# Энэтхэг-Японы харилцаа

**Энэтхэг-Японы харилцаа** эрт дээр үеэс бат бөх байж ирсэн. Энэтхэг, Японы ард түмэн түүхэндээ эрт дээр үеэс соёлын харилцаа тогтоож иргэдийн харилцан солилцоо хийж ирсэн. Тэд нийтлэг соёлын уламжлал, тэр дундаа буддын шашны нийтлэг өв уламжлалыг баримталж, ардчилал, хүлээцтэй байдал, олон ургальч үзэл, нээлттэй нийгмийн үзэл санааг тууштай баримталдаг байна.

Нарендра Моди, Абэ Шинзо нар, 2014 он
Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улс, Япон улс хоорондын харилцаа улс төр, эдийн засаг, стратегийн ашиг сонирхол ихэд нийцдэг. Тэд бие биенээ дэлхийн болон бүс нутгийн сорилтуудад хариу арга хэмжээ авах чадвартай түншүүд гэж үздэг юм. Энэтхэг бол Японы хамгийн том тусламж хүлээн авагч бөгөөд хоёр улс хөгжлийн албан ёсны тусламж (ODA) гэсэн онцгой харилцаатай байдаг. 2017 оны байдлаар Энэтхэг, Японы хоёр талын худалдааны хэмжээ 17.63 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна.

Дэлхийн 2-р дайны үед тухайн үед Энэтхэг нэг хэсэг байсан Их Британи тэнхлэгийн гүрнүүдийн эсрэг дайн зарласан нь зүүн фронтод Японы армитай тулалдахаар Энэтхэгийн цэргүүдийг элсүүлэхэд хүргэсэн. Энэтхэгийн нутаг дэвсгэр нь Британийн колони байсан бөгөөд Энэтхэгийн бусад бүс нутаг нь Британийн ноёдын муж эсвэл протекторат байсан тул Энэтхэг нь дайны үеэр Японы эзэнт гүрний эсрэг тулалдаж, Японы цэргүүд Бирмийн фронт болон зүүн өмнөд Энэтхэгийн усан хилд янз бүрийн харгислал, дайны гэмт хэрэг үйлдсэн. Энэтхэг улс тусгаар тогтнолоо олж авснаас хойш хоёр орны улс төрийн харилцаа дулаарсан юм.

Японы Yamaha, Sony, Toyota, Honda зэрэг компаниуд Энэтхэгт үйлдвэрүүд барьж ажлуулж эхэлсэн. Энэтхэгийн эдийн засаг өсөхийн сацуу Энэтхэг нь Японы компаниудын томоохон зах зээл болсон юм. Японы пүүсүүд Энэтхэгт хөрөнгө оруулалт хийсэн анхны компаниуд байсан бөгөөд хамгийн алдартай нь Энэтхэгийн автомашины компани Марути Сузуки, Энэтхэгийн зах зээлд хамгийн том автомашин үйлдвэрлэгч, Японы компанийн охин компанитай хамтран ажилладаг Сузуки юм.

2006 оны 12-р сард Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Манмохан Сингх Японд айлчлал хийж "Япон-Энэтхэгийн стратегийн болон дэлхийн түншлэлийн талаарх хамтарсан мэдэгдэл"-д гарын үсэг зурсан байна. Япон улс Энэтхэгт дэд бүтцийн олон төслийг, ялангуяа Делигийн метроны системийг санхүүжүүлэхэд тусалсан. Энэтхэгийн өргөдөл гаргагчдыг 2006 онд JET хөтөлбөрт хамрагдахыг урьж авч, 2006 онд нэг орон тоотой байсан бол 2007 онд 41 оронтой болсон. 2007 онд Японы Өөрийгөө хамгаалах хүчин, Энэтхэгийн Тэнгисийн цэргийн хүчин Энэтхэгийн далайд болсон "Малабар 2007" тэнгисийн цэргийн хамтарсан хээрийн сургуулилтад АНУ, Австрали, АНУ-ын тэнгисийн цэргийн хүчин оролцсон байна. 2007 оныг "Энэтхэг-Японы найрамдлын жил" болгон зарласан.

BBC-ийн 2013 оны Дэлхийн албаны санал асуулгын дүнгээс үзэхэд Япончуудын 42% нь Энэтхэгийн олон улсын нөлөөг голчлон эерэг, 4% нь сөрөг гэж үздэг. 2014 онд Японы Ерөнхий сайд Абэ Шинзо Энэтхэгт айлчлах үеэр хоёр улс хамтын ажиллагаагаа "Стратегийн болон дэлхийн нийтийг хамарсан тусгай түншлэл" (англи. *Special Strategic and Global Partnership*) болгон шинэчлэхээр тохиролцсон.

Япон улс нь 2000-2019 онд нийт 30.27 тэрбум долларын Гадаад шууд хөрөнгө оруулалт хийснээр Энэтхэгийн эдийн засагт гурав дахь том хөрөнгө оруулагч болж байгаа нь мөн үеийн Энэтхэгийн нийт гадаад хөрөнгө оруулалтын 7.2 хувийг эзэлж байна. Энэтхэгийн Японоос хийсэн импортын хэмжээ 2018-2019 онд 12.77 тэрбум ам.долларт хүрч, Энэтхэгийн 14 дэх том импортын түнш болжээ.

2008 оны 10-р сард Япон Энэтхэг хооронд гэрээ байгуулж, Дели, Мумбай хоёр хотын хооронд төмөр замын төсөл барихад зориулж 4.5 тэрбум ам.долларын хөнгөлттэй зээл олгохоор болсон. Энэ бол Япон улсаас гадаадад хэрэгжүүлж буй хамгийн том төсөл бөгөөд хоёр улсын эдийн засгийн хамтын ажиллагаа улам бүр нэмэгдэж байгааг харуулж байна.