# Сенат на Соединетите Американски Држави

| Сенат на Соединетите Американски Држави United States Senate |
| --- |
| 119-ти Конгрес на Соединетите Американски Држави |
| Печат на Сенатот на САД |
| Знамето на Сенатот на САД |
| Тип |
| Тип | Горен дом на Конгрес на Соединетите Американски Државито  |
| Ограничување на мандат | Нема |
| Историја |
| Актуелен собор | 3 јануари 2025 (2025-01-03) |
| Водство |
| Претседател на Сенатот | Џејмс Венс (Д) од 20 јануари 2025  |
| Потпретседател на сенатот | Чак Грасли (Р) од 3 јануари 2025  |
| Лидер на мнозинството | Џон Тун (Р) од 3 јануари 2025  |
| Лидер на малцинството | Чак Шумер (Д) од 3 јануари 2025  |
| Мнозински камшик | Џон Барасо (Р) од 3 јануари 2025  |
| Малцински камшик | Дик Дурбин (Д) од 3 јануари 2025  |
| Состав |
| Места | 100 |
|  |
| Политички групи | **Мнозинство (53) Републиканци (53)

**Малцинство (47) Демократи (45)
* Независни (2)
 |
| Мандат | 6 години |
| Избори |
| Изборен систем | Гласање со плуралност во 46 држави Предлошка:Склопувачка листа |
| Последни избори | 2024 |
| Следни избори | 2026 |
| Зборно место |
|  |
| Мрежно место |
| senate.gov |
| Устав |
| Устав на Соединетите Американски Држави |

**Сенатот на Соединетите американски држави** (англиски: *United States Senate*) е горниот дом на дводомниот Конгрес на САД, додека долниот дом е Претставничкиот дом.

Во Сенатот, членството е засновано на подеднаква застапеност на секоја од државите, независно од бројот на жители. Секоја сојузна држава на САД е претставена од двајца членови. Вкупниот број на престставници, кои се нарекуваат сенатори, е 100. Сенаторите имаат 6-годишен мандат, а се избираат по една третина од сенаторите на секои две години.

Сенатот се смета за покохезивно тело од Претставничкиот дом, бидејќи е многу помал и сенаторите служат подолг мандат - затоа се поколегијални, помалку партиски спротивставени, и помалку изложени на јавните притисоци отколку Претставниците. Сенатот има неколку ексклузивни одговорности, а најважни се дека е задолжен да ги ратификува меѓународните договори, да го потврдува назначувањето на јавни функции од страна на Претседателот на САД, да суди во случај на интерпелации за Претседателот, итн.

Покрај тоа, Сенатот и Претставничкиот дом работат заедно на донесувањето на нови закони: и обата дома мора да ги изгласаат за тие да станат полноважни.

Сенатот заседава во Капитолот на САД во главниот град Вашингтон, округ Колумбија.

# Историја

Подготвувачите на Уставот повеќе дебатираа за тоа како да се додели застапеноста во Сенатот отколку за кој било друг дел од Уставот.  Додека дводомноста и идејата за пропорционален „народен дом“ беа широко популарни, дискусиите за застапеноста во Сенатот се покажаа спорни. На крајот, некои мали држави - не сакајќи да се откажат од својата еднаква моќ со поголемите држави според членовите на Конфедерацијата - се заканија дека ќе се отцепат  во 1787 година и го добија денот со гласови од 5-4 во она што стана познато како Компромис во Конектикат . Компромисот во Конектикат предвидуваше, меѓу другото, секоја држава - без оглед на населението - да биде претставена од двајца сенатори.

Прво свикан во 1789 година, Сенатот на Соединетите држави беше формиран на примерот на античкиот римски сенат . Името е изведено од *сенатус* , латински за *совет на старешини* , што значи *старец* на латински.  Членот пет од Уставот предвидува дека ниту еден уставен амандман не може да се создаде за да се лиши една држава од нејзиното еднакво право на глас во Сенатот без согласност на таа држава. Соединетите Американски Држави имаат 50 држави од 1959 година,  така што Сенатот има 100 сенатори од 1959 година.

Пред усвојувањето на Седумнаесеттиот амандман во 1913 година, сенаторите беа избирани од поединечните државни законодавни тела .  Проблемите со повеќекратните празни места поради неможноста на законодавниот дом да избира сенатори, внатредржавните политички борби, поткупот и заплашувањето постепено доведоа до растечко движење за измена на Уставот за да се овозможи директен избор на сенатори.

За разлика од Претставничкиот дом, Сенатот историски има посилни норми на однесување за своите членови.

# Функции

Потребно е одобрение од Сенатот за да се донесе секое федерално законодавство. Уставот обезбедува неколку уникатни функции за Сенатот кои ја формираат неговата способност да ги „проверува и балансира“ овластувањата на другите елементи на федералната влада. Тие го вклучуваат условот дека Сенатот може да советува и мора да даде согласност за некои од владините назначувања на претседателот; исто така, Сенатот мора да се согласи со сите договори со странски влади; ги пробува сите импичменти и го избира потпретседателот во случај ниту едно лице да добие мнозинство од изборните гласови.

**Законодавство**

Законите може да се воведат во која било комора на Конгресот. Сепак, клаузулата за потекло на Уставот предвидува дека „Сите сметки за зголемување на приходите потекнуваат од Претставничкиот дом“.  Како резултат на тоа, Сенатот нема моќ да иницира нацрт-закони за наметнување даноци. Понатаму, Претставничкиот дом смета дека Сенатот нема овластување да изготвува сметки за присвојување , или сметки со кои се одобрува трошењето на федералните средства.  Историски гледано, Сенатот го оспорува толкувањето што го застапува Домот. Меѓутоа, кога Сенатот изготвува нацрт-закон за резервации на средства, Домот едноставно одбива да го разгледа, а со тоа го решава спорот во пракса. Уставната одредба со која се забранува Сенатот да воведува сметки за приходи се заснова на практиката на Парламентот на Обединетото Кралство , во која паричните сметки одобрени од Парламентот потекнуваат од Долниот дом според уставната конвенција .

Иако Уставот му даде на Домот овластување да иницира сметки за приходи, во пракса Сенатот е еднаков со Домот во однос на трошењето. Како што напиша Вудро Вилсон :

> Правото на Сенатот да ги измени општите нацрт-закони за присвојување е дозволено најширок можен опсег. Горниот дом може да им додаде што сака; можат целосно да излезат надвор од нивните оригинални одредби и да се придржуваат кон нив сосема нови карактеристики на законодавството, менувајќи ги не само износите, туку дури и предметите на трошоците, и правејќи ги материјалите што им ги испраќаат популарните коморски мерки со речиси сосема нов карактер.
>
>

Потребно е одобрување од двата дома за секој предлог-закон, вклучително и сметка за приходи, да стане закон. И двата дома мора да ја усвојат истата верзија на законот; доколку има разлики, тие може да се решат со испраќање амандмани напред-назад или со комисија на конференција , која вклучува членови на двете тела.

**Потврди за закажување**

Претседателот може да врши одредени назначувања само по совет и согласност на Сенатот. Функционерите чии назначувања бараат одобрение од Сенатот вклучуваат членови на Кабинетот, шефови на повеќето федерални извршни агенции, амбасадори , судии на Врховниот суд и други федерални судии. Според член II, Дел 2, од Уставот, голем број владини назначувања се предмет на потенцијална потврда; сепак, Конгресот усвои законодавство за да одобри назначување на многу функционери без согласност на Сенатот (обично, барањата за потврда се резервирани за оние службеници со најзначајно овластување за одлучување). Вообичаено, номинираниот е првиот предмет на сослушување пред комисија на Сенатот. Потоа, номинацијата се разгледува од целиот Сенат. Потврдени се мнозинството од номинираните; сепак, во мал број случаи секоја година, комитетите на Сенатот намерно не успеваат да постапат по номинацијата за да ја блокираат. Покрај тоа, претседателот понекогаш ги повлекува номинациите кога се чини дека нема да бидат потврдени. Поради ова, целосно одбивање на номинираните кандидати на подот во Сенатот е ретко (има само девет кандидати за Кабинетот целосно одбиени во историјата на Соединетите држави).

Меѓутоа, овластувањата на Сенатот во врска со номинациите се предмет на одредени ограничувања. На пример, Уставот предвидува дека претседателот може да закаже состанок за време на одмор на Конгресот без совет и согласност од Сенатот. Закажувањето за одмор останува валидно само привремено; канцеларијата повторно станува празна на крајот од следната конгресна седница. Сепак, претседателите често ги користеа назначувањата за одмор за да ја заобиколат можноста Сенатот да го одбие кандидатот. Понатаму, како што одлучи Врховниот суд во *Маерс против Соединетите Американски Држави* , иако се потребни совети и согласност од Сенатот за назначување на одредени функционери од извршната власт, тоа не е неопходно за нивно отстранување.  Состаноците за одмор се соочија со значителен отпор и во 1960 година, Сенатот на САД донесе правно необврзувачка резолуција против состаноци за одмор до Врховниот суд.

**Ратификација на договорот**

Сенатот исто така има улога во ратификувањето на договорите. Уставот предвидува дека претседателот може само „да склучува договори, под услов две третини од присутните сенатори да се согласат“ со цел да има корист од советите и согласноста на Сенатот и да и даде на секоја држава еднаков глас во процесот. Сепак, не сите меѓународни договори се сметаат за договори според домашното право на САД, дури и ако се сметаат за договори според меѓународното право. Конгресот усвои закони со кои се овластува претседателот да склучува извршни договори без акција од Сенатот. Слично на тоа, претседателот може да склучува конгресно-извршни договори со одобрување на просто мнозинство во секој дом на Конгресот, наместо со двотретинско мнозинство во Сенатот. Ниту извршните договори, ниту конгресно-извршните договори не се споменати во Уставот, што ги натера некои научници како Лоренс Триб и Џон Јо  да сугерираат дека тие неуставно го заобиколуваат процесот на ратификација на договорите. Сепак, судовите ја потврдија валидноста на таквите договори.

**Судења за импичмент**

Уставот му дава овластување на Претставничкиот дом да импичмент на федерални функционери за „предавство, поткуп или други високи кривични дела и прекршоци“ и му дава овластување на Сенатот да суди такви импичменти. Ако на актуелниот претседател на Соединетите држави му се суди, главниот судија на САД претседава со судењето. За време на судењето за импичмент, сенаторите се уставно обврзани да седнат на заклетва или афирмација. За осуда е потребно двотретинско мнозинство од присутните сенатори. Осудениот службеник автоматски се отстранува од функцијата; дополнително, Сенатот може да одреди на обвинетиот да му се забрани вршење на функцијата. Не е дозволено понатамошно казнување за време на постапката за импичмент; сепак, партијата може да се соочи со кривични казни во нормален суд.

Претставничкиот дом отповика шеснаесет функционери, од кои седум беа осудени (еден поднесе оставка пред Сенатот да го заврши судењето).  Само тројца претседатели се отповикуваат: Ендрју Џонсон во 1868 година, Бил Клинтон во 1998 година и Доналд Трамп во 2019 и 2021 година. Судењата на Џонсон, Клинтон и двете судења на Трамп завршија со ослободителна пресуда; во случајот на Џонсон, Сенатот падна за еден глас помалку од двотретинското мнозинство потребно за убедување.

**Избор на потпретседател**

Според дванаесеттиот амандман , Сенатот има овластување да го избере потпретседателот ако ниту еден кандидат за потпретседател не добие мнозинство гласови во Изборниот колеџ . Дванаесеттиот амандман бара Сенатот да избере од двајцата кандидати со најголем број електорски гласови. Ретки се ќор-сокакот на Изборниот колеџ. Сенатот само еднаш го скрши ќор-сокакот; во 1837 година, го избра Ричард Ментор Џонсон . Домот го избира претседателот доколку Изборниот колеџ застане во ќорсокак на тој избор.

# Наводи

Грешка во наводот: Има ознаки `<ref>` за група именувана како „б“, но нема соодветна ознака `<references group="б"/>`.