлсэн бөгөөд Америк Терроризмын эсрэг дайнаа үргэлжлүүлжээ. 2014 онд Исламын улс бүлэглэл Ирак, Сирид хүчээ авсныг эвслийн хүчин байлдан бууруулсан. Африкт Өмнөд Судан нь Судан улсаас тугаар тогтносон. Арваны дундуур Европ нь дүрвэгч цагаачдын давалгаанд өртсөн бол Их Британи нь санал асуулга явуулж Европын холбооноос гарчээ.

Мэдээллийн технологи хөгжиж, ухаалаг утас өргөн тархсан. Интернетийн хамрах хүрээ дэлхийн хүн амын 29%-иас 54% хүртэл өсч, утасгүй сүлжээний төхөөрөмж, үүлэн тооцоолол зэрэг дэвшил гарсан. Өгөгдөл боловсруулалтын дэвшил, 4G өргөн зурвасны хэрэглээ нь мэдээллийг их хурдаар тараах боломжийг олгосон. Yahoo веб сайтын нэр хүнд мэдэгдэхүйц буурч, Baidu, Twitter, Instagram нь хамгийн олон хангалттай 10 веб сайтад шинээр багтаж орсон бол Google, Facebook, Wikipedia, Youtube, Яндексийн хэрэглээ тогтвортой сайн буюу эхний 10 веб сайтад хэвээр хадгалагджээ.

Дэлхийн дулаарал бүх тивд янз бүрийн үзэгдэлээр илэрсэн. Уур амьсгалын өөрчлөлтийг анхаарах асуудал гарч 2015 онд Парисын гэрээг баталсан. 2010 оны Гаитийн газар хөдлөлт, 2011 оны Тохокүгийн газар хөдлөлт, цунами, 2018 оны Сулавесийн газар хөдлөлт, цунами зэрэг гамшиг тохиосон.

Арван жилийн хугацаанд дэлхийн хүн ам 6.9 тэрбумаас 7.7 тэрбум болж өссөн байна.