# 4-р сарын 19-ний хувьсгал (Өмнөд Солонгос)

**Өмнөд Солонгосын 4-р сарын хувьсгал** (солонг. 4·19 혁명) —1960 оны 4-р сарын 11-26-ны хооронд Өмнөд Солонгост гарсан цуврал эсэргүүцлийн жагсаал, үймээн самуун бөгөөд Анхны Бүгд Найрамдах Улсыг түлхэн унагааж, Хоёрдугаар Бүгд Найрамдах Улсыг байгуулснаар өндөрлөсөн хувьсгал юм.

## Урьдах нөхцөл

И Сын-мань
1960 оны 3-р сарын 15-нд Солонгост ээлжит ерөнхийлөгчийн сонгууль болж, И Сын-мань цорын ганц нэр дэвшигчээр 4 дэх удаагаа ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ. Сонгуульд И Сын-маньтай өрсөлдөхөөр төлөвлөж байсан сөрөг хүчний 2 нэр дэвшигч хоёулаа нас баржээ. Чо Бонг-амыг коммунист гэж зарлаж, цаазаар авч, Чо Бён-ок сонгуулиас сарын өмнө АНУ-д эмчилгээ хийлгэж байхдаа нас баржээ. Ерөнхийлөгчийн сонгууль маргаангүй болсон тул сөрөг хүчин дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд ядаж өрсөлдөхийг оролдсон боловч тэдний нэр дэвшигч Чан Мён засгийн газрын олон тооны луйврын улмаас ялагдсан гэж зарласан юм.

## Хувьсгалын өрнөл

Сонгуулийн өдөр сонгуулийн зөрчлөөс үүдэлтэй зүүн өмнөд хэсэгт орших далайн боомт Масан хотод гэнэтийн үймээн самуун дэгдэж, цагдаа нар жагсагчид руу гал нээж, эсэргүүцлийн жагсаал хэсэг хугацаанд түр зогсов. Гэсэн хэдий ч 4-р сарын 11-нд үймээний үеэр алга болсон Масаны Худалдааны Ахлах Сургуулийн сурагч нас барсан байдалтай олдсон. Албан ёсоор зарласанчлан тэрээр усанд живээгүй, харин гавлын ясыг нь нэвтэлсэн нулимс асгаруулагч хийн гранатаар амиа алдсан нь тогтоогджээ. Ардчилсан хөдөлгөөнийг өдөөсөн энэ явдал 4-р сарын 18-нд эсэргүүцлийн жагсаал нийслэл Сөүл хотод тархаж, Солонгосын Их Сургуулийн оюутнууд Үндэсний Ассемблейн танхимд цагдаагийн хүчирхийллийн эсрэг хүчирхийлэлгүй жагсаал зохион байгуулж, шинэ сонгууль явуулахыг шаардсан. Жагсагчид, голдуу оюутнууд ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үр дүнг хянан үзэхийг шаардсан. Гэсэн хэдий ч цагдаад туслахаар цэргүүдийг дуудаж, жагсагчид руу гал нээхийг тушаасан. Армитай мөргөлдсөний үр дүнд 125 оюутан амь үрэгдсэн боловч жагсаал цуглаан зогссонгүй, гэхдээ тэд одоо И Сын-маныг нэн даруй огцрохыг шаардсан юм. Энэ удаад цэргүүд жагсагчид руу буудахаас татгалзсан тул удалгүй Сөүл бүхэлдээ жагсагчдын мэдэлд орсон байна. Тус улсын парламент ерөнхийлөгчийг огцруулах тогтоолыг яаралтай баталж, ерөнхийлөгчийн шинэ сонгууль товлосон юм. И Сын-мань удалгүй огцрох өргөдөлдөө 4-р сарын 26-нд гарын үсэг зурж, улсаа орхин АНУ руу зугтаажээ. Түүний оронд **Юнь Бу-сонь** томилогдсон нь Өмнөд Солонгосын Хоёрдугаар Бүгд Найрамдах Улс руу шилжих шилжилтийг эхлүүлсэн юм.

## Үр дүн

И Сын-мань огцорч, Ли Ки Пүүн нас барсны дараа Либерал намын засгийн газрын ноёрхол дуусгавар болсон юм. И Сын-мань 1960 оны 5-р сарын 29-нд АНУ-ын Хавай руу цөлөгдсөн. Анх богино хугацааны цөллөгт явахаар төлөвлөж байсан И Сын-мань олон нийтийн эсэргүүцлийн улмаас буцаж чадаагүй юм. Анхны Бүгд Найрамдах Улсыг Өмнөд Солонгосын Хоёрдугаар Бүгд Найрамдах Улс сольж, ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас эрх мэдлийг хасах парламентын тогтолцоог баримталсан. Юнь Бу- сонь 1960 оны 8-р сарын 13-нд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон боловч жинхэнэ эрх мэдэл нь ерөнхий сайд Чан Мёнд шилжсэн юм.

1961 оны 5-р сарын 16-нд улс төрийн тогтворгүй байдлын дараа хошууч генерал Паг Жон-хи төрийн эргэлт хийж, богино хугацаанд оршин тогтносон Өмнөд Солонгосын Хоёрдугаар Бүгд Найрамдах Улсыг түлхэн унагааж, цэргийн дэглэмт, дараа нь автократ Өмнөд Солонгосын Гуравдугаар Бүгд Найрамдах Улсыг байгуулжээ.

1965 оны 7-р сарын 19-нд 90 настай И Сын-мань Хонолулу хотод Солонгосын цагаар 19:35 цагт нас барсан.

1960 оны 3-р сард цагдаагийн хоригдож байсан Масан Худалдааны Ахлах Сургуулийн сурагчдын удирдагч Паг Жон Хак Өмнөд Солонгосчууд Ерөнхийлөгчөөс асуусан тул 2010 онд Ерөнхийлөгч И Мён-баг 1960 оны 3-р сарын 15-ны жагсаалын 23 оролцогчийн дунд үндэсний аюулгүй байдлын салбарт онцгой гавьяа үзүүлсэн Паг Жон Хакт Үндэсний аюулгүй байдлын гавьяаны одонг гардуулсан бөгөөд Үндэсний гавьяатай хүнээр шагнагдсан. Ким Жү-Юлийн ээж Ким Жү-Ёл 2023 онд уг шагналын өөр нэг эзэн болжээ.