# Анхдугаар Францын эзэнт гүрэн

| Бүгд Найрамдах Франц Улс (1804–1808) *République Française*

---

Францын эзэнт гүрэн (1808–1815) *Empire Français* |
| --- |
| 1804 – 1814 1815 оны 3 сарын 20 – 1815 оны 7 сарын 7       |
|
Төрийн далбаа

Эзэн хааны сүлд

 |
| **Уриа:**Liberté, Ordre Public ("Эрх чөлөө, нийтийн дэг журам") |
| **Төрийн дуулал:** Chant du départ ("Давшилтын дуу") (албан ёсны)

---

**Veillons au salut de l'Empire** ("Эзэнт гүрний авралыг баталгаажуулцгаая") (албан бус) |
| Анхдугаар эзэнт гүрэн ба дагуул улсуудын нутаг дэвсгэр европт тэлсэн хамгийн том байх 1812 оны үе:

  Шууд удирддаг  Дагуул орнууд  Цэргийн түрэмгийлэл  Дагуул улсуудын де-юре хил хязгаар боловч Франц эсвэл дагуул улсын хяналтад байхгүй

 Анхдугаар эзэнт гүрэн колонийн хамтаар, 1812 он:
﻿  Францын эзэнт гүрэн ба колониуд ﻿ Дагуул улсууд ба эзэлсэн нутаг дэвсгэр
 |
| Нийслэл | Парис |
| Нийтлэг хэл | Франц хэл (албан ёсны) Латин хэл (албан хэрэглээний)

Орон нутгийн
* Корсика хэл
* Бретон хэл
* Баск хэл
* Баруун Роман хэл
* Баруун Герман хэл
* Баруун Слав хэл
* Өмнөд Слав
 |
| Шашин  | Католик (төрийн шашин)
Лютеран Кальвин Иудаизм (Цөөнхийн шашин) |
| Ард түмний нэршил | Франц |
| Төр засаг | * + Нэгдмэл бонапартист хэмжээгүй эрхт хаант засаг (1804–1814)
	+ Нэгдмэл бонапартист хагас-ндсэн хуульт хаант засаг (1815)
 |
| Эзэн хаан |   |
|  |
| • 1804–1814/1815  | I Наполеон |
| • 1815  | II Наполеон (маргаантай) |
|  |
| Хууль тогтоох байгууллага | Парламент |
| • Дээд танхим | Sénat conservateur (1814 он хүртэл) Пэрүүдийн танхим (1815 оны 4 сарын 22-ноос хойш) |
| • Доод танхим | Corps législatif (1814 оны 6 сарын 4-н хүртэл) Төлөөлөгчдийн танхим (1815 оны 4 сарын 22-ноос хойш) |
| Түүхэн эрин | Францын хувьсгалын дайнууд Наполеоны дайнууд |
|  |
| • Үндсэн хууль баталсан  | 5 сарын 18, 1804 |
| • I Наполеоны хаан ширээнд залах ёслол  | 12 сарын 2, 1804 |
| • Тильзитийн гэрээ  | 7 сарын 7, 1807 |
| • Орос руу довтлов  | 6 сарын 24, 1812 |
| • Фонтенблогийн гэрээ  | 4 сарын 11, 1814 |
| • Зуун өдөр  | 3 сарын 20 – 7 сарын 7, 1815 |
|  |
| Газар нутаг |
| 1812 | 2,100,000 км2 (810,000 миль2) |
| Хүн ам |
|  |
| • 1812  | 44 сая |
|  |
| Мөнгөний нэгж | Франц франк |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Өмнө нь** | **Дараа нь** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Анхдугаар Бүгд Найрамдах Франц Улс |
|  | Холландын хаант улс |
|  | Бүгд Найрамдах Лигури Улс |
|  | Андорра |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Францын хаант улс |  |
| Нэгдсэн Нидерландын б.э. хаант улс |  |
| Нидерландын Нэгдсэн Хаант Улс |  |
| Neutral Мореснет |  |
| Люксембург |  |
| Тосканы Их гүнт улс |  |
| Андорра |  |
| Монако |  |
| Эльбагийн вант улс |  |
| Бельгийн түр засгийн газар (1814–1815) |  |

 |

 |

**Анхдугаар Хаант Улс** (Франц: *Premier Empire*) гэдэг нэр томьёогоор түүхчид Францын түүхийн 1804 оноос 1815 оныг хүртэлх үеийг нэрлэдэг нэршил юм. Улсын албан ёсны нэр нь **Францын Хаант Улс** (Франц: *Empire français*). Энэ үед Франц Улс нь эрх зүйн хувьд төвлөрсөн үндсэн хуульт хаант засаглалтай байсан хэдий ч бодит байдал дээр I Наполеон хэмжээгүй эрх мэдэлтэйгээр захирч байв.

## Ном зүй

* Leigh Ann Whaley: *The impact of Napoleon, 1800–1815: an annotated bibliography.* Lanham (Md.) u. a. 1997.
* Jean Tulard: *Nouvelle bibliographie critique des mémoires sur l’époque napoléonienne écrits ou traduits en français.* Genève 1991.
* Jacques-Olivier Boudon: *Les élites religieuses à l’époque de Napoléon. Dictionnaire des évèques et vicaires généraux du Premier Empire.* Paris 2002, ISBN 2-84736-008-5.
* Jean Tulard (Hrsg.): *Dictionnaire Napoléon.* 2., durchges. u. erw. Aufl., Paris 2001, ISBN 2-213-60485-1.
* Georges Six: *Dictionnaire biographique des généraux & amiraux français de la Révolution et de l’Empire: 1792–1814.* 2 Bände, Nachdr. der Ausg. Paris 1934, Paris 1999, ISBN 2-901541-06-2.
* François de Dainville, Jean Tulard (Hrsg.): *Atlas administratif de l’Empire français: d’après l’atlas rédigé par ordre du duc de Feltre en 1812.* Genève u. a. 1973.

## Цахим холбоос

 **Commons: Анхдугаар Хаант Улс** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
## Тэмдэглэл

## Эшлэл