# Ромски јазик

| Ромски јазик Rromani ćhib |
| --- |
| Зборуван во: | Европа, Азија и во светот. |
| Вкупно говорници: | 2,5 милиони |
| Јазично семејство: | индоевропски  Индоирански   Индоариски    **Ромски јазик**  |
| Статус |
| Службен во: | признат како малцински јазик во:  Македонија  Србија  Словенија  Унгарија  Германија  Романија  Русија  Норвешка  Шведска  Финска |
| Регулиран од: | *не е регулиран* |
| Јазични кодови |
| ISO 639-1: | *нема* |
| ISO 639-2: | rom |
| ISO 639-3: | варијанти: rom — Ромски (генеричко) rmn — балканскоромски rml — балтичкоромски rmc — карпатскоромски rmf — калофински ромски rmo — синтискоромски rmy — влашкоромски rmw — велшкоромски |

|  |
| --- |
| **Ромски јазик**  |
|  |
|  **Писмо** | латиница |
|  **Пример** | Прв член од „Декларацијата за човекови права“ |
|  **Текст** | Sa e manušikane strukture bijandžona tromane thaj jekhutne ko digniteti thaj čapipa. Von si baxtarde em barvale gndaja thaj godžaja thaj trubun jekh avereja te kherjakeren ko vodži pralipaja. |
|  **Македонски** | Сите човечки суштествa се раѓaaт слободни и еднакви по достоинство и правa. Tиe се обдарени со разум и совест и требa да се однесувaaт еден кон друг во дуxот на општо човечкaтa припaдност. |
| **Портал: Јазици** |

Ромска песна од Јан Доме Хорват отпечатена на ѕид во затворот Цејл, Брно
**Ромскиот јазик** (изворно: *rromani ćhib*; разговорно наречен **цигански**) е мајчиниот јазик на Ромите. Тој е дел од групата на индоариски јазици, поточно се класифицира или во централните индоариски јазици или во северозападни индоариски јазици. Доста често се класифицира и како своја посебна јазична гранка поради поголемиот број на сродни јазични варијанти.

Според ISO стандардите, јазикот е ставен во групата на макро јазици и се состои од седум под-јазици или големи дијалекти. Најголемиот дијалект е влашкоромскиот со околу 1,5 милиони говорници, потоа следат балканскоромскиот, карпатскоромскиот, синитскоромскиот, велшкоромскиот, калофинскиот и балтичкоромскиот.

## Потекло на поимот

Ромскиот јазик од страна на Ромите се нарекува *řomani čhib* („ромски јазик“) или *řomanes* („на ромски [начин]“). Ова потекнува од ромскиот збор *řom*, што значи или „член на ромската група“ или „сопруг“.

## Зборови и фрази

|  |  |
| --- | --- |
| Састипе | Здраво. |
| Сар сијан? | Како си? |
| Со керес? | Што правиш? |
| Ов састо | Благодарам. |
| Нај пала состе!! | Повели! (за возврат на благодарам) |
| Од кај сијан? | Од каде си? |
| Сар бучхос туке? / Со си тјиро нав? | Како се викаш? |
| Ме бучхов ман о ... | Моето име е ... (машки род) |
| Ме бучхов ман е ... | Моето име е... (женски род) |
| Миро нав си о/е... | Моето име е... (алтернативен) |
| Ва | Да |
| На | Не |
| Тјири фамилија си ви туса? | Дали е твојата фамилија со тебе? |
| Кај дјас? | Каде одиш? |
| Чи пучаве тут | Не те разбирам |
| Хачерес ман? | Дали ме разбираш? |
| Т'авес манса | Дојди со мене |
| Ава кари | Дојди тука |

## Споредба со слични јазици

Називи на бројки на ромски, ломавренски и домарски со Хинди за споредба.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | хинди | ромски | ломавренски | домарски |
| 1 | ek | ekh, jekh | yak, yek | yika |
| 2 | do | duj | lui | dī |
| 3 | tīn | trin | tərin | tærən |
| 4 | cār | štar | išdör | štar |
| 5 | pāñc | pandž | pendž | pandž |
| 6 | che | šov | šeš | šaš |
| 7 | sāt | ifta | haft | xaut |
| 8 | āţh | oxto | hašt | xaišt |
| 9 | nau | inja | nu | na |
| 10 | das | deš | las | des |
| 20 | bīs | biš | vist | wīs |
| 100 | sau | šel | saj | saj |

## Поврзано

* Ромска азбука
* Роми
* Индоариски јазици

## Наводи

* Bakker Peter et al. 2000. *What is the Romani language?* Hatfield: University of Hertfordshire Press.
* Hancock, Ian. 2001. *Ame sam e rromane džene / We are the Romani People.* The Open Society Institute, New York.
* Lee, Ronald. 2005. *Learn Romani Das-dúma Rromanes* Hatfield: University of Hertfordshire Press
* Masica, Colin. 1991. *The Indo-Aryan Languages.* Cambridge: Cambridge University Press.
* Matras, Yaron. 2002. *Romani: A linguistic introduction.* Cambridge: Cambridge University Press.
* Sarău, Gheorghe. 1997. *Rromii, India şi limba rromani.* Bucureşti.
* Sarău, Gheorghe. 2000. *Dicţionar rrom-român / Dikcionaro rromano-rumunikano.* Dacia, Cluj-Napoca. ISBN 973-35-0987-6.

## Надворешни врски

* Позадина и статус на ромскиот јазик
* Стандардизација на ромскиот јазик
* Гелем гелем Архивирано на 9 мај 2008 г.
* Ромите во Европа
* Ромско јазично семејство
* веб српско-ромски речник