Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Агаарын чийгшил

Ойд манан буусан үе
**Агаарын чийгшил** буюу богиноор **агаарын чийг** гэдэг нь дэлхийн агаар мандал болон тасалгаан доторx хийн холимог агуулагдах усны уурын хэсгийг нэрлэдэг. Агаар мандалд орших усны хэлбэрүүдийг агаарын чийг гэнэ. Энэ хэмжээ нь тогтмол биш боловч саяхан бороо орсон, бид тэнгисийн ойролцоо байгаа, ургамал байгаа гэх мэт янз бүрийн хүчин зүйлээс хамаарна. Энэ нь бас агаарын температураас хамаарна. Агаарын температур буурах тусам усны уур бага байна. Агаар нь усны уураар ханасан үед ус дахин шингэн болно. Цөлийн агаар нь туйлын агаараас илүү чийгийг хадгалах чадвартай. Учир нь халуун агаар нь усны уураар маш хурдан ханадаггүй бөгөөд шингэн усгүйгээр илүү их хэмжээгээр агуулагдах чадвартай байдаг.

## Ерөнхий

Дэлхийн газрын гадаргын 71%-ыг эзлэх далай тэнгис, нуур гол мөрний гадарга болон газрын хөрс ургамлаас ус ууршин агаар мандалд гарч байдаг. Газрын гадаргад ирж байгаа нарны цацаргийн 15% нь далай тэнгис, нуур гол мөрөн эх газрын гадаргаас ус ууршихад зарцуулагдана. Өөрөөр хэлбэл 1 гр усыг ууршуулахад 600 кЖ дулаан зарцууулагдана. Дэлхийн усны балансын тооцооноос үзвэл нэг жилд дэлхийн гадаргаас 520.000 км3 ус ууршдаг ба түүний 450.000 км3 нь далайн гадаргаас, үлдсэн хувь нь эх газрын гадаргаас ууршиж байна. Ууршиж байгаа усны зарим хэсэг нь хур бороо болж дэлхийн гадаргад эргэн унах ба үүнийг усны бага эргэлт гэнэ. Харин агаарын орчил урсгалын нөлөөгөөр далайн гадаргаас их хэмжээний усны уурыг эх газарт зөөхөд далайн гадрагаас чийг ирж тэнд хур тунадас орно. Тэр хур тунадас нь газрын гүнд нэвчин хөрсний чийг болон гүний усыг тэжээхэд зарцуулагдаж байхад нөгөө хэсэг нь гадаргын урсацыг бүрдүүлж, голоор дамжин далайд цутгаж байдаг. Энэ процессыг усны их эргэлт гэнэ. Цаг уурын ухаан үзэхдээ ус ууршиж агаар мандалд гарч конденсацлагдаад буцаж хур тунадас хэлбэрээр газарт буух бүхэл бүтэн цикл процессыг агаар мандлын чийгийн эргэлт гэнэ. Агаар мандлын доод давхаргад усны уурын ихэнх нь уур байдалтай оршино. Усны уурын хэмжээ газрын гадаргаас дээшлэх тутам багасаар дунд мандалд усны уур бараг байхгүй болдог. Агаар мандалд агуулагдаж байгаа усны уур нь агаарын чийгшлийн хэмжээгээр тодорхойлогдоно. Цаг уурын станцад агаарын чийгшлийг тодорхойлохын тулд хэд хэдэн хэмжигдэхүүнийг ашиглана. Үүнд:

1. Үнэмлэхүй чийгшил. (Q). Энэ хэмжигдэхүүн бол тухайн даралт, температур дахь нэгж эзэлхүүн агаарт агуулагдаж байгаа усны уурын хэмжээ юм. Үнэмлэхүй чийг агаарын температураас хамаарч өөрчлөгдөнө. Тухайлбал, температур буурахад үнэмлэхүй чийг тоо хэмжээний хувьд багасна. Үнэмлэхүй чийгшил нь нэг шоо дөрвөлжин эзэлхүүн агаарт агуулагдаж байгаа усны уурыг граммаар илэрхийлсэн үзүүлэлт буюу г/м3-ээр илэрхийлнэ. Q үсгээр тэмдэглэнэ.
2. Үнэмлэхүй чийгийн багтаамж. Тодорхой температуртай нэгж эзэлхүүн агаарын шингээж болох усны уурын дээд хязгаар юм. Дулаан агаар чийг агуулах чадвараар хүйтэн агаараас илүү байдаг. Өөрөөр хэлбэл агаарын температуртай шууд хамааралтай юм. Тодорхой температуртай нэгж эзэлхүүн агаарын үнэмлэхүй чийгийн багтаамжийг тооцоолон гаргасан байдаг.

## Цахим холбоос

|  |  |
| --- | --- |
| Wiktionary | **Wiktionary: Агаарын чийгшил** – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
# Зүүн Тимор

| Бүгд Найрамдах Ардчилсан Зүүн Тимор Улс* *República Democrática de Timor-Leste* (Португал)
* *Repúblika Demokrátika de Timór-Leste* (Тетум)
 |
| --- |
|
Далбаа

Сүлд

 |
| **Уриа:Unidade, Acção, Progresso* (Португал) "Эв нэгдэл, Хөдөлгөөн, Хөгжил дэвшил" |
| **Төрийн дуулал:** Патриа (Португал) "Эх орон" |
|  |
| Нийслэлба томоохон хот | Дили ﻿ / ﻿ |
| Албан ёсны хэл | * Португал хэл
* Тетум хэлa
 |
| **Үндэсний хэлнүүд** |
15 хэл
* + Ветар хэл
	+ Уаб-Мето хэл
	+ Велаун хэл
	+ Бунак хэл
	+ Фаталуку хэл
	+ Галоли хэл
	+ Хабун хэл
	+ Идалака хэл
	+ Каваймина хэл
	+ Кемак хэл
	+ Макалеро
	+ Макасаи хэл
	+ Макува хэл
	+ Мамбай хэл
	+ Токодеде хэл
 |
| **Ажлын хэл** | * Англи хэл
* Индонез хэл
 |
| Шашин (2015 тооллого) | * 99.53% Христийн шашин
* —97.57% Католик
* —1.96% Протестантизм
* 0.24% Ислам
* 0.23% Бусад
 |
| Ард түмний нэршил | * Зүүн Тиморчууд
* Тиморчууд
* Маубере (албан бус)
 |
| Төр засаг | Нэгдмэл хагас-ерөнхийлөгчийн бүгд найрамдах улс |
|  |
| • Ерөнхийлөгч  | Жозе Рамуш-Орта |
| • Ерөнхий Сайд  | Шанана Гусман |
|  |
| Хууль тогтоох байгууллага | Үндэсний Парламент |
| Түүх |
|  |
| • Португалын Тимор  | 16-р зуун |
| • Тусгаар тогтнолоо зарлав  | 11 сарын 28, 1975 он |
| • Индонез эзэлж авав  | 7 сарын 17, 1976 он |
| • ЗТДНҮБШЗЗ-ы захиргаа  | 10 сарын 25, 1999 он |
| • Тусгаар тогтнолоо сэргээв  | 5 сарын 20, 2002 он |
|  |
| Газар нутаг |
| • Нийт | 14,874 км2 (5,743 миль2) (154) |
| • Усны эзлэх талбай (%) | бага |
| Хүн ам |
| • 2021 тооцоо | 1,340,513 (153) |
| • 2015 тооллого | 1,183,643 |
| • Нягтаршил | 78/км2 (137) |
| ДНБ (ХАЧП) | 2023 тооцоо |
| • Нийт | ▼ $5.0 тэрбум  (173rd) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▼ $3,637 (157) |
| ДНБ (нэрлэсэн) | 2023 тооцоо |
| • Нийт | ▼ $1.98 тэрбум (183rd) |
| • Нэг хүнд ноогдох | ▼ $1,425 (151) |
| ОТББИ (2014) | 28.7 бага |
| ХХИ (2021) | 0.607 дундаж · 140 |
| Мөнгөний нэгж | АНУ-ын долларb
Зүүн Тимор центаво зоос (USD) |
| Цагийн бүс | UTC+9 (Зүүн Тиморын Цаг) |
| Жолооны тал | зүүн |
| Утасны томьёо | +670 |
| ISO 3166 код | TL |
| Домэйн нэр | .tlc |
| 1. Fifteen further "national languages" are recognised by the Constitution
2. Өмнөх .tp хэрэглээг зогсоосон
 |

**Зүүн Тимор**, албан ёсоор **Бүгд Найрамдах Ардчилсан Зүүн Тимор Улс** нь Зүүн өмнөд Азид орших орон юм. Энэ оронд Тимор арлын тал, Атауро, Жака, Индонезийн эзэмшил дэх Баруун Тиморын Оэкусси-Амбено хамаарагддаг.

## Цахим холбоос

 **Commons: Зүүн Тимор** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* Зүүн Тимор улсын албан ёсны цахим хуудас (англи хэлээр)

## Эшлэл
# Шихөн

Кёнги аймаг дахь Шихөнгийн байршил
**Шихөн** (Шихын; сол. 시흥시, *Siheung-si*, *Sihŭng-si*, *ши-хөнг-ши*; Англи: Siheung; Орос: Сихын) — Өмнөд Солонгосын Кёнги мужийн харьяа, Сөүлээс баруун урагш холгүй байх, 42 түмэн (2010 онд) хүнтэй хот. Дотроо 11 хороо (*тун*) болж хуваагддаг.

## Мөн үзэх

* Өмнөд Солонгосын хотууд

Энэ Өмнөд Солонгос улсад хамаарах өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# 2010 оны Азийн наадам

| Азийн XVI наадам |
| --- |
|  |
| Хүлээн авсан хот |  Гуанжоу |
| Улс орны тоо | 45 (41 улс, 2 орон, 2 ОЗО) |
| Тамирчны тоо | 9,704 (▲184) |
| Медалийн хуваарь | 42 спортын 476 багц медаль |
| Нээсэн өдөр | 2010 оны 11 сарын 12 |
| Хаасан өдөр | 2010 оны 11 сарын 27 |
| Цэнгэлдэх хүрээлэн | Гуандунгын олимпын спортын төв |
|  |

Дөрвөн жил тутам зохион явагддаг зуны спортын **Азийн наадам** (арай өмнөх үеийн хэлдгээр **Азийн тоглолт**)-ын **16-р** удаагийнх нь **2010** онд тохиосон юм. 2010 оны 11 сарын 12-ноос 27-ны хооронд 16 өдөр Хятад улсын Гуанжоу хотод 45 улс орны 9704 тамирчин хуран цуглаж, 42 тамирын төрлийн (спортын) 476 багц медалийн төлөө ур чадвар, авхаалж самбаагаа сорин тэмцэлджээ.

## Медалиар тэргүүлсэн арван орон

|  Байр  | Улс орон | Алт | Мөнгө | Хүрэл | Бүгд |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Хятад | 199 | 119 | 98 | 416 |
| 2 |  Өмнөд Солонгос | 76 | 65 | 91 | 232 |
| 3 |  Япон | 48 | 74 | 94 | 216 |
| 4 |  Иран | 20 | 15 | 24 | 59 |
| 5 |  Казахстан | 18 | 23 | 38 | 79 |
| 6 |  Энэтхэг | 14 | 17 | 34 | 65 |
| 7 |  Тайвань | 13 | 16 | 38 | 67 |
| 8 |  Узбекистан | 11 | 22 | 23 | 56 |
| 9 |  Тайланд | 11 | 9 | 32 | 52 |
| 10 |  Малайз | 9 | 18 | 14 | 41 |
| Бүх улс орон | 477 | 479 | 621 | 1577 |
# The Guardian

Сонины таних тэмдэг (1988-2005)
**The Guardian** (монгол хэлээр "Гардиан" гэж уншина, англи. *The Guardian* — орч. «Харуул») — Их Британийн зүүн либерал үзэлтэй өдөр тутмын сонин. Уг сонин анх Манчестер хотод 1821 онд "The Manchester Guardian" нэртэй анх гарч байсан юм.

1959 онд хуучин нэрээ одоогийн нэрээр өөрчилж, 1964 онд редакц нь Лондон руу нүүжээ. Ням гаргийн дугаар нь "The Observer" гэдэг (1993 онд Guardian группийн нэг хэсэг болсон). The Guardian, The Observer, The Guardian Weekly зэрэг нь "Guardian Media Group"-ийн мэдэлд байдаг.
# Том Хиддлстон

Хиддлстон *Тор 2: Харанхуй ертөнц* киноны нээлтийн үеэр, 2013 оны аравдугаар сард.
**Том Уильям Хиддлстон** (Англи: Thomas William Hiddleston, *1981 оны хоёрдугаар сарын 9-нд Лондон хотод төрсөн*) нь Английн кино жүжигчин юм. 2001 оноос уран бүтээлийн гараагаа эхэлсэн түүний олонд танигдсан дүрүүд нь Марвел студийн *Тор*, *Тор 2: Харанхуй ертөнц* болон *Өшөө авагчид* кинонуудад бүтээгдсэн юм. Хиддлстон Театрын сайн жүжигчин билээ.

## Цахим холбоос

 **Commons: Том Хиддлстон** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
* Том Хиддлстон — Internet Movie Database
* Том Хиддлстон - *Twitter*

## Эшлэл
# Пун Жүнь-ху

| Пун Жүнь-ху |
| --- |
| Солонгос хэл бичгээр 봉준호 солонгос ханз бичгээр 奉俊昊 дуу, амар үсгээр - Пун Жүн-ху үсэг, дуунд таар. - Пун Жүнь-ху монгол үг мэт - Пун жүнэ ху/уу лат. галиг (2000) - Bong Jun-ho лат. галиг (1937) - Pong Chunho хэвш. галиг - Bong Joon-ho |
|  |
| Төрсөн | 1969 оны 9 сарын 14  (1969-09-14) БНСУ-ын Тэгү хот |
| Харьяалал | Солонгос үндэстэн |
| Иргэншил |  Өмнөд Солонгос |
| Мэргэжил | кино найруулагч, кино зураач |
| Идэвхтэй | 1999 оноос хойш |

**Пун Жүнь-ху** (сол. 봉준호, *пунг жүн-ху*) — Өмнөд Солонгосын кино найруулагч.
# Окленд

| Окленд
*Auckland* (Англи) *Tāmaki Makaurau* (Маори) |
| --- |
| Их хот |
| Төв бизнес дүүрэгЗахиргааны байрГэгээн Патрикын сүмНэг модны толгодДайны дурсгалын музейОклендийн урлагийн галерейОкленд Харбор Бридж |
| Хоч: City of Sails (Дарвуулны хот) Queen City (Хатан хааны хот) |
| ОклендШинэ Зеланд дахь байршилШинэ Зеланд дахь байршилОклендДалайн орнууд дахь байршилДалайн орнууд дахь байршилОклендНомхон далай дахь байршилНомхон далай дахь байршил |
| Солбицол: ﻿ / ﻿ |
| Улс |  Шинэ Зеланд |
| Арал | Хойд Арал |
| Муж | Окленд |
| Маоричууд суурьшсан | 1350 он орчим |
| Европчууд суурьшсан | 1840 |
| Үгийн гарал | Жорж Эден, Оклендийн 1-р гүн |
| Засаг захиргаа |
|  • Биет | Окленд хотын зөвлөл |
|  • Хотын дарга | Уэйн Браун |
|  • Хотын даргын орлогч | Десли Симпсон |
| Газар нутаг |
|  • Хотын бүс | 605.67 км2 (233.85 бээр2) |
| Хамгийн өндөр цэг | 196 м (643 фут) |
| Хамгийн нам цэг | 0 м |
| Хүн ам (2024 оны 6 сар) |
|  • Окленд муж | 1,798,300 |
|  • Ард түмний нэршил | Оклендчууд |
| ДНБ |
|  • Окленд муж | ШЗ$ 139.5 тэрбум (2022) |
|  • Нэг хүнд ноогдох | ШЗ$ 80,300 (2022) |
| Цагийн бүс | UTC+12:00 (NZST) |
|  • Зун (ЗЦ) | UTC+13:00 (NZDT) |
| Шуудангийн код | 0600–2699 |
| Бүсийн дугаар | 09 |
| Вэб сайт | aucklandcouncil.govt.nz |

Шинэ Зеландын Хойд Арал дээр орших хотжсон нутаг болох **Их Окленд** нь Шинэ Зеландын хамгийн олон хүн амтай, хамгийн том, анхдагч хот юм. Нийт 1.4 сая хүн буюу тус улсын хүн амын дөрөвний нэгээс илүү нь Оклендэд оршин суудаг. Хүн амзүйн хандлагыг үзвэл тус хотын хүн ам Шинэ Зеландын бусад хэсгийн хүн амаас илүү түргэн өссөөр байх төлөвтэй байна. Улам бүр космополитан шинжтэй болж буй Окленд хотод дэлхийн аль ч хотоос олон полинез хүн ам оршин суудаг.

Окленд хот (Хаураки булангийн арлуудыг оруулахгүй), Норт Шоор хот, Вайтакере, Манукау хотууд, Папакура дүүрэг, түүнчлэн Родний дүүрэг, Фрэнклин дүүргийн хотын хэсгүүдээс бүрдсэн хотуудын бөөгнөрөл юм. Маори хэлээр Оклендийн нэрийг **Tāmaki-makau-rau**, гэдэг бөгөөд мөн Окленд хэмээх нэрийг Маори хэлээр галигласан **Ākarana** хэмээх нэр бас бий.

Окленд нь зүүн талаараа Номхон Далайн Хаураки булан, зүүн өмнөд талаараа Хунуа нуруу, баруун өмнөд талаараа Манукау боомт, баруун ба баруун хойд талаараа Вайтакере нуруу ба арай багавтар нуруудаар хүрээлэгдэн оршино. Хотын бүсийн төв хэсэгт Тасманы тэнгисийн Манукау боомт болон Номхон Далайн Вайтемата боомтын хоорондох хүзүүвч байдаг. Окленд нь хоёр тусдаа тэнгис далайд боомттой дэлхийн цөөхөн хотын нэг билээ.

## Лавлах материал

* Gordon McLauchlan (1992). *The Illustrated Encyclopedia of New Zealand*. David Bateman Ltd, Glenfield, NZ. ISBN 1-86953-007-1.

## Гадны холбоос

 **Commons: Auckland** – Викимедиа дуу дүрсний сан
* Auckland - Visitor-oriented official website
* Auckland.Wiki - Wiki about Auckland not affiliated with Wikipedia
* Auckland in Te Ara the Encyclopedia of New Zealand

* Газрын зургууд ба агаарын зургууд
	+ Auckland Street Map (from Wises.co.nz)
	+ Auckland Street Map (from Zoomin.co.nz)
	+ Maps & Aerial Photos (from the ARC map website - go to 'General Regional Information' (opens interactive map with aerial layer)
# 1955 он

| Аргын жил дараалал
 |
| --- |
|  1950 · 1951 · 1952 · 1953 1954 —  **1955**  — 1956 1957 · 1958 · 1959 · 1960
 |
| Хамаарах арван
 |
| 1950-д он
 |
| Хамаарах зуун
 |
| XX зуун
 |

## Энэ онд болсон үйл явдлууд

* 11 сарын 15: Санкт-Петербургийн метро нээгдсэн

## Энэ онд төрөгсөд

* 1 сарын 28: Николя Саркози, Францын 23 дахь Ерөнхийлөгч

## Энэ онд нас барагсад
# Нетфликс

Нетфликс|  |
|  |
| Бизнесийн төрөл | Public |
| Сайтын төрөл | OTT дамжуулалтын платформ |
| Хэлнүүд |
Жагсаалт
* Араб
* Хятад
* Хорват (зөвхөн цэс)
* Чех
* Дани
* Нидерланд
* Англи
* Филиппин (зөвхөн контент)
* Фин
* Франц
* Герман
* Грек
* Еврей
* Хинди (зөвхөн контент)
* Унгар
* Индонез
* Итали
* Япон
* Каннада (зөвхөн контент)
* Солонгос
* Малай
* Малайлам (зөвхөн контент)
* Монгол
* Норвеги
* Польш
* Португал
* Румын
* Орос
* Испани
* Швед
* Тамил (зөвхөн контент)
* Телугу (зөвхөн контент)
* Тай
* Турк
* Украин
* Урдү (зөвхөн контент)
* Вьетнам
 |
| Арилжаанд | * NASDAQ: **NFLX Nasdaq-100 component
* S&P 100 component
* S&P 500 component
 |
| Байгуулагдсан | 1997 оны 8 сарын 29 (1997-08-29) in Scotts Valley, California, U.S. |
| Төв байр | Los Gatos, California, U.S. |
| Үйлчилдэг бүс нутаг | Worldwide (excluding Mainland China, Russia, Crimea, Kosovo, North Korea and Syria) |
| Үүсгэн байгуулагчид | * Reed Hastings
* Marc Randolph
 |
| Гол хүмүүс | * Reed Hastings (Chairman, Co-CEO)
* Ted Sarandos (Co-CEO, CCO)
* Greg Peters (COO, CPO)
 |
| Салбар | Technology & Entertainment industry, mass media |
| Бүтээгдэхүүн | * Streaming media
* Pay television
* Video on demand
 |
| Үйлчилгээ | * Film production
* Film distribution
* Television production
* Television distribution
 |
| Орлого | ▲ US$29.7 тэрбум (2021) |
| Үйл ажиллагааны орлого | ▲ US$6.195 тэрбум (2021) |
| Цэвэр орлого | ▲ US$5.116 тэрбум (2021) |
| Нийт хөрөнгө | ▲ US$44.585 тэрбум (2021) |
| Нийт хувьцаа | ▲ US$15.849 тэрбум (2021) |
| Ажилчид | 12,135 (2021) |
| Хэлтэс | * US Streaming
* International Streaming
* Domestic DVD
 |
| Охин компани | * DVD Netflix (dvd.netflix.com)
* Millarworld
* LT-LA
* Albuquerque Studios
* Netflix Pictures
* Netflix Studios
* Netflix Animation
* StoryBots, Inc.
* Grauman's Egyptian Theatre
* Broke and Bones (stake)
* Roald Dahl Story Company
* Night School Studio
* Netflix Pty Ltd
* Scanline VFX (pending)
* Next Games (pending)
* Boss Fight Entertainment
 |
| URL | netflix.com |
| Бүртгэл | Шаардлагатай |
| Хэрэглэгч | ▲ 235.8 сая (paid; Загвар:As of) |
|  |

**Нетфликс** (Англи: Netflix) нь дэлхийн хамгийн том онлайн кино компани. АНУ-ын Калифорни хотод байрладаг.

## Эшлэл

## Холбоос

* Албан ёсны цахим хуудас

Энэ аж ахуйн нэгжийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

Энэ телевизийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

Энэ компьютерийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

Энэ интернэтийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# 2032 оны Зуны Олимп

|  |
| --- |
| **Олимпын XXXV наадам Games of the XXXV Olympiad** |
|  |
| **Зохиогдсон хот** |  Австрали, Брисбэн |
| **Нээлтийн ёслол** | 2032 |
| **Хаалтын ёслол** | 2032 |
| **Төв цэнгэлдэх хүрээлэн** |  |

**2032 оны зуны олимп** (Англи: 2032 Summer Olympics, Франц: *Jeux Olympiques d'été de 2032*), албан ёсоор **Зуны олимпын XXXV наадам** нь 2032 онд Австралийн Брисбэн хотод зохиогдох зуны олимп юм.

## Нэрээ дэвшүүлсэн хотууд

* Европ:
	+ Азербайжан, Баку
	+ Босни ба Херцеговин, Сараево
	+ Унгар, Будапешт
	+ Орос, Санкт-Петербург
	+ Испани, Мадрид
* Ази:
	+ Энэтхэг, Дели
	+ Турк, Истанбул
	+ Катар, Доха
* Хойд Америк:
	+ Канад, Торонто
* Өмнөд Америк:
	+ Аргентин, Буэнос-Айрес
* Африк:
	+ Кени, Найроби
* Австрали ба Номхон далайн улсууд:
	+ Австрали, Брисбэн

## Эшлэл

## Гадны холбоос

* Албан ёсны сайт (Англи хэл)
# Бандар Сери Бегаван

Султан Омар Али Саифуддин Мосук
**Бандар Сери Бегаван**, (Малайз: Bandar Seri Begawan, Жави: بندر سري بگاوان ) нь Бруней улсын нийслэл юм. Хүн ам нь 46,229 (1991). Энэ хот нь тавилга, хувцас, модон эдлэл бүтээдэг.

## Цаг уур

| Цаг уурын мэдээлэл: Бандар Сери Бегаван (Бруней нисэх онгоцны буудал) (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1972–2020) |
| --- |
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 35.5 (95.9) | 36.7 (98.1) | 38.3 (100.9) | 37.6 (99.7) | 36.7 (98.1) | 36.2 (97.2) | 36.2 (97.2) | 37.6 (99.7) | 36.9 (98.4) | 35.4 (95.7) | 34.9 (94.8) | 36.2 (97.2) | 38.3 (100.9) |
| Дундаж дээд °C (°F) | 33.0 (91.4) | 33.4 (92.1) | 34.3 (93.7) | 34.5 (94.1) | 34.8 (94.6) | 34.5 (94.1) | 34.7 (94.5) | 35.1 (95.2) | 34.6 (94.3) | 33.9 (93.0) | 33.6 (92.5) | 33.5 (92.3) | 34.2 (93.5) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | 27.0 (80.6) | 27.2 (81.0) | 27.6 (81.7) | 28.0 (82.4) | 28.1 (82.6) | 27.9 (82.2) | 27.7 (81.9) | 27.8 (82.0) | 27.6 (81.7) | 27.2 (81.0) | 27.2 (81.0) | 27.2 (81.0) | 27.5 (81.6) |
| Дундаж доод °C (°F) | 22.1 (71.8) | 22.4 (72.3) | 22.7 (72.9) | 22.8 (73.0) | 22.8 (73.0) | 22.6 (72.7) | 22.4 (72.3) | 22.4 (72.3) | 22.3 (72.1) | 22.3 (72.1) | 22.6 (72.7) | 22.5 (72.5) | 22.5 (72.5) |
| Мин. температур °C (°F) | 18.4 (65.1) | 18.9 (66.0) | 19.4 (66.9) | 20.5 (68.9) | 20.3 (68.5) | 19.2 (66.6) | 19.1 (66.4) | 19.4 (66.9) | 19.6 (67.3) | 20.5 (68.9) | 18.8 (65.8) | 19.5 (67.1) | 18.4 (65.1) |
| Дундаж хур тунадас см (инч) | 320.6 (12.62) | 162.9 (6.41) | 143.4 (5.65) | 241.8 (9.52) | 260.3 (10.25) | 237.7 (9.36) | 241.8 (9.52) | 231.5 (9.11) | 235.1 (9.26) | 313.6 (12.35) | 322.9 (12.71) | 358.9 (14.13) | 3,070.5 (120.89) |
| Дундаж хур тунадастай өдрүүд (≥ 1.0 мм) | 18.0 | 12.0 | 13.0 | 16.0 | 18.0 | 17.0 | 17.0 | 17.0 | 18.0 | 21.0 | 22.0 | 22.0 | 211 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 86 | 85 | 84 | 84 | 85 | 84 | 84 | 83 | 84 | 85 | 86 | 86 | 85 |
| Сарын дундаж нартай цаг | 214.3 | 209.1 | 230.0 | 239.2 | 239.1 | 216.5 | 223.8 | 225.4 | 197.2 | 211.1 | 216.6 | 204.2 | 2,626.5 |
| Эх сурвалж 1: Дэлхийн Цаг Уур Судлалын Байгууллага, |
| Эх сурвалж 2: Deutscher Wetterdienst (хэт, 1971–2012 болон чийгшэл, 1972–1990) |

## Зургийн цомог

* Үдшийн Омар-Али-Сайфуддин мечет
* Уран баримал
* Завьны уралдаан

## Цахим холбоос

 **Commons: Бандар Сери Бегаван** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
 **Wikivoyage: Бандар Сери Бегаван** – Аяллын хөтөч

|  |  |
| --- | --- |
| Wiktionary | **Wiktionary: Бандар Сери Бегаван** – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |

* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас
# Пуөнь-гүнь

Умард Чүнчон дахь Пуөнь (цэгтэй)
**Пуөнь хошуу** (солонгосоор 보은군 - *пу-ын-гүн*) — Өмнө Солонгос улсын Умард Чүнчон мужийн хошуу (군 күнь). 584.3 км² газар нутагт нь 2012 онд 34,544 хүн оршин сууж байсан. Хошууны нутаг одоогоор 1 балгас (ып), 10 сум (мёнь) болон хуваагдаж байгаа.

Энэ Өмнөд Солонгос улсад хамаарах өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.
# И Жон-жэ

|  |
| --- |
| И Жон-жэ |
| Хувийн танилцуулга |
| Овог нэр | И Жонжэ — *Lee Jung-jae* |
| Төрсөн өдөр | 1972 оны 12 сарын 15  (1972-12-15) |
| Төрсөн газар | БНСУ, Кёнги, Ичонь |
| Яс үндэс | солонгос үндэстэн |
| Улсын иргэн |  Өмнөд Солонгос |
| Ажил үйл | жүжигчин |
| Жүжигчний танилцуулга |
| Танил үе | 1993 он – өнөөдөр |
| Зууч | *Artist Company* |

**И Жон-жэ** (сол. 이정재; 1972 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын **жүжигчин**.

«Элсэн цаг» (1995), «Царай уншигч» (2013) зэрэг олон ангит кинонд тоглосон.

## Жүжигчин

И Жон-жэг кафед ажиллаж байхад нь хувцас загвар зохион бүтээгч Ха Юн-сү олж загвар өмсөгч болгожээ. 1993 оноос кинонд тоглодог болсон. 1995 оны «Элсэн цаг» (1995) ОАК-ны дуугүй бие хамгаалагчийн дүр түүнийг шилдэг шинэ жүжигчин болгожээ. 1999 оны хоёр найзын нөхөрлөлийг харуулсан «Наран мандах нутаг» УСК-аараа *Пэгсан урлагийн шагнал*, *Хөх луу кино шагналаас* хоёулангаас нь шилдэг эрэгтэй жүжигчнээр цоллогдож байв.
# И На-ён

|  |
| --- |
| И На-ён |
| Хувийн танилцуулга |
| Овог нэр | И Наён — *Lee Na-young* |
| Төрсөн өдөр | 1979 оны 2 сарын 22  (1979-02-22) |
| Төрсөн газар | Өмнө Солонгос, Сөүл |
| Яс үндэс | солонгос үндэстэн |
| Улсын иргэн |  Өмнөд Солонгос (БНСУ) |
| Ажил үйл | жүжигчин |
| Жүжигчний танилцуулга |
| Танил үе | 1998 он – өнөөдөр |
| Зууч | *Eden 9* |

**И На-ён** (сол. 이나영; 1979 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын **жүжигчин**.

И Наён 1998 онд телевизийн сурталчилгаанд, 1999 онд кинонд тоглож урлагт хөл тавьсан.

2002 онд «Англи хэл сурсан нь» инээдмийн кинонд тоглож байсан бол 2004 оны «Миний мэдэх тэр» кинонд бэйсболчны шаргуу шүтэн бишрэгчийн дүрийг бүтээж Хөх луу кино шагналаас шилдэг эмэгтэй жүжигчний шан олжээ.

## Гэр бүл

И На-ён 2012 оноос үерхсэн жүжигчин Вонь Биньтэй 2015 онд гэрлэжээ.
# Маоизм

**Маоизм** (хятад. 毛泽东思想, пиньинь *Máo Zédōng Sīxiǎng*) — Мао Зэдунгийн үзэл суртлын зарчимд суурилсан улс төрийн онол, практик юм. Энэ нь Мао Зэдуныг 1976 онд нас барах хүртэл Хятадын Коммунист Нам болон БНХАУ-ын албан ёсны үзэл суртал болгон батлагдсан байжээ. Дэн Сяопингийн онол, Жян Зэминий "Гурвыг төлөөлөх тухай бодол"-той хамт Хятадын Коммунист Намын үзэл суртлын үндэс суурийг бүрдүүлсээр байгаа юм.

Орчин үеийн Хятадад Мао Зэдунгийн үзэл суртлын өв уламжлалын хамгийн өргөн хэрэглэгддэг зүйл бол "шинэ ардчилал" гэсэн ойлголт бөгөөд энэ нь холимог эдийн засаг буюу "Хятадын онцлогтой социализм"-ын оршин тогтнолыг зөвтгөдөг ажээ.

Маоизм нь Марксизм-Ленинизм, Сталинизм болон Хятадын уламжлалт Күнзийн сургаал зэрэг гүн ухааны нөлөөн дор үүссэн юм.
# Олон ангит кино

**Олон ангит кино** буюу **Телевизийн цуврал** нь нэг анги нь 20-иос дээш минутаар хийгдсэн, үргэлжилсэн зохиол болон зураг авалттай, 1-ээс дээш ангитай уран сайхны болон баримтад олон ангит кино гэнэ.
# Саграда Фамилия

Саграда Фамилия
Basílica i Expiatori de la Sagrada Família сүм, буюу Саграда Фамилия нь Испанийн, Барcелона хотын Эйксампл дүүрэгт баригдаж буй Католик шашны хамгийн том сүм юм. Каталонц архитектор Антони Гауди(1852–1926) загварыг гаргасан бөгөөд 2005 онд түүнийг энэ бүтээлийн нь төлөө түүний Саграда Фамилия гэх дээрх бүтээлийг өнөө үеийн (1984) ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэгдсэн "Антони Гаудигийн бүтээлүүд"-д нэмсэн.
2010 оны 11-р сарын 7-нд Ромын хамба лам XVI Бенедикт сүмийг ариусгаж, түүнийг бага Базилика хэмээн тунхаглав.

1882 оны 3-р сарын 19-нд архитектор Франциско де Паула дель Вильярын удирдлага дор Саграда Фамилиа барилгын ажил эхэлсэн. 1883 онд Вилльяр огцрох үед Гауди ерөнхий архитектороор ажиллаж, готик болон муруйн шугаман Art Nouveau хэлбэрийг хослуулан өөрийн архитектур, инженерийн хэв маягаараа төслийг өөрчилжээ. Гауди амьдралынхаа үлдсэн хугацааг уг төсөлд зориулсан бөгөөд түүнийг сүмийн оршуулгын газарт оршуулав. 1926 онд түүнийг нас барах үед төслийн дөрөвний нэг хүрэхгүй хувь нь дууссан байв.
# Жава

Жава| Төрөлх хэл: *Jawa* (Индонез) ꦗꦮ (Жава) ᮏᮝ (Сундан) *Jawè* (Бетави) |
| --- |
| Жавагийн топографи |
|  |
| Газар зүй |
| Байршил | Зүүн Өмнөд Ази |
| Солбицол | ﻿ / ﻿ |
| Олтриг | Индонезийн олтриг

---

Их Зондын арлууд |
| 132,598.77 км2 (51,196.67 миль2) |
| Байр | 13th |
| Хамгийн өндөр цэгийн өндөр | 3,678 м (12067 фут) |
| Хамгийн өндөр цэг | Семерү |
| Захиргаа |
| **Индонез** |
| Муж | * Бантен
* Жакарта
* Өрнөд Жава
* Төв Жава
* Иогякарта
* Дорнод Жава
 |
| Хамгийн том хот | Жакарта (хүн ам.10,684,948) |
| Хүн ам зүй |
| Хүн ам | 156,927,804 (2024) |
| Нягтшил | 1,183/км2 (3064/миль2) |
| Нэмэлт мэдээлэл |
| Цагийн бүс | * WIB (UTC+7)
 |

**Жава** 128,297 км2 талбайтайгаараа дэлхийн 13-р том, Индонезийн 5-р том арал. Индонез улсын өнөөгийн 33 мужаас Өрнөд Жава, Төв Жава, Дорнод Жава, Бантен, Жакарта, Иогякарта зургаа нь Жава арал дээр оршин байгаа. Жава арал галт уулын идэвхтэй бүст оршдог.