# Вильнюс

| Вильнюс
Vilnius |
| --- |
| Нийслэл |
| Вильнюс төв бизнес дүүрэгВильнюсийн хуучин хотВильнюсийн цогчин дуганГедиминийн цамхагГэгээн Терезагийн сүмЛитвын Их Гүнгийн ордонЕрөнхийлөгчийн ордон |
| ДалбааСүлдБренд тэмдэг |
| Хоч: Умардын Иерусалим, Умардын Ром, Умардын Афин, Шинэ Вавилон, Палемоны хот, |
| Уриа: *Unitas, Justitia, Spes* (Латин: Эв нэгдэл, Шударга ёс, Итгэл найдвар) |
| Вильнюсийн интерактив газрын зураг |
| ВильнюсЛитва дахь байршилЛитва дахь байршилВильнюсБалт дахь байршилБалтын орнууд дахь байршилВильнюсЕвроп дахь байршилЕвроп дахь байршил |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  Литва |
| Хошуу | Вильнюс хошуу |
| Хотын захиргаа | Вильнюс хотын захиргаа |
| Анх дурдагдсан | 1323 |
| Хотын эрх олгогдсон | 1387 |
| Засаг захиргаа |
|  • Төрөл | Хотын дарга–зөвлөлийн засгийн газар |
|  • Биет | Вильнюс хотын зөвлөл |
|  • Хотын дарга | Валдас Бенкунскас |
| Газар нутаг |
|  • Нийслэл | 401 км2 (155 бээр2) |
|  • Хотын бүс | 350 км2 (140 бээр2) |
|  • Бөөгнөрөл | 9,730 км2 (3,760 бээр2) |
| Өндөр | 112 м (367 фут) |
| Хүн ам (2026 оны 1 сарын 1) |
|  • Нийслэл | 617,984 |
|  • Байр | (ЕХ-д 35-д) |
|  • Нягтрал | 1,515/км2 (3,920/бээр2) |
|  • Хотын бүс | 767,907 |
|  • Нягтрал | 1,390/км2 (3,600/бээр2) |
|  • Бөөгнөрөл | 888,043 |
|  • Нягтрал | 90/км2 (200/бээр2) |
| Иргэдийн нэршил | Вильнюсчууд (Монгол) *vilniečiai* (Литва) |
| ДНБ (Нэрлэсэн) |
|  • Бөөгнөрөл | €36.2 тэрбум (US$42.81 тэрбум) |
|  • Нэг хүнд ноогдох | €41,500 (US$49,082.05) |
| Цагийн бүс | UTC+2 (ДЕЦ) |
|  • Зун (ЗЦ) | UTC+3 (ДЕЗЦ) |
| Шуудангийн код | 01001–14191 |
| Бүсийн дугаар | (+370) 5 |
| Олон улсын нисэх буудал | Вильнюс Чюрлёнис (VNO) |
| Хотын төсөв | €1.7 тэрбум (2026) |
| ХХИ (2021) | 0.918 – маш өндөр |
| Уур амьсгал | Dfb |
| Вэб сайт | vilnius.lt |
|  |
|
ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн Өв |
| Албан нэр | Вильнюс хотын түүхэн төв |
| Төрөл | Соёлын |
| Шалгуур | ii, iv |
| Бүртгэгдсэн | 1994 (18-р чуулган) |
| Эшлэл ду. |  |
| ЮНЕСКО-гийн бүс | Европ |
|  |
|  |

**Ви́льнюс** (лит. Vilnius [ˈvʲɪlʲɲʊs] , 1918 он хүртэл— *Ви́льна*, 1919—1939 онуудад — *Ви́льно*, польшоор. *Wilno*) —Бүгд Найрамдах Литва Улсын нийслэл.

Хүн ам — 581 475 хүн (2023 он), нийт улсын хүн амын 22 % юм. Үүнээс 67,1 % литвачууд , 15,4 % польшууд, 9,7 % оросууд, 2,7% беларус (2021 он) байдаг байна.

1323 онд Литвын Их ван Гедимин (латин: *Gedeminne*, *Gedeminnus*; 1275 –1341) латин хэл дээр илгээсэн захидалдаа Вильнаг нийслэл хот гэж анх дурдсан байдаг боловч үүнээс өмнө байгуулагдсан гэдэг. Олон зууны турш - Литвын Их Гүнт улсын гол хот, 1569 оноос хойш Польш-Литвын хамтын нөхөрлөлийн хамгийн том хотуудын нэг байв. 1795 онд Польш-Литвын хамтын нөхөрлөл гурав дахь хуваагдсаны дараа Оросын нэг хэсэг болсон бөгөөд 1918 он хүртэл Вильна гэж нэрлэгддэг байв. 1922-1939 онд Вилна нэрээр Польшийн нэг хэсэг байв. 1939 оноос хойш Вильнюс нэрээр Бүгд Найрамдах Литва Улсын дараа нь 1940 оны 8-р сарын 3-нд ЗХУ Литва улсын өөртнөө нэгтгэж тус хот нийслэл нь болсон.

1990 оны 3-р сарын 11-нд Вильнюс хотод Литвын ЗСБНХУ-ын Дээд зөвлөл Литвын улсын тусгаар тогтнолыг сэргээж буй тухай шийдвэрийг батлаж Бүгд Найрамдах Литва улсын нийслэл хот болсон байна.

## Уур амьсгал

| Цаг уурын мэдээлэл: Вильнюс (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1777–одоо) |
| --- |
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 12.3 (54.1) | 14.4 (57.9) | 24.7 (76.5) | 29.0 (84.2) | 31.8 (89.2) | 34.2 (93.6) | 36.4 (97.5) | 34.9 (94.8) | 33.1 (91.6) | 24.5 (76.1) | 15.5 (59.9) | 10.5 (50.9) | 36.4 (97.5) |
| Дундаж макс. °C (°F) | 4.9 (40.8) | 5.7 (42.3) | 13.1 (55.6) | 22.4 (72.3) | 26.7 (80.1) | 28.8 (83.8) | 30.8 (87.4) | 30.3 (86.5) | 25.4 (77.7) | 18.3 (64.9) | 11.1 (52.0) | 6.1 (43.0) | 32.1 (89.8) |
| Дундаж дээд °C (°F) | −1.5 (29.3) | −0.4 (31.3) | 4.5 (40.1) | 12.7 (54.9) | 18.5 (65.3) | 21.8 (71.2) | 23.8 (74.8) | 23.1 (73.6) | 17.4 (63.3) | 10.3 (50.5) | 3.9 (39.0) | −0.1 (31.8) | 11.2 (52.2) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | −3.7 (25.3) | −3.1 (26.4) | 0.7 (33.3) | 7.4 (45.3) | 12.9 (55.2) | 16.3 (61.3) | 18.5 (65.3) | 17.6 (63.7) | 12.6 (54.7) | 6.8 (44.2) | 1.9 (35.4) | −2 (28) | 7.2 (45.0) |
| Дундаж доод °C (°F) | −6 (21) | −5.6 (21.9) | −2.7 (27.1) | 2.6 (36.7) | 7.5 (45.5) | 11.2 (52.2) | 13.6 (56.5) | 12.7 (54.9) | 8.5 (47.3) | 3.8 (38.8) | −0.1 (31.8) | −4.1 (24.6) | 3.5 (38.3) |
| Дундаж мин. °C (°F) | −19.3 (−2.7) | −17.5 (0.5) | −10.8 (12.6) | −4.2 (24.4) | 0.1 (32.2) | 4.9 (40.8) | 8.1 (46.6) | 6.8 (44.2) | 1.1 (34.0) | −3.8 (25.2) | −8.7 (16.3) | −14.1 (6.6) | −22.0 (−7.6) |
| Мин. температур °C (°F) | −37.2 (−35.0) | −35.8 (−32.4) | −29.6 (−21.3) | −14.4 (6.1) | −4.4 (24.1) | 0.1 (32.2) | 3.5 (38.3) | 1.0 (33.8) | −4.8 (23.4) | −14.4 (6.1) | −22.8 (−9.0) | −30.5 (−22.9) | −37.2 (−35.0) |
| Дундаж хур тунадас см (инч) | 48 (1.9) | 42 (1.7) | 41 (1.6) | 43 (1.7) | 56 (2.2) | 65 (2.6) | 92 (3.6) | 76 (3.0) | 57 (2.2) | 60 (2.4) | 47 (1.9) | 51 (2.0) | 678 (26.7) |
| Дундаж хур тунадастай өдрүүд | 21.7 | 18.4 | 17.5 | 10.2 | 12.4 | 11.7 | 11.4 | 10.5 | 9.7 | 13.5 | 16.7 | 21.2 | 174.9 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 88 | 85 | 76 | 67 | 67 | 70 | 73 | 73 | 79 | 85 | 90 | 90 | 79 |
| Дундаж шүүдрийн цэг °C (°F) | −5 (23) | −5 (23) | −3 (27) | 1 (34) | 6 (43) | 10 (50) | 13 (55) | 12 (54) | 9 (48) | 4 (39) | 0 (32) | −3 (27) | 3 (38) |
| Сарын дундаж нартай цаг | 35.1 | 56.4 | 131.9 | 194.6 | 260.7 | 263.3 | 262.9 | 245.7 | 168.1 | 95.1 | 31.0 | 24.6 | 1,769.4 |
| Дундаж хэт ягаан туяаны индекс | 0 | 1 | 2 | 3 | 5 | 6 | 6 | 5 | 3 | 2 | 1 | 0 | 3 |
| Эх сурвалж 1: Литвийн Ус Цаг Уурын Алба, WMO (дундаж макс, мин), NOAA (туйлшрал) |
| Эх сурвалж 2: Météo Climat (хур тунадастай өдөр), Time and Date (шүүдрийн цэг, 1985–2015) ба Weather Atlas |

## Цахим холбоос

 **Commons: Вильнюс** – Викимедиа дуу дүрсний сан
* Хотын албан ёсны цахим хуудас

## Лавлах бичиг