# Африк

Африк| Үндэсний хилтэйҮндэсний хилгүйБүгдийг харуулах |
| Нутаг дэвсгэр | 30,370,000 км2 (11,730,000 миль2) (2-т) |
| Хүн ам |  1,393,676,444 (2021; 2-т) |
| Хүн амын нягтшил | 46.1/км2 (119.4/миль2) (2021) |
| ДНБ (ХАЧП) | $10.77 их наяд (2025 тооц; 4-т) |
| ДНБ (нэрлэсэн) | $2.82 их наяд (2025 тооц; 5-д) |
| ДНБ нэг хүнд ноогдох | $1,920 (Нэрлэсэн; 2025 тооц; 6-д) |
| Шашин | * Христ (49%)
* Ислам (42%)
* Уламжлалт шашин шүтлэг (8%)Загвар:Cref
* Бусад (1%)
 |
| Ард түмний нэр | Африк |
| Улс орон | 54 улс, 2 хэсэгчлэн хүлээн зөвшөөрөгдсөн улс, 4 хараат нутаг дэвсгэр |
| Хараат орон | дэлгэх
Гадаад (4)
* Буве арал, Норвеги
* Францын Өмнөд Нутаг Дэвсгэрүүд
* Хэрд Арал ба Макдоналд Арлууд
* Гэгээн Елена, Асенсион ба Тристан да Кунья

дэлгэх
Дотоод (3+1 маргаантай)
* *Майот болон Реюньон*, Франц
* *Өмнөд Мужууд*, Марокко
* *Занзибар*, Танзани
* *Сокотра*, Йемен
 |
| Хэлнүүд | 1250–3000 төрөлх хэл |
| Цагийн бүс | UTC-1 - UTC+4 |
| Хамгийн том хот | Хамгийн том хотууд:* Каир
* Лагос
* Киншаса
* Йоханнесбург
* Луанда
* Хартум
* Аккра
* Дурбан
* Дар-эс-Салам
* Абиджан
* Александриа
* Кигали
* Найроби
* Алжирс
* Кейптаун
* Кано
* Дакар
* Касабланка
* Аддис Абеба
* Кампала
* Бамако
 |

**Африк** тив нь Еврази тивийн дараах дэлхийн хор дахь том тив бөгөөд 30,221,532 км² талбайтай (дэлхийн нийт гадаргуугийн 6.0%, хуурай газрын 20.4% ). 2021 оны 9-р сарын байдлаар 1,380,000,000 орчим хүн амтай (дэлхий хүн амын 18,2%), 54 тусгаар улс оршдог тив юм. Хойд талаараа Газар дундын тэнгис, зүүн хойд талаараа Суэцийн суваг, Улаан тэнгисээр, зүүн өмнөд талаараа Энэтхэгийн далай, баруун талаараа Атлантын далайгаар хүрээлэгдэнэ.

Африк тивийн нийт нутгийн 90% нь ой, цөл бөгөөд үлдэх 10% нь хөдөө аж ахуйд тохиромжтой. Уг тивд заан, арслан, анааш зэрэг олон ховор зүйл амьтад байх бөгөөд 2,000 гаруй төрлийн загастай.

Африк тивд анх хүн үүссэн гэж зарим судлаачид үздэг.

Африк тивд 54 тусгаар улс, хүлээн зөвшөөрөөгүй 6 улс байдаг. Тэдний ихэнх нь олон жилийн турш Европын улсуудын колони байсан бөгөөд зөвхөн XX зууны 50-60-аад онд тусгаар тогтнолоо олж авч эхэлсэн юм. Үүнээс өмнө зөвхөн Египет (1922 оноос хойш), Этиоп (Дундад зууны үеэс), Либери (1847 оноос хойш), Өмнөд Африк (1910 оноос хойш) тусгаар тогтносон байжээ;

Өмнөд Африк, Өмнөд Родезид (Зимбабве) уугуул иргэдээ ялгаварлан гадуурхсан апартеидын дэглэм 1980, 1990 -ээд он хүртэл үргэлжилсэн ажээ. Өнөөдөр Африкийн олон орныг цагаан арьстнуудыг ялгаварлан гадуурхдаг дэглэмүүд удирддаг. Freedom House судалгааны байгууллагын мэдээлснээр сүүлийн жилүүдэд Африкийн олон оронд (жишээлбэл, Нигери, Мавритани, Сенегал, Конго (Киншаса), Экваторын Гвинейд) ардчилсан ололт амжилтаасаа авторитаризм руу ухрах хандлага ажиглагдаж байгаа ажээ.

Тивийн умард хэсэгт Испанийн (Сеута, Мелилла, Канарын арлууд), Португалийн (Мадейра) гэсэн газар нутаг байдаг.

## Африк тив дахь улс орнууд

|  |
| --- |
| Африкийн бүсчлэл
  Умард Африк
  Баруун Африк
  Төв Африк
  Зүүн Африк
  Өмнөд Африк |
|   |
|   |
|  |
| Сансараас авсан зураг. |
|  |
| Африк |
| Африкийн хэлнүүд:
  Afroasiatic (Semitic-Hamitic)
  Austronesian (Malay-Polynesian)
  Indo-European
  Khoisan
Niger-Congo:
  Bantu
  Central and Eastern Sudanese
  Central Bantoid
  Eastern Bantoid
  Guinean
  Mande
  Western Bantoid
Nilo-Saharan:
  Kanuri
  Nilotic
  Songhai |

| Улс орны нэр, далбаа | Нутаг дэвсгэр (км²) | Хүн ам (2009 оны тооцоо) except where noted | Нягтшил (км²) | Нийслэл |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Дорнод Африк**: | **6,384,904** | **316,053,651** | **49.5** |
|  Бурунди | 27,830 | 8,988,091 | 322.9 | Бужумбура |
|  Коморос | 2,170 | 752,438 | 346.7 | Морони |
|  Жибути | 23,000 | 516,055 | 22.4 | Жибути хот |
|  Эритрей | 121,320 | 5,647,168 | 46.5 | Асмара |
|  Этиоп | 1,127,127 | 85,237,338 | 75.6 | Аддис-Абеб |
|  Кени | 582,650 | 39,002,772 | 66.0 | Найроби |
|  Мадагаскар | 587,040 | 20,653,556 | 35.1 | Антананариву |
|  Малави | 118,480 | 14,268,711 | 120.4 | Лилонгве |
|  Маврики | 2,040 | 1,284,264 | 629.5 | Порт Луи |
|  Майотт (Франц) | 374 | 223,765 | 489.7 | Мамудзу |
|  Мозамбик | 801,590 | 21,669,278 | 27.0 | Мапуто |
|  Реюньон (Франц) | 2,512 | 743,981(2002) | 296.2 | Сент-Дени |
|  Руанда | 26,338 | 10,473,282 | 397.6 | Кигали |
|  Сейшелийн арлууд | 455 | 87,476 | 192.2 | Виктори |
|  Сомали | 637,657 | 9,832,017 | 15.4 | Могадишу |
|  Танзани | 945,087 | 41,048,532 | 43.3 | Додома |
|  Уганда | 236,040 | 32,369,558 | 137.1 | Кампала |
|  Замби | 752,614 | 11,862,740 | 15.7 | Лусака |
|  Зимбабве | 390,580 | 11,392,629 | 29.1 | Хараре |
| **Төв Африк**: | **6,613,253** | **121,585,754** | **18.4** |
|  Ангол | 1,246,700 | 12,799,293 | 10.3 | Луанда |
|  Камерун | 475,440 | 18,879,301 | 39.7 | Яунде |
|  Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс | 622,984 | 4,511,488 | 7.2 | Бангүй |
|  Чад | 1,284,000 | 10,329,208 | 8.0 | Нджамена |
|  Конго | 342,000 | 4,012,809 | 11.7 | Браззавиль |
|  Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс | 2,345,410 | 68,692,542 | 29.2 | Киншаса |
|  Экваторын Гвиней | 28,051 | 633,441 | 22.6 | Малабо |
|  Габон | 267,667 | 1,514,993 | 5.6 | Либревилл |
|  Сан-Томе ба Принсипи | 1,001 | 212,679 | 212.4 | Сан Томе |
| **Умард Африк**: | **8,533,021** | **211,087,622** | **24.7** |
|  Алжир | 2,381,740 | 34,178,188 | 14.3 | Алжир |
|  Египет | 1,001,450 | 82,868,000 | 82.9 | Каир |
|  Ливи | 1,759,540 | 6,310,434 | 3.6 | Триполи |
|  Марокко | 446,550 | 35,740,000 | 78.0 | Рабат |
|  Судан | 2,505,810 | 41,087,825 | 16.4 | Хартум |
|  Тунис | 163,610 | 10,486,339 | 64.1 | Тунис |
|  Баруун Сахар | 266,000 | 405,210 | 1.5 | Эль Аюн |
| *Хойд Африк дахь Испани болон Португалын нутаг дэвсгэр*: |
|  Канарын арлууд (Испани) | 7,492 | 2,154,905 | 226.2 | Лас Пальмас, Санта Круз де Тенерифе |
|  Сеута (Испани) | 20 | 85,107 | 3,575.2 | — |
|  Мадейра (Португал) | 797 | 245,000(2001) | 307.4 | Фуншал |
|  Мелилья (Испани) | 12 | 66,411(2001) | 5,534.2 | — |
| **Өмнөд Африк**: | **2,693,418** | **56,406,762**  | **20.9** |
|  Ботсвана | 600,370 | 1,990,876 | 3.3 | Габороне |
|  Лесото | 30,355 | 2,130,819 | 70.2 | Масеру |
|  Намиби | 825,418 | 2,108,665 | 2.6 | Виндхук |
|  Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс | 1,219,912 | 49,052,489 | 40.2 | Блумфонтейн, Кейптаун, Преториа |
|  Эсватини | 17,363 | 1,123,913 | 64.7 | Мбабане |
| **Өрнөд Африк**: | **6,144,013** | **296,186,492**  | **48.2** |
|  Бенин | 112,620 | 8,791,832 | 78.0 | Порто-Ново |
|  Буркина Фасо | 274,200 | 15,746,232 | 57.4 | Уагадугу |
|  Кабо-Верде | 4,033 | 429,474 | 107.3 | Прайа |
|  Кот-д'Ивуар | 322,460 | 20,617,068 | 63.9 | Абижан, Ямусукро |
|  Гамби | 11,300 | 1,782,893 | 157.7 | Банжул |
|  Гана | 239,460 | 23,832,495 | 99.5 | Аккра |
|  Гвиней | 245,857 | 10,057,975 | 40.9 | Конакри |
|  Гвиней-Бисау | 36,120 | 1,533,964 | 42.5 | Бисау |
|  Либери | 111,370 | 3,441,790 | 30.9 | Монровиа |
|  Мали | 1,240,000 | 12,666,987 | 10.2 | Бамако |
|  Мавритан | 1,030,700 | 3,129,486 | 3.0 | Нуакшот |
|  Нижер | 1,267,000 | 15,306,252 | 12.1 | Ниамей |
|  Нигери | 923,768 | 149,229,090 | 161.5 | Абужа |
|  Сент Хелена, Тристан да Кунья (Нэгдсэн Вант Улс) | 410 | 7,637 | 14.4 | Жэймстаун |
|  Сенегал | 196,190 | 13,711,597 | 69.9 | Дакар |
|  Сьерра Леон | 71,740 | 6,440,053 | 89.9 | Фритаун |
|  Того | 56,785 | 6,019,877 | 106.0 | Ломе |
| Африк Нийт | 30,368,609 | 1,001,320,281 | 33.0 |

## Түүх

### Европын колоничлол

1913 он
  Бельги
  Герман
  Испани
  Франц
  Их Британи
  Итали
  Португал
  Тусгаар улс орнууд

## Эшлэл