# Омејадски Калифат

| Омејадски Калифат*ٱلْخِلَافَة ٱلْأُمَوِيَّة*  (арапски) |
| --- |
| 661–750 |
|

Знаме |
| Омејадскиот Калифат во 750 година |
| Статус | Царство |
| Главен град | * Дамаск (661–744)
* Харан (744–750)
 |
| Говорени јазици | **официјален:** Класичен арапски **Официјално во одредени региони до 700:** коптски, грчки, латински, персиски **Останати јазици:** арамејски, туркиски, берберски, ерменски, мозарапски, синдски, грузиски, пракрит, курдски |
| Вероисповед  | Ислам |
| Уредување | Наследен калифат |
| калиф |   |
|  |
| • 661–680  | Муавија I (прв) |
| • 744–750  | Марван II (last) |
|  |
| Историја |   |
|  |
| • Договор Хасан-Муавија  | 661 |
| • Абасидска Револуција  | 750 |
|  |
| Површина |
| 720 | 11.100.000 km2 (4,300,000 sq mi) |
| Валута | * Динар (златник)
* Дирхам (сребреник)
* Фалс (бакарна монета)
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Претходници** | **Наследници** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Праведен Калифат |
|  | Византија |
|  | Визиготско Кралство |
|  | Африкански Егзархат |
|  | Кралство Орес |
|  | Кралство Алтава |
|  | Брахамска династија на Синд |
|  | Ефталитско Царство |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Абасидски Калифат |  |
| Кордопски Емират |  |
| Баргавата |  |
| Некорски Емират |  |
| Тлемсенски Емират |  |
| Бавандска династија |  |

 |

 |

**Омајадскиот Калифат** (661–750 н.е.) — вториот калифат основан по смртта на исламскиот пророк Мухамед. Калифатот бил управуван од династијата Омајади (арап. **ٱلْأُمَوِيُّون** , *ал-Умавјун*, или بَنُو أُمَيَّة , *Banū ʾUmayya*, „Синови на Омаја“). Осман ибн Афан (р. 644–656), третиот од праведните калифи, исто така бил член на кланот. Семејството воспоставило династичко наследно владеење со Муавија ибн Аби Суфијан, долгогодишен гувернер на Голема Сирија, кој станал калиф по крајот на Првата Фитна во 661 година. По смртта на Муавија во 680 година, судирите околу наследувањето резултирале со Втората Фитна, и моќта на крајот паднала на Марван I, од друга гранка на кланот. Сирија потоа останала главна база на моќ на Омајадите, со Дамаск како нивен главен град.

Омајадите продолжиле со муслиманските освојувања, освојувајќи ги Ифрикија, Трансоксијана, Синд, Магреб и Хиспанија (Ел-Андалус). Во својот најголем обем, калифатот на Омајадите опфаќал 11.100.000 км2, што ја прави една од најголемите царства во историјата по површина. Династијата била соборена од Абасидите во 750 година. Преживеаните од династијата се сместиле во Кордоба, која, во форма на емират, а потоа и калифат, станал светски центар на науката, медицината, филозофијата и изумите за време на исламското златно доба.

Омајадскиот калифат владеел со огромно мултиетничко и мултикултурно население. На христијаните, кои сè уште сочинувале мнозинство од населението на калифатот, и на евреите им било дозволено да практикуваат сопствена религија, но морале да плаќаат џизија ( данок) од кој муслиманите биле ослободени. Од муслиманите се барало да го платат данокот на зекат, кој бил експлицитно наменет за различни програми за благосостојба во корист на муслиманите или преобратените муслимани. За време на раните омајадски калифи, истакнати позиции имале христијаните, од кои некои припаѓале на семејства кои им служеле на Византијците. Вработувањето на христијаните било дел од пошироката политика на религиозно сместување што било неопходно поради присуството на големо христијанско население во освоените провинции, како во Сирија. Оваа политика, исто така, ја зголемило популарноста на Муавија и ја зацврстила Сирија како негова база на моќ. Периодот на Омајадите често се смета за формативен период во исламската уметност.

## Историја

### Потекло

#### Рано влијание

За време на предисламскиот период, Омајадите или „Бану Умаја“ биле водечки клан на племето Курајш во Мека . До крајот на 6 век, Омајадите доминирале во сè попросперитетните трговски мрежи на Курајшите со Сирија и развиле економски и воени сојузи со номадските арапски племиња кои ги контролирале северните и централните арапски пустински пространства, овозможувајќи му на кланот одреден степен на политичка моќ во регионот. Омајадите под водство на Абу Суфјан ибн Харб биле главните водачи на меканското противење на исламскиот пророк Мухамед, но откако овој ја зазел Мека во 630 година, Абу Суфијан и Курејшите го прифатиле исламот. За да ги помири своите влијателни курејшитски племиња, Мухамед им дал на своите поранешни противници, вклучувајќи го и Абу Суфјан, удел во новиот поредок. Абу Суфијан и Омајадите се преселиле во Медина, политичкиот центар на исламот, за да го задржат новооткриеното политичко влијание во зародишната муслиманска заедница.

Смртта на Мухамед во 632 година го оставило отворено прашањето за наследство на раководството на муслиманската заедница. Водачите на Ансарите, домородците на Медина кои му обезбедиле на Мухамед безбедно засолниште по неговото емигрирање од Мека во 622 година, разговарале за испраќање на нивниот сопствен кандидат поради загриженост дека Мухаџируните, раните следбеници на Мухамед и колегите емигранти од Мека, ќе се здружат со нивните соплеменски членови од поранешната курејшитска елита и ќе ја преземаат контролата врз муслиманската држава. Мухаџируните му дале верност на еден од нивните, раниот, постар придружник на Мухамед, Абу Бакр (вл. 632–634), и ставиле крај на ансаритските размислувања. Абу Бакр бил сметан за прифатлив од ансарите и курејшитската елита и бил признат како калиф (водач на муслиманската заедница). Тој им покажал наклоност на Омајадите со доделување командни улоги во муслиманското освојување на Сирија. Еден од назначените бил Језид, син на Абу Суфијан, кој поседувал имот и одржувал трговски мрежи во Сирија.

Наследникот на Абу Бакр, Омар ( вл. 634–644) го ограничил влијанието на курејшитската елита во корист на претходните поддржувачи на Мухамед во администрацијата и војската, но сепак дозволил растечкото упориште на синовите на Абу Суфијан во Сирија, која била целосно освоена во 638 година. Кога командантот на провинцијата Абу Убајда ибн ал-Џарах починал во 639 година, тој го назначил Јазид за гувернер на сириските области Дамаск, Палестина и Јордан. Језид починал набргу потоа и Омар го назначил својот брат Муавија на негово место. Исклучителниот третман на Омар кон синовите на Абу Суфијан можеби произлегло од неговата почит кон семејството, нивниот растечки сојуз со моќното племе Бану Калб како противтежа на влијателните химаритски доселеници во Хомс кои се сметале себеси за рамноправни со Курајшите во благородништвото или недостатокот на соодветен кандидат во тоа време, особено во услови на чума на Амвас која веќе ги убило Абу Убајда и Језид. Под раководство на Муавија, Сирија останала домашно мирна, организирана и добро бранета од нејзините поранешни византиски владетели.

#### Калифат на Осман

 Карта на исламска Сирија ( *Билад ал-Шам*), метропола на Омајадскиот калифат. Основачот на Омајадскиот калифат, Муавија I, првично бил гувернер на *џундите* (воените области) на Дамаск (*Димашк*) и Јордан (*ал-Урдун*) во 639 година пред да добие власт над останатите сириски *јунди* за време на калифатот Осман (644–656), член на семејството Омејади
Наследникот на Омар, Утман ибн Афан, бил богат Омејад и рано преобратен муслиман со брачни врски со Мухамед. Тој бил избран од советот *на шура*, составен од братучедот на Мухамед, Али, ал-Зубејр ибн ал-Авам, Талха ибн Убејд Алах, Сад ибн Аби Вакас и Абд ал-Рахман ибн Авф, кои сите биле блиски, раните придружници на Мухамед и припаѓале на Курајшите. Тој бил избран наместо Али затоа што обезбедувал поголема концентрација на државната моќ во рацете на Курајшите, наспроти решеноста на Али да ја распространи моќта меѓу сите муслимански фракции. Уште од почетокот на неговото владеење, Утман покажувал експлицитно фаворизирање кон своите роднини, во целосна спротивност со неговите претходници. Тој ги назначил членовите на неговото семејство за гувернери на регионите сукцесивно освоени под Омер и самиот тој, имено голем дел од Сасанидското Царство, т.е. Ирак и Иран и поранешните византиски територии Сирија и Египет. Во Медина, тој опширно се потпирал на советите на неговите братучеди од Омејадите, браќата ал-Харит и Марван ибн ал-Хакам. Според историчарот Вилферд Маделунг, оваа политика произлегла од „*убедувањето на Осман дека куќата на Умаја, како јадрото на кланот на Курејшите, била единствено квалификувана да владее во името на исламот*“.

Непотизмот на Осман го предизвикало гневот на Ансарите и членовите на *шурата*. Во 645/46 година, тој ја доделил Џезира (Горна Месопотамија) на сирискиот гувернер Муавија и го одобрил барањето на вториот да ги заземе сите земји на византиската круна во Сирија за да им помогне на неговите сили. Тој имал вишок даноци од богатите провинции Куфа и Египет до ризницата во Медина, кои ги користел на негово лично располагање, честопати давајќи им ги средствата и воениот плен на неговите роднини од Омејадите. Освен тоа, профитабилните сасанидски крунски земји во Ирак, кои Омер ги назначил како заедничка сопственост во корист на арапските гарнизонски градови Куфа и Басра, биле претворени во земји на калифалската круна за да се користат по дискреција на Осман. Зголеменото незадоволство против владеењето на Осман во Ирак и Египет и помеѓу Ансарите и Курејшите од Медина кулминирало со опсадата и убиството на калифот во 656 година. Според проценката на историчарот Хју Н. Кенеди, Осман бил убиен поради неговата решеност да ја централизира контролата над владата на калифатот од страна на традиционалната елита на Курајшите, особено неговиот клан Омејади, за кој верувал дека поседува „*искуство и способност*“ да управува, на сметка на интересите, правата и привилегиите на многу рани муслимани.

#### Прва Фитна

По убиството на Осман, Али бил признат како калиф во Медина, иако неговата поддршка потекнувала од Ансарите и Ирачаните, додека најголемиот дел од Курајшите биле претпазливи за неговото владеење. Првиот предизвик за неговиот авторитет дошол од страна на курејшите водачи ал-Зубаир и Талха, кои се спротивставиле на зајакнувањето на Осман на кланот Омејади, но се плашеле дека нивното сопствено влијание и моќта на Курајшите, воопшто, ќе исчезнат под Али. Поддржани од една од сопругите на Мухамед, Ајша, тие се обиделе да соберат поддршка против Али меѓу трупите на Басра, што го натерало калифот да замине во другиот гарнизонски град во Ирак, Куфа, каде што можел подобро да се соочи со своите предизвикувачи. Али ги поразил во Битката кај Басра, во која Ал-Зубаир и Талха биле убиени и Ајша последователно влегла во самонаметната изолација. Суверенитетот на Али потоа бил признат во Басра и Египет и тој го основал Куфа како нов главен град на калифатот.

Иако Али можел релативно лесно да ги замени гувернерите на Осман во Египет и Ирак, Муавија развил цврста база на моќ и ефикасна војска против Византијците од арапските племиња во Сирија. Муавија немал претензии да стане калиф, но бил решен да ја задржи контролата врз Сирија и му се спротивставил на Али во име на одмаздата на неговиот роднина Осман, обвинувајќи го калифот за виновен за неговата смрт. Али и Муавија се бореле до „ќор-сокак“ во Битката кај Сифин во почетокот на 657 година. Али се согласил да го реши проблемот со Муавија со арбитража, иако разговорите не успеале да постигнат решение. Одлуката за арбитража фундаментално ја ослабнала политичката позиција на Али бидејќи тој бил принуден да преговара со Муавија на еднакви услови, додека натерало значителен број од неговите поддржувачи, кои станале познати како Хариџити, да се кренат на бунт. Коалицијата на Али постојано се распаѓала и многу ирачки племенски благородници тајно пребегнале кај Муавија, додека сојузникот на вториот Амр ибн ал-Ас го соборил гувернерот на Али од Египет во јули 658 година Во јули 660 година Муавија бил формално признат како калиф во Ерусалим од неговите сириски племенски сојузници. Али бил убиен од Хариџит во јануари 661 година Неговиот син Хасан го наследил, но абдицирал во замена за компензација по пристигнувањето на Муавија во Ирак со неговата сириска војска летото. Во тој момент, Муавија влегол во Куфа и ја добил верноста од Ирачаните.

### Суфијански период

#### Муавија

 Грчки натпис кој му дава заслуга на Муавија за обновувањето на римските бањи во близина на Тиберија во 663 година, единственото познато епиграфско потврдување за владеењето на Муавија во Сирија
Признавањето на Муавија во Куфа, наречено „*година на обединување на заедницата*“ во муслиманските традиционални извори, генерално се смета за почеток на неговиот калифат. Со неговото доаѓање, политичкиот главен град и калифатската ризница биле префрлени во Дамаск, седиштето на моќта на Муавија. Појавата на Сирија како метропола на Омејадскиот калифат била резултат на дваесетгодишното зацврстување на Муавија во покраината, географската распрострнетост на нејзиното релативно големо арапско население низ провинцијата за разлика од нивното изолирање во гарнизонските градови во другите провинции, и доминација на една племенска конфедерација, Куда предводена од Калб, наспроти широкиот спектар на конкурентски племенски групи во Ирак. Долго воспоставените, поранешни христијански арапски племиња во Сирија, кои биле интегрирани во војската на Византија и нивните кралеви клиенти Гасаниди, биле „*повеќе навикнати на ред и послушност*“ од нивните ирачки колеги, според историчарот Јулиј Велхаузен. Муавија се потпирал на моќниот калбитски поглавар Ибн Бахдал и киндитскиот благородник Шурахбил ибн Симт заедно со курејшите команданти ал Дахак ибн Кајс ал-Фихри и Абд ал-Рахман, синот на истакнатиот генерал Калид ибн ал-Валид., за да се гарантира лојалноста на клучните воени компоненти на Сирија. Муавија ги преокупирал своите основни сириски сили во речиси годишни или двегодишни копнени и поморски напади против Византија, кои им обезбедувале искуство на бојното поле и воен плен, но не обезбедиле постојани територијални придобивки. Кон крајот на неговото владеење калифот склучил триесетгодишно примирје со византискиот цар Константин IV ( вл. 668–685 ), обврзувајќи ги Омејадите да ѝ плаќаат на Византија годишен данок на злато, коњи и робови.

 Омејадска монета во сасанидски стил, кована во Басра во 675/76 година во името на гувернерот на Омејадите, Убејд Алах ибн Зијад. Гувернерството на вториот подоцна го опфатило целиот источен калифат. Неговиот татко Зијад ибн Абихи бил посвоен како полубрат од Муавија I, кој го направил негов практичен заменик над источниот калифат.
Главниот предизвик на Муавија било повторно воспоставување на единството на муслиманската заедница и потврдување на неговиот авторитет и оној на калифатот во провинциите во услови на политичко и социјално распаѓање на Првата Фитна. Останало значително противење на неговото преземање на калифатот и на силната централна влада. Гранизонските градови Куфа и Басра, населени со арапски имигранти и војници кои пристигнале за време на освојувањето на Ирак во 630-640-тите, негодувале за транзицијата на моќта во Сирија. Тие останале поделени, бидејќи двата града се натпреварувале за моќ и влијание во Ирак и неговите источни зависности и останале поделени меѓу арапското племенско благородништво и раните муслимански преобратеници, од кои вторите биле поделени меѓу про- Алидите (лојалисти на Али) и Хариџиите, кои го следеле своето строго толкување на исламот. Калифот применил децентрализиран пристап кон управувањето со Ирак со склучување сојузи со неговото племенско благородништво, како што е лидерот на Куфан ал-Ашат ибн Кејс, и доверувајќи им ја управата на Куфа и Басра на високоискусните членови на племето Такиф. Ал-Мугира ибн Шуба и неговиот штитеник Зијад ибн Абихи (кого Муавија го прогласил како негов полубрат), соодветно. Во замена за признавање на неговата власт, одржувањето на редот и испраќање симболичен дел од даночните приходи на провинцијата до Дамаск, калифот им дозволил на неговите гувернери да владеат со практична независност. По смртта на ал-Мугира во 670 година, Муавија го приврзал Куфа и неговите зависности на гувернерот на Басра, правејќи го Зијад практичен вицекрал над источната половина на калифатот. Потоа, Зијад започнал усогласена кампања за цврсто воспоставување на арапско владеење во огромниот регион Курасан источно од Иран и повторно започнување на муслиманските освојувања во околните области. Не долго по смртта на Зијад, тој бил наследен од неговиот син Убејд Алах ибн Зијад. Во меѓувреме, Амр ибн ал-Ас владеел со Египет од главниот град на провинцијата Фустат како виртуелен партнер на Муавија до неговата смрт во 663 година, по што биле назначени лојални гувернери и покраината станала практичен додаток на Сирија. Под раководство на Муавија, муслиманското освојување на Ифрикија (средна Северна Африка) го започнал командантот Укба ибн Нафи во 670 година, што ја проширило контролата на Омејадите до Визакина (современ јужен Тунис), каде што Укба го основал постојаниот арапски гарнизонски град Каируан.

#### Наследници на Језид I и колапс на суфијанското владеење

Генеалошко дрво на Суфијаните. Имињата во црвено означуваат калифи.
За разлика од Осман, Муавија го ограничил влијанието на неговите роднини Омејади на гувернерот на Медина, каде што обесправената исламска елита, вклучувајќи ги и Омејадите, била сомнителна или непријателска кон неговото владеење. Меѓутоа, во чекор без преседан во исламската политика, Муавија го номинирал својот син, Јазид I, за негов наследник во 676 година, воведувајќи наследно владеење на калифалното наследување и, во пракса, претворајќи ја функцијата калиф во кралство. Актот бил дочекан со неодобрување или противење од страна на Ирачаните и Курајшите со седиште во Хеџаз, вклучувајќи ги и Омејадите, но повеќето биле поткупени или принудени да го прифатат. Језид се качил на престолот по смртта на Муавија во 680 година и речиси веднаш се соочил со предизвик за неговото владеење од страна на куфанските партизани на Али кои го поканиле синот на Али и внукот на Мухамед, Хусеин да организираат бунт против владеењето на Омајадите од Ирак. Армијата мобилизирана од ирачкиот гувернер Ибн Зијад го пресретнала и го убила Хусеин надвор од Куфа во Битката кај Кербала. Иако го спречил активното противење на Јазид во Ирак, убиството на внукот на Мухамед оставило многу муслимани огорчени и значително го зголемило непријателството на Куфан кон Омејадите и сочувството кон семејството на Али.

Следниот голем предизвик за владеењето на Језид произлегло од Хеџаз, каде што Абд Алах ибн ал-Зубајр, син на ал-Зубаир ибн ал-Авам и внук на Абу Бакр, се залагал за *шура* меѓу Курајшите за избор на калифот и ја собрал опозицијата. Омејадите од неговото седиште во најсветото светилиште на исламот, Ќаба во Мека. Ансарите и Курејшите од Медина, исто така, се зафатиле со каузата против Омејадите и во 683 година ги протерале Омејадите од градот. Сириските трупи на Језид ги разбиле Мединанците во Битката кај ал-Хара и последователно ја ограбиле Медина пред да го опсадат Ибн ал-Зубаир во Мека. Сиријците се повлекле по веста за смртта на Језид во 683 година, по што Ибн ал-Зубејр се прогласил себеси за калиф и набргу потоа добил признание во повеќето провинции на калифатот, вклучувајќи ги Ирак и Египет. Во Сирија, Ибн Бахдал го обезбедил наследството на синот на Језид и го назначил за наследник Муавија II, чиј авторитет најверојатно бил ограничен на Дамаск и јужните области на Сирија. Муавија II бил болен од почетокот на неговото пристапување, при што ал-Дахак ги презел практичните должности на неговата функција, и тој починал на почетокот на 684 година без да именува наследник. Неговата смрт го означила крајот на владејачката куќа на Омејадите, суфијани, наречена по таткото на Муавија I, Абу Суфјан.

### Ран марванидски период

#### Марванидска транзиција и крај на Втората Фитна

 Карта на калифатот за време на Втората фитна во ок. 686 . Областа засенчена во црвено ја претставува приближната територија на Омејадите, додека областите засенчени со сина, зелена и жолта соодветно ги претставуваат териториите на калифот со седиште во Мека Абд Алах ибн ал-Зубајр, проалидскиот владетел на Куфа Мухтар ал- Такафи и Хариџиите
Властта на Омејадите за малку ќе пропаднала во нивното сириско упориште по смртта на Муавија II. Ал-Дахак во Дамаск, племињата Кејс во Кинасрин (северна Сирија) и Џазира, Џудам во Палестина и Ансарите и Јужните Арапи од Хомс се одлучиле да го признаат Ибн ал-Зубаир. Марван ибн ал-Хакам, водачот на Омејадите протеран во Сирија од Медина, бил подготвен да му се потчини и на Ибн ал-Зубаир, но бил убеден да ја проследи својата кандидатура за калифат од страна на Ибн Зијад. Вториот бил протеран од Ирак и се трудел да го поддржи владеењето на Омајадите. За време на самитот на про-омејаските сириски племиња, имено Куда и нивните сојузници Киндити, организиран од Ибн Бахдал во стариот главен град на Гасанидите, Џабија, Марван бил избран за калиф во замена за економски привилегии на лојалистичките племиња. Во последователната битка кај Марџ Рахит во август 684 година, Марван ги предводел своите племенски сојузници до одлучувачка победа против многу поголема војска составена од Кајсити предводена од Ал-Дахак, кој бил убиен. Недолго потоа, јужните Арапи од Хомс и Јудам се приклучиле на Куда за да ја формираат племенската конфедерација Јаман. Марџ Рахит довел до долготрајниот судир помеѓу коалициите Кејс и Јаман. Кејовите се прегрупирале во тврдината на реката Еуфрат во Цирцезиум под Зуфар ибн ал-Харит ал-Килаби и се преселиле да се одмаздат за нивните загуби. Иако Марван ја вратил целосната контрола над Сирија во месеците по битката, меѓуплеменските судири ги поткопале темелите на моќта на Омејадите: сириската армија.

Во 685 година, Марван и Ибн Бахдал го протерале гувернерот Зубајрид на Египет и го замениле со синот на Марван Абд ал-Азиз, кој владеел со провинцијата до неговата смрт во 704/05 година. Другиот син, Мухамед, бил назначен да го потисне востанието на Зуфар во Џезира. Марван починал во април 685 година и бил наследен од страна на неговиот најстар син Абд ал-Малик. Иако Ибн Зијад се обидел да ја врати сириската армија на суфијанските калифи, постојаните поделби долж линиите Кајс-Јаман придонееле за масовниот пораз на армијата и смртта на Ибн Зијад од рацете на проалидските сили на Мухтар ал-Такафи од Куфа во Битката кај Хазир во август 686 година Неуспехот ги одложило обидите на Абд ал-Малик повторно да ја воспостави власта на Омејадите во Ирак, додека притисоците од Византија и нападите во Сирија од страна на византиските сојузници Мардаит го принудиле да потпише мировен договор со Византија во 689 година кој значително го зголемил годишниот данок на Омејадите во корист на Византија. За време на неговата опсада на Цирцезиум во 691 година, Абд ал-Малик се помирил со Зуфар и Кејите нудејќи им привилегирани позиции во дворот и војската на Омејадите, сигнализирајќи нова политика на калифот и неговите наследници за да се балансираат интересите на Кејите и Јаман во државата Омејадите. Со својата обединета војска, Абд ал-Малик марширал против Зубајридите во Ирак, откако веќе тајно го обезбедил пребегнувањето на водечките племенски поглавари во покраината и го поразил ирачкиот владетел, братот на Ибн ал-Зубаир, Мусаб, на Битката кај Маскин во 691 година. Потоа, командантот на Омејадите ал-Хаџаџ ибн Јусуф ја опколил Мека и го убил Ибн ал-Зубаир во 692 година, означувајќи го крајот на Втората Фитна и повторното обединување на калифатот под Абд ал-Малик.

#### Домашна консолидација и централизација

Абд ал-Малик вовел независна исламска валута, златен динар, во 693 година, која првично прикажувала човечка фигура, најверојатно калифот, како што е прикажано во оваа монета искована во 695 година. Во 697 година, фигуралните прикази биле заменети само со курански и други исламски натписи
Ирак останал политички нестабилен, а гарнизоните на Куфа и Басра биле исцрпени од војната со бунтовниците Хариџи. Во 694 година Абд ал-Малик ги обединил двата градови како единствена провинција под гувернерот на ал-Хаџаџ, кој го надгледувал задушувањето на бунтовите на Хариџите во Ирак и Иран до 698 година и последователно му била дадена власт над остатокот од источниот калифат. Незадоволството меѓу ирачките трупи кон методите на владеење на Ал-Хаџаџ, особено неговите смртни закани за присилно учество во воените напори и неговите намалувања на нивните стипендии, кулминирале со масовниот ирачки бунт против Омејадите во ок. 700. Водач на бунтовниците бил куфанскиот благородник Ибн ал-Ашат, внук на ал-Ашат ибн Кејс. Ал-Хаџаџ ги поразил бунтовниците на Ибн ал-Аш'ат во Битката кај Дејр ал-Џамаџим во април. Задушувањето на бунтот го означило крајот на ирачката *мукатила* како воена сила и почетокот на сириската воена доминација над Ирак. Ирачките внатрешни поделби и користењето на подисциплинирани сириски сили од страна на Абд ал-Малик и ал-Хаџаџ, го поништиле обидот на Ирачаните да ја вратат моќта во провинцијата.

За да го консолидираат владеењето на Омејадите по Втората Фитна, Марванидите започнале серија мерки за централизација, исламизација и арапизација. За да спречи понатамошни бунтови во Ирак, ал-Хаџаџ основал постојан сириски гарнизон во Васит, сместен помеѓу Куфа и Басра, и воспоставил поригорозна администрација во провинцијата. Моќта потоа потекнувала од сириските воени трупи, кои станале владејачка класа во Ирак, додека ирачкото арапско благородништво, верските научници и *мавали* станале нивни виртуелни поданици. Вишокот од земјоделски богатите земји на Савад бил пренасочен од *мукатилата* во калифалската ризница во Дамаск за да им се исплатат на сириските трупи во Ирак. Системот на воена плата воспоставен од Омер, кој исплаќал стипендии на ветераните од претходните муслимански освојувања и нивните потомци, бил прекинат, а платите биле ограничени на оние кои биле во активна служба. Стариот систем се сметал за хендикеп на извршната власт на Абд ал-Малик и финансиската способност за наградување на лојалистите во армијата. Така, за време на владеењето на Абд ал-Малик била основана професионална армија чии плати произлегувале од даночните приходи.

Во 693 година, византискиот златен *солид* бил заменет во Сирија и Египет со динарот. Првично, новата кованица содржела претстави на калифот како духовен водач на муслиманската заедница и нејзиниот врховен воен командант. Оваа слика се покажала не помалку прифатлива за муслиманската службеност и била заменета во 696 или 697 година со монета без слика, испишана со курански цитати и други муслимански религиозни формули. Во 698/99 година, слични промени биле направени на сребрените дирхами кои биле издавани од страна на муслиманите во поранешните сасанидски персиски земји на источниот калифат. Арапскиот јазик го заменил персискиот како јазик на *диванот* во Ирак во 697 година, грчкиот во сирискиот *диван* во 700 година и грчкиот и коптскиот во египетскиот *диван* во 705/06 година. Арапскиот на крајот станал единствениот официјален јазик на државата на Омејадите, но транзицијата во далечните провинции, како што е Курасан, се случила дури во 740-тите. Иако официјалниот јазик бил променет, бирократите кои зборувале грчки и персиски, кои знаеле арапски, ги задржале своите позиции. Според Гиб, декретите биле „*првиот чекор кон реорганизација и обединување на различните даночни системи во провинциите, а исто така и чекор кон подефинитивно муслиманска администрација*“. Таа претставувала важен дел од мерките за исламизација кои му дале на Омејадскиот калифат „*поидеолошка и програмска боја што претходно му недостигаше*“, според Бланкиншип.

Во 691/92 година, Абд ал-Малик ја завршил Куполата на Карпата во Ерусалим. Веројатно бил наменет како споменик на победата над христијаните што ќе ја разликува единственоста на исламот во заедничкото аврамско опкружување Ерусалим, дом на двете постари аврамски вери, јудаизмот и христијанството. Алтернативен мотив можеби бил да се пренасочи религиозниот фокус на муслиманите во Омејадскиот калифат од Ќаба во Зубајрид Мека (683–692), каде што Омејадите рутински биле осудувани за време на хаџот. Во Дамаск, синот на Абд ал-Малик и наследник ал-Валид I ја конфискувал катедралата Свети Јован Крстител и на нејзино место ја основал Големата џамија како „*симбол на политичката надмоќ и моралниот престиж на исламот*“, според историчарот Никита Елисеф. Забележувајќи ја свесноста на ал-Валид за пропагандната вредност на архитектурата, историчарот Роберт Хиленбранд ја нарекува џамијата во Дамаск „*споменик на победата*“ наменет како „*видлива изјава за муслиманската надмоќ и трајност*“.

#### Обновување на освојувањата

  Муслиманска држава при смртта на Мухамед  Проширување под Праведниот Калифат  Проширување под Омејадскиот Калифат

  Византија  Византиска империја]]

Под Ал-Валид I, Омејадскиот калифат го достигнал својот најголем територијален опсег. Војната со Византијците продолжила под неговиот татко по граѓанската војна, што Омејадите ги поразиле Византијците во Битката кај Севастопол во 692 година следните години. До 705 година, Ерменија била анектирана од калифатот заедно со кнежевствата на Кавкаска Албанија и Иберија, кои заедно станале провинција Арминија. Во 695–698 година командантот Хасан ибн ал-Нуман ал-Гасани ја вратил контролата на Омејадите над Ифрикија откако ги победил Византијците и Берберите таму. Картагина била заробена и уништена во 698 година, сигнализирајќи го „*конечниот, неповратен крај на римската моќ во Африка*“, според Кенеди. Каируан бил цврсто обезбеден како лансирно поле за подоцнежните освојувања, додека пристанишниот град Тунис бил основан и опремен со арсенал по наредба на Абд ал-Малик за да се формира силна арапска флота. Хасан ибн ал-Нуман ја продолжил кампањата против Берберите, победувајќи ги и убивајќи го нивниот водач, кралицата воин ал-Кахина, помеѓу 698 и 703 година. Неговиот наследник во Ифрикија, Муса ибн Нусајр, ги потчинил Берберите од конфедерациите Хавара, Зената и Кутама и напредувал во Магреб (западна Северна Африка), освојувајќи ги Тангер и Сус во 708/09 година. Берберскиот *мавла* на Муса, Тарик ибн Зијад, го нападнал Визиготското Кралство Хиспанија (Пиринејски Полуостров) во 711 година и за пет години бил освоен поголемиот дел од Хиспанија .

 Омејадско ковање монети во Индија, од времето на првиот гувернер на Синд Мухамед ибн Касим. Направено во Јужна Азија „ал-Хинд “ (најверојатно во градот Мултан ), датиран 97 г. (715–6 н.е.): предната кружна легенда *„во името на Алах, го удри овој дирхам во ал-Хинд* *во седмата и деведесеттата година“*.
Ал-Хаџаџ управувал со источната експанзија од Ирак. Неговиот потполковник гувернер на Курасан, Кутајба ибн Муслим, започнал бројни кампањи против Трансоксијана (средна Азија), која била главно непробојна област за претходните муслимански војски, помеѓу 705 и 715 година И покрај оддалеченоста од арапскиот гарнизон. градовите Курасан, неповолниот терен и климата и бројната надмоќ на неговите непријатели, Кутајба, преку неговите упорни напади, го добил предавањето на Бухара во 706–709, Хваразм и Самарканд во 711–712 и Фаргана Тој формирал арапски гарнизони и даночни управи во Самарканд и Бухара и ги уништил нивните зороастриски огнени храмови. Двата града се развиле како идни центри на исламско и арапско учење. Омејадската власт била обезбедена над остатокот од освоената Трансоксијана преку сојузи со локалните владетели, чија моќ останала недопрена. Од 708/09 година, роднината на ал-Хаџаџ, Мухамед ибн ал-Касим ја освоил северозападна Јужна Азија и од оваа нова територија ја основал провинцијата Синд. Огромниот воен плен преземен од освојувањата на Трансоксијана, Синд и Хиспанија биле споредливи со износите натрупани во раните муслимански освојувања за време на владеењето на калифот Омар.

Наследникот на Ал-Валид I, неговиот брат Сулејман (вл. 715–717), ја продолжил милитаристичката политика на неговите претходници, но проширувањето главно запрело за време на неговото владеење. Смртта на ал-Хаџаџ во 714 година и Кутајба во 715 година ги оставило арапските војски во Трансоксијана во неред. Во следните дваесет и пет години, не биле преземени понатамошни освојувања кон исток и Арапите изгубиле територија. Кинеските Танг ги поразиле Арапите во Битката кај Аксу во 717 година, принудувајќи го нивното повлекување во Ташкент . Во меѓувреме, во 716 година, гувернерот на Курасан, Јазид ибн ал-Мухалаб, се обидел да ги освои кнежевствата Јурџан и Табаристан по должината на јужниот касписки брег. Неговите трупи од Курасани и Ирак биле засилени со Сиријци, што го означило нивното прво распоредување во Курасан, но првичните успеси на Арапите биле сменети од локалната иранска коалиција на Фарухан Велики. Потоа, Арапите се повлекле.

 Илустрација од 14 век за опсадата на Цариград
На византискиот фронт, Сулејман го започнал проектот на неговиот претходник да го освои Цариград со зголемена енергија. Неговиот брат Маслама ја опсадил византиската престолнина од земјата, додека Омар ибн Хубајра ал-Фазари започнал поморска кампања против градот. [ Византијците ги уништиле флотите на Омејадите и ја поразиле војската на Маслама, што поттикнало неговото повлекување во Сирија во 718 година. но веќе во 720 година, нападите на Омејадите против Византија повторно започнале. Целта за освојување на Цариград била ефикасно напуштена, а границата меѓу двете царства се стабилизирала по линијата на планините Таур и Анти-Таур, над кои двете страни продолжиле да вршат редовни напади и контра напади во текот на следните векови.

#### Омар II

Спротивно на очекувањата за негов наследник на син или брат, Сулејман го номинирал својот братучед, Омар ибн Абд ал-Азиз (или Омар II), за негов наследник и тој ја презел функцијата во 717 година. По тешките порази на Арапите во офанзивата против Цариград, Омар ги повлекол арапските сили на воените фронтови на калифатот, иако Нарбона во современа Франција била освоена за време на неговото владеење. За да одржи посилен надзор во провинциите, Омар ги отпуштил сите гувернери на неговите претходници, а неговите нови назначени биле генерално компетентни луѓе кои можел да ги контролира. За таа цел, масивното поткралство на Ирак и на истокот било разбиено.

Најзначајната политика на Омар вклучувала фискални реформи за да се изедначи статусот на Арапите и *мавали*, со што се поправило долгогодишното прашање што и се заканувало на муслиманската заедница. Џизијата (изборниот данок) на *мавали* бил елиминиран. До тој момент, џизијата, која традиционално била резервирана за немуслиманските мнозинства од калифатот, продолжила да им се наметнува на неарапските преобратеници во ислам, додека сите муслимани кои обработувале освоени земји биле обврзани да плаќаат арач (данок на земја). Бидејќи избегнувањето на оданочување ги поттикнало и масовните преобраќања во ислам и напуштањето на земјиштето за миграција во гарнизонските градови, тоа ги оптоварило даночните приходи, особено во Египет, Ирак и Курасан. Така, „*владетелите на Омејадите имаа свој интерес да ги спречат освоените народи да го прифатат исламот или да ги принудат да продолжат да ги плаќаат даноците од кои тие бараа ослободување како муслимани*“, според Хотинг. За да се спречи колапс на приходите, земјиштето на преобратениците станало сопственост на нивните села и ќе остане одговорно за целосната стапка на данокот на земја .

Во тандем, Омар го засилил исламизацискиот нагон на неговите марваниди претходници, донесувајќи мерки за разликување на муслиманите од немуслиманите и воспоставувајќи го исламското иконоборство. Неговата позиција помеѓу омејадските калифи била невообичаена, со тоа што тој станал единствениот кој во подоцнежната исламска традиција бил препознаен како вистински калиф, а не само како светски крал (*малик*(.

### Доцен марвански период

По смртта на Омар II, уште еден син на Абд ал-Малик, Јазид II ( вл. 720–724 ) станал калиф. Недолго по неговото доаѓање на престолот, во Ирак било организирано уште едно масовно востание против владеењето на Омејадите, овој пат од страна на истакнатиот државник Јазид ибн ал-Мухалаб. Востаниците објавиле света војна против Омејадите, ја презеле контролата над Басра и Васит и ја добиле поддршката од куфанската елита. Сириската армија на калифот ги поразила бунтовниците и ги прогонувала и речиси ги елиминирала влијателните мухалабиди, означувајќи го задушувањето на последниот голем ирачки бунт против Омејадите.

Јазид II ги променил реформите за изедначување на Омар II, повторно наметнувајќи ја џизијата, што предизвикало бунтови во Хоросан во 721 или 722 година кои опстојувале дваесет години и наишло на силен отпор кај Берберите од Ифрикија, каде што гувернерот на Омејадите бил убиен од неговиот чувар. Војната на границите исто така била обновена, со обновени годишни напади против Византијците и Хазарите во Закавказје .

#### Хишам и крај на проширувањето

 Градот Ресафа, место на палатата и дворот на Хишам
Последниот син на Абд ал-Малик кој станал калиф бил Хишам (вл. 724–743), чие долго владеење било пред сè обележано со намалувањето на воената експанзија. Хишам го основал својот двор во Ресафа во северна Сирија, кој бил поблиску до византиската граница од Дамаск, и ги продолжил непријателствата против Византијците, кои пропаднале по неуспехот на последната опсада на Цариград. Новите походи резултирале со голем број успешни напади во Анадолија, но и со голем пораз (Битката кај Акроинон) и не довеле до некое значително територијално проширување.

Од северо-западните африкански бази на калифатот, серија напади на крајбрежните области на Визиготското Кралство го отвориле патот кон трајно окупирање на поголемиот дел од Иберија од страна на Омејадите (почнувајќи од 711 година), а потоа во југоисточна Галија (последно упориште во Нарбона во 759 година). Владеењето на Хишам било проследено со крајот на експанзијата на запад, по поразот на арапската војска од Франките во Битката кај Поатје во 732 година. Во 739 година избувнал голем берберски бунт во Северна Африка, што веројатно бил најголемиот воен неуспех во владеењето на калифот Хишам. Од него произлегле некои од првите муслимански држави надвор од калифатот. Исто така, се смета за почеток на мароканската независност, бидејќи Мароко никогаш повеќе нема да дојде под власт на источен калиф или која било друга странска сила до 20 век. Потоа следел падот на власта на Омејадите во Андалус. Во Јужна Азија, војските на Омејадите биле поразени од династијата Чалукија на југ и династијата Пратихарас на север, стагнирајќи понатаму со арапската експанзија кон исток.

Омејадскиот калифат во 750 н.е
На Кавказ, конфронтацијата со Хазарите го достигнала врвот во времето на Хишам: Арапите го основале Дербент како главна воена база и извршиле неколку инвазии на северен Кавказ, но не успеале да ги покорат номадските Хазари. Судирот бил напорен и крвав, а арапската војска дури доживеала голем пораз во Битката кај Марџ Ардабил во 730 година. Марван ибн Мухамед, идниот Марван II, конечно ја завршил војната во 737 година со масовна инвазија за која се наведува дека стигнала до Волга, но Хазарите останале непокорени.

Хишам претрпел уште поголеми порази на исток, каде што неговите војски се обиделе да го покорат и Тохаристан, со центар во Балх, и Трансоксијана, со центар во Самарканд. Двете области веќе биле делумно освоени, но останале тешки за управување. Уште еднаш, посебна тешкотија се однесувала на прашањето за преобраќањето на не-Арапите, особено на Согдијанците од Трансоксијана. По поразот на Омејадите во „Денот на жедта“ во 724 година, Ашрас ибн Абд Алах ал-Сулами, гувернер на Хоросан, ветил даночни олеснувања на оние Согдијци кои го прифатиле исламот, но се вратиле на неговата понуда кога таа се покажала премногу популарна и се заканувала да ги намали даночните приходи.

Незадоволството меѓу Арапите Хорасани нагло се зголемило по претрпените загуби во Битката кај Дефиле во 731 година. Во 734 година, ал-Харит ибн Сурејџ застанал на чело на бунт што добил широка поддршка од Арапите и домородците подеднакво, заземајќи го Балх, но не успеал да го заземе Мерв. По овој пораз, движењето на Ал-Харит се смета дека било распуштено. Проблемот со правата на неарапските муслимани продолжило да ги мачи Омејадите и во следниот период.

#### Трета Фитна

Хишам бил наследен од страна на Ал-Валид II (743–44), син на Језид II. Се наведува дека Ал-Валид бил повеќе заинтересиран за земните задоволства отколку за религијата, репутација што може да се потврди со декорацијата на таканаречените „*пустински палати*“ (вклучувајќи ги Каср Амра и Кирбат ал-Мафјар) кои му се припишуваат нему. Тој многу бргу го привлекол непријателството на многумина, и со егзекуција на голем број од оние кои се противеле на неговото пристапување и со прогон на Кадарија.

Во 744 година, Јазид III, син на ал-Валид I, бил прогласен за калиф во Дамаск, а неговата војска го следела и го убила Ал-Валид II. Језид III добил одредена репутација за побожност и можеби бил сочувствителен со Кадарија. Тој починал само шест месеци откако застанал на престолот.

Језид го назначил својот брат Ибрахим за свој наследник, но Марван II (744–50), внук на Марван I, предводел војска од северната граница и влегол во Дамаск во декември 744 година, каде што бил прогласен за калиф. Марван веднаш го преселил главниот град на север во Харан, во денешна Турција. Во Сирија набрзо избувнало востание, можеби поради незадоволство поради преместувањето на главниот град, а во 746 година Марван ги срушил ѕидовите на Хомс и Дамаск како одмазда.

Марван, исто така, се соочил со значително противење од Хариџиите во Ирак и Иран, кои прво го поставиле Дахак ибн Кејс, а потоа Абу Дулаф како ривалски калифи. Во 747 година, Марван успеал повторно да воспостави контрола над Ирак, но во тоа време се појавила посериозна закана во Хорасан.

#### Абасидска револуција и пад

 Калифатот на почетокот на бунтот на Абасидите, пред Битката кај Заб
Движењето Хашимија (подсекта на Кајсанитите шиити), предводено од семејството Абасиди, го соборило калифатот на Омејадите. Абасидите биле членови на кланот Хашими, ривали на Омејадите, но се чини дека зборот „Хашимија“ се однесува конкретно на Абу Хашим, внук на Али и син на Мухамед ибн ал-Ханафија. Според одредени преданија, Абу Хашим починал во 717 година во Хумејма во куќата на Мухамед ибн Али, поглаварот на семејството Абасиди, а пред да умре го именувал Мухамед ибн Али за свој наследник. Оваа традиција им овозможило на Абасидите да ги соберат поддржувачите на неуспешниот бунт на Мухтар, кој се претставувал себеси како поддржувачи на Мухамед ибн ал-Ханафија.

Почнувајќи од околу 719 година, мисиите на Хашимија почнале да бараат приврзаници во Хоросан. Нивната кампања била врамена како кампања на прозелитизам (дава). Тие барале поддршка за „*член на семејството*“ на Мухамед, без експлицитно спомнување на Абасидите. Овие мисии наишле на успех и кај Арапите и кај неарапите (мавали), иако вторите можеби одиграле особено важна улога во растот на движењето.

Околу 746 година, Абу Муслим го презел раководството на Хашимијата во Курасан. Во 747 година, тој успешно иницирал отворен бунт против владеењето на Омејадите, кој бил изведен под знакот на црното знаме. Набрзо воспоставил контрола над Хоросан, протерувајќи го неговиот Омејадски калифат, Наср ибн Сајар, и испратил војска на запад. Куфа паднала во рацете на Хашимидите во 749 година, последното упориште на Омејадите во Ирак, Васит, бил ставен под опсада, а во ноември истата година Абул Абас ас-Сафах бил признат како нов калиф во џамијата во Куфа. Во овој момент Марван ги мобилизирал своите трупи од Харан и напредувал кон Ирак. Во јануари 750 година двете сили се сретнале во Битката кај Заб, а Омејадите биле поразени. Дамаск паднал во рацете на Абасидите во април, а во август, Марван бил убиен во Египет. Некои Омејади во Сирија продолжиле да се спротивставуваат на преземањето. Омејадските принцови Абу Мухамед ал-Суфјани, ал-Абас ибн Мухамед и Хашим ибн Јазид започнале бунтови во Сирија и на исламско-византиската граница околу крајот на 750 година, но тие биле поразени.

Победниците ги осквернавиле гробниците на Омејадите во Сирија, поштедувајќи ги само оние на Омар II, а повеќето од преостанатите членови на семејството Омејади биле пронајдени и убиени. Кога Абасидите прогласиле амнестија за членовите на семејството Омејади, осумдесет од нив се собрале да добијат помилување но сите биле масакрирани. Еден внук на Хишам, Абд ал-Рахман I, преживеал, побегнал низ Северна Африка и основал емират во мавританска Иберија ( ел-Андалус). Во тврдењето непризнаено надвор од ел-Андалус, тој тврдел дека Омејадскиот калифат, вистинскиот, автентичен калифат, полегитимен од Абасидите, продолжил преку него во Кордоба.

Некои Омејади преживеале и во Сирија, и нивните потомци уште еднаш се обиделе да го обноват својот стар режим за време на Четвртата Фитна. Двајца Омејади, Абу ал-Умајтир ал-Суфјани и Маслама ибн Јакуб, последователно ја презеле контролата над Дамаск од 811 до 813 година и се прогласиле за калифи. Сепак, нивните бунтови биле задушени.

Превите-Ортон тврди дека причината за падот на Омејадите била брзата експанзија на исламот. За време на периодот на Омејадите, масовните преобраќања ги вовеле Персијците, Берберите, Коптите и Арамејците во исламот. Овие *мавали* (клиенти) честопати биле подобро образовани и поцивилизирани од нивните арапски господари. Новите преобратеници, врз основа на еднаквост на сите муслимани, го трансформирале политичкиот пејзаж. Превите-Ортон, исто така, тврди дека судирите меѓу Сирија и Ирак дополнително го ослабнале калифатот.

## Администрација

Првите четворица калифи создале стабилна управа за калифатот, следејќи ги практиките и административните институции на Византија кои претходно владееле со истиот регион. Тие се состоеле од четири главни владини гранки: политички работи, воени работи, собирање даноци и верска администрација. Секој од нив бил дополнително поделен на повеќе филијали, канцеларии и одделенија.

### Провинции

Географски, калифатот бил поделен на неколку провинции, чии граници се менувале многу пати за време на владеењето на Омејадите. Секоја провинција имала гувернер назначен од калифот. Гувернерот бил задолжен за верските службеници, армиските водачи, полицијата и цивилните администратори во неговата провинција. Локалните трошоци се плаќале од даноците што доаѓале од таа провинција, а остатокот секоја година се испраќал до централната влада во Дамаск. Како што опаѓала централната моќ на владетелите на Омејадите во подоцнежните години на династијата, некои гувернери занемарувале да ги испратат дополнителните даночни приходи во Дамаск и создале големи лични богатства.

### Владини работници

Како што растел калифатот, така бројот на квалификувани арапски работници започнал да биде премногу мал за да биде во чекор со брзото ширење на државата. Затоа, Муавија им дозволил на многу од работниците на локалната власт во освоените провинции да ги задржат своите работни места под новата влада на Омејадите. Така, голем дел од работата на локалната власт била запишувана на грчки, коптски и персиски јазик. Дури за време на владеењето на Абд ал-Малик, работата на владата почнала редовно да се запишува на арапски.

### Војска

Војската на Омејадите била главно арапска, а нејзиното јадро се состоело од оние кои се населиле во урбаната Сирија и арапските племиња кои првично служеле во армијата на Источното Римско Царство во Сирија. Тие биле поддржани од племиња во сириската пустина и на границата со Византијците, како и од христијанските сириски племиња. Војниците биле регистрирани во армиското Министерство, Диван Ал-Џејш и биле платени. Армијата била поделена на јунди врз основа на регионални утврдени градови. Сириските сили на Омејадите биле специјализирани за пешадиско војување од близок ред и фаворизирале користење на копје во битка, веројатно како резултат на нивните средби со римските војски. Ова било радикално различно од оригиналниот бедуински стил на мобилни и индивидуалистички борби.

### Валута

Византиското и Сасанидското царство се потпирале на паричната економија пред муслиманското освојување, а тој систем останал на сила за време на периодот на Омејадите. Византиската монета се користела до 658 година; Византиските златници сè уште биле во употреба до монетарните реформи во околу 700 година. Дополнително на ова, владата на Омејадите почнала да кова свои монети во Дамаск, кои првично биле слични на веќе постоечките монети, но еволуирале во независна насока. Тие биле првите монети ковани од муслиманска влада во историјата. Златните монети се нарекувале „динари“, додека сребрените монети се нарекувале „дирхами“.

### Централни дивани

За да му помогнат на калифот во администрацијата, во центарот имало шест одбори: Диван ал-Карај (Одбор за приходи), Диван ал-Расаил (Одбор за кореспонденција), Диван ал-Катам (Одбор за потпишување), Диван ал-Барид (Одбор за пошта), Диван ал-Кудат (Одбор за правда) и Диван ал-Џунд (Воен одбор)

#### Диван ал-Карај

Централниот одбор за приходи управувал со целокупните финансии на калифатот. Исто така, наметнувал и собирал даноци и исплати на приходите.

#### Диван ал-Расаил

Во времето на Омејадите бил формиран редовен одбор за кореспонденција. Тој бил задолжен за издавање на државни мисии и циркулари до централните и провинциските службеници. Ја координирал работата на сите одбори и се занимавал со целата кореспонденција како главен секретаријат.

#### Диван ал-Катам

Со цел да се намали фалсификувањето, Диван ал-Катам (Биро за регистар), еден вид државна канцеларија, бил основан во времето на Муавија. Овој ресор бил задолжен за правење и зачувување на копија од секој официјален документ пред да се запечати и испрати оригиналот до неговата дестинација. Така, со текот на времето се развил државен архив во Дамаск од страна на Омејадите во времето на Абд ал-Малик. Овој оддел опстојувал до средината на абасидскиот период.

#### Диван ал-Барид

Муавија ја вовел поштенската услуга, Абд ал-Малик ја проширил низ целата своја држава, а Валид целосно ја искористил. Омар бин Абдул-Азиз дополнително го развил со градење каравансараи на фази долж автопатот Хоросан. Штафетите на коњи биле користени за пренесување на испраќања меѓу калифот и неговите агенти и службеници поставени во провинциите. Главните автопати биле поделени на етапи од 19 километри и секоја етапа поседувала коњи, магариња или камили подготвени да го носат товарот. Услугата првенствено ги задоволувала потребите на владините службеници, но и патниците и нивните важни испраќања биле користени од системот. Поштенските вагони се користеле и за брз транспорт на војници. Тие можеле да носат педесет до сто мажи одеднаш. За време на гувернерот Јусуф бин Омар, поштенскиот оддел на Ирак чинел 4.000.000 дирхами годишно.

#### Диван ал-Кудат

Во раниот период на исламот, правдата ја спроведувале лично Мухамед и православните калифи. По проширувањето на Исламската држава, Омар ал-Фарук морал да го одвои судството од општата администрација, назначувајќи го првиот *кадија* во Египет уште во 643/23 н.е. По 661 година, низа судии служеле во Египет за време на калифатите на Хишам и Валид II.

#### Диван ал-Џунд

Диванот на Омар, доделувајќи им ануитети на сите Арапи и на муслиманските војници од другите раси, претрпел промена во рацете на Омејадите. Омејадите се мешале во регистарот, а примателите ги сметале пензиите како додаток за егзистенција дури и без да бидат во активна служба. Хишам го реформирал и плаќал само на оние кои учествувале во битка. Според моделот на византискиот систем, Омејадите ја реформирале својата армиска организација генерално и ја поделиле на пет корпуси: центар, две крила, авангарди и задни гарди, следејќи ја истата формација додека биле на марш или на бојно поле. Марван II (740–50) ја напуштил старата дивизија и го вовел Курдус, мало компактно тело. Омејадските воени сили биле поделени на три дивизии: пешадија, коњаница и артилерија. Арапските трупи биле облечени и вооружени според грчката мода. Омејадската коњаница користела обични и тркалезни седла. Артилеријата користела арада (балиста), манџаник (мангонел) и дабабах или кабш. Тешките мотори, опсадните машини и багажот ги носеле на камили зад војската.

## Социјална организација

 Слоновата Коска (околу 8 век) откриена во абасидскиот дом во Хумејма, Јордан. Стилот укажува на потекло од североисточен Иран, основата на воената моќ Хашимија.
Омејадскиот калифат имал четири главни општествени класи:

1. муслимански Арапи
2. Муслимански не-Арапи (клиенти на муслиманските Арапи)
3. Ѕими (немуслимански слободни лица како што се христијаните, Евреите и зороастријците)
4. Робови

Муслиманските Арапи биле на врвот на општеството и гледале како нивна должност да владеат со освоените области. Арапските муслимани се ценеле себеси со поголема почит од муслиманските не-Арапи и генерално не се мешале со другите муслимани.

Како што се ширел исламот, се повеќе и повеќе од муслиманското население се состоело од не-Арапи. Ова предизвикало социјални немири, бидејќи новоконвертираните не ги добиле истите права како муслиманските Арапи. Исто така, како што се зголемувало преобраќањето, даночните приходи (селански данок) од немуслиманите се намалиле на опасно ниско ниво. Овие прашања продолжиле да се влошуваат по кое следувал и бунтот на Абасидите во 740-тите.

### Немуслимани

Немуслиманските групи во Омејадскиот калифат, кој вклучувал христијани, Евреи, зороастријци и пагани, биле наречени Ѕими. Тие добиле законски заштитен статус на граѓани од втор ред сè додека ја прифаќале и ја признавале политичката надмоќ на владејачките муслимани, т.е. плаќале данок, познат како џизија, кој муслиманите не морале да го плаќаат, кои наместо тоа би го плаќале зекатот како данок. Ако го прифатат исламот, тие би престанале да плаќаат џизија и наместо тоа би плаќале зекат.

Иако Омејадите биле сурови кога станувало збор за поразување на нивните зороастриски противници, тие им понудиле заштита и релативна верска толеранција на зороастрите кои го прифатиле нивниот авторитет. Всушност, за Омер II било објавено дека во едно од своите писма заповедал да не се „*уништуваат синагога или црква или храмот на обожавателите (се мисли на зороастријците) сè додека тие се помириле и се договориле со муслиманите*“. Фред Донер вели дека зороастријците во северните делови на Иран тешко биле навлезени од „верниците“, добивајќи практично целосна автономија за возврат за данок или џизија. Донер додава „*Зороастријците продолжија да постојат во голем број во северен и западен Иран и на други места со векови по подемот на исламот, и навистина, голем дел од канонот на зороастриските религиозни текстови беше елабориран и запишан за време на исламскиот период*“.

Христијаните и Евреите продолжиле да произведуваат големи теолошки мислители во нивните заедници, но како што одминувало времето, многу од интелектуалците преминале во ислам, што довело до недостаток на големи мислители во немуслиманските заедници. Важни христијански писатели од периодот на Омајадите се теологот Јован Дамаскин, епископот Козма од Маима, папата Бенјамин I од Александрија и Исак од Ниневија.

Иако немуслиманите не можеле да ги извршуваат највисоките јавни функции во калифатот, тие имале многу бирократски позиции во владата. Важен пример за вработување на христијаните во владата на Омејадите е оној на Сарџун ибн Мансур. Тој бил мелкитски христијански службеник од раниот калифат. Син на истакнат византиски функционер на Дамаск, тој бил миленик на раните Омејадски калифи Муавија I и Јазид I, и служел како шеф на фискалната администрација за Сирија од средината на VII век до 700 година, кога калифот Абд ал-Малик ибн Марван го отпуштил како дел од неговите напори да ја арапизира администрацијата на калифатот. Според муслиманските историчари ал-Баладури и ал-Табари, Сарџун бил *мавла* на првиот омејадски калиф, Муавија I вл. 661–680), и служел како негов „*секретар и лице задолжено за неговиот бизнис*“. Хагиографиите, иако помалку веродостојни, му доделуваат и улога во администрацијата, дури и како „владетел“ (*архон* или дури *амир*) на Дамаск и неговата околина, каде што тој бил одговорен за собирање на приходите. Во ова својство, тој е потврден во подоцнежните збирки на изворен материјал, како што е онаа на ал-Масуди. Сарџун ибн Мансур бил заменет со Сулејман ибн Сад ал-Кушани, друг христијанин.

Бракот на Муавија со Мејсун бинт Бахдал (мајката на Јазид) бил политички мотивиран, бидејќи таа била ќерка на поглаварот на племето Калб, кое било големо сириско православно христијанско арапско племе во Сирија. Племето Калб останало главно неутрално кога муслиманите првпат отишле во Сирија. По чумата која убила голем дел од муслиманската војска во Сирија, со тоа што се оженил со Мејсун, Муавија ги искористил сириските православни христијани против Византијците.

Том Холанд пишува дека Христијаните, Евреите, Самарјаните и Манихејците биле добро третирани од Муавија. Муавија дури ја обновил катедралата во Едеса откако била урната од земјотрес. Холанд, исто така, пишува дека, „*Иако Муавија дивјачки ги водеше своите војни против Римјаните, сепак неговите поданици, кои повеќе не беа газени од соперничките војски, веќе не поделени од непријателски караули, конечно знаеја само мир.* *Правдата цветаше во негово време, а во регионите под негова контрола владееше голем мир. Дозволи секој да живее како што сака*.“

## Наследство

Карта на проширувањето на калифатот
Омејадскиот калифат бил обележан и со територијална експанзија и со административни и културни проблеми што ги создала таквата експанзија. И покрај некои забележителни исклучоци, Омејадите се стремеле да ги фаворизираат правата на старите арапски семејства, а особено нивните права, пред правата на новопреобратените муслимани (мавали). Затоа, тие се држеле за помалку универзалистичка концепција за исламот отколку многу од нивните ривали. Како што напишал Г.Р. Хотинг, „*Исламот всушност се сметал за сопственост на освојувачката аристократија*“.

За време на периодот на Омејадите, арапскиот станал административен јазик и процесот на арапизација бил започнат во Левант, Месопотамија, Северна Африка и Иберија. Државните документи и валутата се издавале на арапски јазик. Масовните конверзии создале и растечка популација на муслимани на територијата на калифатот.

Според едно вообичаено гледиште, Омејадите го трансформирале калифатот од религиозна институција (за време на Праведниот Калифат) во династичка. Меѓутоа, се чини дека калифите се прогласиле себеси како претставници на Бога на земјата и дека биле одговорни за „*дефиницијата и елаборацијата на Божјите прописи, или со други зборови, дефиницијата или разработката на исламскиот закон*“.

Омејадите наишле на главно негативен прием од подоцнежните исламски историчари, кои ги обвиниле дека промовираат кралство (*мулк*, термин со конотации на тиранија) наместо вистински калифат (*хилафа*). Во овој поглед, забележливо е дека калифите на Омајадите се нарекувале себеси не како *калифат ресул Алах* („наследник на Божјиот пратеник“, титулата што ја претпочита традицијата), туку како *калифат Алах* („заменик на Бога“). Се чини дека разликата укажува на тоа дека Омејадите „*се сметале себеси за Божји претставници на чело на заедницата и не гледале потреба да ја споделат својата религиозна моќ со, или да ја делегираат на новонастанатата класа на религиозни научници*“. Всушност, токму оваа класа на научници, главно со седиште во Ирак, била одговорна за собирање и запишување на традициите кои го формираат примарен изворен материјал за историјата на периодот на Омејадите. Затоа, при реконструкцијата на оваа историја, неопходно е да се потпре главно на извори, како што се историите на Табари и Баладхури, напишани во Абасидскиот двор во Багдад.

Современиот арапски национализам го смета периодот на Омејадите како дел од арапското златно доба кое се обидело да го имитира и обнови. Ова е особено точно за сириските националисти и денешната држава Сирија, со центар како онаа на Омејадите во Дамаск. Банерите на Омајадите биле бели, по знамето на Муавија ибн Аби Суфјан; сега е една од четирите пан-арапски бои кои се појавуваат во различни комбинации на знамињата на повеќето арапски земји.

### Архитектура

 Омајадска џамија во Дамаск
Низ Левант, Египет и Северна Африка, Омејадите изградиле големи собраниски џамии и пустински палати, како и разни гарнизонски градови (*амсар*) за да ги зацврстат своите граници како Фустат, Кајруан, Куфа, Басра и Мансура. Многу од овие градби имаат византиски стилски и архитектонски карактеристики, како што се римските мозаици и коринтските столбови. Нивните најпознати градби ги вклучуваат Куполата на Карпата во Ерусалим и Омајадската џамија во Дамаск, а други градби ги вклучуваат Палатата на Хишам, Каср Амра, Големата џамија на Керуан и Големата џамија во Алеп. Некои од овие згради, како што е Омајадската џамија во Дамаск, ја рефлектираат различноста на земјата, бидејќи илјадници грчки, персиски, коптски, јужноазиски и персиски занаетчии биле ангажирани да ги изградат. Подоцнежното Кордопско Емиратство (огранок на династијата Омајади во егзил) воспоставило многу симпатични архитектонски проекти на Пиринејскиот Полуостров, како што се џамијата-катедрала во Кордоба и Медина Азахара, кои влијаеле на архитектонските стилови во текот на средниот век.

### Религиозни перспективи

#### Сунити

Многу муслимани ги критикуваа Омејадите дека имаат премногу немуслимански, поранешни римски администратори во нивната влада, *на пример*, Свети Јован Дамаскин. Како што муслиманите ги заземале градовите, тие ги оставале народните политички претставници, римските даночници и администраторите во канцеларијата. Даноците на централната власт ги пресметувале и преговарале народните политички претставници. И централната и локалната власт добиле компензација за дадените услуги. Многу христијански градови користеле дел од даноците за да ги одржуваат своите цркви и да водат свои организации. Подоцна, Омејадите биле критикувани од некои муслимани затоа што не им ги намалувале даноците на луѓето кои преминале во ислам.

Подоцна, кога Омар ибн Абд ал-Азиз дошол на власт, тој ги намалил овие даноци. Затоа тој е пофален како еден од најголемите муслимански владетели по четворицата Праведни калифи. Имамот Абу Мухамед Абдула ибн Абдул Хакам, кој живеел во 829 година и напишал биографија за Омер Ибн Абдул Азиз изјавил дека намалувањето на овие даноци ја стимулирало економијата и создавало богатство, но исто така го намалувал буџетот на владата, вклучувајќи го, на крајот, буџетот за одбрана.

Единствениот владетел на Омајадите кој е едногласно пофален од сунитските извори за неговата побожна побожност и праведност е Омер ибн Абд ал-Азиз. Во неговите напори да го шири исламот, тој воспоставил слободи за *Мавали* со укинување на данокот џизија за преобратените во ислам. Имамот Абу Мухамед Абдулах ибн Абдул Хакам изјавил дека Омар ибн Абд ал-Азиз, исто така, го прекинал личниот додаток кој им се нудел на неговите роднини, наведувајќи дека може да им даде додаток само ако им даде додаток на сите останати во калифатот. Откако Омар ибн Абд ал-Азиз бил отруен во 720 година, последователните влади се обиделе да ја променат даночната политика на Омар ибн Абд ал-Азиз, но овој потег резултирал со бунт.

#### Шиити

Негативното гледиште за Омејадите што го имаат шиитите е накратко изразено во шиитската книга „Сулх ал-Хасан“. Според шиитските хадиси, кои сунитите не ги сметаат за автентични, Али ги опишал како најлошата фитна. Во шиитските извори, Омејадскиот калифат е широко опишан како „*тирански, антиисламски и безбожен*“. Шиитите истакнуваат дека основачот на династијата, Муавија, се прогласил за калиф во 657 година и отишол во војна против зетот и братучед на Мухамед, владејачкиот калиф Али, судири во Битката кај Сифин. Муавија, исто така, го прогласил својот син, Језид, за негов наследник , прекршувајќи го договорот со Хасан, внукот на Мухамед. Друг внук на Мухамед, Хусеин ибн Али, ќе биде убиен од Језид во Битката кај Кербала. Понатамошните шиитски имами, Али ибн Хусеин Зејн ал-Абидин ќе биде убиен од рацете на владејачките Омејадски калифи.

#### Бахаи

Запрашан за објаснување за пророштвата во Книгата на Откровението (12:3), „Абдул-Баха сугерира во „Некои одговорени прашања“ дека „*големиот црвен змеј, има седум глави и десет рогови и седум круни на главите*“, се однесува на Омајадските калифи кои „*се кренаа против религијата на пророкот Мухамед и против реалноста на Али*“.

Седумте глави на змејот се симболични за седумте провинции на земјите во кои доминирале Омејадите: Дамаск, Персија, Арабија, Египет, Африка, Андалусија и Трансоксијана. Десетте рогови ги претставуваат десетте имиња на водачите на династијата: Абу Суфијан, Муавија, Јазид, Марван, Абд ал-Малик, Валид, Сулејман, Омар, Хишам и Ибрахим. Некои имиња биле повторно употребени, како во случајот со Јазид II и Језид III, кои не биле земени предвид во ова толкување.

## Рана литература

Книгата *Al Muwatta*, од имамот Малик, е напишана во раниот период на Абасидите во Медина. Не содржи никаква содржина против Омејадите бидејќи повеќе се занимавала со она што го рекол Куранот и она што Мухамед го кажал и не била историска книга за Омајадите.

Дури и најраните прошиитски извештаи за Ал Масуди се поизбалансирани. *Ибн Хишам* на Ал-Масуди е најраниот шиитски извештај за Муавија. Тој раскажал дека Муавија поминувал многу време во молитва, и покрај товарот да управува со големата држава.

Аз-Зухри изјавил дека Муавија двапати го водел аџилакот со луѓето за време на неговиот период како калиф.

Книгите напишани во раниот период на Абасид, како што е „*Потеклото на Исламската држава*“ на Ал-Баладури, даваат поточна и избалансирана историја. За овие настани пишувал и Ибн Хишам.

Голем дел од литературата против Омејадите започнала да се појавува во подоцнежниот абасидски период во Персија.

По убивањето на поголемиот дел од Омејадите и уништувањето на гробовите на владетелите на Омејадите, освен на Муавија и Омар ибн Абд ал-Азиз, историските книги напишани за време на подоцнежниот период на Абасидите се повеќе против Омајадите. Абасидите го оправдале своето владеење велејќи дека нивниот предок Абас ибн Абд ал-Мутталиб бил братучед на Мухамед.

Книгите напишани подоцна во периодот на Абасидите во Иран се повеќе против Омајадите. Иран во тоа време бил сунитски. По падот на Персија во Иран имало многу антиарапски чувства. Ова антиарапско чувство влијаело и на книгите за исламската историја. Во тој период *Ал-Табри* бил пишуван и во Иран. *Ал-Табри* била огромна збирка, сочувајќи сè што можело да најде компајлерот за идните генерации да го кодифицираат и да проценат дали историите се вистинити или лажни.

## Список на калифи

 Генеалошко дрво на семејството Омејади. Во сино: калифот Осман, еден од четирите праведни калифи. Во зелено, Омајадските калифи од Дамаск. Во жолто, Омајадските емири од Кордоба. Во портокалово, Омајадските калифи од Кордоба. Абд Ал Рахман III бил емир до 929 година кога се прогласил за калиф. Мухамед е вклучен за да се покаже сродството на Омајадите со него.

Калифи од Дамаск| Калиф | Период |
| --- | --- |
| Муавија I ибн Абу Суфјан | 28 јули 661 – 27 април 680 |
| Јазид I ибн Муавија | 27 април 680 – 11 ноември 683 |
| Муавија II ибн Јазид | 11 ноември 683 – јуни 684 |
| Марван I ибн ал-Хакам | јуни 684 – 12 април 685 |
| Абд ел-Малик ибн Марван | 12 април 685 – 8 октомври 705 |
| Ал-Валид I ибн Абд ал-Малик | 8 октомври 705 – 23 февруари 715 |
| Сулејман ибн Абд ел-Малик | 23 февруари 715 – 22 септември 717 |
| Умар ибн Абд ал-Азиз | 22 септември 717 – 4 февруари 720 |
| Јазид II ибн Абд ал-Малик | 4 февруари 720 – 26 јануари 724 |
| Хишам ибн Абд ал-Малик | 26 јануари 724 – 6 февруари 743 |
| Ал-Валид II ибн Јазид | 6 февруари 743 – 17 април 744 |
| Јазид III ибн ал-Валид | 17 април 744 – 4 октомври 744 |
| Ибрахим ибн ал-Валид | 4 октомври 744 – 4 декември 744 |
| Марван II ибн Мухамед | 4 декември 744 – 25 јануари 750 |

## Поврзано

* Историја на исламот
* Список на сунитски династии

## Белешки

## Наводи

## Библиографија

* Beckwith, Christopher I. (1993). *The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese During the Early Middle Ages*. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-02469-1.
* Crone, Patricia (1994). „Were the Qays and Yemen of the Umayyad Period Political Parties?“. *Der Islam*. Walter de Gruyter and Co. **71** (1): 1–57. doi:10.1515/islm.1994.71.1.1. ISSN 0021-1818.
* „ʿUmar (II) b. ʿAbd al-ʿAzīz“. *The Encyclopaedia of Islam, New Edition (12 vols.)*. Leiden: E. J. Brill. 1960–2005. Занемарен непознатиот параметар `|name-list-style=` (help)
* Cobb, Paul M. (2001). *White Banners: Contention in 'Abbasid Syria, 750–880*. SUNY Press. ISBN 978-0791448809.
* Donner, Fred M. (1981). *The Early Islamic Conquests*. Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-1-4008-4787-7.
* Duri, Abd al-Aziz (2011). *Early Islamic Institutions: Administration and Taxation from the Caliphate to the Umayyads and ʿAbbāsids*. Преведено од Razia Ali. London and Beirut: I. B. Tauris and Centre for Arab Unity Studies. ISBN 978-1-84885-060-6.
* Elad, Amikam (1999). *Medieval Jerusalem and Islamic Worship: Holy Places, Ceremonies, Pilgrimage* (2nd. изд.). Leiden: Brill. ISBN 90-04-10010-5.
* Griffith, Sidney H. (2016). „The Manṣūr Family and Saint John of Damascus: Christians and Muslims in Umayyad Times“. Во Antoine Borrut; Fred M. Donner (уред.). *Christians and Others in the Umayyad State*. Chicago: The Oriental Institute of the University of Chicago. стр. 29–51. ISBN 978-1-614910-31-2.
* Hathaway, Jane (2012). *A Tale of Two Factions: Myth, Memory, and Identity in Ottoman Egypt and Yemen*. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-8610-8.
* Hillenbrand, Robert (1994). *Islamic Architecture: Form, Function and Meaning*. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-10132-5.
* Holland, Tom (2013). *In the Shadow of the Sword The Battle for Global Empire and the End of the Ancient World*. Abacus. ISBN 978-0-349-12235-9.
* Johns, Jeremy (January 2003). „Archaeology and the History of Early Islam: The First Seventy Years“. *Journal of the Economic and Social History of the Orient*. **46** (4): 411–436. doi:10.1163/156852003772914848.
* Kaegi, Walter E. (1992). *Byzantium and the Early Islamic Conquests*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-41172-6.
* Kaegi, Walter E. (2010). *Muslim Expansion and Byzantine Collapse in North Africa*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-19677-2.
* Kennedy, Hugh N. (2004). *The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century* (Second. изд.). Harlow: Longman. ISBN 978-0-582-40525-7.
	+ Kennedy, Hugh (2007a). „1. The Foundations of Conquest“. *The Great Arab Conquests: How the Spread of Islam Changed the World We Live In*. Hachette, UK. ISBN 978-0-306-81728-1.
* Lammens, H.; Blankinship, Kh. Y. (1960–2005). *The Encyclopaedia of Islam, New Edition (12 vols.)*. Leiden: E. J. Brill. стр. 311. Занемарен непознатиот параметар `|name-list-style=` (help)
* Levi Della Vida, Giorgio; Bosworth, C. E. (1960–2005). *The Encyclopaedia of Islam, New Edition (12 vols.)*. Leiden: E. J. Brill. Занемарен непознатиот параметар `|name-list-style=` (help)
* Lilie, Ralph-Johannes (1976). *Die byzantinische Reaktion auf die Ausbreitung der Araber. Studien zur Strukturwandlung des byzantinischen Staates im 7. und 8. Jhd* (германски). Munich: Institut für Byzantinistik und Neugriechische Philologie der Universität München. OCLC 797598069.
* Madelung, Wilferd (1997). *The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-56181-7.
* *The Encyclopaedia of Islam, New Edition (12 vols.)*. Leiden: E. J. Brill. 1960–2005. стр. 271. Занемарен непознатиот параметар `|name-list-style=` (help)
* Ochsenwald, William (2004). *The Middle East, A History*. McGraw Hill. ISBN 978-0-07-244233-5.
* Previté-Orton, C. W. (1971). *The Shorter Cambridge Medieval History*. Cambridge: Cambridge University Press.
* Rahman, H.U. (1999). *A Chronology Of Islamic History 570–1000 CE*.
* Sanchez, Fernando Lopez (2015). „The Mining, Minting, and Acquisition of Gold in the Roman and Post-Roman World“. Во Paul Erdkamp; Koenraad Verboven; Arjan Zuiderhoek (уред.). *Ownership and Exploitation of Land and Natural Resources in the Roman World*. Oxford University Press. ISBN 9780191795831.
* Sprengling, Martin (April 1939). „From Persian to Arabic“. *The American Journal of Semitic Languages and Literatures*. The University of Chicago Press. **56** (2): 175–224. doi:10.1086/370538. JSTOR 528934.

## Дополнителна литература

* Ал-Аџми, Абдулхади, Омајадите, во *Мухамед во историјата, мислата и културата: енциклопедија на Божјиот пророк* (2 том. ), уредено од C. Fitzpatrick и A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014 година.ISBN 1-61069-177-6ISBN 1-61069-177-6
* A. Bewley, *Mu'awiya, обновувач на муслиманската вера* (Лондон, 2002)
* Боехоф-ван дер Ворт, Николет, Омајадскиот суд, во *Мухамед во историја, мисла и култура: енциклопедија на Божјиот пророк* (2 тома. ), уредено од C. Fitzpatrick и A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014 година.ISBN 1-61069-177-6ISBN 1-61069-177-6
* P. Crone, *Робови на коњи* (Кембриџ, 1980).
* P. Crone и MA Cook, *Hagarism* (Кембриџ, 1977).

## Надворешни врски

* Омејадски Калифат на Ризницата ?