Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# തിബെത്തൻ സാമ്രാജ്യം

| തിബെത്തൻ സാമ്രാജ്യം Tibetan Empire བོད་ *Bod* |
| --- |
| 618–842 |
|

Flag of Tibet |
| Map of the Tibetan empire at its greatest extent between the 780s and the 790s |
| തലസ്ഥാനം | Lhasa |
| പൊതുവായ ഭാഷകൾ | Tibetan languages |
| മതം  | Tibetan Buddhism, Bön |
| ഗവൺമെൻ്റ് | Monarchy |
|  |
| *Tsenpo* (Emperor) |   |
|  |
| • 618–650  | Songtsen Gampo (first) |
| • 756–797  | Trisong Detsen |
| • 815–838  | Ralpacan |
| • 838–842  | Langdarma (last) |
|  |
| *Lönchen* (Great Minister) |   |
|  |
| • 652–667  | Gar Tongtsen Yülsung |
| • 685–699  | Gar Trinring Tsendro |
| • 782?–783  | Nganlam Takdra Lukhong |
| • 783–796  | Nanam Shang Gyaltsen Lhanang |
|  |
| *Banchenpo* (Monk Minister) |   |
|  |
| • 798–?  | Nyang Tingngezin Sangpo (first) |
| • ?–838  | Dranga Palkye Yongten (last) |
|  |
| ചരിത്ര യുഗം | Late Antiquity |
|  |
| • Founded by Emperor Songtsen Gampo  | 618 |
| • Death of Langdarma  | 842 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Preceded by** | **Succeeded by** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Zhangzhung |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Era of Fragmentation |  |
| Guiyi Circuit |  |
| Qocho |  |

 |

 |

ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ തിബെത്ത് എകീകൃതമായി ഒരു ശക്തരായ രാജവംശത്തിൻ കീഴിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന കാലത്തെ സാമ്രാജ്യമാണ് **തിബെത്തൻ സാമ്രാജ്യം** ( **Tibetan Empire** തിബറ്റൻ: བོད་ཆེན་པོ; വൈൽ: *bod chen po*, "Great Tibet"). അക്കാലത്ത് തിബത്തൻ പീഠഭൂമിയെക്കാൾ വിശാലമായിരുന്ന തിബെത്തൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്വധീനം പൂർവ്വേഷ്യ, മധ്യേഷ്യ, ദക്ഷിണേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു.
# സൺ യാത്-സെൻ

**ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം**
പ്രദർശിപ്പിക്കുക

|  |
| --- |
| **സൺ യാത്-സെൻ 孫文 孫中山 孫逸仙** |
|
 |
|

---

പ്രജാധിപത്യ ചൈനയുടെ രാഷ്ട്രപതി provisional |
| **പദവിയിൽ** ജനുവരി 1, 1912 – ഏപ്രിൽ 1, 1912 |
| വൈസ് പ്രസിഡന്റ്   | ലി യുവാൻഹോങ്ങ് |
| പിൻഗാമി | യുവാൻ ഷികായ് |
|

---

 |
| ജനനം | (1866-11-12)12 നവംബർ 1866 ക്സിയാങ്ങ്ഷാൻ, ക്വിങ്ങ് സാമ്രാജ്യം |
| മരണം | 12 മാർച്ച് 1925(1925-03-12) (58 വയസ്സ്) ബീജിങ്ങ്, റിപബ്ലിക് ഒഫ് ചൈന |
| രാഷ്ട്രീയകക്ഷി | ക്വോമിൻതാങ്ങ് |
| ജീവിതപങ്കാളി | ലു മുഷെൻ (1885 – 1915) സൂങ്ങ് ചിങ്ങ്-ലിങ്ങ് (1915 – 1925) |
| മതം | Congregationalist |

ചൈനീസ് വിപ്ലവകാരിയും രാഷ്ട്രീയനേതാവുമായിരുന്നു **സൺ യാത്-സെൻ** (നവംബർ 12, 1866 - മാർച്ച് 12, 1925). പ്രജാധിപത്യ ചൈനയുടെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റായ അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രപിതാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ചൈനയിലെ അവസാനത്തെ സാമ്രാജ്യമായിരുന്ന ക്വിങ്ങ് സാമ്രാജ്യത്തെ 1911 ഒക്ടോബറിൽ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചു. റിപബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന 1912-ൽ സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ അതിന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റായി. പിന്നീട് ക്വോമിൻതാങ്ങ് പാർട്ടി സ്ഥാപിക്കുകയും അതിന്റെ ആദ്യ നേതാവാകുകയും ചെയ്തു. രാജഭരണാനന്തരമുള്ള ചൈനയെ ഏകീകരിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ച സൺ ചൈനയിലും തായ്‌വാനിലും ഒരുപോലെ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്ന ചുരുക്കം നേതാക്കളിലൊരാളാണ്.

മഹാന്മാരായ ചൈനീസ് നേതാക്കളിലൊരാളായി എണ്ണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയജീവിതം കഷ്ടതകൾനിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ഇടയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒളിവിൽ പോകേണ്ടിവന്നു. വിപ്ലവത്തിന്റെ വിജയത്തിനുശേഷം ഉടൻ തന്നെ അധികാരമൊഴിയേണ്ടി വന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന യുദ്ധപ്രഭുക്കൾക്കെതിരെ പല കാലത്തായി വിപ്ലവഭരണകൂടങ്ങൾ നയിച്ചു. തന്റെ പാർട്ടി ചൈനയിലാകെ അധികാരമുറപ്പിക്കുന്നത് കാണാൻ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. സണിന്റെ മരണാനന്തരം പാർട്ടി രണ്ടായി പിളർന്നു. *ജനങ്ങളുടെ മൂന്ന് തത്ത്വങ്ങൾ* അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള രാഷ്ട്രീയതത്ത്വസംഹിത വികസിപ്പിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാന സംഭാവനയായി കണക്കാക്കുന്നത്.

## അവലംബം