# Главна страница

|  |  |
| --- | --- |
|
ДОБРЕ ДОЈДОВТЕ на ВИКИПЕДИЈА,
слободната енциклопедија |

Eнциклопедија што може **секој да ја уредува**. Моментално има вкупно **162.827** статии на македонски јазик и **273** активни уредници!
**Напишете нова статија!**  |

географија  •  астрономија  •  биологија  •  геологија  •  информатика  •  математика  •  медицина  •  физика  •  хемија  •  археологија  •  економија  •  историја  •  политика  •  социологија  •  философија  •  индустрија  •  образование  •  уметност  •  архитектура  •  јазици  •  книжевност  •  музика  •  религија  •  спорт
повеќе...

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Избрана статија |
| --- |
|
**Александар Ончев Мартулков**, познат по псевдонимот **Бизмарк** — македонски револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на социјализмот во Македонија. Деец на Македонската револуционерна организација и учесник во Илинденското востание. Член и раководител на ВМРО (Обединета) во 1930-тите.
Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во Скопското педагошко училиште. Во 1894 година се приклучил во социјалистичкото движење со поттик од Васил Главинов. Како член на Македонската социјалистичка група, учествувал во првото празнување на ден на трудот во Бугарија. Во 1900-тите соработувал со Велешкиот револуционерен реон и Иван Аљабакот. Во 1906 година се преселил во Софија каде се приклучил во Бугарската комунистичка партија. Учествувал во политичкото управување на Македонија по Младотурската револуција.
За време на Првата светска војна, го основал Комитетот на дезертери каде префрлил македонски борци од српската војска во Царството Бугарија. Во текот на војната бил секретар на Општина Оморани и подоцна чиновник во Косово и Метохија. По војната се приклучил во Емигрантскиот комунистички сојуз и Велешкото благотворително братство „Рајко Жинзифов“. Во 1931 година бил одбран за пратеник во народното собрание на Бугарија, заедно со Христо Трајков. Во 1932 година почнал со издавањето на весникот „*Македонско знаме*“, следната година доживеал неуспешен обид на атентат од Михајловистите. На 8 јули 1936 година, го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета).
Учествувал во Народноослободителната борба. Во 1944 година се приклучил во Президиумот на АСНОМ и подоцна во народното собрание на НР Македонија. Помогнал со спроведување на Илинденската пензија и подоцна доделување на Илинденската споменица. Во 1954 година ги објавил неговите спомени насловени „*Моето учество во револуционерните борби на Македонија*“. Во текот на 1960-тите, Лазар Колишевски го изолирал Мартулков од секојдневните политички функции. Незадоволен со режимот, се преселил во Народна Република Бугарија каде починал. (*Дознајте повеќе...*)
  **архива**  •  **критериуми** |

| На денешен ден... |
| --- |
|
Денес е 1 јули 2026 година и издвоени настанати од времепловот се:
**Настани**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1097  | Започнала Битката кај Дорилеја во текот на Првата крстоносна војна помеѓу Турците Селџуци и крстоносците.
  |
| 1147  | Започнала Опсадата на Лисабон која траела сè до 25 октомври 1147 година. По ова Лисабон бил преземан од страна на португалците и крстоносците.
  |
| 1520  | „Тажната ноќ“ (*La Noche Triste*) — здружените мексиканско-индијански сили, предводени од Ацтеките, ги поразуваат шпанските конквистадори на чело со Ернан Кортес.
  |
| 1867  | Стапил во сила Законот за Британска Северна Америка, со кој се обединиле покраините Канада, Њу Бранзвик и Нова Шкотска во Канадска Конфедерација. Овој датум се празнува како државотворен ден на Канада.
  |
| 1921  | Во Шангај е основана Комунистичката партија на Кина.
  |
| 1962  | Руанда и Бурунди се здобиваат со независност.
  |
| 1963  | *Битлси* го издаваат еден од најуспешните синглови на сите времиња - *She Loves You* - во Велика Британијa.
  |
| 1979  | Сони го патентира вокменот.
  |
| 1997  | Предавање на суверенитетот над Хонгконг од Велика Британија на НР Кина.
  |
| 2000  | Пуштен во употреба Ересундскиот мост помеѓу Данска и Шведска |

**Родени**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1646  | Готфрид Лајбниц — германски математичар.
  |
| 1804  | Жорж Санд — француска писателка.
  |
| 1902  | Вилијам Вајлер — американски режисер.
  |
| 1909  | Никола Парапунов — македонски револуционер.
  |
| 1915  | Вили Диксон — американски блуз-музичар.
  |
| 1916  | Оливија де Хевиленд — англиско-американска глумица.
  |
| 1926  | Роберт Фогел — американски економист, добитник на Нобеловата награда во 1993 година.
  |
| 1938  | Александар Курлјандски — советски аниматор, творец на цртаниот филм „Ну, погоди!“.
  |
| 1939  | Паскал Гилевски — македонски поет.
  |
| 1941  | Симеон Гугуловски — македонски оперски пејач.
  |
| 1945  | Деби Хари — американска пејачка, членка на групата „Блонди“ (*Blondie*).
  |
| 1946  | Слободан Сантрач — српски и југословенски фудбалер и тренер.
  |
| 1955  | Ли Кеќанг — премиер на НР Кина.
  |
| 1955  | Владимир Петровиќ - Пижон — српски и југословенски фудбалер.
  |
| 1961  | Карл Луис — американски атлетичар.
  |
| 1961  | Горан Петровиќ — српски писател, член на САНУ.
  |
| 1961  | Дијана — Принцеза од Велс.
  |
| 1967  | Тони Михајловски — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец, водител и шоумен.
  |
| 1971  | Миси Елиот — американска раперка и продуцентка.
  |
| 1976  | Реваз Миндорашвили — грузиски борач во слободен стил, освојувач на златен медал на ЛОИ 2008 во Пекинг.
  |
| 1976  | Руд ван Нистелрој — холандски фудбалер.
  |
| 1976  | Патрик Клајверт — холандски фудбалер. |
| 1977  | Лив Тајлер — американска глумица и модел.
  |
| 1977  | Бјерн Лекеманс — белгиски велосипедист.
  |
| 1982  | Јохан Чоп — швајцарски велосипедист.
  |
| 1985  | Леа Сејду — француска глумица.
  |
| 1989  | Том-Јелте Слагтер — холандски велосипедист.
  |
| 1990  | Ендру Фен — британски велосипедист. |
| 1991  | Лукас Вазкез — шпански фудбалер. |
| 1996  | Лудовик Фабрегас — француски ракометар. |

**Починале**:

|  |  |
| --- | --- |
| 251  | Дециј Трајан — римски цар, попознат е и како Гај Месиј Квинт Дециј Трајан.
  |
| 1839  | Махмуд II — триесеттиот султан на Отоманското Царство.
  |
| 1853  | Бранко Радичевиќ — српски поет.
  |
| 1876  | Михаил Бакунин — руски револуционер.
  |
| 1894  | Алан Пинкертон — американски приватен детектив, основач на првата детективска агенција.
  |
| 1896  | Хариет Бичер Стоу — американска аболиционистка и писателка.
  |
| 1925  | Ерик Сати — француски пијанист и композитор.
  |
| 1961  | Луј Фердинан Селин — истакнат француски писател.
  |
| 1974  | Хуан Перон — претседател на Аргентина.
  |
| 1997  | Роберт Мичам — американски глумец.
  |
| 2001  | Николај Басов — руски физичар, добитник на Нобелова награда.
  |
| 2003  | Херби Мен — американски џез-музичар.
  |
| 2004  | Тодор Скаловски — македонски композитор.
  |
| 2004  | Марлон Брандо — американски глумец.
  |
| 2005  | Лутер Вандрос — американски музичар.
  |
| 2008  | Живко Стефановски — македонски функционер, писател, новинар и публицист.
  |
| 2008  | Шерафетин Неби — македонски глумец.
  |
| 2009  | Карл Малден — американски глумец.
  |
| 2009  | Алексис Аргуељо — никарагвански боксер. |
| 2025  | Михај Леу — романски боксер. |

 |

| Издвоен цитат |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ |
„Животот е една голема угорница, а уште поголема удолница по која трчаме. Цел живот трчаме за да го откриеме нејзиниот крај, нејзиниот газер, кај што ќе заврши и нашето талкање. Нашето постојано паѓање“. — „Пиреј“, Петре М. Андреевски, 1980 год. | “ |

**архива**  •  **предложете цитат** |

 |  |

| Слика на денот |
| --- |
|  Голожабреник од видот *Chromodoris willani* кај Анилао, Филипини. |
| **други избрани слики** |

| Дали сте знаеле... |
| --- |
| Белскиот даб* ... дека **Белскиот даб** во манастирот „Св. Илија“ на Осогово е прогласен за споменик на природата?
* ... дека островот **Калата** во езерото Калиманци е дел од антички утврден град?
* ... дека **Пафнутиј Чебишов** (1821 – 1894) се смета за татко на руската математика?
* ... дека **Југословенската академија на науките и уметностите (ЈАЗУ)** во Загреб е основана во 1861 г. како матична културно-научна установа на сите Јужни Словени?
* ... дека поимот **хигиена** доаѓа од **Хигија**, старогрчка божица на чистотата и здравјето?
* ... дека името на денешната скопска населба Црниче потекнува од средновековната тврдина **Чрнче** на Водно?
* ... дека според една легенда, поречкото село **Барбарос** (Барбарас) е наречено според светиот римски цар Фридрих I Барбароса?
* ... дека на сончевата светлината ѝ требаат **нешто над 8 минути** да стаса до Земјата?
* ... дека како најбрзо животно на светот, **сивиот сокол** при спуст може да развие брзина од 389 км/ч?
* ... дека Филип II бил убиен од **еден Павзаниј** поради друг?

**архива**  •  **предложете факт** |

| Што е Википедија? |
| --- |
|
Изданијата на Википедија се места каде многу различни доброволци работат заедно за да напишат енциклопедии на различни јазици. Овој проект претставува **енциклопедија на македонски јазик** и моментално има **162.827 енциклопедиски статии**. Целата нејзина содржина е лесно достапна и слободна за употреба. **Нашата мисија е да го собереме целото човеково знаење на македонски јазик** — знаење кое е бесплатно, слободно и лесно пристапно за секого.
Сакате заедно да ја оствариме целта? Најпрво, започнете со нашиот **вовед**!

**Содржина и помош**
скорешни промени  •  технички списоци  •  почетен курс  •  помош  •  кратко упатство  •  превод на статија  •  вашата прва статија  •  селска чешма  •  викисредби  •  начела и напатствија  •  категориски индекс  •  избрана содржина  •  добри статии  •  нови статии  •  потребни статии

 |

| Заедница |
| --- |
|  **Селска чешма** — главно место за разговор поврзан со Википедија. Селската чешма е место каде што можете да поставувате прашања, решавате проблеми, да помогнете на заедницата и заедно да ја развиваме енциклопедијата.
 **Портал на заедницата** — збирно место поврзано со тематски проекти. Тука може да најдете тематски портали од различни области, каде може да придонесувате и да ја збогатувате Википедија.
 **Викисредби** — можност за дружење, размена на идеи и предлози за развојот на Википедија - во живо!
 **Тековни настани** — бидете во тек со развојните настани на Википедија. Следете го развојот на најголемата енциклопедија во светот!
 **Повеќејазичност** — слободната енциклопедија е достапна и на голем број други јазици, освен македонскиот. Истражете ја и на друг јазик! |

| Братски проекти |
| --- |
|
Фондацијата Викимедија е непрофитна организација која, покрај Википедија, опфаќа и други проекти:

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ризница** — складиште на мултимедијални содржини |
|  | **Викиизвор** — збирка на дела и книги |
|  | **Викивести** — вести од светот |
|  | **Викиречник** — повеќејазичен речник и лексикон |
|  | **Викицитат** — збирка на цитати |
|  | **Викикниги** — збирка на учебници и прирачници |
|  | **Викивидови** — именик на видови |
|  | **Викиуниверзитет** — збирка на материјали и активности за учење |
|  | **Мета-вики** — усогласување на проектот „Викимедија“ |
|  | **Википодатоци**— база на слободни знаења |
|  | **Википатување** — туристички водич |

 |

 |

↑ најгоре ↑  •  превчитај ја страницава  •  статистика  •  односи со јавноста  •  пријавете неправилност