# ഭാരതി ശിവജി

**ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം**
പ്രദർശിപ്പിക്കുക

| ഭാരതി ശിവജി |
| --- |
| ജനനം | 1948 (വയസ്സ് 77–78) കുംഭകോണം, തഞ്ചാവൂർ, തമിഴ്നാട്,  ഇന്ത്യ |
| തൊഴിൽ | ക്ലാസിക്കൽ നർത്തക |
| അറിയപ്പെടുന്നത് | മോഹിനിയാട്ടം |
| കുട്ടികൾ | വിജയലക്ഷ്മി |
| അവാർഡുകൾ | പത്മശ്രീ സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് ലാസ്യ ലക്ഷ്മി സാഹിത്യ കലാ പരിഷദ് സമ്മാൻ നൃത്ത്യ ചൂഢാമണി നിശാഗന്ധി പുരസ്കാരം (2017) |

പ്രശസ്ത മോഹിനിയാട്ടം കലാകാരിയും നൃത്താധ്യാപികയുമാണ് **ഭാരതി ശിവജി** (ജനനം : 1948, കുംഭകോണം, തമിഴ്നാട്). മോഹിനിയാട്ടം അഭ്യസിപ്പിക്കുന്ന 'ദ സെന്റർ ഫോർ മോഹിനിയാട്ടത്തിന്റെ' സ്ഥാപകയാണ്. മോഹിനിയാട്ടം നവീകരിക്കുവാനായി നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ പത്മശ്രീ 2004-ൽ ലഭിച്ചു. കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം, സാഹിത്യ കലാ പരിഷത് സമ്മാനം, കേരള സർക്കാരിന്റെ 2017-ലെ നിശാഗന്ധി പുരസ്കാരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. *ആർട്ട് ഓഫ് മോഹിനിയാട്ടം* (1986), *മോഹിനിയാട്ടം* (2003) എന്നീ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ സഹരചയിതാവാണ്. മകൾ വിജയലക്ഷ്മിയും മോഹിനിയാട്ടം കലാകാരിയാണ്.

## ആദ്യകാല ജീവിതം

>
> *കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി അംഗീകരിച്ച എട്ടു ക്ലാസിക്കൽ നൃത്തരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് മോഹിനിയാട്ടം. കേരളത്തിന്റെ തനത് ലാസ്യനൃത്ത രൂപമാണിത്. ശൃംഗാര ഭാവത്തിനാണ് മോഹിനിയാട്ടത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകിയിരിക്കുന്നത്.*
>
>
>

1948-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ തഞ്ചാവൂർ ജില്ലയിലുള്ള കുംഭകോണത്താണ് ഭാരതി ശിവജി ജനിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് ലളിത ശാസ്ത്രിയിൽ നിന്ന് മോഹിനിയാട്ടവും കേളു ചരൺ മഹാപത്രയിൽ നിന്ന് ഒഡീസിയും അഭ്യസിച്ചു. സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകയായ കമലാദേവി ഛതോപാദ്യയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം മോഹിനിയാട്ടത്തിൽ ഗവേഷണം ആരംഭിച്ചു. സംഗീത നാടക അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് ഫെല്ലോഷിപ്പ് നേടിയ ശേഷം കേരളത്തിലെത്തിയ ഭാരതി ശിവജി കാവാലം നാരായണ പണിക്കരോടൊപ്പം മോഹിനിയാട്ടത്തിലെ ഗവേഷണം തുടർന്നു. പിന്നീട് കലാമണ്ഡലം സത്യഭാമ, കലാമണ്ഡലം കല്യാണിക്കുട്ടി, രാധാ മാരാർ എന്നിവരുടെ ശിഷ്യയായി മോഹിനിയാട്ടം പരിശീലിച്ചു.

ന്യൂഡെൽഹിയിലെത്തിയ ഭാരതി ശിവജി മോഹിനിയാട്ടം പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള 'സെന്റർ ഫോർ മോഹിനിയാട്ടം' എന്ന സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു. മകളും ശിഷ്യയുമായ വിജയലക്ഷ്മിക്കൊപ്പം മോഹിനിയാട്ടത്തിൽ നവീന ആശയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി.

1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ *ആർട്ട് ഓഫ് മോഹിനിയാട്ടം* എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സഹരചയിതാവാണ് ഭാരതി ശിവജി. മോഹിനിയാട്ടത്തെ സംബന്ധിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൊന്നാണിത്‌. മകൾ വിജയലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഭാരതി ശിവജി രചിച്ച *മോഹിനിയാട്ടം* എന്ന ഗ്രന്ഥം പുറത്തിറങ്ങിയത് 2003-ലാണ്. ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമായി ധാരാളം വേദികളിൽ ഭാരതി ശിവജി മോഹിനിയാട്ടം അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാജ്യത്തും വിദേശത്തുമായി നിരവധി ശിഷ്യരെ മോഹിനിയാട്ടം അഭ്യസിപ്പിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.. 2011 ജൂലൈ 9-ന് ലോസ് ഏഞ്ചലസിലെ റെയ്ലി തീയറ്ററിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച *ബിയോണ്ട് ഗ്രേസ്* എന്ന ഡോക്യുമെന്ററിയിൽ ഭാരതി ശിവജിയും വിജയലക്ഷ്മിയും മോഹിനിയാട്ടത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.

## ബഹുമതികൾ

* കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം - 1999-2000.
* പത്മശ്രീ - 2004.
* സാഹിത്യ കലാ പരിഷത് സമ്മാനം
* കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ മെമ്മോറിയൽ ട്രസ്റ്റിന്റെ *ലാസ്യ ലക്ഷ്മി* ബഹുമതി.
* ചെന്നൈയിലെ കൃഷ്ണ ഗാനസഭയുടെ *നൃത്ത്യ ചൂഡാമണി* ബഹുമതി.
* കേരള സർക്കാരിനു കീഴിലുള്ള വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിന്റെ നിശാഗന്ധി പുരസ്കാരം - 2017 .

## അവലംബം

## കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്

* Bharati Shivaji, Avinash Pasricha (1986). *Art of Mohiniyattam*. Lancer, India. p. 107. ISBN 978-8170620037.
* Bharati Shivaji, Vijayalakshmi (2003). *Mohiniyattam*. Wisdom Tree. ISBN 9788186685365.
* Bharati Shivaji (2 September 2014). *A tete a tete with Mohiniyattam exponent Bharati Shivaji*. Interview with Supriya Rajan. Sree Sankara School of Dance, Kalady, Kerala.

## പുറംകണ്ണികൾ

* ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന് Bharati Shivaji
* "National dance fest : Bharati Shivaji (Mohiniyattam)". *YouTube video*. Kutcheri Buzz. 19 October 2012. Retrieved November 25, 2015.
* "Geeta-Govinda Sopan (Mohiniyattam) performance by Padmashri Bharati Shivaji". *YouTube video*. Konchhok. 21 February 2013. Retrieved November 25, 2015.
* "Bharati Shivaji and Dance Troupe". National Geographic. 2015. Archived from the original on 2010-02-17. Retrieved November 25, 2015.