# Борис Спаски

| Борис Спаски |
| --- |
| Спаски во 1983 |
| Име | Борис Василевич Спаски |
| Земја | * Советски Сојуз (до 1982)
* Франција (1982–2013)
* Русија (од 2013)
 |
| Роден(а) | 30 јануари 1937(1937-01-30) Ленинград, Руска СФСР, Советски Сојуз |
| Починал(а) | 27 февруари 2025(2025-02-27) (возр. 88) Москва, Русија |
| Титула | Велемајстор (1955) |
| Светски првак | 1969–1972 |
| ФИДЕ-котирање | [неактивен] |
| Врвно котирање | 2690 (јануари 1971) |

**Борис Василевич Спаски** (руски: Бори́с Васи́льевич Спа́сский), (Санкт Петербург (тогаш Ленинград), 30 јануари 1937
 – Москва, 27 февруари 2025
) — руски велемајстор. Светски шаховски првак во 1969 година. Завршил Филолошки факултет, насока новинарство. Шаховски мајстор станал во 1952, меѓународен мајстор во 1953 и велемајстор во 1955 година. Заедно со Смислов, единствениот играч кој победил на два последователни натпревари на турнирот за кандидати:

* 1966: Керес 6:4, Гелер 5½:2½, Таљ 7:4. Таа година го загубил мечот на светското првенство од Петросјан со 11½:12½;
* 1968 : Гелер 5½:2½, Ларсен 5½:2½, Корчној 6½:3½.

Во 1969 година го победил Петросјан со 12½:10½ и станал десетти светски шаховски првак. Титулата најдобар ја загубил во мечот со американскиот велемајстор Боби Фишер кој во познатиот меч во Рејкјавик во 1972 година го победил со резултат 12½:8½.

## Младост и први успеси

Роден е во Ленинград и како и сите деца во тој град, детството го поминал во збег. По ослободувањето се вратил во родниот град и активно се вклучил во работата на Пионерскиот дом. Како што бил случајот со другите надарени деца, Спаски бил одвоен за посебни тренинзи во шаховската секција. На единаесетгодишна возраст ја освоил првата категорија, а на тринаесет години ја освоил титулата кандидат мајстор. Многу рано добил можност да игра на меѓународно ниво.

Станал меѓународен мајстор на голем турнир во Букурешт на 16-годишна возраст. Две години подоцна играл на 22. првенство на Советскиот Сојуз каде го делел третото до шестото место. После тоа, станал член на советскиот студентски тим кој го освоил светското првенство во Лион. Го делел првото место на 23. првенство на СССР. На турнирот за кандидати во Амстердам, го делел третото до седмото место. Многу мла влегол во борби на највисоко ниво.

## Поход на круната

 Спаски-Петросјан, Москва, 1966 година
На 24 години станал првак на Советскиот Сојуз, а со тоа и член на олимпискиот тим. На Олимписките игри во Варна 1962 година Спаски играл одлично, освоил 11 поени на 14 меча. На 31. првенство на СССР го делел првото место, а на Me]uзонскиот турнир во 1964 година на првото место бил сам. Се вклучил во системот натпреварување за Светското првенство. На Меѓузонскиот турнир го делелпрвото до четвртото место и бил еден од осумте кандидати за Петросјановата круна.

Во Рига во 1965 година ги победил Керес и Гелер. Потоа го победил и Таљ. Со овие победи обезбедил финале со Петросјан. Нивниот меч се одржал во театарот Естрада во Москва следната година. Не успеал да го пробие одбранбениот ѕид на тогашниот првак. 17 натпревари завршиле нерешено, Петросјан добил 4, а Спаски 3. Со еден поен разлика (12½:11½) титулата била одбранета.

Неколку години подоцна, тие повторно се сретнале. Во 17. партија, кога Петросјан понудил реми, Спаски длабоко се замислил. Храбро ја одбил понудата. Петросјан бил збунет и не забележал дека може да ја добие партијата со еден потег. Наместо тоа, тој згрешил и Спаски победил. По таа партија, психолошката предност била на негова страна. По 23. партија резултатот бил (12½:10½) и Борис Спаски станал светски првак во 1969 година.

## „Меч на векот“

 Плакат за мечот помеѓу Спаски и Фишер
Во 1972 година се сретнал со Фишер во Рејкјавик. Првата партија била неизвесна, а во завршницата Фишер направил несфатлива грешка и загубил. Потоа, Спаски се понел како вистински џентлмен, преминувајќи преку несоодветното однесување на Фишер. Американецот побарал камерите на Честер Фокс да бидат отстранети од салата, иако и тој и Спаски потпишале договор за снимање. Боби Фишер не дошол на втората партија. Бранителот на титулата имал право да го напушти Исланд по водството од 2-0 и да се врати дома како првак. Сепак, тој не сакал да му го одземе задоволството на светот, кој му бил благодарен за искуството кое потоа не се повторило. Спаски го загубил мечот со Фишер.

И по губењето на титулата активно играл шах. Следната година бил првак на Советскиот Сојуз. Една година подоцна лесно се пласирал на турнирот за кандидати. Лесно го совладал Бирн во четвртфиналето, но неочекувано загубил од Карпов во полуфиналето. Во неговите нови обиди, бил сопиран од разни играчи.

## Наводи

## Литература

* *Spassky's Best Games* by Bernard Cafferty, Batsford, 1969.
* *World chess champions* by Edward G. Winter, editor. 1981 ISBN 0-08-024117-4
* Cafferty, Bernard (1972). *Boris Spassky Master of Tactics. Spassky's 100 Best Games 1949–1972*. London: B. T. Batsford. ISBN 978-0-7134-2409-6.
* Chernev, Irving (1995). *Twelve Great Chess Players and Their Best Games*. New York: Dover. стр. 43–57. ISBN 0-486-28674-6.
* *No Regrets: Fischer–Spassky* by Yasser Seirawan; International Chess Enterprises; March 1997. ISBN 1-879479-08-7
* *Bobby Fischer Goes to War: How the Soviets Lost the Most Extraordinary Chess Match of All Time* by David Edmonds and John Eidinow; Ecco, 2004.
* Garry Kasparov (2004). *My Great Predecessors, part III*. Everyman Chess. ISBN 1-85744-371-3
* Raetsky, Alexander; Chetverik, Maxim (2006). *Boris Spassky: Master of Initiative*. Everyman Chess. ISBN 1-85744-425-6.

## Надворешни врски

 Викицитат има збирка цитати поврзани со: Борис Спаски Борис Спаски — профил и партии на ChessGames.com (англиски)
* Interview with Boris Spassky at GrandMaster Square
* Chessbase report of Spassky's stroke Архивирано на 18 ноември 2011 г.
* "Boris Spassky" by Edward Winter
* Борис Спаски на  Семрежната филмска база на податоци (англиски)
* Spassky Борис Спаски на Discogs (англиски)

| Награди |
| --- |
| Претходник **Тигран Петросјан** | **Светски шаховски првак** 1969–1972 | Наследник **Боби Фишер** |
| Достигнувања |
| Претходник **Тигран Петросјан** | **Најмлад велемајстор** 1955–1958 | Наследник **Боби Фишер** |