# Зургаан өдрийн дайн

Зургаан өдрийн дайн Хамаарах нь: Араб-Израилын мөргөлдөөн
1967 оны 6-р сарын 10: Баруун ханан дахь Израилын шүхэрчид

|  |  |
| --- | --- |
| Огноо | 1967 оны 6 сарын 5-10 |
| Байрлал | Ойрх дорнод |
| Үр дүн | Израилын ялалт |
| Нутаг дэвсгэрийн өөрчлөлт | Израил Газын зурвас болон Синайн хойг, Баруун эрэг, Голаны өндөрлөгийг эзэлсэн |

| Зөрчилдөгч талууд |
| --- |
|  Израил |  Египет (АНБНУ) Файл:Flag of Syria (1963–1972, 1-2).svg Сири  Йордан  Ирак |
| Удирдагч |
|  **Леви Эшкол**  Ицхак Рабин  Моше Даян  Узи Наркис  Мордехай Гур  Исраэль Тал  Мордехай Ход  Йешаяну Гавиш  Ариел Шарон  Эзер Вейцман  Шломо Эрел  Давид Элазар  |  Гамаль Абдель Нассер  Абдел Хаким Амер  Абдул Муним Риад  Хуссейн ибн-Талал  Заид ибн-Шакер  Асад Ганма Файл:Flag of Syria (1963–1972, 1-2).svg Салах Ядид Файл:Flag of Syria (1963–1972, 1-2).svg Нуреддин аль-Атасси Файл:Flag of Syria (1963–1972, 1-2).svg Абдул Рахман Ариф |
| Цэргийн хүч |
|  ЦАХАЛ 264 000 (үүнээс 214,000 нь нөөц) 250-300 байлдааны онгоц 800 танк |  Египетийн арми Файл:Flag of Syria (1963–1972, 1-2).svg Сирийн арми 547 000 957 байлдааны онгоц 2504 танк |
| Хохирол |
|  776-983 нас барсан, 2563 шархадсан, 15 олзлогдсон, 50 орчим онгоц |  11,500 нас барсан, 20,000 шархадсан, 5500 олзлогдсон, 330 орчим онгоц  696 нас барсан, 421 шархадсан, 550 олзлогдсон, 2000 сураггүй алга болсон  10 нас барсан, 30 шархадсан Файл:Flag of Syria (1963–1972, 1-2).svg 1000-2500 нас барсан, 5000 шархадсан, 365 олзлогдсон |

**Зургаан өдрийн дайн** (еврей. ‏מלחמת ששת הימים‏‎; араб. حرب الأيام الستة‎; англи. Six-Day War) — нь Ойрх дорнодод Израил болон Египет, Сири, Йордан, Иракийн хооронд 1967 оны 6 сарын 5-10-ны хооронд 6 өдөр болсон зэвсэгт мөргөлдөөн юм.

1948 оны Араб-Израилын дайны дараа Израил болон хөрш орнуудын хоорондын харилцаа хэвийн болоогүй. 1956 онд Израил Египетийн Синайн хойгийг эзлэн түрэмгийлсэн бөгөөд түүний нэг зорилго бол 1950 оноос хойш Египет нь Израилын хөлөг онгоцыг орхоос хориглож байсан Тираны хоолойг нээх явдал байв. Эцэст нь Израил улс ухрахаас өөр аргагүй болсон боловч Тираны хоолой нээлттэй хэвээр байх баталгаа авав. Хилийн дагуу НҮБ-ын Онцгой байдлын хүчнийг байрлуулсан боловч цэрэггүй бүс болгох гэрээ байгуулагдаагүй байна.

1967 оны 6-р сараас өмнөх саруудад хурцадмал байдал эрс нэмэгдсэн. Тираны хоолойг Израилын усан онгоцны тээврийн үйлчилгээнд хаах нь дайны шалтгаан болно гэж Израил 1956 оноос хойшхи байр сууриа дахин илэрхийлэв. Египетийн ерөнхийлөгч Гамаль Абдель Нассер 5-р сард Израилийн хөлөг онгоцнуудад хоолойг хаах болно гэж мэдэгдэж, дараа нь Египетийн хүчнийг Израилын хил залгаа байршуулж, ЮНЕФ-ыг гадагшлуулав. Израил 6 сарын 5-нд Египетийн нисэх онгоцны буудлууд руу агаараас довтолж, анхандаа Египет эхэлж довтолсон гэж байсан боловч дараа нь урьдчилан сэргийлж довтолсон гэж мэдэгдсэн. Энэ дайныг хэн эхлүүлсэн бэ гэдэг нь бас нэгэн асуудлын нэг юм.

Египетчүүд гэнэтийн довтолгоонд өртөж, бараг бүх Египетийн нисэх хүчнийг бага хохиролтойгоор устгаснаар израилчуудад агаарын давуу тал олгосон. Үүний зэрэгцээ Израилын цэргийн хүчин Газын зурвас болон Синайн хойг руу хуурай газрын довтолгоо эхлүүлсэн нь египетчүүдэд мөн гэнэтийн байсан. Израилын цэргийн хүчинд хэд хэдэн эсэргүүцэл үзүүлэх гэж оролдсоны дараа Гамаль Нассер египетийн цэргийн хүчнийг Синайн хойгоос нүүлгэн шилжүүлэх тушаал өгсөн. Йордан дайн эхлэхээс хэд хоногийн өмнө Египет улстай батлан хамгаалах гэрээ байгуулсан байсан; гэрээнд Йордан улс довтлох үүрэг гүйцэтгэхгүй харин Израилын цэргийн хүчнийг газар нутаг эзлүүлэхгүй байх гэж заасан байсан. Израилын агаарын довтолгооноос нэг цагийн дараа Йорданы армийн Египетийн командлагчидад Израилын эсрэг дайралт хийж эхлэхийг тушаасан; будилаантай байдалд Йорданчуудад Египет нь Израилын агаарын цохилтыг няцаасан гэж мэдэгдсэн.

Египет, Йордан улсууд 6 сарын 8-нд гал зогсоохоор тохиролцсон бол Сири 6 сарын 9-нд тохиролцсон; 6 сарын 11-ний өдөр Израил улстай гал зогсоох хэлэлцээр байгуулагдсан. Дайны дараа Израил нь Египет, Сири, Йорданийн цэргийн хүчинд цохилт өгч өөрийн 1000 цэргээ алдаж дайсны 20,000 цэргийг алсан. Израилын амжилт нь сайн бэлтгэл, батлагдсан стратеги, Арабын улсуудын муу удирдлага, цэргийн удирдлага ба стратегитай холбоотой байв. Израил нь Египетээс Газын зурвас ба Синайн хойгийг, Йорданаас Зүүн Иерусалимыг багтаан Баруун эргийг, Сириэс Голаны өндөрлөгийг эзэлж авсан. Дараагийн жилүүдэд Израилын олон улсын байдал ихээхэн сайжирсан. Израилын ялалт нь Египет, Йордан, Сири улсыг доромжилж, Нассерыг ичгүүртэйгээр огцроход хүргэсэн; Египетэд түүнийг огцрохыг эсэргүүцсэн жагсаалын дараа түүнийг ажилд нь эргүүлэн томилсон. Израилын ялалтын хурд, хялбар байдал нь хожим нь Израилын батлан хамгаалах хүчний (IDF) эгнээнд хэт их итгэх байдалд хүргэж, улмаар 1973 оны Йом-Киппурийн дайнд Арабын анхны амжилтанд хүрэхэд хувь нэмрээ оруулах болно. Дайны үр дүнд бий болсон иргэний хүн амын шилжилт нь урт хугацааны үр дагаварт хүргэх болно, учир нь Палестины 280.000-325.000 хүн Баруун эргээс дүрвэж эсвэл хөөгджээ, 100000 гаруй хүн Голаны өндөрлөгөөс дүрвэсэн. Арабын улсуудад амьдарч байсан еврей иргэдийг хөөсөн ба ихэнх цагаачид Израил руу дүрвэсэн юм.

## Эшлэл