# Главна страница

|  |  |
| --- | --- |
|
ДОБРЕ ДОЈДОВТЕ на ВИКИПЕДИЈА,
слободната енциклопедија |

Eнциклопедија што може **секој да ја уредува**. Моментално има вкупно **162.763** статии на македонски јазик и **273** активни уредници!
**Напишете нова статија!**  |

географија  •  астрономија  •  биологија  •  геологија  •  информатика  •  математика  •  медицина  •  физика  •  хемија  •  археологија  •  економија  •  историја  •  политика  •  социологија  •  философија  •  индустрија  •  образование  •  уметност  •  архитектура  •  јазици  •  книжевност  •  музика  •  религија  •  спорт
повеќе...

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Избрана статија |
| --- |
|
**Александар Ончев Мартулков**, познат по псевдонимот **Бизмарк** — македонски револуционер и политичар. Меѓу првите пропагатори на социјализмот во Македонија. Деец на Македонската револуционерна организација и учесник во Илинденското востание. Член и раководител на ВМРО (Обединета) во 1930-тите.
Роден во сиромашно работничко семејство, стекнал више образование во Скопското педагошко училиште. Во 1894 година се приклучил во социјалистичкото движење со поттик од Васил Главинов. Како член на Македонската социјалистичка група, учествувал во првото празнување на ден на трудот во Бугарија. Во 1900-тите соработувал со Велешкиот револуционерен реон и Иван Аљабакот. Во 1906 година се преселил во Софија каде се приклучил во Бугарската комунистичка партија. Учествувал во политичкото управување на Македонија по Младотурската револуција.
За време на Првата светска војна, го основал Комитетот на дезертери каде префрлил македонски борци од српската војска во Царството Бугарија. Во текот на војната бил секретар на Општина Оморани и подоцна чиновник во Косово и Метохија. По војната се приклучил во Емигрантскиот комунистички сојуз и Велешкото благотворително братство „Рајко Жинзифов“. Во 1931 година бил одбран за пратеник во народното собрание на Бугарија, заедно со Христо Трајков. Во 1932 година почнал со издавањето на весникот „*Македонско знаме*“, следната година доживеал неуспешен обид на атентат од Михајловистите. На 8 јули 1936 година, го осудиле Мартуков заедно со останатите членови на ЦК на ВМРО (Обединета).
Учествувал во Народноослободителната борба. Во 1944 година се приклучил во Президиумот на АСНОМ и подоцна во народното собрание на НР Македонија. Помогнал со спроведување на Илинденската пензија и подоцна доделување на Илинденската споменица. Во 1954 година ги објавил неговите спомени насловени „*Моето учество во револуционерните борби на Македонија*“. Во текот на 1960-тите, Лазар Колишевски го изолирал Мартулков од секојдневните политички функции. Незадоволен со режимот, се преселил во Народна Република Бугарија каде починал. (*Дознајте повеќе...*)
  **архива**  •  **критериуми** |

| На денешен ден... |
| --- |
|
Денес е 30 јуни 2026 година и издвоени настанати од времепловот се:
**Настани**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1905  | Алберт Ајнштајн го издава своето дело *За електродинамиката на движечките тела* во кое ја предложува специјалната теорија за релативноста.
  |
| 1908  | Во Сибир, во областа Тунгузија се случува познатата Тунгуска експлозија со јачина 1000 пати поголема од атомските бомби фрлени врз Јапонија.
  |
| 1934  | „Ноќта на долгите ножеви“ - започнува насилното елиминирање на политичките соперници на Адолф Хитлер во Германија.
  |
| 2002  | Бразил ја освојува својата петта светска фудбалска титула. |

**Родени**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1470  | Шарл VIII — француски крал.
  |
| 1685  | Доминикус Цимерман — германски рококо архитект.
  |
| 1879  | Димитар Попов — бугарски револуционер.
  |
| 1906  | Ентони Ман — американски филмски глумец и режисер.
  |
| 1911  | Чеслав Милош — полски писател.
  |
| 1931  | Ендрју Хил — американски џез-музичар.
  |
| 1933  | Томислав Ивиќ — хрватски и југословенски фудбалер и тренер.
  |
| 1938  | Мирко Новосел — хрватски и југословенски кошаркарски тренер.
  |
| 1939  | Павле Кузмановски — македонски академски сликар.
  |
| 1959  | Мирза Капетановиќ — босански и југословенски фудбалер.
  |
| 1963  | Владимир Вермезовиќ — српски и југословенски фудбалер и тренер.
  |
| 1963  | Ингви Малмстин — шведски гитарист, композитор и еден од пионерите на жанрот на нео-класичниот метал.
  |
| 1966  | Мајк Тајсон — американски боксер.
  |
| 1970  | Елизабета Канческа Милевска — министер за култура на Македонија.
  |
| 1975  | Ралф Шумахер — германски Формула 1 возач. |
| 1979  | Силвен Шаванел — француски велосипедист. |
| 1983  | Маркус Бургхарт — германски велосипедист.
  |
| 1983  | Шерил — англиска пејачка. |
| 1985  | Мајкл Фелпс — американски пливач. |
| 1990  | Јака Блажич — словенечки кошаркар. |
| 1990  | Душан Лајовиќ — српски тенисер. |

**Починале**:

|  |  |
| --- | --- |
| 1579  | Мехмед-паша Соколовиќ — османлиски државник.
  |
| 1938  | Милан Ракиќ — српски поет.
  |
| 1953  | Чарлс Вилијам Милер — неофицијалниот татко на фудбалот во Бразил.
  |
| 1961  | Ли ди Форест — американски пронаоѓач.
  |
| 2001  | Џо Хендерсон — американски џез-музичар.
  |
| 2002  | Николај Хајтов — бугарски писател.
  |
| 2023  | Вахидин Мусемиќ — босански и југословенски фудбалер. |

 |

| Издвоен цитат |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ |
„Животот е една голема угорница, а уште поголема удолница по која трчаме. Цел живот трчаме за да го откриеме нејзиниот крај, нејзиниот газер, кај што ќе заврши и нашето талкање. Нашето постојано паѓање“. — „Пиреј“, Петре М. Андреевски, 1980 год. | “ |

**архива**  •  **предложете цитат** |

 |  |

| Слика на денот |
| --- |
|  Неовизантиски мозаик со христијански симболи во Бистричкиот манастир, Велешко. |
| **други избрани слики** |

| Дали сте знаеле... |
| --- |
| Белскиот даб* ... дека **Белскиот даб** во манастирот „Св. Илија“ на Осогово е прогласен за споменик на природата?
* ... дека островот **Калата** во езерото Калиманци е дел од антички утврден град?
* ... дека **Пафнутиј Чебишов** (1821 – 1894) се смета за татко на руската математика?
* ... дека **Југословенската академија на науките и уметностите (ЈАЗУ)** во Загреб е основана во 1861 г. како матична културно-научна установа на сите Јужни Словени?
* ... дека поимот **хигиена** доаѓа од **Хигија**, старогрчка божица на чистотата и здравјето?
* ... дека името на денешната скопска населба Црниче потекнува од средновековната тврдина **Чрнче** на Водно?
* ... дека според една легенда, поречкото село **Барбарос** (Барбарас) е наречено според светиот римски цар Фридрих I Барбароса?
* ... дека на сончевата светлината ѝ требаат **нешто над 8 минути** да стаса до Земјата?
* ... дека како најбрзо животно на светот, **сивиот сокол** при спуст може да развие брзина од 389 км/ч?
* ... дека Филип II бил убиен од **еден Павзаниј** поради друг?

**архива**  •  **предложете факт** |

| Што е Википедија? |
| --- |
|
Изданијата на Википедија се места каде многу различни доброволци работат заедно за да напишат енциклопедии на различни јазици. Овој проект претставува **енциклопедија на македонски јазик** и моментално има **162.763 енциклопедиски статии**. Целата нејзина содржина е лесно достапна и слободна за употреба. **Нашата мисија е да го собереме целото човеково знаење на македонски јазик** — знаење кое е бесплатно, слободно и лесно пристапно за секого.
Сакате заедно да ја оствариме целта? Најпрво, започнете со нашиот **вовед**!

**Содржина и помош**
скорешни промени  •  технички списоци  •  почетен курс  •  помош  •  кратко упатство  •  превод на статија  •  вашата прва статија  •  селска чешма  •  викисредби  •  начела и напатствија  •  категориски индекс  •  избрана содржина  •  добри статии  •  нови статии  •  потребни статии

 |

| Заедница |
| --- |
|  **Селска чешма** — главно место за разговор поврзан со Википедија. Селската чешма е место каде што можете да поставувате прашања, решавате проблеми, да помогнете на заедницата и заедно да ја развиваме енциклопедијата.
 **Портал на заедницата** — збирно место поврзано со тематски проекти. Тука може да најдете тематски портали од различни области, каде може да придонесувате и да ја збогатувате Википедија.
 **Викисредби** — можност за дружење, размена на идеи и предлози за развојот на Википедија - во живо!
 **Тековни настани** — бидете во тек со развојните настани на Википедија. Следете го развојот на најголемата енциклопедија во светот!
 **Повеќејазичност** — слободната енциклопедија е достапна и на голем број други јазици, освен македонскиот. Истражете ја и на друг јазик! |

| Братски проекти |
| --- |
|
Фондацијата Викимедија е непрофитна организација која, покрај Википедија, опфаќа и други проекти:

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ризница** — складиште на мултимедијални содржини |
|  | **Викиизвор** — збирка на дела и книги |
|  | **Викивести** — вести од светот |
|  | **Викиречник** — повеќејазичен речник и лексикон |
|  | **Викицитат** — збирка на цитати |
|  | **Викикниги** — збирка на учебници и прирачници |
|  | **Викивидови** — именик на видови |
|  | **Викиуниверзитет** — збирка на материјали и активности за учење |
|  | **Мета-вики** — усогласување на проектот „Викимедија“ |
|  | **Википодатоци**— база на слободни знаења |
|  | **Википатување** — туристички водич |

 |

 |

↑ најгоре ↑  •  превчитај ја страницава  •  статистика  •  односи со јавноста  •  пријавете неправилност