# Орев

| Орев |
| --- |
|  |
| Обичен орев (*Juglans regia*) |
| Научна класификација |
| Царство: | Растенија |
| Нерангирано: | Скриеносеменици |
| Нерангирано: | Евдикоти |
| Нерангирано: | Розиди |
| Ред: | Буковидни |
| Семејство: | Ореви |
| Род: | **Орев** L. |
| Видови |
|
во текстот. |

**Орев** (науч. *Juglans*) — род на дрва од семејството ореви (*Juglandaceae*) чиј плод се користи во секојдневната исхрана. Ова се листопадни дрва со висина од 10 до 40 м и листови долги по 2–9 см, со по 5–25 ливчиња на секоја дршка. Плодот има јатка која ја дели внатрешноста на два дела.

Родот опфаќа 21 вид, распространет од умереноконтиненталните Стариот Свет од Балканот на запад до Јапонија на исток. Во Америка, видовите се застапени од југоисточна Канада до Калифорнија и на југ до Аргентина.

Во Македонија оревот традиционално се употребува во копаничарството, за покуќнина и иконстаси и за изработката на народни инструменти како шупелка, зурла итн. Содржината на оревот наоѓа најразлична примена во народната кујна. Јатката се става да одлежи во ракија, со која таа добива боја и вкус. Од неа се добива и материјал за боење.

Оревот може да биде штетен по другите растенија. Тој содржи хемикалија која се нарекува хидројуглон кој се излачува од коренот во тлото. Оваа хемикалија се содржи и во листот и другите делови на оревот, во гранчињата, кората, цветот и лушпата на плодот. Хемикалијата инаку не е отровна, но кога ќе дојде во допир со кислородот таа оксидира во високотоксичен југлон. Поради тоа, чувствителните билки кои се одгледувани во близина на оревот венеат, жолтеат или воопшто не напредуваат во растот, бидејќи југлонот им го спречува дотокот на потребната енергија за метаболичка активност.

На празникот Духовден, гробовите се прекривале со оревови листови.

Орев во месестата плодна обвивка
Кора на црн орев (*J. nigra*)
## Таксономија

Родот се дели на четири оддели:

* Juglans* sect. *Cardiocaryon — многу големи листови (40–90 см), со 11–19 ливчиња. Дрвото е меко. Плодовите имаат дебели лушпи. ПОтекло од североисточна Азија.
	+ *J. ailantifolia* Carr. (*J. cordiformis* Maxim., *J. sieboldiana* Maxim.)—Japanese walnut
		- *J. ailantifolia* var. *cordiformis* — јапонски орев
	+ *J. mandshurica* Maxim. (*J. cathayensis* Dode, *J. formosana* Hayata, *J. hopeiensis* Dode, *J. stenocarpa* Maxim.) — манџурски орев, кинески орев
* Juglans* sect. *Juglans — големи листови (20–45 см), со 5–9 широки ливчиња, Црвсто дрво. Потекло од Балканот до Средна Азија.
	+ *J. regia* L. (*J. duclouxiana* Dode, *J. fallax* Dode, *J. orientis* Dode) - обичен орев, персиски орев
* Juglans* sect. *Rhysocaryon — црни ореви. Големи листови (20–50 см), со 11–23 тенки ливчиња. Кај некои видови дрвото е многу цврсто. Потекло од С. и Ј. Америка.
	+ *J. australis* Griseb. (*J. brasiliensis* Dode) — аргентински орев
	+ *J. boliviana* (C. DC.) Dode — боливиски орев, перуански орев
	+ *J. californica* S.Wats. — калифорниски црн орев
	+ *J. hindsii* (Jepson) R.E.Smith — Хајндсов црн орев
	+ *J. hirsuta* Manning — новолеонски орев
	+ *J. jamaicensis* C.DC. (*J. insularis* Griseb.) — јамајски орев
	+ *J. major* (Torrey) Heller (*J. arizonica* Dode, *J. elaeopyron* Dode, *J. torreyi* Dode) — аризонски црн орев
		- *J. major* var. *glabrata* Manning
	+ *J. microcarpa* Berlandier (*J. rupestris* Engelm.) — тексашки црн орев
		- *J. microcarpa* var. *microcarpa*
		- *J. microcarpa* var. *stewartii* (Johnston) Manning
	+ *J. mollis* Engelm. — мексикански орев
	+ *J. neotropica* Diels — неотропски орев
	+ *J. nigra* L. — црн орев
	+ *J. olanchana* Standl. & L.O.Williams — ногал
		- *J. olanchana* var. *olanchana*
		- *J. olanchana* var. *standleyi*
	+ *J. peruviana* Dode — перуански орев
	+ *J. soratensis* Manning
	+ *J. steyermarkii* Manning — гватемалски орев
	+ *J. venezuelensis* Manning — венецуелски орев
* Juglans* sect. *Trachycaryon. Многу големи листови (40–90 см) со 11–19 широки ливчиња. Дрвото е меко. Плодовите во групи од по две до три, со дебела груба кора и остри сртови. Потекло од источна С. Америка.
	+ *J. cinerea* L. — сив орев, бел орев

Најпознат вид од родот е обичниот орев (*J. regia*), со автохтон ареал на Балканот, Југозападна и Средна Азија до Хималаите и југозападна Кина.

## Цветање

Цветовите излегуваат на пролет. Машките се валчести реси што настануваат од лански безлисни изданоци. Долги се околу 10 см и имаат голем број цветчиња. Женските се јавуваат во снопови, во екот на разлистувањето.

## Одгледување и употреба

Охридски копаничар како работи во оревово дрво
Двата вида од најголемо стопанско значење се обичниот орев (*J. regia*) за дрвен материјал и плодовите, и црниот орев *J. nigra* за дрвена граѓа. Обата вида се нашироко застапени и имаат разни сорти.

Дрвото е светлољубиво и треба да се штити од ветер, но затоа се мошне отпорни на суша.

Меѓу оревовите насади се садат растенија што го врзуваат азотот како дафината (*Elaeagnus × ebbingei* или *Elaeagnus umbellata*) и разни видови евла, со што се добива до 30% повисоко и подебело стебло.

## Дрво

Оревовото дрво е темно, густо и многу мазно со обработка. Бојата се движи од драп во понадворешните до темнокафеава во внатрешните делови. Кога се суши во печка, дрвото добива матна кафеава, а на воздух богата виолетово-кафеава боја. Ужива голема популарност во резбарството поради бојата и цврстиот состав. Особена примена наоѓа во изработката на мебел, украсни предмети, кундаци за пушки и музички инструменти.

### Производство

| Орев (во тони) производство – 2014 |
| --- |
| Земја | (тони) |
|  НР Кина | 1,602,373 |
|  САД | 518,002 |
|  Иран | 445,829 |
|  Турција | 180,807 |
|  Мексико | 125,758 |
|  Украина | 102,740 |
| **World** | **3,462,731** |
| Source: FAOSTAT of the United Nations |

Во 2014 година, глобалното производство на ореви (во тони) изнесувало 3,5 милиони тони, предводени од Кина со 46% од вкупниот број на светот (табела). Други главни производители биле САД и Иран (табела).

## Исхрана

Оревот е важна состојка на баклавата.
Уште од минатото, оревот се смета за идеална храна за мозокот. Оревите се богат извор на омега-3 масни киселини, кои се одговорни за правилно функционирање на мозочните клетки и невротрансмитерите одговорни за промена на расположението, поради што тие се корисни при лекувањето на депресијата.

### Хранлива вредност

Во 100 гр ореви има:

* калории: 654
* масти: 65 гр
* јаглехидрати: 14 гр
* влакна: 6,7 гр
* белковини: 15 гр

## Оревот како мотив во уметноста и во популарната култура

* „Под орев“ - краток расказ на македонскиот писател Димитар Солев.

## Галерија

* Дрво од орев во село Раштак
* Плодови од орев

## Поврзано

* Јаткасти плодови
* Хикори
* Пекан

## Наводи

* Brinkman, K.A. (1974) "*Juglans* L. - Walnut", in: Schopmeyer, C.S. (ed.), *Seeds of woody plants in the United States*, Agriculture Handbook **450**, Washington, D.C.: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, p. 454–459, (rev. ed.: 1992), ISBN 0-931146-21-6

## Надворешни врски

### Одгледување

* Начин на одгледување на ореви Архивирано на 14 март 2016 г. — Федерација на фармерите на Македонија
* Орев - технологија на одгледување Архивирано на 17 септември 2012 г. — портал „Земјоделство“
* За одгледувањето на оревот и неговите одлики — Агрокласик Архивирано на 7 септември 2013 г.

### Здравствени и кулинарски особини

* Неговото величество оревот Архивирано на 4 март 2016 г. — Утрински Весник, 1 декември 2006
* Орев - крал на есенските плодови Архивирано на 24 септември 2013 г. портал „Доктори“
* Оревот како храна и лек Архивирано на 19 октомври 2013 г. — портал „Кулинар“
* Видови ореви (*Juglans*) ширум светот (англиски)