# 3 сарын 8

|  |
| --- |
| Түүхэн жилийн өдөр 2 сар · **3 сар** · 4 сар |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

**3 сарын 8** нь Григорийн тооллын жилийн 67 дахь (өндөр жил бол 68 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 298 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал

* 1010 - Перс хэлний нэрт соён гэгээрүүлэгч Фердовси алдарт домгийн найраглал болох "Шахнаме" найраглалаа бичиж дуусгажээ.
* 1576 - Испанийн нэрт аялагч Диего Гарсиа де Паласио эртний Маяачуудын соёл иргэншлийн хотыг Копан хотоос илрүүлэв.
* 1618 - Нэрт германы одон оронч Йоханнес Кеплер гараг эрхэсийн хөдөлгөөний гуравдугаар хуулиа боловсруулжээ.
* 1655 - Английн иргэн Жон Касор Хойд Америкийн колонид боолыг хуулийн дагуу нийлүүлэв.
* 1702 - Английн хатан II Меригийн бага дүү Анна Стюарт хатан хаан болов. Тэрээр Англи, Шотланд, Ирландыг хамтатган захирах болжээ.
* 1722 - Гулнабадын тулаанд Ираны Сефевийн эзэнт гүрэн Афганистаныг эзлэв.
* 1736 - Афшаридын ханлигыг үндэслэгч Надер Шах Ираны Шах болжээ.
* 1775 - Алдарт философич Томас Пейн "Америк дахь Африкын боолчлол" бүтээлээ хэвлүүлж, Хойд Америк дахь боолчлолын асуудлыг хөндөв.
* 1801 - Египетын Абукир хотод Сир Ральф Аберкромбигийн удирдлага дор Британийн цэргүүд газарджээ. Ингэснээр Египет, Сири дэх Францын ноёрхол өндөрлөсөн юм.
* 1817 - Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж байгуулагджээ.
* 1844 - Швед-Норвегийн хаан ширээнд I Оскар суув.
* 1862 - Америкийн иргэний дайн: Хемптон Рөүдийн тэнгисийн тулаан эхэлжээ.
* 1868 - Японы Осака мужийн Сакай боомтод ирсэн Францын 11 завьчинг Японы самурайнууд хороов.
* 1910 - Францын нисгэгч Реймонд де Ларош нисгэгчийн үнэмлэх авсан анхны эмэгтэй нисгэгч болжээ.
* 1914 - Тайланд улсад Дон Муеанг олон улсын нисэх буудлаас анхны нисэл үйлдсэн байна.
* 1916 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Иракын Кут хотыг бүслэх Британийн цэргийн ажиллагаа бүтэлгүйтжээ.
* 1917 - Хаант Оросын Санкт Петербург хотод олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр олон нийтийг хамарсан жагсаал болов. Ингэснээр Оросын хоёрдугаар сарын хувьсгал эхэлжээ.
* 1920 - Арабын хойг дахь анхны орчин үеийн улс болох Сирийн Арабын хаант улс байгуулагдав.
* 1921 - Испанийн нийслэл Мадрид хотод орших парламентын ордны урд тус улсын Ерөнхий сайд Эдуардо Дато Ирадьер бусдын гарт амиа алджээ.
* 1924 - АНУ-ын Юта мужийн Кастл Гейтын уурхай нурж 172 уурхайчин амиа алдав.
* 1937 - Испанийн иргэний дайн: Гуадалахарагын тулаан эхэлжээ.
* 1942 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Японы эзэн хааны арми Дорнод Голландын Энэтхэг буюу Индонези улс руу цэрэг илгээх шийдвэр гаргажээ.
	+ Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Японы эзэн хааны арми Бирмын Рангүүн хотыг эзлэв.
* 1947 - Бүгд найрамдах Хятад улсын армын 11 мянган цэрэг тусгаар тогтнолын төлөөх анхны томоохон тулаанаа амжилттай болгов. Үүний уршгаар олон мянган жирийн иргэд, эрдэмтэн мэргэд амиа алдсан юм.
* 1949 - Францын Элисейн ордонд Францын Ерөнхийлөгч Винсен Урол, Вьетнамын экс хаан Аннам Бао Дай нар Вьетнамын тусгаар тогтнолын тунхагт гарын үсэг зуржээ. Гэсэн ч тусгаар Вьетнамчууд дотроо үзэл суртлаар хуваагдаж, Вьетнам, Бүгд найрамдах ардчилсан Вьетнам болж хоёр хуваагдав.
* 1957 - Египетийн Засгийн газар Суэцийн сувгийн ажлыг дахин эхлүүлжээ.
* 1963 - Сирийн засгийн эрхэнд Бахат нам гарав. Ингэснээр тус улсыг цөөхөн хүн захирах нөхцөл бүрдсэн юм.
* 1965 - Вьетнамын нутаг дэвсгэрт АНУ-ын 350 тэнгисийн цэрэг нэвтрэн орсноор Вьетнамын дайн дэгдэх нөхцөл бүрдэв.
* 1966 - Ирландын Даблин хотод байрлах "Нелсоны багана" бөмбөгдөлтөд өртөн нуржээ.
* 1971 - Зууны тулаан: Дэлхийн боксын домог болох Мохаммед Али, Жое Фрейзер нарын хооронд тулаан болов. Тус тулаан 15 раунд үргэлжилж Жое Фрейзер ялалт байгуулжээ.
* 1974 - Францын нийслэл Парис хотод Шарль де Голийн нисэх онгоцны буудал байгуулагдав.
* 1979 - Электрон барааны "Филипс" компани компакт дискийг бүтээж, худалдаанд гаргажээ.
* 1983 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Роналд Рейган хэлсэн үгэндээ ЗХУ-ыг "Чөтгөрийн эзэнт гүрэн" гэж цоллов.
* 1985 - Ливаны шашны удирдагч Сайед Мохаммад Хуссейн Фадлаллагын амь насанд халдах зорилгоор Ливаны нийслэл Бейрут хотын нэгэн сүмд бөмбөг дэлбэрэв. Дэлбэрэлтийн улмаар 45 хүн амиа алдаж, 175 хүн гэмтэж бэртжээ.
* 2004 - Иракын засгийн зөвлөл шинэ үндсэн хуульд гарын үсэг зурав.
* 2014 — Малайзын Куала-Лумпураас Хятадын Бээжинг зорьж, 239 хүн тээн шөнөөр хөдөлсөн Боинг-777 загварын нисэх онгоц Хятадын өмнөд тэнгис дээгүүр нисч яваад ор сураггүй алга болов.
* 2017 - Мальтын Гозо аралд орших "Номин Цонх" нэрт сэнж хад цаг агаарын тааруу байдлын улмаас нурж, үгүй болжээ.
* 2021 - Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрөөр Мехико хотод байсан жагсаал сүүлдээ эмх замбараагүй байдал болон хувирч цагдаагийн 62 алба хаагч, 19 энгийн иргэн шархаджээ.

## Мэндэлсэн алдартнууд

* 1839 - Аяга таваг угаах машиныг зохион бүтээгч Жозефин Кохрейн (1913 онд нас барсан)
* 1848 - Хүүхдийн паркын "галзуу хулгана"-ыг зохион бүтээгч ЛаМаркур Адна Томпсон (1917 онд нас барсан)
* 1879 - Нобелийн шагналт Германы химич Отто Ханн (1968 онд нас барсан)
* 1886 - Нобелийн шагналт Америкийн химич Эдуард Калвин Кендалл (1972 онд нас барсан)
* 1907 - Грекын гурав дахь Ерөнхийлөгч Константинос Караманлис (1998 онд нас барсан)
* 1910 - Академийн наадмын шагналт жүжигчин Клейр Тревор (2000 онд нас барсан)
* 1921 - "Гиллиганы арал" олон ангит киноны од жүжигчин Алан Хейл (1990 онд нас барсан)
* 1924 - Нобелийн шагналт Францын физикч Гиоргес Чарпак (2010 онд нас барсан)
* 1937 - Руанда улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Жувенал Хабяримана (1994 онд нас барсан)
* 1939 - Олимпын зургаан удаагийн, дэлхийн хоёр удаагийн аварга ЗХУ-ын гүйлтийн тэшүүрч Лидия Скобликова
* 1942 - Олимпын алт, мөнгөн медальт Америкийн хөнгөн атлетикч Анн Пейкр
* 1944 - Оросын дуучин Сергей Никитин
* 1973 - Мэргэжлийн сүмоч, улстөрч Кёкүшюзан Даваагийн Батбаяр
* 1983 - Бразилийн хөлбөмбөгч Андре Сантос
* 1984 - Словенийн сагсан бөмбөгч Саша Вуячич
* 1990 - Испанийн хөлбөмбөгч Асиер Илларраменди
	+ Уимбледоны хоёр удаагийн аварга Чехийн теннисч Петра Квитова

## Нас барсан алдартнууд

* 1144 - Ромын пап II Селестин (Төрсөн огноо тодорхойгүй)
* 1365 - Их Монголын Боржигин овгийн харьяат Будашири, Солонгосын хатан Ногүк (Төрсөн огноо тодорхойгүй)
* 1403 - Османы эзэнт гүрний султан I Баезид (1360 онд төрсөн)
* 1702 - Английн хаан III Уиллиам (1650 онд төрсөн)
* 1723 - Английн алдарт Гэгээн Полийн сүмийг зохион бүтээгч Кристофер Врен (1632 онд төрсөн)
* 1844 - Шведийн хаан XIV Чарльз Жон (1763 онд төрсөн)
* 1874 - АНУ-ын 13 дахь Ерөнхийлөгч Миллард Филлмор (1800 онд төрсөн)
* 1923 - Нобелийн шагналт Голландын физикч Йоханнес Дидерик ван дер Ваалс (1837 онд төрсөн)
* 1930 - АНУ-ын 27 дахь Ерөнхийлөгч Уильям Ховард Тафт (1857 онд төрсөн)
* 2004 - Палестины чөлөөлөх хөдөлгөөнийг үндэслэгч Мухаммад Зайдан (1948 онд төрсөн)
* 2005 - Чечений бүгд найрамдах Ичкери улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Аслан Маскадов (1951 онд төрсөн)
* 2015 - Алдарт "Симпсон" цувралын зохиолч, жүжигчин Сем Саймон (1955 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдөр

* Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр

---

 **Commons: 3 сарын 8** – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан