Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ујгури

Традиционален ујгурски стил на облекување.
**Ујгурите** се туркиски народ кој претежно живее во Кина. Повеќе од Ујгурите се со исламска вероисповед и го зборуваат ујгурскиот јазик. Вкупниот број на Ујгурите е околу 9 000 000 од кои скоро сите живеат во Кина.
# Октомври

* јануари
* февруари
* март
* април
* мај
* јуни
* јули
* август
* септември
* октомври
* ноември
* декември

Октомври, од молитвеникот на војводата од Бери, 15 век
**Октомври** или **листопад** — десеттиот месец во годината според грегоријанскиот календар и еден од седумте месеци според овој календар што имаат 31 ден.

## Октомври како тема во уметноста и во популарната култура

* „Октомври“ (англиски: *October*) — поема на американската поетеса Луис Глик (*Louise Glück*).
* „Октомвриско утро“ (хрватски: *Listopadsko jutro*) — песна на хрватскиот писател Мирослав Крлежа.
* „Октомври“ — песна на македонскиот поет Живко Николовски.
* „19 октомври“ — песна на рускиот поет Александар Пушкин.
* „Октомври“ (англиски: *October*) — музички албум на ирската рок-група Ју Ту (*U2*) од 1981 година.

## Наводи
# Проституција

Проститутка, 1890
**Проституција** претставува дејност или пракса на ангажирање во сексуална активност во замена за одреден надомест во пари или во производи. Проституцијата се опишува како *сексуални услуги* или *комерцијален секс*, а колоквијално се нарекува *курвање*. Исто така, таа се опишува со примена на еуфемизмот „најстариот занает“. Лицето кое се занимава со проституција се нарекува **проститутка** или сексуален работник (работничка), а колоквијалниот израз е „курва“.

## Проституцијата како мотив во уметноста и во популарната култура

### Проституцијата како мотив во книжевноста

* „Петтиот војник“ (српски: *Пети војник*) — расказ на српскиот писател Мирослав Јосиќ Вишњиќ.
* „Госпоѓицата Фифи“ (француски: *Mademoiselle Fifi*) — расказ на францускиот писател Ги де Мопасан од 1882 година.
* „Топка маст“ (француски: *Boule de suif*) — расказ на Ги де Мопасан од 1880 година.
* „Пристаниште“ — расказ на Ги де Мопасан.
* „Тељеовата куќа“ (француски: *La Maison Tellier*) — расказ на Ги де Мопасан од 1881 година.
* „Средишница“ — расказ на рускиот писател Виктор Пелевин од 1991 година.

### Проституцијата како мотив во популарната музика

* „Средовечна курва“ (англиски: *Middle-aged Whore*) — песна на американската хардкор-панк група *Adrenalin O.D.*.
* „Божиќна честитка од една курва во Минеаполис“ (англиски: *Christmas Card From A Hooker In Minneapolis*) — песна на американскиот музичар Том Вејтс (*Tom Waits*) од 1978 година.
* „Роксен“ (англиски: *Roxanne*) — песна на британската рок-група Полис (*The Police*) од 1978 година.
* „Барокен бордел“ (англиски: *Baroque Bordello*) — песна на британската рок-група Стренглерс (*The Stranglers*) од 1979 година.
* „Курви“ (англиски: *Whores*) — песна на американската рок-група Џејнс адикшн (*Janes Addiction*) од 1987 година.

## Наводи
# Синоним

Список на синоними во клинесто писмо на глинена плочка, од неоасирскиот период.
**Синоним** (од стгрч. syn 'συν' — сличен, сроден и onoma 'όνομα' — име) или **истозначник** — еден од различни зборови со слично или истоветно значење. Пример за синоними се зборовите *куче* и *пес*, *паметен* и *интелигентен* и слично. Синонимите можат да бидат разни видови зборови (пр. глаголи, придавки, заменки, именки и сл.) сè додека и двата збора се од ист вид. Исклучок се случаите кога имаме глагол со глаголска придавка или обратно, придавка со глаголска придавка.

Всушност, синонимноста меѓу зборовите настанува кога ќе им се совпадне основното или пренесеното значење. Еден збор може да има два синоними, во зависност од контекстот во кој се употребува. Заклучок од ова е дека многу се ретки случаиите кога имаме два синоними со потполно исто значење.

За разлика од синонимите во други области, синонимот во систематиката не е истоветен на другото име, бидејќи во таксономијата тие не се еднакви и имаат поинаков статус. Секој таксон може да има само по едно име што важи за исправно (согласно номенклатурен правилник). Синонимот е најчесто врзан за поинаков пристап во класификацијата и со тоа, поинаква положба во системот.

## Поврзано

* Синоним (таксономија)
* Хомоним
* Хомофон
* Антоним

## Наводи
# Воздух

Сината светлина повеќе е распрскана во гасови кои ја сочинуваат Земјината атмосфера од светлина на други бранови должини, што и дава на Земјата синовиден прстен кога се гледа од вселената.
Состав на воздухот
Опит колку кислород има во воздухот.
**Воздухот** — гасовита материја составена претежно од азот (78%), кислород (21%); останатиот 1% го сочинуваат материи како јаглерод диоксид, водород, хелиум, водена пареа и други. Воздухот е неопходен за опстанок на животот на Земјата. Најважен елемент на воздухот за одржување на животот на Земјата е кислородот. Него го користат и растенијата и животните. Животните и човекот не можат да издржат без воздух повеќе од неколку минути. Растенијата, низ процесот фотосинтеза, се најголеми производители на кислород. Водните алги и фитопланктоните се исто така производители на кислород, но со помал интензитет. Уништувањето на шумите и загадувањето на воздухот и водите се фактори кои ја зголемуваат опасноста од намалување на кислородот.

## Воздухот како тема во уметноста и во популарната култура

### Воздухот како тема во книжевноста

* „Воздухот на водата“ - поетска збирка на францускиот писател Андре Бретон од 1934 година.
* „Пофалба на воздухот“ - песна на српскиот поет Бранко Миљковиќ.

### Воздухот како тема во музиката

* „Од воздухот“ (*From the Air*) - песна на американската музичарка Лори Андерсон од 1982 година.
* „Вечерва во воздухот“ (*In the air tonight*) - песна на британскиот пејач „Фил Колинс“ (*Phil Collins*) од 1981 година.
* „Воздухот што го дишам“ (*The air that I breathe*) - песна на англиската група The Hollies од 1974 година.
* „Воздух“ (*Air*) - песна на американската група „Токинг хедс“ (*Talking Heads*) од 1979 година.
* „Тенкиот воздух“ (*The Thin Air*) - песна на британската рок-група „Магазин“ (*Magazine*) од 1979 година.
* „Горе во воздухот“ (*Up In The Air*) - песна на американската рок-група „Хускер Ду“ (*Hüsker Dü*) од 1987 година.

## Наводи
# Том Вејтс

| Том Вејтс |
| --- |
| Податотека:Tom Waits.jpg |
| Основни податоци |
| Родено име | Томас Алан Вејтс |
| Роден(а) | 7 декември 1949

  Калифорнија, САД |
| Жанр(ови) | Рок Блуз Џез Фолк |
| Занимање/ња | Кантавтор Композитор Музичар Глумец |
| Инструменти | оргули, гитара, пијано, хармониум, вокали |
| Продукциска куќа/ќи | Asylum Anti- Records Island Records |
| Мрежно место | Официјална страница |

Tom Waits
**Томас Алан Вејтс** (роден на 7 декември 1949) е американски пејач-текстописец, композитор и актер. Вејтс поседува специфичен глас, еднаш опишан од страна на еден критичар „како да е наводенет во сад со бурбон, оставен да виси неколку месеци во пушална и потоа изнесен надвор и неколкупати прегазен со автомобил“. Преку неговиот препознатлив рев, преку инкорпорирањето на раниот рок со музички стилови од типот на блуз, џез и водвиљ, како и преку постојаната тенденција кон експериментирање и желба за кокетирање со индустриската музика, Вејтс има изградено една потполно оригинална и дистинктивна музичка персона. Има работено како композитор и на филмска музика, а исто така и на музичката подлога на низа мјузикли. Во неколку филмови се појавува и како глумец, а од улогите особено се издвојуваат оние во *Кралот Рибар* и *Дракула*. Номиниран е за оскар за работата на саундтракот.

Потполно лирични, песните на Вејтс се склони кон прикажување на атмосферични портрети на бизарни, злокобни ликови и места, иако има афинитет и кон доста поконвенционални балади. Има култен статус и огромно влијание врз многу текстописци, макар што многу ретко се емитува на радио и уште поретко неговите песни се пропратени со спотови. Токму поради ова, голем дел од неговите песни, на пошироката јавност ѝ се познати преку нивните кавер верзии направени од некои други музичари — на пример "Jersey Girl" која ја изведува Брус Спрингстин, "Downtown Train" која е хит на Род Стјуарт и "Ol' '55" свирена од Иглс. Во едно интервју од 2005 година, и Боб Зегер ќе рече дека музиката на Том Вејтс била инспирација за низа негови песни. Иако во САД албумите на Вејтс се среќаваат со различен и не секогаш забележителен успех, често постигнуваат златен тираж во многу европски земји. Номиниран е за многу важни награди; има и добиено Греми награди за два свои албуми.

Моментално живее во Калифорнија со својата жена - која често ја нарекува своја муза - и нивните три деца.

## Наводи

## Надворешни врски

 Викицитат има збирка цитати поврзани со: Том Вејтс Официјална страница. Архивирано на 19 октомври 2011 г.
* Tom Waits Library (страница на обожаватели).
* Том Вејтс на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)

* Страница во чест на Том Вејтс.
# Јужен Океан

|  **Океани** |
| --- |
| * Атлантски
* Индиски
* Јужен
* Северноледен
* Тихи
 |

**Јужен Океан**, познати уште како **Голем Јужен Океан**, **Антарктички Океан**, **Јужен Поларен Океан** или **Јужен Леден Океан**, е океан што е раcположен северно од Антарктикот и јужно од 60° ЈГШ. Овој океан е четврти по голема со 20.327.000 км2.

## Природни ресурси

* Нафта
* Питка вода
* Песок
* Чакал
# Мехмед-паша Соколовиќ

| Мехмед-паша Соколовиќ |
| --- |
|  |
| Голем везир на Османлиското Царство |
| **На должноста** 1565–1579 |
| Султан | Сулејман I Селим II Мурат III |
| Претходник | Семиз Али-паша |
| Наследник | Шемси Ахмед-паша |
| Лични податоци |
| Роден(а) | 1506 Рудо, Босна,  Османлиско Царство (денес во Република Српска) |
| Починал(а) | 11 октомври 1579 (72-73) Цариград,  Османлиско Царство |
| Образование | Ендерун |
| Професија | морски капетан |
| Вероисповед | православие (подоцна ислам) |
| Воена служба |
| Припадност |  Османлиско Царство |
| Род | Јаничар Отоманска морнарица |
| Траење | 1541-1579 |
| Битки/војни | Отоманско-венецијанска војна (1463–1479) Отоманско-унгарски војни Отоманско-хрватски војни |

**Мехмед-паша Соколовиќ** (турски: *Sokollu Mehmet Paşa*; околу 1505 — 11 октомври 1579) — голем везир на Османлиското Царство во периодот од 1565 до 1579 година.

## Животопис

Мехмед е роден во *Соколовиќи* во близина на денешно Рудо од српски родители. Тој потекнувал од скромно овчарско семејство а неговото презиме било добиено според местото на неговото раѓање. Неговото родено име било Бајица а неговиот татко се викал Димитрије. Тој имал двајца браќа и една сестра, како и најмалку еден чичко. Во 1516 година по османлиската експедиција за зимање на деца како дел од девширме бил соберен и идниот визер.

Тој го прифатил името Мехмед и најпрвин престојувал во Едрене а подоцна во Цариград каде го добил своето образование во Топкапи-сарај. Во март 1535 година Мехмед бил испратен во Багдад заедно со Искендер Челебија. По погубувањето на Искендер тој се вратил во престолнината. Зборувал турски, српскохрватски, персиски, арапски, италијански и латински.

Мехмед учествувал во Мохачката битка во 1526 година и во опсадата на Виена. Во 1546 година на Хајредин Барбароса загинал, а Мехмед бил назначен за негов наследник. Со таа улога бил во поморската експедиција во денешна Либија. За време на неговата петгодишна кариера на оваа позиција, Мехмед-паша значително ја подобрил османлиската флота.

Во 1551 година станал берлејбеј на Румелија со седиште во Софија. Во јуни 1565 година е назначен од султан Сулејман I (1520-1566) за голем везир, а при управувањето на неговиот син Селим II (1566-1574) власта во целина била управувана од него бидејќи султанот не се грижел за ова. Се оженил со Есмихан султан, ќерка на султанот Селим II.

Селим II починал на 12 декември 1574 година а неговиот син станал султан Мурат III (1574-1595), кој исто така не пројавил интерес за државните дела, но за разлика од својот татко тој немал таква доверба кон Соколовиќ, чие влијание и власт започнале да слабеат, иако ја задржил функцијата на голем везир.

На 11 октомври 1579 година во Цариград големиот везир бил нападнат од дервиш и убиен.

## Наводи

| Политички функции
 |
| --- |
| Претходник **Семиз Али-паша** | **Голем везир на Османлиското Царство** 28 јуни 1565 – 11 октомври 1579 | Наследник **Шемси Ахмед-паша** |
# Боливар (сојузна држава во Венецуела)

| Боливар ' |
| --- |
| Сојузна држава |
|  |
| Национален парк „Канајма “ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Знаме | Грб |

 |
| Гесло: нема |
| Химна: Химна на Боливар |
|  Местоположба во Венецуела |
| Земја |  Венецуела |
| Создадена | 1901 |
| Главен град | Боливар |
| Управа |
|  • Управник | Франсиско Ранхел (2004–2008) |
| Површина |
|  • Вкупна | 238,000 км2 (92,000 ми2) |
| Ранг | 1-ва |
|   | &1000000000000002623999926,24% од земјата |
| Население (2007 est.) |
|  • Вкупно | 1,534,800 |
|  • Ранг | 7-ма |
|   | &100000000000000058700005,87% од земјата |
| Час. појас | UTC-04:30 |
| ISO 3166 | VE-F |
| Државно дрво | Сарапија (*Diphysa punctata*) |
| Мреж. место | e-bolivar.gob.ve |

**Боливар** (шпански: *Estado Bolívar*), е една од 23-те сојузни држави на Венецуела.

Главен град е Боливар.

Боливар има повшина од 238.000 км2, а во 2007 имал 1.534.800 жители.

## Интересни места

Ангелски Водопад
* Канаима - национален парк
* Ангелски Водопад
* Рораима - планина
* Ла Гран Сабана - планина
* Сарисарињама - планина
* Каванајен
* Санта Елена де Уаирен - град

## Општини

Поглед на главниот град Боливар
1. Карони (Гвајана)
2. кедењо (Каисара дел Ориноко)
3. Ел Калао (Ел Калао)
4. Гран Сабана (Санта Елена де Уиарен)
5. Ерес (Боливар)
6. Падре Педро Чиен (Ел Палмар)
7. Пиар (Упата)
8. Раул Леони (Пијар)
9. Роскио (Гвасипати)
10. Сифонтес (Тумеремо)
11. Сукре (Марипа)

## Поврзано

* Сојузни држави во Венецуела
# Плоштина

Површините на овој квадрат и овој круг се исти.
**Плоштина** е величина која ја изразува површината на некој предмет.

## Во математиката

### Единици

Единици мерки за плоштина се:

квадратен метар = изведена СИ-единица
ар = 100 квадратни метри
хектар = 10.000 квадратни метри
квадратен километар = 1.000.000 квадратни метри
квадратен мегаметар = 1012 квадратни метри
Британски единици дефинирани по метарот:

квадратна стапка = 0,09290304 квадратни метри
квадратен јард = 9 квадратни стапки = 0,83612736 квадратни метри
квадратна прачка = 30,25 квадратни јарди = 25,2928526 квадратни метри
акр = 160 квадратни прачки или 43,560 квадратни стапки = 4046,8564224 квадратни метри
квадратна милја = 640 акри = 2,5899881103 квадратни километри
Старите европски мерки за плоштина/површина сѐ уште се користат за некои лични работи (како огласи за продажба на земја)

квадратен фат = 3,34450944 квадратни метри
катастерски месечев акр = 1600? квадратни фата = 5755 квадратни метри
### Корисни формули

| Најчести равенки за плоштина |
| --- |
| Облик | Равенка | Променливи |
| Квадрат и правоаголник |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 се страните на квадратот односно правоаголникот
(ширина и висина). |
| Триаголник |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 се основата односно висината. |
| Кружница |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_12  | r е полупречникот на кружницата. |
| Елипса |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_14  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 се голема полуоска и мала полуоска. |
| Сфера |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 , или WIKINIUM\_MATH\_PH\_22  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 е полупречникот на сферата, односно WIKINIUM\_MATH\_PH\_26 е пречникот на сферата. |
| Трапез |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_28  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_30 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_32 се основите (паралелни страни), а WIKINIUM\_MATH\_PH\_34 е всината (растојанието помеѓу паралелните основи). |
| Цилиндар |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_36  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_38 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_40 се полупречникот, односно висината. |
| Бочна плоштина на цилиндар |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_42  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_44 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_46 се полупречникот односно висината. |
| Конус |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_48  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_50 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_52 се полупречникот, односно апотемата. |
| Бочна плоштина на конус |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_54  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_56 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_58 се полупречникот, односно апотемата. |
| Кружен отсечок |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_60  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_62 и WIKINIUM\_MATH\_PH\_64 се полупречникот и аголот (во радијани).
 |

## Поврзано

* Зафатнина
* Мера (математика)
* Величински редови (површина) — список на плоштини по големина

## Надворешни врски

* Претворање на плоштина (англиски)
# Биг-Жаргал

Биг-Жаргал |  |
| Автор | Виктор Иго |
| Изворен наслов | *Bug-Jargal* |
| Земја | Франција |
| Јазик | Француски |
| Издадена | 1826 |
| Страници | 211 |

Биг-Жаргал е новела на францускиот писател Виктор Иго, објавена во 1826 г. Тоа е преработена верзија од истоимен расказ објавен во списанието на братот од Иго „Литературен Кустос (*Le Conservateur littéraire)* во 1820 година. Романот е за дружбата меѓу еден роб кој бил африкански принц и францускиот офицер Леополд Д'Оверни за време на Хаитската револуција.

Хуго подоцна тврдел дека приказната била дел од соработка именувана како *Contes sous la Tente* (*Приказни под шатор*), напишана за две недели во 1818 г. (на шеснаесетгодишна возраст). Сепак, ракописот датира од април 1819 г.

## Содржина

Дејствието на Биг-Жаргал започнува неколку недели пред револуцијата на Хаити, кога Тусен Лувертир се бори против колонијалниот режим. Д'Оверни, внук на аристократ кој поседува многу робови, е свршен со Мари. Робот Пјеро, е заљубен во Мари, но не може ништо да направи поради расните и културни пречки меѓу нив. Пјеро ја спасува Мари од крокодил, но ќе го фрлат во зандана зошто застанал во одбрана на друг роб и го заштитил од бесот на неговиот сопственик. Таму се спријателува со Д'Оверни, а пред самата револуцијата, Пјеро ги предупредува свршениците да заминат од островот. И покрај предупредувањето тие решаваат да останат, а на денот на свадбата почнува робовската револуција. Белите земјопоседници го гледаат брзото и насилно распаѓање на нивното општество. Пјеро ја спасува Мари од напад на робови и заедно бегаат, но Д'Оверни мисли дека Пјеро ја киднапирал неговата сопруга. Додека ги бара лута во мрачна пештера. Таму е заробен од насилниот и озлогласен водач на робовите Бјасу. Во пештерата, ослободените робови ги принудуваат своите бели затвореници да се убиваат меѓусебно ако сакаат да останат живи. Пјеро доаѓа за да го спаси Д'Оверни, кој дознава дека Пјеро е всушност Биг-Жаргал, мистериозниот водач на робовите. Пјеро го води кај неговата сопруга и умира штитејќи ги своите пријатели.

## Наводи

* Макс Бах, „Интересот на Хуго за општествените проблеми“, *Модерни јазични белешки*, јануари 1957 година, бр. 72 (1), стр. 47–48.
* Паскале Гајтет, „Хибридни суштества, хибридна политика, во „Буг-Јаргал“ и „Le Dernier jour d'un condamné“ на Хуго“, *Француски студии на деветнаесеттиот век*, пролет-лето 1997, бр. 25 (3-4), стр. 251–265.
# 1800-ти

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| < 1790-ти | 1800-ти | 1810-ти > |
| 1800 | 1801 | 1802 | 1803 | 1804 | 1805 | 1806 | 1807 | 1808 | 1809 |
|  |

## Настани

### Настани во Македонија

### Настани во светот

* 1800 — Наполеон Бонапарт на чело на француската војска ги победил австриските трупи кај италијанското село Маренго и повторно ја освоил Италија.
* 1800 — Малта била освоена од Велика Британија.
* 1801 — Кралството Велика Британија и Кралството Ирска се обединиле во Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска.
* 1802 — Вест Поинт, познатата воена академија на САД е отворена во истоимениот град во државата Њујорк.
* 1803 — САД ја удвоиле својата површина со купување на Луизијана од Наполеон Бонапарт.
* 1803 — започнале Наполеоновите војни кои ќе траат сè до 1815 година.
* 1804 — Хаити изборил независност од Франција
* 1804 — Франц Јосиф станал првиот цар на Австриското Царство.
* 1804 — Наполеон Бонапарт се крунисал за цар на Франција како Наполеон I.
* 1804 — започнало Првото српско востание.
* 1805 — француско-шпанската флота била поразена од Британците во Битката кај Трафалгар.
* 1805 — Наполеон Бонапарт крунусан за цар на Италија во Миланската катедрала.
* 1805 — Наполеон Бонапарт ги победил руските и австриските трупи кај Аустерлиц (место кај Брно, во Чешка). Француската војска (околу 73.000 војници) ги поразила сојузничките сили на Русија (околу 70.000 војници) и на Австрија (околу 15.000 војници). Австрискиот цар Франц II утредента склучил примирје со Наполеон. Аустерлиц подоцна станал поим за брза победа.
* 1806 — со одлуката на Луневилскиот мир престанало да постои Светото Римско Царство.
* 1806 — Француската војска влегла во Дубровник.
* 1806 — Велика Британија го окупирала ’Ртот на Добра Надеж.
* 1806 — По големата победа над Прусија, Наполеон Бонапарт триумфално влегол во Берлин.
* 1807 — Потпишан договор помеѓу Наполеон Бонапарт и Карлос IV за поделба на Португалија.
* 1807 — Обединетото Кралство на Велика Британија и Ирска ја прогласило трговијата со робје за незаконска.
* 1807 — Првиот американски пароброд, изработен од Роберт Фултон, тргнува на првото комерцијално поморско патување во светот.
* 1807 — Британската морнарица го бомбардирала Копенхаген со огнени бомби и фосфорни ракети за да го спречи предавањето на Данска на флотата на Наполеон Бонапарт.
* 1808 — започнала Војната за шпанска независност.
* 1808 — укината Дубровничката Република.
* 1808 — Лудвиг ван Бетовен ја одржал премиерата на својата Петта симфонија во Виена
* 1809 — завршила Финската војна, после која Русија од Шведска ја презела Финска.
* 1809 — Наполеон Бонапарт го расформирал Тевтонскиот ред.

## Личности

* ...

## Откритија

* 1801 — Јохан Вилхелм Ритер го открил ултравиолетовото зрачење.
* 1801 – откриен астероидот Церера кој во 2006 година е преквалификуван во планета.
* 1802 – откриен астероидот Палада.
* 1804 – откриен астероидот Јунона.
* 1804 – од опиумот бил издвоен морфиумот.
* 1807 – откриен астероидот Веста.