# 2014 он

| Аргын жил дараалал
 |
| --- |
|  2009 · 2010 · 2011 · 2012 2013 —  **2014**  — 2015 2016 · 2017 · 2018 · 2019
 |
| Хамаарах арван
 |
| 2010-д он
 |
| Хамаарах зуун
 |
| 21-р зуун
 |

**2014 он** (**MMXIV**) буюу **Хоёр мянга арван дөрвөн он**, **Хоёр мянган арвандөрөвдүгээр он** нь лхагва гарагт эхэлсэн ердийн жил юм. Григорийн тоолол буюу Нийтийн тоолол ёсоор *Манай эрин*-ий 2014 дахь он бөгөөд 3 дахь мянган болон XXI зууны 14 дахь, 2010-д оны 5 дахь он болно.

## Болсон үйл явдал

### Гуравдугаар сар

* 3 сарын 2 — Фейсбүүкийн үүсгэн байгуулагч 29 настай Марк Цукерберг *(доорх зураг)* өнгөрсөн онд 1 тэрбум долларыг хандивт өгч дэлхийн 2013 оны шилдэг хандивлагч боллоо.
* 3 сарын 7 — **Өвлийн XI паралимпын** наадам ОХУ-н Сочи хотноо эхлэв. Уг паралимпэд 45 орны 550 тамирчин 5 спортын төрлөөр өрсөлдөж байна. Монгол улсаа төлөөлөн Батмөнхийн Ганболд уулын цанын төрлөөр орж байна.
* 3 сарын 8 — Малайзын Куала-Лумпураас Хятадын Бээжинг зорьж 239 хүн тээн шөнөөр хөдөлсөн Боинг-777 загварын нисэх онгоц *(дээрх зураг)* Хятадын өмнөд тэнгис дээгүүр нисч яваад ор сураггүй **алга болов**.
* 3 сарын 10 — Бусаны олон улсын кино наадмын тэргүүн шагналт “Алсын удирдлага” киноны хөгжмийг зохиосон хөгжмийн зохиолч **С.Сансаргэрэлтэхийг** "Алтан гадас одон"-гоор шагналаа.
* 3 сарын 10 — “Эрдэнэс Тавантолгой” компани нүүрсний уурхайн **метан хийг ашиглах** төсөл хэрэгжүүлэхээр болжээ. Энэхүү төслийг Өмнөд Солонгосын “Korea Gas Corporation” болон Монголын өрөмдлөгийн “Элгэн” компанитай хамтран хэрэгжүүлнэ.
* 3 сарын 12 — Олон улсын эрдэмтэд манай галактикаас шинээр нээсэн **HR5171 A** аврага шар од нарнаас 1300 дахин том бөгөөд 1 сая дахин хурц гэрэлтдэгийг тогтоов.
* 3 сарын 12 — Хангайн нурууны ойд **1100 жилийн настай** царс мод олдсон бөгөөд цаашид 1000 жил ч байх боломжтойг мэдээлжээ.
* 3 сарын 14 — Монголоос өдөрт дунджаар **англи Википедиаг** 56000 удаа, **монгол Википедиаг** 16000 удаа үзэж байна. Одоогоор иргэдийн **25%** интернэтэд холбогдсон.>>
* 3 сарын 14-15 — АНУ-ын Вашингтон хотноо АНУ-д сурч, ажиллаж буй Монгол улсын иргэдийн дунд **"Надад хэлэх үг байна-4"** хэмээх илтгэлийн тэмцээн амжилттай зохион байгуулагдлаа. Тэмцээнд АНУ-ын өнцөг булан бүрээс ирсэн 18 залуу өрсөлдсөн байна. Энэхүү тэмцээн нь анх 2011 оноос зохиогдож эхэлсэн бөгөөд өмнөх тэмцээнүүд Лос-Анжелес, Сан-Франциско, Чикаго хотуудад болж байжээ.
* 3 сарын 16–18 — Украин улсын Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Крым Улс, Севастополь хотын иргэд нийтийн Украйнаас салж Орост нэгдэхийг дэмжсэн санал асуулгын дүнг үндэслэж Крымын засгийн газраас **«Бүгд Найрамдах Крым Улс» Украйнаас тусгаар тогтносныг** зарлалаа. Үүнээс Орос улс Крымыг авахаа мэдэгдэж, цэрэг зэвсэг оруулан хамгаалж байна.
* 3 сарын 17 — Германы 2600 оршин суугчтай Вилдполдсрайд суурин нар салхины эрчим хүчинд бүрэн холбогдож **хэрэгцээнээсээ 500% илүү цахилгаан** үйлдвэрлэж илүүдлээ улсынхаа төв шугманд зарж жилдээ 4 сая евро олдог. >>
* 3 сарын 19 — Европын Холбооны парламентаас **тамхины хайрцган дээр гэмтсэн эрхтнүүдийн** зургийг томоор хэвлүүлэхийг хуульчиллаа. Монгол улсын хувьд мөн адилаар архины шил ба хайрцган дээр архинд гэмтэх эрхтний зургийг тавьж нийтийн эрүүл мэндийг хамгаалах боломжтой. >>
* 3 сарын 20 — Харвардын их сургуулийн одон орончид ертөнц их тэсрэлтээр үүссэний дараахан болсон таталцлалын долгионийг илрүүлж ертөнцийн үүслийн чухал эх үүсвэрийг бататгав. >>
* 3 сарын 21 — Биткойний саяхан хаагдсан дижитал зах зээл Mt.Gox-ын албанаас "мартагдсан" хард дискэнд байгаа 116 сая долларын ханш бүхий 200000 биткойнийг олсноо зарлав. Нийт 850000 биткойнийг хакеруудад алдсан тус зах зээл өнгөрсөн сард дампуурлаа зарласан юм. >>
* 3 сарын 22 — Казах болон өөр олон үндэстнүүдийн дунд өргөн дэлгэр тэмдэглэгддэг Науризын баяр болж байна. Науриз гэдэг нь шинэ өдөр гэсэн утгатай Перс гаралтай үг юм.
* 3 сарын 24 — 3 сарын 8-наас сураггүй Малайзын **нисэх онгоц** Энэтхэгийн далайн өмнөд хагаст **унасан** байжээ. 239 хүнээс нэг нь ч амь гарсангүй.
* 3 сарын 26 — Ямаа маш **адтай ухаантай бөгөөд нэг юмаа 10 сар** санадаг амьтан болхыг Лондоны Маригийн их сургуулийн эрдэмтэд тогтоов. >>
* 3 сарын 27 — Үндэсний түүхийн музейд ирэх 4 сарын 8-нд 160 орчим шинэ ховор үзмэртэй **1300 жилийн өмнөх эртний Монголын** түүхийг танилцуулах үзэсгэлэн нээгдэнэ.
* 3 сарын 28 — АНУ-д 14 настай сургуулийн сурагч **Garamond үсгийн хэлбэрээр** бичиг баримтаа хэвлэхэд **30% бага принтерийн хор** үрэгддэгийг олж үүнийг одоогийн Америкийн төрийн бичиг хэрэгт хэрэгжүүлвэл жилд **136 сая ам.доллар хэмнэхийг** тооцоолжээ. >>
* 3 сарын 29 — "Монгол кино" ном гарлаа. Уг номонд кино урлагийн нэрт уран бүтээлчдийн бүрэн лавлахийг багтаажээ.
* 3 сарын 31 — Улсын 1-р төв эмнэлэгт Үүдэл эсийг **шилжүүлэх эмчилгээг** анх удаа хийж анагаахын маш өндөр түвшиний эмчилгээг Монголд нэвтрүүллээ. >>

### Дөрөвдүгээр сар

* 4 сарын 1 — Автомашин үйлдвэрлэгч Мазда компани цахилгаан хөдөлгүүртэй машинаас ч илүү **байгальд хоргүй машиний хөдөлгүүрийн технологи SkyActiv-г** нээснээ зарлав.

* 4 сарын 2 — Чили улсад 8.2 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болсон байна. Газар хөдлөлтийн төв тус улсын Икике хотоос баруун хойш 92 км зайд байжээ. Газар хөдлөлтийн улмаас 6 хүн амь үрэгдсэн ба 2.11 м өндөртэй цунами үүсчээ. >>

* 4 сарын 3 — Санчир гаргийн дагуул Энселадусын өмнөд туйлын 30-40 км зузаан мөсөн бүрхүүл доор 8-16 км гүнтэй томоохон хэмжээний шингэн усан далай байгааг Кассини сансрын хөлгөөс авсан мэдээллээр НАСА-н эрдэмтэд нотолсон байна. >>

* 4 сарын 9 — Өнөөдөр МСҮТ-ийн 1000 оюутнууд Туул голын эргийн дагуу 16км хэсгийг цэвэрллээ. >>

* 4 сарын 15 — Графин нь металаас 200 дахин бөх, тунгалаг, зэснээс илүү цахилгаан дамжуулдаг ойрийн 30 жилд бүх үйлдвэрлэл ба технологид хувьсгал авчирах шинэ материал юм. >>

* 4 сарын 18 — Сансрын Кеплер одон орны дурнаар анхны дэлхийтэй ойролцоо хэмжээтэй, одныхоо амьдрал байж болохуйц бүсэд тойрон эргэж буй гараг илрүүлжээ. Кеплер-186ф хэмээн нэрлэгдсэн энэхүү гараг нь дэлхийгээс 500 гэрлийн жилийн зайд оршдог байна. >>

* 4 сарын 18 — Сансрын Кеплер одон орны дурнаар анхны дэлхийтэй ойролцоо хэмжээтэй, одныхоо амьдрал байж болохуйц бүсэд тойрон эргэж буй гараг илрүүлжээ. Кеплер-186ф хэмээн нэрлэгдсэн энэхүү гараг нь дэлхийгээс 500 гэрлийн жилийн зайд оршдог байна. >>

* 4 сарын 19 — Төслийн шатандаа байсан Вант улсын цамхгийн (Англи: Kingdom Tower) барилгын ажил ирэх долоо хоногоос эхлэх гэж байна. Саудын Араб улсын Жидда хотод баригдах энэхүү барилгыг 200 давхар бүхий 1000 м өндөртэй барихаар төлөвлөж байгаа бөгөөд баригдаж дуусаад дэлхийн хамгийн өндөр барилга болох юм. >>
* 4 сарын 19 — Волксваген компани 1 литр дизелиэр 160км явдаг цахилгаан-дизель машин XL1-ийг танилцуулав. XL1 нь зөвхөн зайгаараа 35км явж чадна. >>

* 4 сарын 22 — Хитачи компани дэлхий дээрх хамгийн хурдан цахилгаан шат барих гэж байгаагаа мэдэгдлээ. 2016 онд Хятадын Гуанжоу хотод ашиглалтанд орох Гуанжоугийн санхүүгийн төвийн барилгад суурилуулагдах энэхүү цахилгаан шат нь 20 м/с хурдтай байх бөгөөд тус барилгын 1-р давхраас 95-р давхар хүртэл гарахад 43 секунд зарцуулна. >>

* 4 сарын 28 — Майкрософт корпораци Интернет эксплорер 6-11 веб хөтчийнхөө хэрэглэгчдэд хакерууд хэрэглэгчдийн компьютерлүү нэвтрэх эрх болон мэдээллийг мэдэж авч болзошгүйг анхааруулан, үүнийг засварлахаар ажиллаж байгаагаа мэдэгдлээ. >>

## Энэ онд төрөгсөд

## Энэ онд нас барагсад

## Гадаад холбоос

 **Commons: 2014** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан